Πολύ πριν από το εμπάργκο των ΗΠΑ και πριν από τους αδελφούς Κάστρο, η Κούβα ήταν ένας παράδεισος για τους μελισσοκόμους της Βόρειας Αμερικής, τους γκρίνγκο όπως τους αποκαλούσαν οι ντόπιοι, οι οποίοι είχαν υπό τον έλεγχο τους τα αγροκτήματα. Η Κούβα ήταν υπό ισπανική κυριαρχία για σχεδόν 400 χρόνια, μέχρι που οι ΗΠΑ έπειτα από τον Ισπανο-Αμερικανικό Πόλεμο, το 1898, πήραν ουσιαστικά το νησί ως τρόπαιο.
Τα επόμενα χρόνια, κατά την κηδεμονία των ΗΠΑ, πολλοί Αμερικανοί δημιούργησαν επιχειρήσεις εκεί. Τα περισσότερα χρήματα ήταν στο ρούμι, τα καζίνο, τα τουριστικά θέρετρα, αλλά και η μελισσοκομία δεν ήταν άσχημη επένδυση. Μελισσοκόμοι από τη Νέα Υόρκη και τις μεσοδυτικές πολιτείες δημιούργησαν μεγάλα αγροκτήματα. Ήταν μια εποχή μεγάλης άνθησης για τη μελισσοκομία του νησιού.
Σήμερα η μελισσοκομία της Κούβας παρουσιάζει και πάλι σπουδαία άνοδο. Η παραγωγή μελιού κυμαίνεται στους 7.000 τόνους τον χρόνο, το οποίο μεταφράζεται σε 23.000.000 $. Το μέλι είναι το τέταρτο πιο πολύτιμο εξαγώγιμο προϊόν της Κούβας, αφήνοντας πίσω την διάσημη ζάχαρη και τον καφέ. Υπάρχει κάτι όμως που δίνει στο μέλι της Κούβας το πλεονέκτημα στις αγορές. Και αυτό είναι ότι θεωρείται βιολογικό άμα τη εμφανίσει.
Με την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1989, οι ΗΠΑ αυστηροποίησαν το εμπάργκο, όμως αυτό, πέρα απ’ τα τεράστια προβλήματα που δημιούργησε είχε και κάποια θετικά. Η Κούβα ήταν ουσιαστικά αποκλεισμένη από τα χημικά φυτοφάρμακα. Η κυβέρνηση της Κούβας τότε έκανε μια τεράστια στροφή, θέλοντας και μη, περνώντας από την συμβατική παραγωγή μεγάλης κλίμακας και συστήματα μονοκαλλιέργειας σε μικρότερης κλίμακας φάρμες, οργανικά και ημι-οργανικά συστήματα βιολογικής γεωργίας.
Χωρίς τα δηλητήρια της Bayer αλλά και τους γενετικά τροποποιημένους σπόρους της Monsanto, τα λιβάδια της Κούβας παρέμειναν παρθένα, όντας ένας παράδεισος για τις μέλισσες. Εκτός αυτού κύριος στόχος της CIAPI (Centro de Investigaciones Apícolas) ήταν η προστασία των «κουβανικών μελισσών», απαγορεύοντας τις εισαγωγές βασιλισσών. Η βαρρόα άργησε να φτάσει στο νησί λόγω του εμπάργκο, κάνοντας ωστόσο την εμφάνισή της το 1996, όμως και εκεί απαγορεύτηκε η χρήση χημικών ουσιών στην κυψέλη και ο έλεγχος των ακάρεων γίνεται με τεχνικές όπως η απομάκρυνση του κηφηνόγονου, η συχνή διαίρεση των μελισσοσμηνών κτλ. Όλα αυτά έχουν ως αποτέλεσμα υγιέστερες μέλισσες.
Μετά την αποκατάσταση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών, την επίσκεψη του Πάπα και του Ομπάμα, είναι θέμα χρόνου να δούμε τους Αμερικανούς επιχειρηματίες να επιστρέφουν στο νησί. Τι θα συμβεί τότε; Όσον αφορά τη μελισσοκομία νέα τεχνολογία θα εισέλθει αλλά μαζί με αυτήν τα σύνορα θα ανοίξουν και για τα παράσιτα αλλά και για τα μοντέρνα φυτοφάρμακα. Σαφώς και κάτι τέτοιο θα αυξήσει τη θνησιμότητα των μελισσών, όμως έχει σημασία και κατά πόσο θα αλλάξει ο τρόπος που θα διατίθεται το μέλι.
Σήμερα οι μελισσοκόμοι της Κούβας πουλάνε την παραγωγή τους στην κρατική Apisun (ορισμένοι μελισσοκόμοι κρατούν μια ποσότητα την οποία διαθέτουν μόνοι τους) η οποία είναι υπεύθυνη για την εξαγωγή του μελιού στο εξωτερικό. Με τους Αμερικανούς επιχειρηματίες όμως να προσανατολίζονται προς ένα μοντέλο ελεύθερης αγοράς, τα έσοδα από το μέλι θα ρέουν προς τα έξω ενώ τα φυτοφάρμακα προς τα μέσα. Είναι μια κρίσιμη απόφαση που πρέπει να πάρουν οι Κουβανοί…
