Θρησκεία τους, η μελισσοκομία

Ανατροπή πολιτισμικών δεδομένων δημιουργείται κυρίως για τον μινωικό αλλά και τον μυκηναϊκό πολιτισμό, αφού για θεμελιώδη σύμβολα, που εθεωρούντο «κλειδιά» στην κατανόηση της πολιτισμικής ταυτότητας των αρχαίων Κρητών αυτής της περιόδου από την εποχή του Έβανς, μια νέα επιστημονική μελέτη δύο ερευνητών αποδεικνύει πως δεν είναι θρησκευτικά σύμβολα, είναι απολύτως κοσμικά και μάλιστα εξειδικευμένα εργαλεία της μελισσοκομικής παραγωγής, τα οποία, σχεδόν αυτούσια, χρησιμοποιούσαν οι Έλληνες μέχρι το πρόσφατο παρελθόν.

aaΤο διάσημο ανά τον κόσμο χρυσό κόσμημα με τη Διπλή Μέλισσα, από τον Χρυσόλακο των Μαλίων που απεικονίζει μέλισσες να μεταφέρουν γύρη. Βρίσκεται στο Μουσείο Ηρακλείου.

Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο των εργασιών του 11ου Διεθνούς Κρητολογικού Συνεδρίου στο Ρέθυμνο, έγινε μια σημαντική ανακοίνωση από τους ιστορικούς ερευνητές Χαράλαμπο Β. Χαρίση και Αναστάσιο Β. Χαρίση, που αλλάζει ριζικά όσα πιστεύαμε τα τελευταία 100 χρόνια για τη λεγόμενη μινωική θρησκεία. Οι Χαράλαμπος και Αναστάσιος Χαρίσης, γιατρός και μηχανολόγος αντίστοιχα, έχουν εκδώσει και σχετικό βιβλίο με τις απόψεις τους στα αγγλικά με τίτλο: «Μελισσοκομία στο προϊστορικό Αιγαίο. Αναθεώρηση των μινωικών και μυκηναϊκών θρησκευτικών συμβόλων», εκδόσεις «Μπαρ», Οξφόρδη 2009, στο οποίο αναλύουν εμπεριστατωμένα τις απόψεις τους.

Σύμφωνα με την προαναφερόμενη ανακοίνωση «μερικά από τα πιο γνωστά χρυσά δακτυλίδια του μυκηναϊκού και μινωικού κόσμου, στα οποία, όπως ήθελε να πιστεύει ο Arthur Evans και οι μεταγενέστεροί του, απεικονίζονται θρησκευτικές παραστάσεις, φαίνεται ότι στην πραγματικότητα απεικονίζονται μελισσοκομικά τοπία:

Αγέραστες τεχνικές

Μελισσοκόμοι περισυλλέγουν σμάρια από τα δένδρα, μελισσοφάγοι επιτίθενται στις μέλισσες αλλά και αρχαίες κυψέλες όμοιες με τις παραδοσιακές κεραμικές και πέτρινες, που χρησιμοποιούνταν μέχρι πρόσφατα στην Κρήτη και σε ολόκληρη την Ελλάδα. Απεικονίζονται ακόμα “Κουρήτες” (οι οποίοι σύμφωνα με τον Διόδωρο Σικελιώτη ανακάλυψαν τη μελισσοκομία) να χτυπούν χάλκινες ασπίδες για να αναγκάσουν τα σμάρια να καθίσουν στα δένδρα προκειμένου να τα συλλάβουν -μια τεχνική που στην αρχαιότητα αποκαλούσαν “μελιττοπηχείν”, και που χρησιμοποιούσαν μέχρι πρόσφατα οι παραδοσιακοί μελισσοκόμοι όλου του κόσμου.

Στην ίδια ανακοίνωση όπως και στο βιβλίο των εισηγητών «Apiculture in the Prehistoric Aegean. Minoan and Mycenaean symbols revisited», όπου γίνεται εκτενέστερη ανάλυση και όλων των παραπάνω, «ταυτίστηκαν για πρώτη φορά τα σκεύη μιας ολόκληρης αποθήκης του ανακτόρου της Κνωσού με μελισσοκομικά κεραμικά αντικείμενα, όπως κυψέλες, μελισσοκομικά καπνιστήρια και άλλα που χρησίμευαν στο στύψιμο των κηρηθρών, στην εξαγωγή του κεριού από τις κηρήθρες και στη συσκευασία των κηρηθρών. Ανάμεσά τους υπήρχε ακόμα και μία σφηκοπαγίδα. Τα σκεύη αυτά, πολλά εκ των οποίων εκτίθενται στο Μουσείο του Ηρακλείου, θεωρούνταν μέχρι σήμερα λατρευτικά».

aa2Το κόσμημα που βρέθηκε στο αρχαίο νεκροταφείο της Ορθής Πέτρας, στην Ελεύθερνα Κρήτης και απεικονίζει μια θεά-μέλισσα με το σώμα και τα φτερά της. Ανάποδα, όμως, δείχνει ένα κρινάκι.

Μελο-εφαρμογές

Ταυτόχρονα τονίζονται οι πολλαπλές χρήσεις του μελιού και των μελισσοκομικών προϊόντων: «Το μέλι στην προϊστορική εποχή δεν ήταν απλά και μόνο η μοναδική γλυκαντική και με μεγάλη θρεπτική αξία ουσία, αλλά είχε και πάμπολλες άλλες χρήσεις στη φαρμακοποιία, στη μαγειρική, στην παρασκευή καλλυντικών, ενώ το κερί και η πρόπολη χρησίμευαν στον φωτισμό, στη ζωγραφική, στη μεταλλουργία, ακόμα και στη ναυπηγική. Γι’ αυτό και η μελισσοκομία αποτελούσε μία από τις πιο προσοδοφόρες εμπορικές επιχειρήσεις της προϊστορικής εποχής».

Γι’ αυτούς τους λόγους οι εισηγητές Χ. και Α. Χαρίσης πιστεύουν ότι «οι κάτοχοι των χρυσών αυτών δακτυλιδιών δεν ήταν ιερείς, όπως νομίζαμε μέχρι σήμερα, αλλά άτομα μιας κοινωνικής ελίτ που ήλεγχαν το εμπόριο των μελισσοκομικών προϊόντων και που με τα δακτυλίδια τους σφράγιζαν τα έγγραφα και τις συσκευασίες. Ήταν δηλαδή κάτι σαν “υπουργοί μελισσοκομίας” με παρόμοιους ρόλους και τακτικές που συναντάμε την ίδια εποχή και στη φαραωνική Αίγυπτο.

Οι παραπάνω νέες μαρτυρίες από τις παραστάσεις των δακτυλιδιών και τα σκεύη της Κνωσού, σε συνδυασμό με άλλα παλαιότερα αρχαιολογικά ευρήματα, όπως το γνωστό κόσμημα από τα ανάκτορα των Μαλίων που απεικονίζει μέλισσες να μεταφέρουν γύρη, δείχνουν ότι η μινωική μελισσοκομία ήταν από τις πιο αναπτυγμένες και πρωτοπόρες της εποχής της και ότι η Κρήτη έπαιξε σημαντικότατο ρόλο στη μετάδοση της τέχνης αυτής στον υπόλοιπο κόσμο.

