Γαϊδουράγκαθο

Το γαϊδουράγκαθο είναι πόα την οποία συναντάμε σε πεδινές αλλά και σε ορεινές περιοχές. Ζει μέχρι δύο χρόνια και φτάνει έως τα 2 μέτρα. Ενώ αρχικά δεν σου γεμίζει το μάτι, αυτήν την εποχή βγάζει ένα εντυπωσιακό μοβ άνθος.

P1050925

Κατά το τέλος του καλοκαιριού, όταν ξεραίνονται οι σπόροι του, μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην βοτανοθεραπεία καθώς είναι πλούσιοι σε διάφορες ουσίες μεταξύ των οποίων νιτρικό κάλιο και αιθέρια έλαια! Θεωρείται ένα απ’ τα σημαντικότερα βότανα για την προστασία του ήπατος από λοιμώξεις, χημειοθεραπείες αλλά και το αλκοόλ.

P1050928

Από τους σπόρους του επίσης γίνονται αφεψήματα και παλιά τους έψηναν ως υποκατάστατο του καφέ. Είναι φυσικό αντίδοτο για δηλητηριάσεις από μύκητες του γένους Amanita (μανιτάρια).

P1050919

Το έντονο χρώμα του άνθους του προσελκύει πολύ τις μέλισσες, οι οποίες συλλέγουν μεγάλες ποσότητες γύρης μοβ-μπλε χρώματος η οποία είναι πολύ θρεπτική. Οι μέλισσες τρελαίνονται τόσο πολύ που λούζονται μ’ αυτήν κυριολεκτικά γεμίζοντας με γύρη όλα τα τριχίδια του σώματος τους.

P1050917

Δίνει όμως και νέκταρ και μάλιστα σε ικανοποιητική ποσότητα, το οποίο είναι πλούσιο σε σάκχαρα. Μελισσοκόμοι που πηγαίνουν σε περιοχές με μεγάλες εκτάσεις γαϊδουράγκαθου μπορούν τρυγήσουν ένα ανοιχτόχρωμο κίτρινο μέλι αρκετά εύγευστο αν το επιτρέψει βέβαια ο καιρός καθώς η βροχή ξεπλένει το νέκταρ απ’ το άνθος και ο αέρας το στεγνώνει.

Οι μελισσοκόμοι λέμε ΟΧΙ στα ραντίσματα

Γενιές και γενιές έχουν μεγαλώσει στην επαρχία ακούγοντας τη φράση “διάβασε γιατί θα καταλήξεις στα χωράφια, στα πρόβατα, στα θερμοκήπια…” Λες και το να γίνεις αγρότης ή κτηνοτρόφος είναι κάτι κατώτερο και φυσικά κάτι το οποίο δεν απαιτεί μόρφωση. Έτσι καταλήξαμε σήμερα, το μεγαλύτερο ποσοστό αυτών που ασχολούνται με τις καλλιέργειες και την κτηνοτροφία να είναι ουσιαστικά αμόρφωτοι και όχι γενικά αμόρφωτοι, αλλά πάνω στο αντικείμενο τους.

dead-bee

Πόσοι αγρότες σήμερα στην Ελλάδα, για παράδειγμα, γνωρίζουν τι περιέχει το προϊόν με το οποίο ραντίζουν; Ποια είναι η φύση του προβλήματος που αντιμετωπίζουν ώστε να υπάρχει η ανάγκη να ραντίσουν με το συγκεκριμένο προϊόν; Έτσι, τι να πεις και ποιον να ευαισθητοποιήσεις για το περιβάλλον… Δεν τρέφουμε αυταπάτες και γι αυτό δεν θα αναφερθούμε στη ζημιά που κάνουν τα χημικά φυτοφάρμακα στο περιβάλλον. Θα το θέσουμε ως εξής: Το σύνολο των αγροτών παραβιάζει συστηματικά τους κανονισμούς και τις νομοθεσίες για τα φυτοφάρμακα, ψεκάζοντας τα φυτά του με απαγορευμένα σκευάσματα και σε ώρες που δεν επιτρέπεται με αποτέλεσμα η μέλισσα, ο μεγαλύτερος επικονιαστής της φύσης να πεθαίνει. Δεν καταλαβαίνουν ότι είναι εις βάρος τους καθώς χωρίς αυτές, η ποιότητα αλλά και η ποσότητα της παραγωγής τους μειώνεται.

