Ένας μελισσοκόμος από τη Ρουάντα

Ο Σιλβέστρ είναι αυτοδίδακτος μελισσοκόμος με πάνω από 75 παραδοσιακές κυψέλες, φτιαγμένες από τον κορμό του φυτού της μπανάνας. Κατασκευάζει νέες κυψέλες τις οποίες αλείφει με χυμό μπανάνας ώστε να προσελκύσουν νέα σμήνη.

sylvestre

Ο Σιλβέστρ γεννήθηκε στη Ρουάντα πριν από 73 χρόνια και εργάζεται με τις μέλισσες τα τελευταία 23. Εκτός από τη μελισσοκομία, ο ίδιος καλλιεργεί και παράγει μπανάνα αντιλλών, κασάβα, γλυκοπατάτες και φασόλια τα οποία εμπορεύεται μόνος του. Η ετήσια παραγωγή του σε μέλι κυμαίνεται στα 300 κιλά, ενώ η συγκομιδή γίνεται, κατά κύριο λόγο σε δύο περιόδους, μία τον Μάρτιο και μία τον Αύγουστο.

Πουλάει το μέλι τοπικά για 3000 Φράγκα της Ρουάντα, δηλαδή περίπου 3,5€ το κιλό. Η μελισσοκομία είναι η κύρια πηγή εισοδήματος της οικογένειάς του. Όπως χαρακτηριστικά λέει ο ίδιος «Οι μέλισσες είναι σημαντικές επειδή δίνουν την δυνατότητα στην οικογένειά μου να ζήσει αξιοπρεπώς

Το μοτίβο της κηρήθρας στη διακόσμηση

Από όλα τα κανονικά επίπεδα σχήματα η μέλισσα προτιμά να χτίζει τις κηρήθρες της σε εξάγωνα. Τα εξάγωνα εκτός απ’ το ότι δεν αφήνουν κενά μεταξύ τους, απαιτούν το λιγότερο υλικό κατασκευής, προσφέροντας καλύτερη διαμέριση για την αποθήκευση μέγιστου όγκου μελιού.

home-design

Η κηρήθρα χρησιμοποιείται διαχρονικά στη σχεδίαση και την αρχιτεκτονική ως μοτίβο, δίνοντας μια γλυκιάρετρό αισθητική με casual στοιχεία.

home-design2

Σε περίπτωση που δεν το γνωρίζετε, η κηρήθρα τρώγεται και μάλιστα θεωρείται από τα πιο εκλεκτά προϊόντα της κυψέλης. Την μασάτε σαν τσίχλα καθώς το μέλι εξέρχεται στον ουρανίσκο σας. Το κερί έχει πολλές ευεργετικές ιδιότητες για την υγεία.

home-design3

Εξάγωνα ράφια χρησιμοποιούνται πολύ συχνά στη διακόσμηση, δίνοντας μια ρετρό αισθητική.

home-design4

Αυτό είναι ένα έργο τέχνης επηρεασμένο από τα μοτίβα του Έλσγουορθ Κέλι.

home-design5

Οι υφές των κελιών είναι πολύ ελκυστικές στη διακόσμηση του σπιτιού, καθώς είναι έμφυτες στη φύση μας.

πηγή: fengshuidana.com

Μέλι Μαινόμενον

Ήταν το 401 π.χ. όταν ο Ξενοφώντας και οι δέκα χιλιάδες Έλληνες μισθοφόροι, ύστερα από την ήττα του Κύρου του Νεώτερου από τον αδελφό του Αρταξέρξη ΙΙ στα Κούναξα (κοντά στη σημερινή Βαγδάτη) και μετά από μακρά πεζοπορία προς την Ελλάδα μέσω της Μεσοποταμίας, της Αρμενίας και της Μικράς Ασίας, έφτασαν επιτέλους στα παράλια του Εύξεινου Πόντου.

kackar-mountains-camping-xlΤα όρη Kaçkar στην Τουρκία κοντά στα σύνορα με την Γεωργία είναι ένας παράδεισος αγριολούλουδων όπου τα ροδόδεντρα ευδοκιμούν ιδιαίτερα.

Στρατοπέδευσαν στην περιοχή της Κολχίδας και κατά μήκος της ακτής. Η γη ήταν ασφαλής, εύφορη και καλά αρδεύσιμη. Έμοιαζε ιδανική για την ξεκούραση των πολεμιστών μετά από τις κακουχίες μιας πολύμηνης πορείας σε εχθρικά εδάφη. “Δεν υπήρχε τίποτα το εξαιρετικό σε αυτό το μέρος, εκτός από έναν απίθανο αριθμό από σμήνη μελισσών” έγραψε ο Ξενοφώντας στα απομνημονεύματα του. Σύντομα ανακάλυψαν τις κυψέλες και, βέβαια, το μέλι.

Ωστόσο, αφού απόλαυσαν το μέλι, “υπέκυψαν σε μια παράξενη ασθένεια”: Άρχισαν να φέρονται σαν τρελοί και σύντομα άρχισαν να παραπαίουν και να καταρρέουν κατά χιλιάδες. Την επόμενη μέρα άρχισαν να ανακτούν τις αισθήσεις τους, αλλά ήταν ανήμποροι να σταθούν όρθιοι για τρεις η τέσσερις μέρες ακόμη. Ο Ξενοφώντας ανέφερε ότι οι στρατιώτες είχαν σωριαστεί στο έδαφος σαν θύματα εξευτελιστικής ήττας και η περίπτωση ενέδρας, όσο ήταν αναίσθητοι, τον ανησυχούσε πολύ. Έτσι πριν ακόμα συνέλθουν εντελώς, έφυγαν από την περιοχή και συνέχισαν την πορεία τους δυτικά.

rhododendron_ponticumRhododendron Ponticum από την περιοχή της Μαύρης Θάλασσας. Οι τοπικοί πληθυσμοί των μελισσών έχουν προσαρμοστεί στην τοξίνη του. Είναι το είδος του ροδόδεντρου που σχετίζεται με τα ιστορικά γεγονότα που αναφέρει ο Ξενοφώντας.