Εντύπωση προκαλεί το γεγονός της αδιατάρακτης συνέχειας των εργαλείων και των τεχνικών της μέσω της παράδοσης, που στην εποχή μας όμως έχει εξαφανιστεί λόγω της χρήσης των ευρωπαϊκών κυψελών. Ευτυχώς σε πολλά λαογραφικά μουσεία μπορεί ακόμα κανείς να δει τα σκεύη αυτά της παραδοσιακής μας μελισσοκομίας και να θαυμάσει τον για χιλιάδες χρόνια αναλλοίωτο ελληνικό πολιτισμό. Μέσω της νέας αυτής ματιάς τα διάσημα χρυσά μυκηναϊκά και μινωικά δακτυλίδια, απαλλαγμένα πλέον από εισηγμένες και αυθαίρετες “θρησκευτικές” θεωρίες, έρχονται πιο κοντά στην ελληνική παράδοση».

Παναγιώτης Γεωργουδής
Πηγή: Ελευθεροτυπία

Oδοιπορικό στη γη της Ηπείρου: Η πόλη της Άρτας

Από τα πανέμορφα Ζαγοροχώρια μέχρι τα μαγευτικά Θεσπρωτικά παράλια και από τα ορεινά Τζουμέρκα της Άρτας μέχρι την Πρέβεζα και την Πάργα η Ήπειρος παραμένει το τελευταίο παρθένο γεωγραφικό διαμέρισμα της Ελλάδας. Εδώ θα επισκεφτείτε Βυζαντινά μνημεία και πέτρινα γεφύρια, θα κάνετε ράφτινγκ σε ποτάμια αλλά και ορειβασία στις κορυφές τις Πίνδου.

mnc707_1032

Το ιστορικό γεφύρι Άρτας είναι από τα πλέον φημισμένα ηπειρώτικα γεφύρια. Βρίσκεται στα νοτιοδυτικά της πόλης και την ενώνει με την απέναντι εύφορη πεδιάδα με τα πορτοκάλια. Χτίστηκε γύρω στο 1602-1606 Η ορμητικότητα του ποταμού, το μαλακό έδαφος λόγω των επιχώσεων και οι ιδιαίτερες απαιτήσεις της κατασκευής θα πρέπει να δυσκόλεψαν πολύ τη θεμελίωση του γεφυριού, αλλά και τις επισκευές που ακολούθησαν. Οι δυσκολίες αυτές σε συνδυασμό με τον φόβο του λαού για τα στοιχειά της φύσης δημιούργησαν το γνωστό θρύλο της γυναίκας του πρωτομάστορα που έπρεπε να θυσιαστεί για να στεριώσει το γεφύρι.

aa

Το κάστρο της Άρτας χτισμένο στα μέσα του 13ου αιώνα διατηρείται σε άριστη κατάσταση, αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα της κοσμικής αρχιτεκτονικής των βυζαντινών χρόνων και της μεσαιωνικής φυσιογνωμίας της Άρτας. Ο λοφίσκος στον οποίο είναι κτισμένο, θεωρήθηκε στρατηγική θέση κι από τους αρχαίους Αμβρακιώτες. Είναι ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα της περιοχής. Ο πανύψηλος πύργος του ρολογιού μπροστά από το κάστρο κτίστηκε στα χρόνια της Τουρκοκρατίας (1875) με πολύ ευαισθησία, ώστε να φαντάζει ως φυσική προέκταση του τείχους.

aa

Η Μονή Κάτω Παναγιάς χτίστηκε το 13ο αιώνα από τον Μιχαήλ Δούκα Κομνηνό, Δεσπότη της Ηπείρου. Σήμερα το μοναστήρι κρατιέται ζωντανό χάρη στη συνεχή φροντίδα των γυναικών μοναχών που μένουν εκεί. Διατηρεί εξωτερικά σχεδόν στο ακέραιο την αρχική του λαμπρότητα και εσωτερικά την παλιά μυσταγωγική του ατμόσφαιρα.

aa

Ο πιο γνωστός βυζαντινός ναός του νομού. Χτίστηκε τον 13ο αιώνα από τον Νικηφόρο τον Α’ Κομνηνό Δούκα, στην ακμή της ιστορίας του Δεσποτάτου της Ηπείρου. Από την μεγάλη σταυροπηγιακή μονή σώζονται σήμερα ο ναός, η Τράπεζα και 16 κελιά. Ο ναός εντυπωσιάζει με τις εξωτερικές και εσωτερικές αρχιτεκτονικές καινοτομίες του, ενώ μοναδικός στην εκκλησιαστική αρχιτεκτονική είναι ο τρόπος στήριξης του κεντρικού τρούλου όπου και σώζεται το ψηφιδωτό του Παντοκράτορα.

aa2

Η πρωτοτυπία του σχεδίου της, οι αρχιτεκτονικές της καινοτομίες και η πλούσια κεραμοπλαστική της διακόσμηση την καθιστούν μοναδικό δείγμα βυζαντινής ναοδομίας σε όλο τον ορθόδοξο χριστιανικό κόσμο. Οι πολλές φθορές συντέλεσαν στο να χάσει ο ναός ένα μεγάλο μέρος από την παλιά του εσωτερική λαμπρότητα, διατήρησε ωστόσο το επιβλητικό του μεγαλείο.

aa

Ο Ναός της πολιούχου της Άρτας, Αγίας Θεοδώρας, και ένας πυλώνας είναι τα μόνα σωσμένα τμήματα μονής που ιδρύθηκε το 13ο αιώνα από τη βασίλισσα του Δεσποτάτου Θεοδώρα. Ιδρύθηκε προς τιμήν του Αγίου Γεωργίου και λειτούργησε ως γυναικείο μοναστήρι. Μετά το θάνατο του συζύγου της, η Θεοδώρα εμόνασε στη μονή, τάφηκε εκεί και ο ναός τιμάται στο όνομά της.

aa

Ο ναός του Αγίου Βασιλείου βρίσκεται στην παλιά συνοικία του Τουρκοπάζαρου της Άρτας και χρονολογείται στο τέλος του 14ου αιώνα, ενώ το σωζόμενο στρώμα τοιχογραφιών το 17ο αιώνα. Εξωτερικά φέρει πλούσιο κεραμοπλαστικό διάκοσμο και δύο εφυαλωμένες εικόνες στο αέτωμα της ανατολικής πλευράς: των Τριών Ιεραρχών και της Σταύρωσης. Πρόκειται για ένα διακοσμητικό κομψοτέχνημα.

aa

Μια από τις νεότερες ανακαλύψεις του αρχαιολογικού χώρου της αρχαίας Αμβρακίας, είναι αυτό το μικρό θεατράκι που είναι το μικρότερο από τα όλα αρχαία ελληνικά θέατρα. Βρίσκεται στο κέντρο της πόλης και ανακαλύφθηκε τυχαία κατά την διάρκεια οικοδομικών εργασιών. Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις χτίστηκε κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Πύρρου, όταν έκανε την Αμβρακία πρωτεύουσα του βασιλείου. Το θέατρο δεν κατασκευάστηκε με τη συνήθη πρακτική των αρχαίων Eλλήνων στην πλαγιά κάποιου φυσικού υψώματος, αλλά με επιχωμάτωση. Αυτό ίσως δικαιολογεί και το μικρό του μέγεθος.

aa

Απλωμένη αμφιθεατρικά από τους πρόποδες έως την κορυφή σχεδόν της βορειοδυτικής πλαγιάς του λόφου Περάνθη η Άρτα ατενίζει ολόκληρο τον κάμπο. Χτισμένη πάνω στα ερείπια της αρχαίας Αμβρακίας, η οποία χρονολογείται από τον 7ο αιώνα π.Χ., υπήρξε εκτός από πρωτεύουσα του Κράτους των Μολοσσών του βασιλιά Πύρρου, κατά την ελληνιστική περίοδο, και έδρα του Δεσποτάτου της Ηπείρου που ίδρυσαν οι Κομνηνοί-Δούκες μετά την Άλωση της Πόλης από τους Σταυροφόρους το 1204 ενώ απέκτησε την ανεξαρτησία της από τους Τούρκους το 1881, πρώτη σ’ όλη την Ήπειρο.