Στο εξωτερικό ο μελισσοκόμος είναι περιζήτητος και σε κάποιες περιοχές τον πληρώνουν για να μεταφέρει τα μελίσσια του. Εδώ οι περισσότεροι μελισσοκόμοι φοβούνται να πάνε στις καλλιέργειες γιατί μπορεί να πάθουν μεγάλη ζημιά. Αυτός είναι και ένας απ’ τους λόγους που υπάρχουν τόσοι πολλοί ερασιτέχνες μελισσοκόμοι και τόσοι λίγοι επαγγελματίες. Και μία χώρα με τις καιρικές συνθήκες και τον φυσικό πλούτο της Ελλάδας δεν έχει θέση στην παγκόσμια αγορά μελιού, παρότι εδώ παράγονται σπάνιες και μοναδικές ποικιλίες.

Δεν είναι όμως μόνο οι αγρότες. Αυτό το πράγμα είναι στην συνείδηση πολύ κόσμου. Ψεκάζουν με απίστευτη ευκολία για παράδειγμα με το ζιζανιοκτόνο RoundUp (για το οποίο ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει δημοσιεύσει έρευνα η οποία υποστηρίζει ότι η ουσία glyphosate, βασικό συστατικό του RoundUp, μπορεί να προκαλέσει καρκίνο) καταστρέφοντας αγριολούλουδα απ’ τα οποία τρέφεται η μέλισσα. Ψεκάζουν με οτιδήποτε, αδιαφορώντας για τις συνέπειες, ακόμα και τον ίδιο τους τον λαχανόκηπο…

spraying-head

Η μέλισσα επικονιάζει το 1/3 των σπαρτών όλου του κόσμου. Με την άγρια μέλισσα να έχει ουσιαστικά εξαφανιστεί και με τις διαθέσιμες μελισσοβοσκές να μειώνονται συνεχώς καταλαβαίνει κανείς ότι βρισκόμαστε σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Αν χαθεί η μέλισσα θα μειωθεί αυτομάτως η παγκόσμια παραγωγή τροφής, όχι μόνο για τον άνθρωπο αλλά και για τα φυτοφάγα ζώα.

Γι αυτό λοιπόν δεν χρησιμοποιούμε παράνομα σκευάσματα και δεν ψεκάζουμε με κανένα φάρμακο το οποίο αναφέρεται ως μελισσοτοξικό ειδικά τις ώρες που πετούν οι μέλισσες αλλά και οι υπόλοιποι επικονιαστές (βομβίνοι, πεταλούδες κτλ). Αν οι Έλληνες καλλιεργητές δεν μπορούν να καταλάβουν τη ζημιά που προκαλούν στο περιβάλλον, θα πρέπει να γνωρίζουν τουλάχιστον πως η εφαρμογή φυτοφαρμάκων κατά την διάρκεια της ημέρας κάνει κακό στην παραγωγή τους.

Η Αγριομηλιά

Όλες οι ποικιλίες της μηλιάς προέρχονται από διασταυρώσεις της δασικής μηλιάς. Στην Ελλάδα συναντώνται κυρίως τρεις ποικιλίες: τα Golden Delicious (που είναι πράσινα), τα Μπελφόρ (που είναι κόκκινα) και τα φιρίκια. Το φιρίκι, που φαίνεται και στις φωτογραφίες, είναι Ελληνική ποικιλία και έχει σημαντικά πλεονεκτήματα έναντι των υπόλοιπων ποικιλιών καθώς είναι ανθεκτικό στις ασθένειες και με μεγάλη αντοχή μετά τη συγκομιδή.

Untitled-12

Το ριζικό σύστημα της μηλιάς καταλαμβάνει έκταση διπλάσια από εκείνη που καταλαμβάνει η προβολή της κόμης του δέντρου. Η γύρη της μηλιάς θεωρείται πολύ θρεπτική για την ανάπτυξη του γόνου. Η ποσότητα και η ποιότητα νέκταρος όμως διαφέρει από ποικιλία σε ποικιλία. Άλλες ποικιλίες δίνουν άφθονο και αρκετά πυκνό σε σάκχαρα (35-55%) και άλλες μέτριο (18-22%) αλλά σε ανεκτά όρια για να προσελκύσει μέλισσες.