Χωρίς να το ξέρουν, έπεσαν θύματα του μελιού. Το μέλι αυτό είναι φυσικά τοξικό γιατί παράγεται από μέλισσες οι οποίες συλλέγουν νέκταρ από τα άνθη ενός συγκεκριμένου είδους ροδόδεντρου (Rhododendron Ponticum)  που φυτρώνει στην περιοχή. Οι τοξίνες του φυτού, που ονομάζονται γκρεϊγιανοτοξίνες (grayanotoxins), δεν έχουν επιπτώσεις στις μέλισσες που έχουν προσαρμοστεί σε αυτές. Το μέλι που παράγεται, σε μικρές δόσεις, δρα σαν τονωτικό ή ελαφρύ ναρκωτικό. Σε μεγαλύτερες ποσότητες προκαλεί χαμηλή αρτηριακή πίεση, βραδεία καρδιακή συχνότητα, εμετό, ζάλη και λιποθυμία.

Στα αρχαία κείμενα αναφέρεται ως “μέλι μαινόμενον”. Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος αναρωτιόταν πως η γλυκύτερη, καλύτερη και πιο τονωτική για την υγεία τροφή, μπορούσε να είναι τόσο απρόβλεπτα θανατηφόρα.

rhododendronponticum

Το 946, οι Ρώσοι, εχθροί της Όλγας του Κιέβου, δέχτηκαν από τους συμμάχους της, τόνους υδρόμελι. Πέντε χιλιάδες Ρώσοι σφαγιάστηκαν καθώς ήταν σωριασμένοι σε κατάσταση καταπληξίας.

Το 1489, στην ίδια περιοχή, ο ρωσικός στρατός κατέσφαξε περίπου δέκα χιλιάδες Τατάρους στρατιώτες οι οποίοι είχαν καταναλώσει μεγάλες ποσότητες υδρόμελι που επίτηδες είχαν αφήσει οι Ρώσοι στο δήθεν εγκαταλελειμμένο στρατόπεδο τους.

Το 1970 ένας φοιτητής ανθρωπολογίας, παραλίγο να πεθάνει από κατανάλωση μικρής ποσότητας τέτοιου μελιού στο Νεπάλ, όπου φύονται μεγάλα δάση από ροδόδεντρα. Οι ντόπιοι εξήγησαν στον φοιτητή πως να ξεχωρίζει το τοξικό από το καθαρό μέλι: Ρίχνοντας λίγο μέλι στην παλάμη, μια αίσθηση τσιμπήματος υποδηλώνει την τοξικότητα. Επειδή όμως ο φοιτητής έβλεπε τους ντόπιους να το μαζεύουν και θεωρώντας ότι είναι παραισθησιογόνο ναρκωτικό, βρήκε μια κυψέλη στο δάσος με τοξικό μέλι και έφαγε περίπου τριάντα γραμμάρια. Η “μαστούρα” ξεκίνησε ευχάριστα αλλά σύντομα εξελίχθηκε σε ίλιγγο, σφοδρό εμετό και διάρροια. Σε κατάσταση παραληρήματος κατάφερε να φτάσει στο χωριό, τη στιγμή που η μυϊκή παράλυση προκαλούσε την κατάρρευσή του. Οι χωρικοί τον περιποιήθηκαν σώζοντας του τη ζωή. Αργότερα έμαθε ότι έδιναν μικρές δόσεις αυτού του μελιού στα ζώα τους σαν ανοιξιάτικο τονωτικό. Η δόση που κατανάλωσε, ήταν αρκετή για να σκοτώσει έναν μεγάλο σκύλο!

Σήμερα το μέλι του Ροδόδεντρου πωλείται σε ιδιαίτερα υψηλές τιμές που κυμαίνονται από 80$ έως 200$ τα 250γρ, έχει πλούσια κρεμώδη γεύση και ένα ελαφρώς πικρό άρωμα. Προκαλεί ήπιο μούδιασμα, ζάλη και μια αίσθηση μέθης.

Σήμερα στην βόρεια Τουρκία και στον Καύκασο το μέλι αυτό ονομάζεται “deli bal”. Μια κουταλιά σε ένα ποτήρι γάλα αποτελεί παραδοσιακό τονωτικό, ενώ μια μικρή δόση σε αλκοολούχα ποτά δίνει περισσότερο νεύρο. Τον δέκατο όγδοο αιώνα, αποτελούσε σημαντικό εξαγωγικό προϊόν της Κριμαίας και τόνοι από αυτό μεταφέρονταν στην Ευρώπη για να προστεθεί σε ποτά που πωλούνταν  στις ταβέρνες. Ήταν γνωστό στην Ευρώπη ως “miel fou” (τρελό μέλι).

Περιστατικά δηλητηρίασης από το μέλι αυτό σημειώνονται στην Τουρκία, όπου χρησιμοποιείται και ως  διεγερτικό. Λίγα αναφέρονται και στην Ευρώπη, κατά τα οποία άνδρες τουρκικής καταγωγής καταλήγουν στην εντατική με δηλητηρίαση.

πηγή: thanko.eu

Μια μελισσοκομική επιχείρηση που ξεκίνησε από το μηδέν και σήμερα κοστολογείται στα 3 εκ. ευρώ!