πηγές από: epirustreasures.gr, wikipedia

Οι εκπληκτικοί κυνηγοί του μελιού που διακινδυνεύουν τη ζωή τους στους πρόποδες των Ιμαλαΐων!

Όταν κάποιος σκέφτεται το μέλι, το μυαλό του δεν πηγαίνει σε ανθρώπους που αιωρούνται σε απόκρημνους γκρεμούς για να το συλλέξουν. Αυτό όμως κάνουν κάθε χρόνο στο Νεπάλ.

a1

Ρισκάρουν τη ζωή τους για να μαζέψουν το άγριο μέλι από τους γκρεμούς, σκαρφαλώνοντας σε μακριές σκάλες από μπαμπού και συλλέγοντας τις κηρήθρες με τον παραδοσιακό, αλλά πολύ επικίνδυνο τρόπο.

a2

a14

Αυτό όμως δεν είναι ένα οποιοδήποτε μέλι και δεν προέρχεται από μια οποιαδήποτε μέλισσα. Η μέλισσα των Ιμαλαΐων (Apis dorsal laborious) είναι η μεγαλύτερη μέλισσα του κόσμου. Ζει μόνο στα Ιμαλάια και χτίζει την κυψέλη της σε εξαιρετικά μεγάλα υψόμετρα.

a15

a3

Όσο για το ίδιο το μέλι είναι κίτρινο και θεωρείται ένα από τα πιο πολύτιμα μέλια του κόσμου. Οι πρεσβύτεροι των φυλών της κοινότητας κρέμονται στους γκρεμούς για να τρυγήσουν το μέλι.

a4

a20

Οι κυνηγοί του μελιού ζουν στο ορεινό χωριό της φυλής Gurung, στην περιοχή Kaski του Νεπάλ. Κάνουν χρήση του καπνού του τσιγάρου για να ηρεμήσουν τις μέλισσες, καθώς το καπνιστήρι είναι δύσκολο να χρησιμοποιηθεί σ’ αυτές τις συνθήκες.

a5

Στήνουν σκάλες και με τη βοήθεια σχοινιών σκαρφαλώνουν στις φωλιές των μελισσών. Εκεί δεν υπάρχουν κυψέλες και πλαίσια και έτσι με ένα μαχαίρι κόβουν τις κηρήθρες τις οποίες μεταφέρουν σε καλάθια.

a17

a6

Ωστόσο, ο τρόπος ζωής τους έχει αλλάξει τελευταία λόγω της μείωσης των πληθυσμών των μελισσών και της κλιματικής αλλαγής αλλά και λόγω της κρατικής παρέμβασης στις εξαγωγές μελιού.

a7

Η αρχαία αυτή παράδοση χρονολογείται από το 11.000 π.Χ.

a9

Οι περισσότερες από τις φωλιές βρίσκονται σε απότομες απρόσιτες περιοχές πάνω στους βράχους με νοτιοδυτικό προσανατολισμό για να αποφύγουν επιθέσεις από αρπακτικά αλλά και για μεγαλύτερη έκθεση στον ήλιο.

a10

a11

Αρχικά μία ομάδα στο έδαφος συλλέγει φύλλωμα με το οποίο προκαλούν εστίες φωτιάς ώστε να “καπνιστούν” οι μέλισσες. Στο Νεπάλ λένε ότι η πιο δύσκολη δουλειά είναι του κόφτη. Οι κόφτες κρατώντας μαχαίρια και καλάθια ανεβαίνουν σε σχοινιά μέχρι και 50 μέτρων και με το ένα χέρι κόβουν την κηρήθρα ενώ με το άλλο κρατούν το καλάθι στο οποίο θα πέσει.

a13

Κατεβαίνοντας οι φουσκάλες στα πόδια απ’ τα τσιμπήματα αλλά και το τρίψιμο απ’ τα σχοινιά γίνονται ορατές…

article-0-1C6B3CAD00000578-982_964x641

a22

Περαιτέρω προβλήματα προέρχονται από την αύξηση της εξαγωγής του μελιού Ιμαλαΐων, το οποίο πωλείται στην Ιαπωνία, την Κίνα και την Κορέα για χρήση σε παραδοσιακά φάρμακα.

a19

a23

Το ανοιξιάτικο μέλι είναι από τα πιο ακριβά παγκοσμίως καθώς φτάνει τα 40 ευρώ το κιλό και εξάγεται σε ολόκληρο τον κόσμο.

a18

a21

a24Μέλη της φυλής Gurung.

article-2584541-1C6DFD2F00000578-968_964x593Η περιοχή Kaski του Νεπάλ

Οι μέλισσες μπορούν και αναγνωρίζουν ανθρώπινα πρόσωπα

Έντομα μπορούν να αντιληφθούν και να απομνημονεύσουν μοναδικά χαρακτηριστικά προσώπων και να τα χρησιμοποιήσουν σε επόμενες αλληλεπιδράσεις, με ανάλογο τρόπο όπως οι άνθρωποι λειτουργούν στο κοινωνικό περιβάλλον.

AAAAA

Οι σφήκες και οι μέλισσες μοιάζουν απλοϊκά ζώα. Φτιάχνουν φωλιές, ψάχνουν για νέκταρ, μεγαλώνουν τα μικρά τους και πεθαίνουν, με τη διάρκεια ολόκληρης της ζωής τους να μην ξεπερνά το ένα έτος. Κι όμως, ορισμένα από τα είδη αυτών των εντόμων συναγωνίζονται με τους ανθρώπους και άλλα πρωτεύοντα θηλαστικά τουλάχιστον σε μια νοητική δεξιότητα: την αναγνώριση των προσώπων των άλλων ατόμων του είδους τους.

Τα μέλη ενός είδους σφήκας μπορούν να αντιληφθούν και να απομνημονεύσουν τα μοναδικά χαρακτηριστικά του προσώπου τους και να τα χρησιμοποιήσουν σε επόμενες αλληλεπιδράσεις, με ανάλογο τρόπο όπως οι άνθρωποι λειτουργούν στο κοινωνικό περιβάλλον, μαθαίνοντας και απομνημονεύοντας τα πρόσωπα συγγενών, φίλων και συναδέλφων. Παραπέρα, ακόμα και είδη εντόμων που κανονικά δεν απομνημονεύουν πρόσωπα στη φυσική τους διαβίωση, μπορούν να εκπαιδευτούν να το κάνουν και ορισμένες φορές μπορούν ακόμα και να μάθουν να διακρίνουν πρόσωπα ανθρώπων!