Untitled-1

Γιατί εξαφανίζονται οι μέλισσες;

Οι μέλισσες ευημερούν εδώ και 50 εκατομμύρια χρόνια. Γιατί λοιπόν, πριν επτά χρόνια, οι αποικίες τους άρχισαν να πεθαίνουν μαζικά; Η Μάρλα Σπίβακ αποκαλύπτει τέσσερις λόγους που αλληλεπιδρούν με τραγικές συνέπειες. Δεν είναι ένα απλό πρόβλημα, γιατί οι μέλισσες επικονιάζουν το ένα τρίτο των σπαρτών του κόσμου.

Η Βυσσινιά

Η Βυσσινιά έχει καταγωγή από τον Καύκασο και αυτοφύεται κυρίως στη Δυτική Ασία. Στην Ελλάδα συναντάται σε κήπους αλλά και στις λίγες καλλιέργειες που υπάρχουν στη χώρα μας. Το δέντρο είναι γνωστό από το θεατρικό έργο του Αντόν Τσέχωφ. Η Βυσσινιά προέρχεται από φυσικό υβρίδιο κερασιάς γι αυτό και τα άνθη της αλλά και ο καρπός της θυμίζουν την κερασιά.

P1050657

Είναι φυλλοβόλο δέντρο το οποίο έχει εξαιρετική αντοχή στο κρύο και επειδή ανθίζει όψιμα αποφεύγει συνήθως ζημιές στα άνθη. Ευδοκιμεί περισσότερο στις δροσερές περιοχές, απαλλαγμένες από δυνατούς ανέμους, και πολύ ζέστη, το καλοκαίρι.

P1050662

Η παραγωγή της Βυσσινιάς εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από την επικονίαση των μελισσών. Δίνει νέκταρ με σχετικά μέτρια σάκχαρα (γύρω στο 30% σουκρόζη) αλλά μικρότερη ποσότητα γύρης από την κερασιά. Επειδή η ανθοφορία της συμπίπτει με αυτή της πορτοκαλιάς, οι μέλισσες δείχνουν μία προτίμηση στην δεύτερη. Έτσι στο κτήμα μας είναι λιγάκι “αδικημένη”.

Η όραση των μελισσών

Με αφορμή την ανάρτηση με την μέλισσα στην παπαρούνα και την απορία ενός φίλου για το πως πηγαίνουν στο άνθος της αν δεν βλέπουν το κόκκινο χρώμα παραθέτουμε μία έρευνα σχετικά με την όραση των μελισσών.

Σύγκριση της αίσθησης του χρώματος στις μέλισσες και στον άνθρωπο

Το ορατό φάσμα μιας μέλισσας μετατοπίζεται σε σύγκριση με το ορατό φάσμα ενός ανθρώπου. Το ορατό φάσμα, για έναν άνθρωπο με κανονική όραση, εκτείνεται από τα 800 έως 400mu. Το ορατό φάσμα, για μια μέλισσα, εκτείνεται από 650 έως 300mu. Αυτό σημαίνει ότι το ορατό φάσμα για τις μέλισσες μετατοπίζεται σε μικρότερα μήκη κύματος. Το ορατό φάσμα είναι “μικρότερο για τις μέλισσες στο κόκκινο, αλλά επεκτείνεται εντός του υπεριώδους,” ένα χρώμα που ένας άνθρωπος με φυσιολογική όραση δεν μπορεί να δει (Frisch 9). Η κύρια διαφορά μεταξύ της αίσθησης χρώματος της μέλισσας και ενός ανθρώπου είναι ότι το “ανθρώπινο μάτι μπορεί να διακρίνει μεταξύ τους περίπου εξήντα διαφορετικά χρώματα του ορατού φάσματος, ενώ η μέλισσα μπορεί να διακρίνει μεταξύ τους μόνο τέσσερα διαφορετικά χρώματα στο ορατό φάσμα: κίτρινο, μπλε-πράσινο, μπλε, και αυτό της υπεριώδους ακτινοβολίας.

colorsbee-650x354

Ο συνδυασμός της μετατόπισης του ορατού φάσματος και της ικανότητας να βλέπει την υπεριώδη ακτινοβολία ως χρώμα επιτρέπει στις μέλισσες να δουν ένα διαφορετικό χρώμα από αυτό που το ανθρώπινο μάτι βλέπει.