Ο Scott Davies, ένας πρώην παίκτης του ράγκμπι ξεκίνησε μια μελισσοκομική επιχείρηση με την επωνυμία Hilltop Honey, από το μηδέν και μέσα σε πέντε χρόνια έφτασε να γίνει μια απ’ τις μεγαλύτερες εταιρίες μελιού στην Μεγάλη Βρετανία με αξία που αγγίζει τα 3 εκατομμύρια ευρώ!

hilltop-honey-15

«Ήμουν 21 όταν χτύπησα την πλάτη μου και αναγκάστηκα να σταματήσω το ράγκμπι. Έπρεπε να βρω κάτι να κάνω στη ζωή μου. Κάποια μέρα περπατώντας σε μία φάρμα, ως μέρος της φυσιοθεραπείας μου, συνάντησα ένα μελίσσι και μαγεύτηκα. Πάντα ήθελα να στήσω την δική μου επιχείρηση και μου άρεσε η ιδέα του να εργάζομαι έξω στη φύση, έτσι σκέφτηκα ότι θα ήταν καλό να αγοράσω κάποια μελίσσια. Κατέθεσα στην τράπεζα ένα επιχειρηματικό σχέδιο 12 σελίδων για να πάρω δάνειο, αλλά ο διευθυντής της τράπεζας μου είπε ότι δεν υπάρχει περίπτωση να πουλήσω όλο αυτό μέλι. Εγώ είπα θα προσπαθήσω! Ξεκίνησα στήνοντας μια μικρή επιχείρηση, ενώ παράλληλα άρχισα να παρακολουθώ μαθήματα μελισσοκομίας αλλά και μάρκετινγκ. Βοηθήθηκα από μία επιχορήγηση της Ουαλικής κυβέρνησης η οποία περιελάμβανε την ευκαιρία να εκθέσω τα προϊόντα μου για 1 ημέρα σε μια μεγάλη εμπορική έκθεση. Τα Holland & Barrett ήρθαν στο σταντ μου, συζητήσαμε και έναν χρόνο αργότερα έγινα προμηθευτής τους, τροφοδοτώντας τους με 18.000 βάζα. Στη συνέχεια ακολούθησαν τα Tesco, Sainsbury, Wholefoods και Co-0p με αποτέλεσμα σήμερα να έχω μια επιχείρηση η οποία κοστολογείται στα 2,8 εκατομμύρια ευρώ.»

Στα Coop το Hilltop Honey έχει υπογράψει μια σύμβαση για την προμήθεια 500 καταστημάτων σε όλη τη Βρετανία. Με τη βοήθεια της Ουαλικής κυβέρνησης ο Davies έφυγε από το μικρό χωριό Caersws για το Newtown, όπου φιλοδοξεί να αυξήσει το εργατικό δυναμικό της επιχείρησής του σε πάνω από 30 άτομα τα επόμενα τρία χρόνια. Πιστεύει ότι υπάρχουν πολλά περιθώρια ανάπτυξης ακόμα.

«Το Ηνωμένο Βασίλειο παράγει μόλις το 10% του μελιού που καταναλώνει. Ξεκίνησα με 45 κυψέλες, δικές μου και τώρα έχω περισσότερους από 30 προμηθευτές από την Αγγλία αλλά και την Ανατολική Ευρώπη. Η αποστολή μου είναι να παρέχω ποιοτικό μέλι, σε διάφορες ποικιλίες και γεύσεις, όπως είναι το Σκοτσέζικο μέλι ερείκης, το Αγγλικό μέλι από αγριολούλουδα και το βιολογικό μέλι της Ανατολικής Ευρώπης.»

Το μέλι του Davies κέρδισε το βραβείο Χρυσό Πιρούνι στα Great Taste Awards και το Επιχειρηματικό Βραβείο Micro στα Powys Business Awards το 2016. Ο Simon Dryell, διευθυντής στα καταστήματα τροφίμων της Co-op στην Ουαλία, είπε: «Το Hilltop Honey είναι μια ουαλική ιστορία επιτυχίας γεμάτη πάθος για εξαιρετική ποιότητα προϊόντων, αλλά και αποφασιστικότητα να ξεπεραστούν οι όποιες αντιξοότητες»

πηγή: businessnewswales

Το βιολογικό μέλι της Κούβας

Πολύ πριν από το εμπάργκο των ΗΠΑ και πριν από τους αδελφούς Κάστρο, η Κούβα ήταν ένας παράδεισος για τους μελισσοκόμους της Βόρειας Αμερικής, τους γκρίνγκο όπως τους αποκαλούσαν οι ντόπιοι, οι οποίοι είχαν υπό τον έλεγχο τους τα αγροκτήματα. Η Κούβα ήταν υπό ισπανική κυριαρχία για σχεδόν 400 χρόνια, μέχρι που οι ΗΠΑ έπειτα από τον Ισπανο-Αμερικανικό Πόλεμο, το 1898, πήραν ουσιαστικά το νησί ως τρόπαιο.

cuban-honey03

Τα επόμενα χρόνια, κατά την κηδεμονία των ΗΠΑ, πολλοί Αμερικανοί δημιούργησαν επιχειρήσεις εκεί. Τα περισσότερα χρήματα ήταν στο ρούμι, τα καζίνο, τα τουριστικά θέρετρα, αλλά και η μελισσοκομία δεν ήταν άσχημη επένδυση. Μελισσοκόμοι από τη Νέα Υόρκη και τις μεσοδυτικές πολιτείες δημιούργησαν μεγάλα αγροκτήματα. Ήταν μια εποχή μεγάλης άνθησης για τη μελισσοκομία του νησιού.

Σήμερα η μελισσοκομία της Κούβας παρουσιάζει και πάλι σπουδαία άνοδο. Η παραγωγή μελιού κυμαίνεται στους 7.000 τόνους τον χρόνο, το οποίο μεταφράζεται σε 23.000.000 $. Το μέλι είναι το τέταρτο πιο πολύτιμο εξαγώγιμο προϊόν της Κούβας, αφήνοντας πίσω την διάσημη ζάχαρη και τον καφέ. Υπάρχει κάτι όμως που δίνει στο μέλι της Κούβας το πλεονέκτημα στις αγορές. Και αυτό είναι ότι θεωρείται βιολογικό άμα τη εμφανίσει.

cuban-honey02

Με την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1989, οι ΗΠΑ αυστηροποίησαν το εμπάργκο, όμως αυτό, πέρα απ’ τα τεράστια προβλήματα που δημιούργησε είχε και κάποια θετικά. Η Κούβα ήταν ουσιαστικά αποκλεισμένη από τα χημικά φυτοφάρμακα. Η κυβέρνηση της Κούβας τότε έκανε μια τεράστια στροφή, θέλοντας και μη, περνώντας από την συμβατική παραγωγή μεγάλης κλίμακας και συστήματα μονοκαλλιέργειας σε μικρότερης κλίμακας φάρμες, οργανικά και ημι-οργανικά συστήματα βιολογικής γεωργίας.