Θεωρία και πράξη

Μια διαδεδομένη θεωρία για τη νοημοσύνη υποστηρίζει ότι ο ασυνήθιστα μεγάλος ανθρώπινος εγκέφαλος εξελίχτηκε για να αντιμετωπίζει το δύσκολο έργο του να μαθαίνει και να θυμάται τα μεμονωμένα άτομα στις σύνθετες κοινωνίες που ανέπτυξε. Αλλά η ανακάλυψη ότι ζώα με εγκέφαλο που έχει μέγεθος μόλις 0,01% του ανθρώπινου μπορούν να αναγνωρίζουν πρόσωπα, αναγκάζει τους επιστήμονες να διερευνήσουν πώς η βιολογική εξέλιξη έφτασε σε αυτήν την εντυπωσιακή ικανότητα και ποια είναι εκείνα τα χαρακτηριστικά των εγκεφάλων των εντόμων που κάνουν δυνατή την αναγνώριση προσώπων. Η απάντηση στο τελευταίο ερώτημα θα μπορούσε να έχει και πρακτική εφαρμογή στην ανάπτυξη πιο αποτελεσματικού λογισμικού αναγνώρισης προσώπων.

Για να αντιληφθεί κανείς πόσο εκπληκτική είναι η ανακάλυψη αυτής της ικανότητας ορισμένων εντόμων, πρέπει να αναλογιστεί τη διαδικασία που εμείς οι άνθρωποι αναγνωρίζουμε πρόσωπα. Πρώτα πρέπει να αντιληφθούμε μια συγκεκριμένη διάταξη μοναδικών χαρακτηριστικών του προσώπου – όπως η μύτη, το στόμα, τα μάτια και τα αυτιά – και να τα συνδυάσουμε στο μυαλό μας με πιο αφηρημένες πληροφορίες για το άτομο, όπως ότι είναι ο φίλος μας ή ο γείτονάς μας. Μετά πρέπει να μπορούμε να ανακαλούμε αυτό το συνδυασμό κάθε φορά που βλέπουμε το συγκεκριμένο άτομο.

Μπορούμε να μάθουμε πρόσωπα πιο γρήγορα και με μεγαλύτερη ακρίβεια σε σχέση με άλλα είδη σύνθετων οπτικών πληροφοριών. Σε μια κοινωνική συγκέντρωση μπορούμε να απομνημονεύσουμε γρήγορα και χωρίς κόπο τα πρόσωπα των συμμετεχόντων. Αντίθετα, χρειάζεται πολύ περισσότερος χρόνος και προσπάθεια για να μάθουμε πολλά, μοναδικά μεν, αλλά εμφανισιακά παρόμοια σύνθετα σχέδια, όπως για παράδειγμα τα κινεζικά ιδεογράμματα. Τόσο τα πρόσωπα όσο και τα Κινέζικα συντίθενται από πολλαπλά στοιχεία που συνδυάζονται σε ένα μεγαλύτερο όλον, αλλά είμαστε καλύτεροι στο να μαθαίνουμε πρόσωπα, επειδή η βιολογική εξέλιξη οδήγησε σε προσαρμογές στον εγκέφαλό μας ακριβώς γι’ αυτό το σκοπό. Μάλιστα, υπάρχει και ειδική περιοχή του εγκεφάλου για την αναγνώριση προσώπων. Η επεξεργασία που κάνει ο εγκέφαλός μας είναι τόσο εξειδικευμένη, που αποτυγχάνει αν απλώς δούμε τη φωτογραφία ανάποδα. Παρομοίως, ακόμα και μικρές τροποποιήσεις σε κρίσιμες περιοχές ενός προσώπου, όπως τα μάτια, μπορούν να μας δυσκολέψουν πολύ.

Thatcher-IllusionΗ Οφθαλμαπάτη της Θάτσερ. Οι άνθρωποι δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν ένα γνωστό πρόσωπο όταν η εικόνα του περιστραφεί ολόκληρη κατά 180 μοίρες, ή συμβεί το ίδιο σε χαρακτηριστικά όπως τα μάτια και το στόμα. Τα έντομα που μπορούν να μάθουν πρόσωπα επίσης δυσκολεύονται όταν δουν τέτοιες πειραγμένες εικόνες, αλλά αν ο εγκέφαλός τους επεξεργάζεται τα πρόσωπα κατά βάση όπως ο ανθρώπινος, παραμένει αδιευκρίνιστο.

Αν και οι άνθρωποι ως είδος έχουν εξαιρετική ικανότητα αναγνώρισης προσώπων, το 2% του πληθυσμού έχει κάποιας μορφής δυσλειτουργία στον τομέα αυτόν. Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι κληρονομική ή αποτέλεσμα τραύματος στην ειδική περιοχή του εγκεφάλου για την αναγνώριση προσώπων. Στις βαρύτερες περιπτώσεις, ο άνθρωπος δεν μπορεί να αναγνωρίσει ούτε τα μέλη της οικογένειάς του.

Ολιστικός μηχανισμός

Για να ελέγξει αν και ο εγκέφαλος των σφηκών έχει παρόμοια εξειδίκευση στην αναγνώριση προσώπων, η Ε. Τίμπετς, καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, έπρεπε πρώτα να βρει τρόπο να διακρίνει πότε υπάρχει «σωστή» αναγνώριση του προσώπου από μια σφήκα και πότε όχι. Η επιβράβευση με ζαχαρόνερο που λειτουργεί αποτελεσματικά στις μέλισσες δεν είχε επιτυχία στις σφήκες, καθώς οι σφήκες μπορούν να ζήσουν ακόμα και βδομάδες χωρίς τροφή. Η λύση ήταν ένα μικρό ηλεκτροσόκ όταν η σφήκα διάλεγε τη λάθος εικόνα. Χρησιμοποιώντας αυτήν τη μέθοδο ελέγχου διαπίστωσε ότι οι σφήκες μάθαιναν μέσα σε μόλις 20 δοκιμές να αναγνωρίζουν τα πρόσωπα άλλων σφηκών, αλλά είχαν πολύ μεγαλύτερη δυσκολία να μάθουν άλλα σχέδια, μεταξύ αυτών και σχέδια από κάμπιες (φυσικό τους θήραμα), καθώς και πρόσωπα σφηκών από τα οποία είχαν σβηστεί ψηφιακά οι κεραίες. Ειδικά η δυσκολία τους να μάθουν πρόσωπα σφηκών χωρίς κεραίες δείχνει ότι και οι σφήκες αναγνωρίζουν πρόσωπα με κάποιου είδους ολιστική επεξεργασία των πληροφοριών. Δηλαδή, αντί να μαθαίνουν κάθε χαρακτηριστικό ξεχωριστά, αντιλαμβάνονται και απομνημονεύουν το πρόσωπο ως όλον. Έτσι όταν λείπουν οι κεραίες μπερδεύονται.

aaaa41Ορισμένα είδη σφήκας μπορούν να αντιληφθούν και να επεξεργαστούν τις οπτικές πληροφορίες ενός προσώπου ολιστικά, αντί να μαθαίνουν το κάθε χαρακτηριστικό του ξεχωριστά από τα υπόλοιπα