Οι παρακάτω φωτογραφίες έχουν τραβηχτεί από τον Νορβηγό επιστήμονα Bjorn Roslett και αναπαριστούν στα αριστερά το πως βλέπει ο άνθρωπος το άνθος στο φυσικό φως και δεξιά η μέλισσα στο υπεριώδες.

WoodDM0708_468x137φωτογραφία Bjorn Roslett

Για παράδειγμα το λευκό που βλέπει ο άνθρωπος δείχνει μπλε στα μάτια της μέλισσας γιατί λείπει το υπεριώδες. Η μέλισσα για να έχει την αίσθηση του λευκού (δηλαδή της ύπαρξης όλων των ορατών ακτινοβολιών) πρέπει να βλέπει και το χρώμα που αντιστοιχεί στο υπεριώδες.

PrimroseDM0708_468x259φωτογραφία Bjorn Roslett

Από όλα αυτά συμπεραίνει κανείς πως ακόμα και μέσα από χρώματα που εμείς νομίζουμε πως η μέλισσα δε βλέπει, όπως το κόκκινο, η μέλισσα βλέπει υπεριώδεις ακτινοβολίες που αντανακλούν από το φως του ήλιου.

Το δεύτερο συμπέρασμα που βγαίνει από τις παραπάνω έρευνες είναι πως μια μέλισσα μπορεί να διακρίνει οποιοδήποτε χρώμα από κάποιο άλλο χάρη στη διαφορετική φωτεινότητα του. Συνεπώς ακόμα και αν δε μπορεί να ξεχωρίσει ένα πράσινο από ένα κίτρινο λόγω της απόχρωσης, μπορεί να τα ξεχωρίσει λόγω της διαφορετικής φωτεινότητας.

dandelionDM0708_468x441φωτογραφία Bjorn Roslett

Συμπερασματικά λοιπόν το χρώμα των κυψελών μπορεί να είναι οτιδήποτε αρκεί να μην είναι ίδιο σε όλες. Ακόμα και το κόκκινο χρώμα μια μέλισσα μπορεί να το ξεχωρίσει από το κίτρινο. Μια μέλισσα μπορεί να ξεχωρίσει μια μπλε κυψέλη από μια κίτρινη ή μια πράσινη από μία μοβ αλλά δε μπορεί να ξεχωρίσει μια κίτρινη από μία πράσινη εκτός κι αν η μία είναι πιο φωτεινή.

Δηλαδή:

Αυτό το πράσινο με αυτό το κίτρινο δεν μπορεί να τα ξεχωρίσει καθώς έχουν την ίδια φωτεινότητα. Για την μέλισσα είναι ακριβώς το ίδιο.

canot-see

 

Αντίθετα αυτό το πράσινο μπορεί να το ξεχωρίσει.

see

πηγές από: Ελληνικό μέλι, Dailymail

 

Άνθισε η πορτοκαλιά!

Τα εσπεριδοειδή είναι το No1 μελισσοκομικό φυτό. Αν η μέλισσα είχε να επιλέξει ανάμεσα σε όλα τα φυτά, θα επέλεγε να πάει στην πορτοκαλιά. Το νέκταρ της τρελαίνει κυριολεκτικά τις μέλισσες, τόσο πολύ που χρειάζεται ειδικούς χειρισμούς από τους μελισσοκόμους ώστε να μην σμηνουργήσουν τα μελίσσια. Επίσης σε αντίθεση με όλες σχεδόν τις άλλες ανθοφορίες, ο μελισσοκόμος αντικρίζει ένα χάος μέσα στην κυψέλη καθώς εργάτριες και βασίλισσα ανταγωνίζονται για τον διαθέσιμο χώρο, γεννώντας και αποθηκεύοντας όπου βρίσκουν.