Χωρίς τα δηλητήρια της Bayer αλλά και τους γενετικά τροποποιημένους σπόρους της Monsanto, τα λιβάδια της Κούβας παρέμειναν παρθένα, όντας ένας παράδεισος για τις μέλισσες. Εκτός αυτού κύριος στόχος της CIAPI (Centro de Investigaciones Apícolas) ήταν η προστασία των «κουβανικών μελισσών», απαγορεύοντας τις εισαγωγές βασιλισσών. Η βαρρόα άργησε να φτάσει στο νησί λόγω του εμπάργκο, κάνοντας ωστόσο την εμφάνισή της το 1996, όμως και εκεί απαγορεύτηκε η χρήση χημικών ουσιών στην κυψέλη και ο έλεγχος των ακάρεων γίνεται με τεχνικές όπως η απομάκρυνση του κηφηνόγονου, η συχνή διαίρεση των μελισσοσμηνών κτλ. Όλα αυτά έχουν ως αποτέλεσμα υγιέστερες μέλισσες.

cuban-honey01

Μετά την αποκατάσταση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών, την επίσκεψη του Πάπα και του Ομπάμα, είναι θέμα χρόνου να δούμε τους Αμερικανούς επιχειρηματίες να επιστρέφουν στο νησί. Τι θα συμβεί τότε; Όσον αφορά τη μελισσοκομία νέα τεχνολογία θα εισέλθει αλλά μαζί με αυτήν τα σύνορα θα ανοίξουν και για τα παράσιτα αλλά και για τα μοντέρνα φυτοφάρμακα. Σαφώς και κάτι τέτοιο θα αυξήσει τη θνησιμότητα των μελισσών, όμως έχει σημασία και κατά πόσο θα αλλάξει ο τρόπος που θα διατίθεται το μέλι.

Σήμερα οι μελισσοκόμοι της Κούβας πουλάνε την παραγωγή τους στην κρατική Apisun (ορισμένοι μελισσοκόμοι κρατούν μια ποσότητα την οποία διαθέτουν μόνοι τους) η οποία είναι υπεύθυνη για την εξαγωγή του μελιού στο εξωτερικό. Με τους Αμερικανούς επιχειρηματίες όμως να προσανατολίζονται προς ένα μοντέλο ελεύθερης αγοράς, τα έσοδα από το μέλι θα ρέουν προς τα έξω ενώ τα φυτοφάρμακα προς τα μέσα. Είναι μια κρίσιμη απόφαση που πρέπει να πάρουν οι Κουβανοί…

Τι σκοτώνει τις μέλισσες στην Ελλάδα;

Από το 2009 και έπειτα η Ελλάδα είναι το πιο καυτό θέμα στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές λόγω της οικονομικής κρίσης και τις πολιτικές λιτότητας. Μαζί με τον Έλληνα ο οποίος αγωνίζεται να ανταπεξέλθει στην τεράστια συρρίκνωση του εισοδήματός του, σε ποσοστό που έφτασε μέχρι και το 67% και οι μέλισσες στην Ελλάδα δείχνουν να παλεύουν για να επιβιώσουν.

greece-1050x700

Σύμφωνα με τους μελισσοκόμους και τους επιστήμονες, η αλόγιστη και συστηματική χρήση φυτοφαρμάκων έχει προκαλέσει απώλειες πληθυσμών των μελισσών σε τέτοιο βαθμό που πολλοί υποστηρίζουν ότι η χώρα υποφέρει τώρα από «διαταραχή κατάρρευσης αποικίας» (CCD). Η μελισσοκομία στην Ελλάδα είναι ένα πολύ σημαντικό μέρος της ιστορίας της. Υπάρχουν συνολικά 1.500.000 κυψέλες στην Ελλάδα, γεγονός που κατατάσσει την χώρα, νούμερο δύο στον κόσμο (μετά την Ουγγαρία) στην πυκνότητα μελισσιών με περίπου 11,1 μελίσσια ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο.

Εν τω μεταξύ, στη χώρα δεν υπάρχουν γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες και έτσι το μέλι θεωρείται άμα τη εμφανίσει ελεύθερο από ΓΤΟ, άρα και πιο αγνό. Σ’ αυτό συμβάλει και το γεγονός, ότι λόγω του ότι η Ελλάδα αποτελείται κυρίως από ορεινούς όγκους, το μέλι που συλλέγεται είναι κυρίως από αγριολούλουδα ή μελιτώματα άγριων δέντρων. Τα φυτοφάρμακα όμως είναι ένα άλλο κεφάλαιο.

greece-1024x684Η Maryam Henein μαζί με την Δρ Σοφία Γούναρη.

«Είχαμε πολλά προβλήματα από τα φυτοφάρμακα σε όλη την Αττική και κυρίως στο νότο» λέει η Δρ Σοφία Γούναρη διακεκριμένη ερευνήτρια από το Γ’ Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών Αθηνών. Συναντήσαμε την κ. Γούναρη στο «Δημόκριτο» το Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών στην Αθήνα, όπου ερευνά την κατάσταση των μελισσών στην Ελλάδα. Σε 16 αποικίες που έχει εγκαταστήσει εκεί, ελέγχει την έκταση του γόνου των μελισσών αλλά και την ποσότητα του μελιού που έχουν συλλέξει. Δυστυχώς οι ποσότητες είναι πολύ μικρές λόγω της μεγάλης απώλειας πληθυσμών.