Η ύπαρξη του μηχανισμού αναγνώρισης προσώπων και στους ανθρώπους και στις σφήκες υποδηλώνει ότι ίσως είναι πολύ πιο διαδεδομένος στο ζωικό βασίλειο απ’ ό,τι θεωρούσαν οι επιστήμονες ως τώρα. Στην περίπτωση της σφήκας P. fuscatus, τις φωλιές ξεκινάνε ομάδες βασιλισσών, που δουλεύουν μαζί για να επιβιώσουν. Αλλά οι βασίλισσες την ίδια στιγμή ανταγωνίζονται η μία την άλλη για αναπαραγωγική κυριαρχία. Σε αυτό το πλαίσιο μάλλον είναι πλεονέκτημα να αλληλοαναγνωρίζονται και να μπορούν να θυμηθούν τη θέση της καθεμιάς στην ιεραρχία της σφηκοφωλιάς, αναπτύσσοντας έτσι την ικανότητα αναγνώρισης προσώπων για όλα τα μέλη του είδους (και για εκείνα που δεν είναι βασίλισσες). Αντίθετα, οι σφήκες P. metricus ιδρύουν αποικίες με μια μεμονωμένη βασίλισσα, που δεν έχει κάποιο εξελικτικό όφελος να μαθαίνει και να θυμάται πρόσωπα άλλων βασιλισσών. Διαπιστώθηκε ότι οι σφήκες του λιγότερο κοινωνικά σύνθετου είδους P. metricus μπορούν να εκπαιδευτούν για να θυμούνται πρόσωπα, με την ίδια δυσκολία που μπορούν να εκπαιδευτούν να θυμούνται οποιοδήποτε άλλο σχέδιο. Επιπλέον, δεν υπάρχει κάποια διαφοροποίηση στην ικανότητά τους αυτή όταν αφαιρεθούν οι κεραίες από τις εικόνες άλλων σφηκών. Άρα δε διαθέτουν τον ολιστικό μηχανισμό των σφηκών P. fuscatus. Επεξεργάζονται τα πρόσωπα ως ξεχωριστά χαρακτηριστικά.

Και πρόσωπα ανθρώπων!

Οι επιστήμονες διερωτήθηκαν τι συμβαίνει με τις μέλισσες, έντομα που έχουν μόνο μία βασίλισσα στην κυψέλη και σε αντίθεση με τις σφήκες δεν έχουν χαρακτηριστικά που να διαφοροποιούν τα πρόσωπά τους, ενώ επιπλέον χρησιμοποιούν έντονα τις φερορμόνες για τις αλληλεπιδράσεις τους και όχι τις οπτικές πληροφορίες. Διαπιστώθηκε και πάλι ότι όπως και οι σφήκες P. metricus δεν μπορούν να αναγνωρίσουν πρόσωπα ολιστικά. Το εντυπωσιακό είναι ότι σε πείραμα με πρόσωπα ανθρώπων, οι μέλισσες μετά από 50 δοκιμές ανέπτυξαν την ικανότητα να πηγαίνουν στο «σωστό» πρόσωπο, εκεί δηλαδή που υπήρχε ως ανταμοιβή ζαχαρόνερο και όχι στο λάθος, όπου τις περίμενε ένα πικρό διάλυμα κινίνου. Παραδόξως, έδειξαν και ικανότητα να αναγνωρίζουν τα πρόσωπο για τα οποία είχαν εκπαιδευτεί ακόμα κι όταν η εικόνα είχε περιστραφεί κατά 30 μοίρες.

Οι επιστήμονες εικάζουν ότι το απλό σύστημα αναγνώρισης προσώπων που έχουν οι μέλισσες και οι σφήκες P. metricus ίσως βασίζεται στις γενικές ικανότητες αναγνώρισης σχεδίων που τους χρειάζονται για να βρίσκουν τροφή. Ίσως ταυτόχρονα να είναι και το ενδιάμεσο βήμα στην εξελικτική διαδικασία που μέσω της φυσικής επιλογής έδωσε εξελικτικό πλεονέκτημα στις σφήκες P. fuscatus, που ανέπτυξαν την ολιστική αναγνώριση. Φυσικά, η ολιστική αναγνώριση στους ανθρώπους δεν προέρχεται από τις σφήκες, καθώς η βιολογική εξέλιξη αποδεδειγμένα καταλήγει στα ίδια …συμπεράσματα, που προσφέρουν εξελικτικό πλεονέκτημα, ακολουθώντας εντελώς διαφορετικές διαδρομές.

Πηγή: «Scientific American» Επιμέλεια: Σταύρος Ξενικουδάκης (Ριζοσπάστης)

Φτιάχνουμε σπιτικό παστέλι

Το αγαπημένο γλυκό του Ομήρου. Πεντανόστιμο γλύκισμα που ξετρελαίνει μικρούς και μεγάλους.

pasteli

time

Χρόνος Εκτέλεσης
15 λεπτά
merides

Μερίδες
difficulty

Δυσκολία
Σχετικά εύκολο

 

Συστατικά:
500 γρ. σουσάμι
500 γρ. μέλι
ξύσμα από 1 μεγάλο λεμόνι
100 γρ. φυστίκια
100 γρ. αμύγδαλο φιλέ

Εκτέλεση:
Σε ένα τηγάνι καβουρδίζουμε ξεχωριστά τα αμύγδαλα, τα φυστίκια και το σουσάμι σε μέτρια προς δυνατή φωτιά μέχρι να πάρουν χρώμα. Σε ένα κατσαρολάκι, ζεσταίνουμε το μέλι σε χαμηλή φωτιά (όχι πάνω από 50ο C γιατί χάνονται όλα του τα θρεπτικά συστατικά). Προσθέτουμε τους ξηρούς καρπούς και το ξύσμα μέσα στο μέλι και ανακατεύουμε τακτικά για 10 λεπτά. Μόλις το μείγμα αρχίζει και πήζει αφαιρούμε από τη φωτιά. Μπορούμε να ελέγξουμε αν είναι εντάξει ρίχνοντας λίγο μέσα σε νερό. Πρέπει να σχηματιστεί μια ελαστική μπάλα. Ύστερα απλώνουμε το μείγμα μας σε ένα σκεύος που έχουμε τοποθετήσει λαδόκολλα και με έναν πλάστη πιέζουμε μέχρι να ισιώσει και να έχει πάχος 1 εκατοστό περίπου. Αφού κρυώσει το κόβουμε στο σχήμα που θέλουμε και το αποθηκεύουμε.

* Το Ορεινό Μέλι συνιστά να μη μαγειρεύετε θερμαίνοντας το μέλι σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες των 45-50 °C γιατί έτσι χάνονται όλα του τα θρεπτικά συστατικά. *

Κανένας αγρότης δεν αγοράζει φυτοφάρμακα χωρίς πιστοποιητικό πλέον!

Μετά τις 26/11/2015 η λιανική πώληση γεωργικών φαρμάκων για επαγγελματική χρήση και η εφαρμογή τους στις καλλιέργειες θα επιτρέπεται μόνο σε πρόσωπα στα οποία έχει χορηγηθεί Πιστοποιητικό Γνώσης Ορθολογικής Χρήσης των Γεωργικών Φαρμάκων (νόμος 4036/ 2012, άρθρο 33, παρ. 4 και Κοινοτική Οδηγία 2009/128/ΕΚ).

Agriculture-sprayer

Το Πιστοποιητικό Ορθολογικής Χρήσης Γεωργικών Φαρμάκων χορηγείται απ’ ευθείας από το Υπουργείο Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Το Υπουργείο έχει οργανώσει σύστημα εξετάσεων από το διαδίκτυο. Κάθε καλλιεργητής παίρνει μέρος σε εξετάσεις που γίνονται μόνο σε εξεταστικά κέντρα τα οποία έχει εγκρίνει το Υπουργείο. Οι καλλιεργητές εξετάζονται σε ομάδες 20 ατόμων περίπου σε αίθουσα του εξεταστικού κέντρου, πάνω σε υπολογιστές. Απαντούν σε ερωτήσεις του Υπουργείου που εμφανίζονται στους υπολογιστές τη στιγμή της εξέτασης.