P1050493

Σ’ αυτό ίσως να συμβάλει και το γεγονός ότι το άρωμα πχ του άνθους της λεμονιάς μοιάζει πολύ με τις φερομόνες που παράγει η βασίλισσα.  Η ανθοφορία διαρκεί περίπου τρεις εβδοµάδες, δίνοντας άφθονο νέκταρ και θρεπτική γύρη. Περίπου το 10% της ελληνικής παραγωγής είναι µέλι πορτοκαλιάς. Το μέλι της, έχει πολύ γλυκιά γεύση και άρωμα, είναι ανοιχτόχρωμο και κρυσταλλώνει γρήγορα 1-3 μήνες.

P1050668

Το άρωμα του άνθους της πορτοκαλιάς είναι υπέροχο και θυμίζει εκείνο της γαρδένιας. Λένε πως όταν ανθίσει για τα καλά δεν πλησιάζεις στο περιβόλι από τον χαμό που κάνουν οι μέλισσες ενώ ακούγεται ένα ατελείωτο βουητό.

P1050442

Παρ’ όλα αυτά η παραμονή στην πορτοκαλιά ενέχει πολλούς κινδύνους για τον μελισσοκόμο, καθώς πέρα απ’ την σμηνουργία υπάρχουν και τα ραντίσματα τα οποία είναι ικανά να καταστρέψουν ολόκληρα μελισσοκομεία.

Αγριοράδικο

Αυτοφύεται σε ακαλλιέργητους αγρούς και σε λιβάδια. Δίνει νέκταρ για 2 περίπου εβδομάδες αλλά κυρίως μεγάλες ποσότητες γύρης η οποία είναι πορτοκαλί χρώματος αλλά η θρεπτική της αξία είναι μειωμένη γιατί στερείται των βασικών αμινοξέων βαλίνη και ισολευκίνη (Lopene & Cohen 1987).

agrioradiko1

Έχει μεγάλη περίοδο ανθοφορίας και δουλεύει ακόμα και με χαμηλές θερμοκρασίες περιβάλλοντος σηματοδοτώντας την έναρξη εκτροφής γόνου στα μελίσσια.

Η παπαρούνα

Η παπαρούνα είναι ιθαγενές φυτό της Ελλάδας που αυτοφύεται και παρά τον εντυπωσιακό κόκκινο άνθος της, θεωρείται ζιζάνιο. Είναι γυρεογόνο φυτό. Η γύρη της είναι μαύρου χρώματος και θεωρείται πολύ καλής ποιότητας. Η μέλισσα δεν βλέπει το κόκκινο χρώμα. Έτσι αναρωτιούνται πολλοί πως πάει στην παπαρούνα. Στην πραγματικότητα αντί του κόκκινου βλέπει υπεριώδεις ακτινοβολίες που αντανακλούν από το φως του ήλιου. Έτσι είναι ένα απ’ τα πολύ λίγα μελισσοκομικά φυτά με κόκκινο άνθος.

paparouna1

Ανθίζει από Απρίλιο μέχρι και μέσα Ιουλίου. Όταν οι μέλισσες κάνουν συλλογή μεγάλης ποσότητας γύρης από παπαρούνες, μαυρίζουν τα κελιά από τις κηρήθρες των κυψελών.

 

Ο Κράταιγος

Δασικό είδος, κάτι ανάμεσα σε θάμνο και δέντρο επίσης γνωστός ως Τσιατσιά, Τρικοκκιά, Μουρζιά και Ξαγκαθιά. Έχει κόκκινους καρπούς (τσιάτσια) που χρησιμοποιούνται στην εναλλακτική ιατρική ως τονωτικά του κυκλοφορικού συστήματος.

kra1

Φυτό βοηθητικής μελισσοκομικής ανθοφορίας, το οποίο ανθίζει Απρίλιο-Μάιο πολλές φορές και τον Ιούνιο, προσφέροντας άφθονο και άριστης ποιότητας νέκταρ και γύρη. Το μέλι του είναι κιτρινωπό μέχρι κεχριμπαρένιο, λίγο πικρό και κρυσταλλώνει σε χαμηλές θερμοκρασίες.

kra2

Τα άνθη του μοιάζουν πολύ με της γκορτσιάς. Είναι εξαιρετικά ανθεκτικός και γι αυτό χρησιμοποιείται για τον εμβολιασμό οπωροφόρων όπως η αχλαδιά ή η μουσμουλιά.