«Λόγω των φυτοφαρμάκων;» ρωτάω και εκείνη γνέφει καταφατικά. Γι αυτό το λόγο η κ. Γούναρη έχει μεταφέρει άλλες 10 αποικίες στα ελατοδάση του Όρους Μαίναλος στην Πελοπόννησο. Τα βουνά εκεί αποτελούνται κυρίως από Κεφαλληνιακή ελάτη (Abies cephalonica), ωστόσο, η φετινή σοδειά μελιού στο Μαίναλο ήταν η χειρότερη εδώ και πολλά χρόνια, λόγω του κακού καιρού που επικράτησε στην περιοχή.

«Το 2006 έχασα πολλά μελίσσια από ψεκασμό με νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα στην περιοχή γύρω από το ινστιτούτο» διηγείται η ίδια. Αυτά τα νέου τύπου φυτοφάρμακα εισήχθησαν για πρώτη φορά στην Ελλάδα μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004. Στα πλαίσια της προετοιμασίας για την φιλοξενία των επισκεπτών, τότε, εισήχθησαν από τη Βόρεια Αφρική εξωτικοί κανάριοι φοίνικες για λόγους διακόσμησης αλλά και για σκίαση. Το κόκκινο σκαθάρι του φοίνικα, ένα έντομο που κατατρώει τους μαλακούς ιστούς και τις ίνες του κορμού του φοίνικα, είπε να πάει μια βόλτα, με αποτέλεσμα να εξαπλωθεί σε ολόκληρη τη νότια χώρα, από τη Ρόδο και την Κρήτη μέχρι την Αττική. Ως αποτέλεσμα πολλά ξενοδοχεία και δήμοι πάνω στον πανικό τους ξεκίνησαν τον ψεκασμό χημικών ουσιών κατά βούληση, χρησιμοποιώντας τις περισσότερες φορές παράνομα σκευάσματα συμπεριλαμβανομένων νεονικοτινοειδών φυτοφαρμάκων. Το γεγονός αυτό οδήγησε στην απώλεια του 50% των μελισσιών σ’ αυτές τις περιοχές.

Σήμερα στην Ελλάδα χρησιμοποιούνται συστηματικά νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα και κυρίως το Gaucho (imidacloprid) της Bayer σε καλλιέργειες όπως το βαμβάκι, ο ηλίανθος, και τα πορτοκάλια. Και ενώ ο σημαντικότερος εχθρός της μέλισσας είναι το άκαρι βαρρόα, ένα παράσιτο που προσβάλλει τις μέλισσες, πολλοί υποστηρίζουν ότι τα φυτοφάρμακα με βάση τη νικοτίνη είναι σημαντικότερο πρόβλημα, καθώς θέτουν σε κίνδυνο το ανοσοποιητικό σύστημα των μελισσών, έτσι ώστε να μην μπορούν να φροντίσουν τον εαυτό τους.

gaucho-bayer

Η Ελλάδα όμως δεν θέλει απαγόρευση των νεονικοτινοειδών…

Το 2013, η ΕΕ, έπειτα από ψηφοφορία των κρατών μελών, ενέκρινε τη μερική απαγόρευση των νεονικοτινοειδών φυτοφαρμάκων. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) αποφάσισε να περιορίσει προσωρινά τη χρήση τριών νεονικοτινοειδών ουσιών (clothianidin, imidacloprid, και thiamethoxam) οι οποίες θεωρούνται επιβλαβείς για την υγεία των μελισσών. Εκείνη την εποχή, τα 15 κράτη μέλη – συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας και της Γερμανίας – ψήφισαν υπέρ των περιορισμών, παρά τις πιέσεις της Bayer, τέσσερις απείχαν, και οκτώ ψήφισαν κατά της απαγόρευσης, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ιταλίας, της Ουγγαρίας, και της Ελλάδας…

Η Ομοσπονδία Μελισσοκομικών Συλλόγων Ελλάδος (ΟΜΣΕ) είχε εκδηλώσει δημόσια την απογοήτευσή της γι αυτό. «Το υπουργείο είχε πλήρη επίγνωση του προβλήματος» είχε δηλώσει τότε ο καθηγητής μελισσοκομίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, Ανδρέας Θρασυβούλου. «Ωστόσο, αντί να μας ακούσουν προτίμησαν να ακούσουν τις εταιρείες που παράγουν τα φυτοφάρμακα.»

thrasyvoulouΟ καθηγητής μελισσοκομίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, Ανδρέας Θρασυβούλου.

Αναμφίβολα, η απόφαση αυτή είχε σκοπό να διατηρήσει τις φαρμακευτικές εταιρείες ευτυχισμένες, λέει η κ. Γούναρη. «Η μη επιβολή ενός μορατόριουμ στη χρήση νεονικοτινοειδών δεν βοηθά τη γεωργία. Δεν βοηθά τη βιοποικιλότητα αλλά ούτε τον άνθρωπο. Κανείς δεν ωφελείται απ’ τον θάνατο των μελισσών» λέει η Έλενα Δανάλη της Greenpeace στην Ελλάδα. Για να υπερασπιστούν τη θέση τους, πηγές από το υπουργείο υποστήριξαν ότι η έκθεση της ΕΑΑΤ δεν παρουσίασε επαρκή στοιχεία για μαζική εξαφάνιση μελισσών, λόγω της χρήσης των συγκεκριμένων φυτοφαρμάκων.

Ωστόσο, με βάση τα αποτελέσματα, πάνω από 1.000 διεθνών μελετών οι επιστήμονες έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τα νεονικοτινοειδή είναι ένας σημαντικός παράγοντας στην θνησιμότητα των μελισσών. Αυτά τα φυτοφάρμακα αποπροσανατολίζουν τις μέλισσες, καθιστώντας πιο δύσκολο να ξαναβρούν την φωλιά τους. Η απαγόρευση όμως τελικά τέθηκε σε ισχύ και αφορούσε την επικάλυψη των σπόρων και τις εφαρμογές του φυλλώματος για μια περίοδο δύο ετών και για τις καλλιέργειες του καλαμποκιού, του βαμβακιού, του ηλίανθου και της ελαιοκράμβης. Δεν περιελάμβανε όμως κανενός είδους περιορισμό στην ατομική χρήση σε κήπους και περιβόλια όπως π.χ. τα πορτοκάλια.