Το Υπουργείο έχει δημιουργήσει ένα σύστημα με 221 ερωτήσεις για όλες τις γνώσεις που πρέπει να έχει ο καλλιεργητής, για την αποτελεσματικότητα των ψεκασμών και για την προστασία των ψεκαστών, των καταναλωτών και του περιβάλλοντος. Κάθε εξεταζόμενος πρέπει να απαντήσει σε 50 ερωτήσεις που διαλέγει τυχαία ο υπολογιστής από τις 221. Κάθε ερώτηση δίδεται με 4 πιθανές απαντήσεις από τις οποίες ο εξεταζόμενος πρέπει να διαλέξει τη μία που είναι σωστή, μέσα σε ορισμένο χρόνο. Οι απαντήσεις του πρέπει να είναι σωστές σε 35 ερωτήσεις τουλάχιστον από τις 50. Σε κάθε εξεταζόμενο δίδονται διαφορετικές ερωτήσεις και με άλλη σειρά απαντήσεων. Κατά την εξέταση υπάρχουν επιτηρητές. Την ώρα της εξέτασης μπορούν να επισκεφθούν το Κέντρο Εξέτασης οι Επιθεωρητές του Υπουργείου που βρίσκονται σε κάθε πόλη για να διαπιστώσουν ότι όλα γίνονται σωστά.

Το κόστος του παραβόλου για την εξέταση είναι 25 ευρώ μέχρι τις 31 Αυγούστου 2015 και 50 ευρώ μετά την 1 Σεπτεμβρίου 2015. Για να έχει τις απαραίτητες γνώσεις ένας καλλιεργητής δεν επαρκεί μόνο η εμπειρία των ψεκασμών που έχει, ακόμα και για πολλά χρόνια.Είναι απαραίτητο να έχει μελετήσει πολλά σχετικά θέματα. Αν ο καλλιεργητής δεν έχει αυτές τις γνώσεις πρέπει να κάνει μαθήματα κατάρτισης από ειδικούς Γεωπόνους. Πολλοί γεωργοί και ψεκαστές έχουν πραγματικά μακρόχρονη εμπειρία στην εφαρμογή των γεωργικών φαρμάκων στις καλλιέργειες, ίσως και ευρύτερη μόρφωση. Όμως οι κοινοτικές και οι νομοθετικές απαιτήσεις έχουν αυξηθεί πολύ τα τελευταία χρόνια. Τώρα πλέον, πέρα από την αποτελεσματικότητα των ψεκασμών για την καταπολέμηση εντόμων, ασθενειών και ζιζανίων, η νομοθεσία δίνει πολύ μεγάλη σημασία στην ασφάλεια της χρήσης των γεωργικών φαρμάκων, για τον ίδιο τον καλλιεργητή και για τον καταναλωτή των γεωργικών προϊόντων, αλλά και για το περιβάλλον. Στις περισσότερες περιπτώσεις λοιπόν η εμπειρία των ψεκασμών, ίσως και κάποιες επιπλέον πληροφορίες που έχουν μερικοί καλλιεργητές, δεν επαρκούν για επιτυχία στις εξετάσεις.

πηγή: dikaiologitika.gr

Μέλισσες εξολοθρεύουν μια τεράστια ιαπωνική σφίγγα!

Έχει διαπιστωθεί ότι 10 μόνο γιαπωνέζικες σφίγγες μπορεί μέσα σε 15 λεπτά να εξολοθρεύσουν μια ολόκληρη αποικία, μια κυψέλη από 15.000 μέλισσες. Είναι μεγάλες με πανίσχυρα σαγόνια, έχουν σκληρό εξωσκελετό, που το κεντρί της μικρής μέλισσας δεν μπορεί να διαπεράσει, και είναι πλασμένες να εξολοθρεύουν.

Οι μέλισσες όμως έχουν μία τεχνική. Συνήθως οι γιαπωνέζικες σφίγγες στέλνουν μια σφίγγα- ανιχνευτή να εντοπίσει μια κυψέλη από μέλισσες. Όταν την εντοπίσει, ειδοποιεί τις υπόλοιπες και τότε αρχίζει η σφαγή. Οι μέλισσες μόλις δουν τον ανιχνευτή πρέπει με κάθε τρόπο να μην τον αφήσουν να επιστρέψει και να ενημερώσει για τις θέσεις των μελισσών. Τον δελεάζουν και εκείνος μπαίνει στην κυψέλη. Πιστεύει ότι μπορεί να γευτεί πρώτος τη σάρκα από μέλισσες πριν ενημερώσει τις άλλες σφίγγες.

Αυτό είναι και το μοιραίο του λάθος. Μόλις μπει στην κυψέλη και ενώ ακόμη και μόνος μπορεί να τις εξολοθρεύσει, οι μέλισσες του ορμούν μαζικά, και τον καταπλακώνουν. Αρχίζουν τότε να κουνούν τα φτερά τους και να ανεβάζουν τη θερμοκρασία. Η Γιαπωνέζικη σφίγγα πεθαίνει στους 46 βαθμούς κελσίου. Καίγεται από μέσα της. Οι μέλισσες πεθαίνουν όταν η θερμοκρασία φτάσει 2 βαθμούς περισσότερο. Στους 48 βαθμούς… Δυο βαθμοί κελσίου κάνουν τη διαφορά και σώζουν μια ολόκληρη κυψέλη.

πηγή: In Vitro

Μακρινά καλοκαιρινά ταξίδια δείχνει ο χορός των μελισσών

Επιστήμονες αποκρυπτογράφησαν πόσο μακριά ταξιδεύουν κάθε εποχή για να βρουν τροφή. Οι μέλισσες δυσκολεύονται περισσότερο να βρουν τροφή το καλοκαίρι σε σχέση με τις άλλες εποχές του χρόνου, όπως ανακάλυψαν επιστήμονες από τη Βρετανία αποκρυπτογραφώντας τον χορό τους.

Waggle_dance

Τα ευρήματα, τα οποία αποκαλύπτουν ένα από τα σημαντικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εργάτριες του μελιού, ρίχνουν νέο φως στα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για τη βελτίωση της μελισσοκομίας αλλά και για τη διατήρηση των μελισσών, των οποίων οι πληθυσμοί εμφανίζουν τα τελευταία χρόνια αισθητή πτώση στην Ευρώπη και στη Βόρειο Αμερική.

Ο χορός της παλλόμενης κοιλιάς

Όταν μια «ανιχνεύτρια» μέλισσα επιστρέφει στην κυψέλη ύστερα από το καθημερινό ταξίδι της για τον εντοπισμό τροφής ενημερώνει τα υπόλοιπα μέλη του μελισσιού σχετικά με το πού μπορούν να βρουν νέκταρ και γύρη εκτελώντας συγκεκριμένες χορευτικές κινήσεις. Ο πιο απλός είναι ο λεγόμενος «κυκλικός χορός», κατά τον οποίο η μέλισσα διαγράφει επάνω στην κηρήθρα μικρούς κύκλους με διαφορετική φορά, δίνοντας παράλληλα στις υπόλοιπες να δοκιμάσουν την τροφή που έχει συλλέξει ώστε να την εντοπίσουν με τη μυρωδιά. Ο χορός αυτός ανακοινώνει απλώς την ύπαρξη τροφής σε κοντινή απόσταση από τη φωλιά (περίπου μέχρι 50-100 μέτρα) χωρίς να προσδιορίζει τη θέση της.