Κατά ειρωνικό τρόπο, οι φαρμακευτικές Bayer και Syngenta, στη συνέχεια μήνυσαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ζήτησαν αποζημίωση για διαφυγόντα κέρδη. «Προσπαθούμε να υπερασπιστούμε τη φήμη μας, η οποία ζημιώθηκε σημαντικά. Ιδιαίτερα αν λάβετε υπόψη τις σημαντικές επενδύσεις που έχουμε κάνει επί σειρά ετών για την υγεία των μελισσών και τη βιώσιμη γεωργία γενικότερα» δήλωσε ο εκπρόσωπος της Bayer. Σήμερα πολλοί ελπίζουν ότι θα συνεχιστεί το μορατόριουμ και ότι αυτή τη φορά θα συμπεριληφθούν και οι έξι επίμαχες χημικές ουσίες πέρα απ’ τις προαναφερθείσες τρεις.

grece_crete_trypiti_13Μελισσοκομείο στη νότια Κρήτη.

«Πριν την έλευση των νεονικοτινοειδών φυτοφαρμάκων στην Ελλάδα, οι Έλληνες μελισσοκόμοι δεν αντιμετώπιζαν απώλειες άνω του 7% με 10%, οι οποίες θεωρούνται αποδεκτές» λέει η βιολόγος και ερευνήτρια Δρ Φανή Χατζήνα, του Ινστιτούτου Μελισσοκομίας (ΕΘΙΑΓΕ). «Τώρα όμως οι απώλειες έχουν αυξηθεί σημαντικά και παρουσιάζουν έξαρση διάφορες περιόδους του έτους και όχι μόνο το χειμώνα». Μαζί με άλλους ερευνητές, η κ. Χατζήνα, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ουσία imidacloprid, σε μικρές δόσεις που δεν είναι θανατηφόρες, έχει σημαντική δυσμενή επίδραση σε διάφορες πτυχές των μελισσών, όπως είναι η φυσιολογία, η συμπεριφορά και η γενική υγεία. Οι μέλισσες παρουσιάζουν προβλήματα στον προσανατολισμό, την αναπνοή, τον καρδιακό ρυθμό και το ανοσοποιητικό.

Δεδομένου ότι η χώρα παρουσιάζει απώλειες μελισσών λόγω των νεονικοτινοειδών, τίθεται το ερώτημα αν οι μελισσοκόμοι στην Ελλάδα έχουν παρατηρήσει συμπτώματα «διαταραχής κατάρρευσης αποικίας» (CCD). «Όχι δεν έχουμε CCD στην Ελλάδα, έχουμε όμως κακούς μελισσοκόμους» δηλώνει με έμφαση η κ. Γούναρη. Ενώ συμφωνεί ότι τα νεονικοτινοειδή σκοτώνουν αργά αλλά σταθερά τις μέλισσες, πιστεύει ότι το κύριο πρόβλημα είναι η συνολική κακοποίηση και κακοδιαχείριση των μελισσών απ’ τους μελισσοκόμους. Για παράδειγμα, η εξαντλητική και χωρίς διακοπή εργασία των μελισσών και η συνολική τους αντιμετώπιση ως εμπόρευμα.

Άλλοι μελισσοκόμοι πάλι θεωρούν ότι στην Ελλάδα δεν έχουν παρουσιαστεί ακόμα συμπτώματα «διαταραχής κατάρρευσης αποικίας» λόγω του ότι δεν υπάρχουν γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες. Όμως η κ. Γούναρη επιμένει ότι υπεύθυνοι σε μεγάλο βαθμό είναι οι μελισσοκόμοι οι οποίοι εξαντλούν τα μελίσσια τους. Το 1995 στη Γαλλία και το 2006 στις ΗΠΑ ήρθαν αντιμέτωποι με μαζικές απώλειες μελισσών και τότε πρώτος ένοχος ήταν ο μελισσοκόμος. Πολλοί μελισσοκόμοι και επιστήμονες όμως δεν συμφωνούν με την κ. Γούναρη.

greek-beekeepingΤο μελισσοκομείο μας, στο όρος Ξηροβούνι στην Πίνδο.

«Είναι εύκολο να κατηγορήσεις τον μελισσοκόμο, αλλά υπάρχουν σημάδια διαταραχής κατάρρευσης αποικίας» λέει ο John Phipps, εκδότης του μελισσοκομικού περιοδικού The Beekeepers Quarterly. Το 2010, ο Phipps είδε τις κυψέλες του να μειώνονται από 40 σε 28, παρατηρώντας ασυνήθιστη συμπεριφορά μελισσών, όπως εγκαταλελειμμένες κυψέλες. Και η κ. Χατζήνα όμως έχει παρατηρήσει περιπτώσεις εξαφάνισης αποικιών αλλά και μείωσης του χρόνου ζωής των βασιλισσών. Έχει παρατηρήσει επίσης ότι οι μέλισσες που έχουν έρθει σε επαφή με νεονικοτινοειδή παρουσιάζουν μεγαλύτερη ευαισθησία σε νοζεμίαση, μια κοινή ασθένεια των μελισσών.

Μια σημαντική διαφορά πάντως είναι ότι στην Ελλάδα τα μελίσσια ανακάμπτουν πιο εύκολα από ό, τι για παράδειγμα στις Ηνωμένες Πολιτείες επειδή μπορούν εύκολα να μετακινηθούν σε περιοχές χωρίς δηλητήρια. Εξάλλου μόλις το 29% της γης καλλιεργείται στην Ελλάδα. Η Ελλάδα δεν έχει τεράστιες μονοκαλλιέργειες και οι άγριες – παρθένες περιοχές λειτουργούν ως ένα είδος προφύλαξης για τις μέλισσες.

Η ευαισθητοποίηση του κόσμου, η εκπαίδευση και η κατανόηση της έκτασης και των συνεπειών του προβλήματος είναι το κλειδί για τον περιορισμό της χρήσης των νεονικοτινοειδών φυτοφαρμάκων. 

της Maryam Henein, ακτιβίστριας, δημοσιογράφου και σκηνοθέτιδας του ντοκιμαντέρ Vanishing of the Bees.
Beeculture

Ένας χρόνος απ’ τη ζωή μιας βελανιδιάς

Ο Chris Thomond, φωτογράφος του Guardian, πέρασε έναν χρόνο φωτογραφίζοντας μία βελανιδιά 200 ετών κοντά σε ένα χωριό του Μάντσεστερ, καθώς εναλλάσσονταν οι εποχές και το αποτέλεσμα ήταν πολύ ενδιαφέρον. Οι βελανιδιές είναι ψηλά, αιωνόβια δέντρα, που παράγουν έναν καρπό, το βελανίδι, που είναι χρήσιμο για ζωοτροφές και στη βυρσοδεψία. Το ξύλο της είναι σχετικά ακριβό και χρησιμοποιείται στην επιπλοποιία.

november

Νοέμβριος
Η πρώτη επίσκεψη έγινε μια ομιχλώδη μέρα του Νοεμβρίου. Ο Chris δεν είχε προσέξει τα ηλεκτροφόρα καλώδια πίσω στο φόντο και απογοητεύτηκε όταν τα είδε. Έτσι αποφάσισε να τραβήξει όλες τις φωτογραφίες από την ίδια οπτική γωνία και τοποθέτησε το δέντρο στο κέντρο του κάδρου ώστε να κρύψει τον ένα πυλώνα.

ianouarios

Ιανουάριος
Τα πάντα είναι χιονισμένα. Το χειμώνα η βελανιδιά ρίχνει τα φύλλα της ώστε να μπορεί να αντέξει το κρύο και τον παγετό.

martios

Μάρτιος
Η άνοιξη δεν έχει έρθει ακόμη, αλλά είναι προ των πυλών.

april

Απρίλιος
Το χειμώνα και μέχρι να μπει η άνοιξη δεν υπάρχει καμία φαινομενική εξέλιξη. Χιόνι έρχεται και φεύγει καθώς εναλλάσσονται οι μέρες. Όμως ξαφνικά καθώς ο Chris πήγαινε για την καθιερωμένη φωτογραφία, παρατήρησε ότι το χορτάρι είχε μεγαλώσει αισθητά. Αυτό το γεγονός σηματοδοτεί την άνοιξη.

may

Μάιος
Η βελανιδιά επανέρχεται στη ζωή. Έχει βγάλει και πάλι νέα φύλλα ενώ όλα γύρω είναι ανθισμένα. Η άνοιξη είναι η παιδική ηλικία του έτους.

july

Ιούλιος
Οι ζέστες έχουν έρθει και αρχίζουν οι μελιτώδεις εκκρίσεις των φύλλων της βελανιδιάς, τις οποίες εκμεταλλεύονται οι μέλισσες. Το μέλι που παράγεται τότε είναι ανοιχτόχρωμο, ρευστό και έχει απαλό άρωμα και γεύση. Λίγο αργότερα αρχίζει να στάζει το βελανίδι. Το μελίτωμα αυτό είναι σκούρο σκοτεινό, σχεδόν μαύρο και αρκετά παχύρρευστο.

september

Σεπτέμβριος
Τα πρώτα κρύα και βροχές ξεκινούν. Η βελανιδιά αποτελούσε το ιερό δένδρο του Διός. Για το λόγο αυτό θεωρούνταν ιερό στην αρχαία Μακεδονία.

october

Οκτώβριος
Ο τελευταίος μήνας πριν πέσουν τα φύλλα. Τα πάντα στη φύση προετοιμάζονται για τον χειμώνα.

december

Δεκέμβριος
Και πάλι χειμώνας. Το ξύλο της βελανιδιάς είναι βαρύ, σκληρό και δεν σαπίζει εύκολα.

velanidia

Στην Ελλάδα η βελανιδιά είναι το κατ΄ εξοχήν δένδρο των Δρυμών. Φύεται συνήθως μαζί με την καστανιά και βρίσκεται στους περισσότερους ορεινούς όγκους. Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες στην ορεινή Πίνδο, σε υψόμετρο 600 μέτρων, συλλέγουμε το μέλι της και το διαθέτουμε χωρίς καμία επεξεργασία, στην πιο αγνή μορφή του, άθερμο. Δοκιμάστε το!

πηγή: theguardian

Μέλι και κερί ήταν γνωστά από τη Λίθινη Εποχή

Νέα επιστημονική μελέτη,  στην οποία συμμετέχει και ο καθηγητής προϊστορικής αρχαιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Κωνσταντίνος Κωτσάκης, τοποθετεί την εφεύρεση της μελισσοκομίας 8.500 έως 9.000 χρόνια πριν από την εποχή μας.

keri-melissas

Μέχρι σήμερα κατείχαμε στοιχεία μόνο προϊστορικές βραχογραφίες στην υποσαχάρια Αφρική που απεικονίζουν κυνήγι μελισσών και από αιγυπτιακές τοιχογραφίες της εποχής των Φαραώ που αναπαριστούν σκηνές μελισσοκομίας. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι πρώτοι αγρότες ήσαν και μελισσοκόμοι όπως ακριβώς εξημέρωσαν και τα διάφορα οικόσιτα ζώα, συντροφιάς και κτηνοτροφίας. Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή Ρίτσαρντ Έβερσεντ της Σχολής Χημείας του Πανεπιστημίου του Μπρίστολ, ανακάλυψαν και εξέτασαν χημικά ίχνη από κερί μελισσών σε τουλάχιστον 6.400 κεραμικά σκεύη των πρώτων γεωργών, σε πάνω από 150 νεολιθικές αρχαιολογικές τοποθεσίες σχεδόν όλης της Ευρώπης (μεταξύ των οποίων στην Ελλάδα), της Βόρειας Αφρικής (Αλγερία) και της Εγγύς Ανατολής, οι οποίες χρονολογούνται προ 4.000 έως σχεδόν 9.000 ετών.