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=Clc9neubEYI]
Στο βίντεο η ανιχνεύτρια μέλισσα λέει με τον χορό της παλλόμενης κοιλιάς της ότι έχει βρει τροφή σε απόσταση περίπου 750 μέτρων από την κυψέλη, σε κατεύθυνση περίπου 270 μοιρών σε σχέση με το αζιμούθιο του ήλιου (τη γωνία που δείχνει το ύψος του από τον ορίζοντα) Πηγή βίντεο:University of Sussex, LASI

 

Όταν η τροφή βρίσκεται σε μεγαλύτερη απόσταση εκτελείται ο «μεικτός χορός» ή «χορός της παλλόμενης κοιλιάς», ο οποίος δίνει στο μελίσσι πληροφορίες τόσο για την απόσταση στην οποία βρίσκεται η τροφή όσο και για τη θέση της. Εδώ η ανιχνεύτρια μέλισσα επιδίδεται σε διαφορετικές «φιγούρες»: διανύει συγκεκριμένες καμπυλόγραμμες ή ευθύγραμμες διαδρομές σχηματίζοντας ένα «οκτώ» ενώ κατά τη διάρκεια της ευθύγραμμης κίνησής της πάλλει την κοιλιά της δεξιά και αριστερά. Ο αριθμός των ευθύγραμμων διαδρομών ανά μονάδα χρόνου δηλώνει την απόσταση στην οποία βρίσκεται η τροφή (όσο περισσότερο διαρκεί ο χορός τόσο μεγαλύτερη είναι η απόσταση) ενώ η νοητή γωνία της κίνησης σε σχέση με τον κατακόρυφο άξονα της κηρήθρας δηλώνει τη θέση της τροφής σε σχέση με τη θέση του ήλιου ως προς τον ορίζοντα.

Η πρώτη παρατήρηση των χορών των μελισσών (εκτός από τους προαναφερθέντες υπάρχει και μια σειρά άλλων, που μεταδίδουν διαφορετικές πληροφορίες) έγινε από τον αυστριακό βιολόγο Καρλ φον Φρις, ο οποίος τιμήθηκε το 1973 με το βραβείο Νομπέλ για αυτή την ανακάλυψη. Εκτοτε οι «φιγούρες» έχουν μελετηθεί και αναλυθεί περαιτέρω από τους ειδικούς αποκαλύπτοντας πολλά από τα μυστικά τους. Καθώς οι πληθυσμοί των μελιτοφόρων μελισσών (Apis melifera) παρουσιάζουν σημαντική κάμψη τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμονες από τη Βρετανία σκέφτηκαν να παρακολουθήσουν τον χορό της παλλόμενης κοιλιάς προκειμένου να διαπιστώσουν κατά πόσο δυσκολεύονται να βρουν την τροφή τους.

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=yELA7pvNUQI]
Στο βίντεο ο καθηγητής Φράνσις Ράτνιεκς εξηγεί πώς ο χορός της παλλόμενης κοιλιάς των μελισσών αποκαλύπτει τις δυσκολίες τους στην αναζήτηση τροφής (Πηγή University of Sussex, LASI)

 

Φιγούρες σε γυάλινες κυψέλες

Οι ερευνητές από το Εργαστήριο Μελισσοκομίας και Κοινωνικών Εντόμων (LASI) του Πανεπιστημίου του Σάσεξ στη Βρετανία κινηματογράφησαν επί δυο χρόνια τον χορό των μελισσών μέσα σε γυάλινες κυψέλες που είχαν εγκαταστήσει στο εργαστήριό τους. Διαπίστωσαν ότι οι αποστάσεις που διένυαν οι μέλισσες διαφοροποιούνταν σημαντικά ανάλογα με την εποχή του χρόνου. Η πιο δύσκολη για την αναζήτηση τροφής εποχή φάνηκε να είναι το καλοκαίρι: κατά τους θερινούς μήνες (και ιδιαίτερα τον Ιούλιο και τον Αύγουστο) η απόσταση στην οποία οι ανιχνεύτρεις δήλωναν ότι έβρισκαν τροφή ήταν 22 φορές μεγαλύτερη από ό,τι την άνοιξη (Μάρτιο) και έξι φορές μεγαλύτερη από ό,τι το φθινόπωρο (Οκτώβριο).

Οι μεγάλες αυτές διαφορές, όπως επισημαίνεται στη μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση PLoS One, δεν σχετίζονται με την ποιότητα που μπορεί να είχε το νέκταρ – οι μέλισσες δεν μπαίνουν στον κόπο να ταξιδέψουν μακριά αν βρουν λουλούδια έτοιμα να τρυγηθούν κάπου κοντά τους, σημειώνουν οι επιστήμονες. Αντιθέτως, οι διαφοροποιήσεις υποδηλώνουν ότι το καλοκαίρι η τροφή σπανίζει, όχι μόνο για τις μέλισσες αλλά – κατ’ επέκταση – για όλα τα έντομα που τρυγούν άνθη. «Την άνοιξη υπάρχει αφθονία λουλουδιών, από τους κρόκους και τους νάρκισσους ως τα ανθισμένα δέντρα. Το φθινόπωρο επίσης υπάρχει αφθονία ανθισμένων κισσών» ανέφερε ο Φράνσις Ράτνιεκς, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σάσεξ και επιβλέπων της μελέτης. «Το καλοκαίρι όμως είναι δυσκολότερο να εντοπίσουν σημεία με λουλούδια επειδή, εξαιτίας της εντατικοποίησης των αγροκαλλιεργειών, υπάρχουν λιγότερα αγριολούλουδα στην εξοχή».

Οι ερευνητές θεωρούν ότι τα αποτελέσματά τους μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την προστασία των μελισσών και τη βελτίωση της παραγωγής των μελισσοκόμων. «Οι μέλισσες μας λένε πού τρυγούν οπότε μπορούμε τώρα να καταλάβουμε πώς να τις βοηθήσουμε φυτεύοντας περισσότερα λουλούδια για αυτές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού» τόνισε ο δρ Ράτνιεκς. Ο καθηγητής υπογράμμισε επίσης ότι η χαρτογράφηση του χορού των μελισσών μπορεί να βοηθήσει τους βιολόγους να προστατεύσουν και άλλα είδη εντόμων – όπως π.χ. οι βομβίνοι, για τους οποίους η Διεθνής Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης κρούει τον κώδωνα του κινδύνου στην τελευταία «Κόκκινη Λίστα» της προειδοποιώντας ότι το 24% των ειδών τους στην Ευρώπη απειλούνται με εξαφάνιση.

πηγή: Βήμα Science

Αδιαμφισβήτητη η ενοχή των νεονικοτινοειδών φυτοφαρμάκων

Δεν υπάρχει πλέον αμφιβολία ότι τα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα έχουν πολλές εξαιρετικά αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Νέα μελέτη πιστοποιεί τις αρνητικές τους επιπτώσεις όχι μόνο στις μέλισσες αλλά σε πολλά είδη.

neonikotinoeidi-futofarmakaΟι επιστήμονες τονίζουν ότι η απειλή είναι παρόμοια με εκείνη που κάποτε αποτελούσε το σήμερα απαγορευμένο DDT

Τα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα, τα οποία είναι νευροτοξικά, προξενούν σημαντικές ζημιές όχι μόνο στις μέλισσες, αλλά σε πολλά άλλα είδη απαραίτητα για την υγεία των οικοσυστημάτων, όπως σε πουλιά, έντομα, σκουλήκια και ψάρια, σύμφωνα με μια νέα επιστημονική έρευνα, που ζητά τον περιορισμό της χρήσης αυτών των χημικών ουσιών. Οι 29 συνεργαζόμενοι επιστήμονες, που ανέλυσαν όλες τις σχετικές μελέτες των τελευταίων δύο δεκαετιών (πάνω από 800), κατέληξαν στο «οριστικό» πλέον συμπέρασμα για τις βλάβες που τα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα προκαλούν στη φύση. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η απειλή είναι παρόμοια με εκείνη που κάποτε αποτελούσε το σήμερα απαγορευμένο DDT. πό την πλευρά τους όμως, οι παραγωγοί αυτών των φυτοφαρμάκων αρνούνται ότι τα προϊόντα τους βλάπτουν τις μέλισσες ή άλλα είδη.