Το αρχαιότερο μέχρι σήμερα διακριτό χημικό «αποτύπωμα» κεριού μελισσών ανακαλύφθηκε στην τοποθεσία Τσαταλχογιούκ της ανατολικής Τουρκίας, πριν από περίπου 7.000 χρόνια. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η μελισσοκομία είχε ήδη παρελθόν πίσω της, ήταν συνεπώς ακόμη παλαιότερη. Η ερευνήτρια γεωχημικός δρ. Μελανί Ρόφετ-Σαλκ δήλωσε ότι «ο προφανέστερος λόγος για την εκμετάλλευση των μελισσών θα ήταν για το μέλι τους, το οποίο θα αποτελούσε ένα σπάνιο γλυκαντικό στο φαγητό για τους προϊστορικούς ανθρώπους. Όμως το κερί της μέλισσας μπορεί επίσης να χρησιμοποιείτο και για άλλους σκοπούς, όπως πρακτικούς, τελετουργικούς, διακοσμητικούς, ιατρικούς και τεχνικούς όπως για τη στεγάνωση κεραμικών αγγείων».

Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν έχουν ανακαλυφθεί ενδείξεις μελισσοκομίας πάνω από τον 57ο παράλληλο της Γης, δηλαδή στη Σκωτία ή στη Σκανδιναβία, γεγονός που δείχνει ότι υπήρχε ένα βόρειο οικολογικό «σύνορο» για τους αγρότες-μελισσοκόμους, καθώς οι μέλισσες μάλλον δεν άντεχαν τις κλιματολογικές συνθήκες βορειότερα της Δανίας. Γενετικές έρευνες δείχνουν ότι η μέλισσα εμφανίσθηκε στην Ασία πριν από περίπου 300.000 χρόνια και γρήγορα εξαπλώθηκε στην Ευρώπη και στην Αφρική. Υπενθυμίζεται ότι σήμερα οι μέλισσες αντιμετωπίζουν σοβαρές απειλές από την κλιματική αλλαγή, τα εντομοκτόνα και τις ασθένειες με συνέπεια να κινδυνεύει αυτή η σχέση που κρατά εδώ και χιλιετίες.

Η μελέτη δημοσιεύεται στην επιθεώρηση Nature.
πηγή: econews

Αρισταίος ο πρώτος μελισσοκόμος

Γιος του θεού Απόλλωνα και της Νύμφης Κυρήνης (κόρης του βασιλιά των Λαπιθών Υψέα και εγγονή του Θεσσαλού θεού-ποταμού Πηνειού). Μια μέρα που η Κυρήνη κυνηγούσε σε κάποια κοιλάδα του Πηλίου, ο Απόλλωνας την είδε, την ερωτεύθηκε, την άρπαξε επάνω στο χρυσό άρμα του και την πήγε ως την Λιβύη. Καρπός του ερωτά τους ήταν ο Αρισταίος.

aristaeus0

Όταν γεννήθηκε το παιδί, ο Απόλλωνας τον εμπιστεύτηκε στην προγιαγιά του την Γαία, τις Ώρες και τις Μούσες. Μεγαλώνοντας, ο Αρισταίος διδάχθηκε από τις Μούσες την καλλιέργεια του αμπελιού και την μελισσοκομία. Οι Μούσες του εμπιστεύτηκαν επίσης και τα κοπάδια των προβάτων τους που έβοσκαν στην πεδιάδα της Φθίας στη Θεσσαλία. Εκεί ο Αρισταίος άρχισε να διδάσκει στους ανθρώπους την μελισσοκομική τέχνη και όσα άλλα του είχαν μάθει οι θεές.

Ο Βιργίλιος εξιστορεί πως ο Αρισταίος κυνήγησε κάποια μέρα την Ευρυδίκη, τη γυναίκα του Ορφέα, κατά μήκος ενός ποταμού. Καθώς έτρεχε η Ευρυδίκη, την τσίμπησε ένα φίδι και πέθανε. Αυτός ο θάνατος προκάλεσε την οργή των θεών, οι οποίοι τον τιμώρησαν, χτυπώντας τις μέλισσες του με επιδημία.

aristaeus1Απελπισμένος ο Αρισταίος και βλέποντας τα σμήνη των μελισσών του να χάνονται το ένα μετά το άλλο, κάλεσε σε βοήθεια τη μητέρα του, η οποία κατοικούσε κάτω από τα νερά του Πηνειού, μέσα σε ένα κρυστάλλινο παλάτι. Η μητέρα του τον δέχτηκε στο παλάτι της και εκεί του έδωσε πολύτιμες συμβουλές σχετικά με το πώς θα αντιμετωπίσει την ασθένεια των μελισσών του. Του είπε επίσης ότι μόνο ο θεός Πρωτέας θα μπορούσε να του πει την αιτία της συμφοράς που τον έπληττε.

Ο Αρισταίος έφυγε για να ρωτήσει τον Πρωτέα και τον βρήκε να αναπαύεται επάνω σε ένα βράχο, ανάμεσα σε ένα κοπάδι φώκιες που φύλαγε για λογαριασμό του Ποσειδώνα. Ο Αρισταίος επωφελήθηκε από τον ύπνο του Πρωτέα, τον αλυσόδεσε και τον ανάγκασε έτσι να απαντήσει, γιατί ο Πρωτέας δε συμπαθούσε καθόλου αυτούς που ενοχλητικά ζητούσαν να μάθουν από αυτόν.

Εκείνη την φορά αποκάλυψε στον Αρισταίο πως οι θεοί τον τιμωρούσαν για το θάνατο της Ευρυδίκης. Ακόμη τον συμβούλευσε πως θα προμηθευτεί καινούρια σμήνη μελισσών.

Ο Αρισταίος έζησε και δίδαξε την τέχνη της μελισσοκομίας στη Λιβύη στις Κυκλάδες και στην Αρκαδία. Στην Αρκαδία μάλιστα τον τιμούσαν ως τον πατέρα της μελισσοκομίας.

πηγή: melissomania.gr