Ο «κατηγορούμενος»
Τα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα, τα οποία περιέχουν χημικές ουσίες σαν τη νικοτίνη που στοχεύουν στο νευρικό σύστημα, εμφανίστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του ’90, για να αντικαταστήσουν άλλα πιο βλαβερά εντομοκτόνα και παρασιτοκτόνα. Σχεδόν εξ αρχής, εκφράστηκαν επιστημονικοί ενδοιασμοί για τις δυνητικές επιπτώσεις αυτών των ουσιών, που μειώνουν τη γονιμότητα μερικών ειδών, τις αισθήσεις τους όπως η οσμή, τη μνήμη τους, τις άμυνες του ανοσοποιητικού τους συστήματος, την ικανότητά τους να πετάνε κ.α.

Η μελέτη
Το 2011 η Διεθνής Ένωση Προστασίας της Φύσης (IUCN) δημιούργησε μια διεθνή επιστημονική επιτροπή (Task Force on Systemic Pesticides) για να μελετήσει τα εν λόγω φυτοφάρμακα. Τα φυτοφάρμακα αυτά συσσωρεύονται στο χώμα και διαρρέουν στα ύδατα, προκαλώντας σημαντικά προβλήματα σε μια ευρεία γκάμα οργανισμών πέρα από τις μέλισσες (σε σαλιγκάρια, πεταλούδες, αμφίβια, σκουλήκια, πουλιά, υδρόβιους οργανισμούς κ.α.). Η επιτροπή μελέτησε 800 μελέτες που έχουν για τη χρήση φυτοφαρμάκων τα τελευταία 20 χρόνια και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα είναι πολύ επικίνδυνα για τη πανίδα και τη χλωρίδα του πλανήτη.

«Υπάρχουν πια τόσα στοιχεία που δεν αφορούν μόνο τις μέλισσες. Είναι πια αδύνατο να αρνείται κανείς ότι αυτά τα πράγματα έχουν σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις», εξηγεί ο καθηγητής Ντέιβ Γκούλσον του Πανεπιστημίου του Σάσεξ στη Βρετανία. «Η χρησιμοποίηση αυτών των φυτοφαρμάκων για προληπτικούς λόγους είναι η απόλυτη τρέλα, καθώς όσο περισσότερο χρησιμοποιούνται, τόσο πιο ανθεκτικά σε αυτά γίνονται τα έντομα και τα παράσιτα», προσθέτει.
Η έκθεση (Worldwide Integrated Assessment), που επίσημα θα δημοσιοποιηθεί τον επόμενο μήνα στην επιθεώρηση «Environment Science and Pollution Research» καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα τα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα και μια ακόμη χημική ουσία, η fipronil, δηλητηριάζουν διάφορα είδη αλλά και τη γη, τον αέρα και το νερό.

Παραμένει ερωτηματικό σε ποιο βαθμό δημιουργούν προβλήματα στους ανθρώπους και σε άλλα θηλαστικά, καθώς δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία, αλλά η νέα μελέτη δεν το αποκλείει. Όμως εκπρόσωποι εταιρειών που παράγουν αυτά τα φυτοφάρμακα, αντιτείνουν ότι «υπάρχουν πολύ λίγα αξιόπιστα στοιχεία πως αυτά τα πράγματα όντως προκαλούν ανεπιθύμητη βλάβη, γιατί θα το είχαμε δει μετά από τη χρήση τους επί πάνω από 20 χρόνια». Η Ευρωπαϊκή Ένωση Προστασίας των Καλλιεργειών δήλωσε ότι η νέα μελέτη κάνει επιλεκτική χρήση των διαθέσιμων στοιχείων και υπερβάλλει για τις επιπτώσεις στις μέλισσες. Η Ευρώπη έχει ήδη σε ισχύ ένα διετές μορατόριουμ, που απαγορεύει τη χρήση νεονικοτινοειδών σε ανθοφόρες καλλιέργειες. Τα εν λόγω χημικά επιτρέπονται μόνο σε φυτά χωρίς λουλούδια, τα οποία δεν προσελκύουν μέλισσες και άλλα έντομα που κάνουν επικονίαση.

πηγές από: Το Βήμα, Ναυτεμπορική

Γκοφρέτες αμυγδάλου με μέλι & σοκολάτα

Ένα υγιεινό θρεπτικό γλυκό με μέλι και ξηρούς καρπούς που φτιάχνεται πολύ εύκολα και γρήγορα!

gofretesΓκοφρέτες αμυγδάλου με μέλι & σοκολάτα

time

Χρόνος Εκτέλεσης
25 λεπτά
merides

Μερίδες
difficulty

Δυσκολία
Σχετικά εύκολο

 

Συστατικά:
300 γρ. αμύγδαλα
80 γρ. καρύδα τριμμένη
130 γρ. βούτυρο από ξηρούς καρπούς
4-5 κουταλιές μέλι
100 γρ. λάδι καρύδας
1 κουταλιά εκχύλισμα βανίλιας
1 κουταλιά κορν φλάουερ
100 γρ. σοκολάτα κουβερτούρα

Εκτέλεση:
Αλέθουμε τα αμύγδαλα στον πολυκόφτη ή στο μπλέντερ να γίνουν σκόνη. Έπειτα βάζουμε όλα τα υλικά σε ένα πολυκόφτη ή μπλέντερ και τα ανακατεύουμε μέχρι να ομογενοποιηθούν. Στρώνουμε ένα σκεύος 20Χ30 εκατοστά (ταψί, πυρέξ ή δίσκο) με αντικολλητικό χαρτί. Απλώνουμε το μείγμα για τις γκοφρέτες (πάχος περίπου 1εκ ή λιγότερο). Το αφήνουμε στο ψυγείο για περίπου μια ώρα. Λιώνουμε την κουβερτούρα σε μπεν μαρί. Ρίχνουμε τη λιωμένη σοκολάτα πάνω από το μίγμα για τις γκοφρέτες και την απλώνουμε σε όλη την επιφάνεια. Αφήνουμε στο ψυγείο άλλα 15-20 λεπτά να κρυώσει η σοκολάτα. Αφού το βγάλουμε κόβουμε σε γκοφρέτες (3,5Χ10 ή 3,5Χ3 ή σε όποια διάσταση θέλουμε). Διατηρούνται για αρκετές μέρες στο ψυγείο.

* Το Ορεινό Μέλι συνιστά να μη μαγειρεύετε θερμαίνοντας το μέλι σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες των 45-50 °C γιατί έτσι χάνονται όλα του τα θρεπτικά συστατικά. *

πηγή: realfamilyfood.com