Μελισσοκόμοι στη βορειοανατολική Γαλλία βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένα πολύ ασυνήθιστο πρόβλημα: το μέλι που παρήγαγαν οι μέλισσες είχε πράσινη και μπλε απόχρωση. Το θέαμα αρχικά τους προκάλεσε απορία και έντονο προβληματισμό – άλλωστε ποιος θα αγόραζε χρωματιστό μέλι; – όμως η λύση του μυστηρίου βρισκόταν μπροστά στα μάτια τους ή για την ακρίβεια 4 χιλιόμετρα μακριά από τα μελίσσια.

Ο λόγος για μια μονάδα επεξεργασίας αποβλήτων από εργοστάσιο με… πολύχρωμα καραμελάκια. Όλα άρχισαν όταν οι μελισσοκόμοι του Ριμποβίλ, στην Αλσατία, είδαν ότι οι μέλισσες επέστρεφαν στις κυψέλες τους μεταφέροντας χρωματιστές ουσίες, οι οποίες «έβαψαν» και το μέλι. «Για μένα, αυτό δεν είναι μέλι», δήλωσε στο Reuters ο πρόεδρος της ένωσης μελισσοκόμων της Γαλλίας Αλέν Φρι.

Αναγνώρισε ότι η γεύση του μπορεί να είναι ίδια, προσθέτοντας όμως πως λόγω της ιδιαιτερότητάς του «δεν μπορεί να πωληθεί». Έπειτα από δική τους έρευνα, οι μελισσοκόμοι εντόπισαν την πηγή του προβλήματος στις δεξαμενές μονάδας παραγωγής βιοαερίου από τα βιομηχανικά απόβλητα εργοστασίου της Mars, στο Στρασβούργο, όπου παρασκευάζονται τα γνωστά κουφετάκια M&Ms.

Η χρωματιστή σκόνη που μετέφεραν οι μέλισσες στις κυψέλες τους ήταν το κατακάθι των δεξαμενών, το οποίο προοριζόταν για επεξεργασία. Η εταιρία Agrivalor, η οποία διαχειρίζεται τη μονάδα εξέφρασε τη λύπη της για το συμβάν, λέγοντας πως έχει ήδη καθαρίσει τις δεξαμενές και πως στο εξής θα διοχετεύει τα απόβλητα σε κλειστά βυτία, ώστε οι μέλισσες να μην έχουν πρόσβαση σε αυτά. «Ανακαλύψαμε το πρόβλημα ταυτόχρονα με τους παραγωγούς και πολύ γρήγορα φροντίσαμε να το διορθώσουμε», δήλωσε ο εκπρόσωπος της εταιρίας Φιλίπ Μενράντ.

Η Γαλλία συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους παραγωγούς μελιού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς σε ετήσια βάση παράγει περίπου 18.330 τόνους. Το χρωματιστό μέλι ήταν το τελευταίο πλήγμα για τους μελισσοκόμους του Ριμποβίλ που, όπως και οι συνάδελφοί τους σε ολόκληρο τον κόσμο, βρίσκονται αντιμέτωποι με τη ραγδαία μείωση στους πληθυσμούς των εντόμων.

πηγή: Ναυτεμπορική

Λάρβες και προνύμφες εργατριών μελισσών αλλά και κηφήνων, παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον ως πηγή τροφής. Ήδη εδώ και καιρό σε πολλές χώρες του κόσμου, μεταξύ των οποίων το Μεξικό, η Ταϊλάνδη και η Αυστραλία, καταναλώνεται γόνος μελισσών ως λιχουδιά. Όσοι έχουν δοκιμάσει χαρακτηρίζουν τη γεύση του παρόμοια με του καρυδιού ενώ έχει τραγανή υφή όταν τρώγεται μαγειρεμένος η αποξηραμένος. Πριν αηδιάσετε ρίξτε μια ματιά στα οφέλη που φέρεται να έχει.

Ο γόνος θεωρείται εξαιρετικός ως συστατικό σε σούπες αλλά και ως συνοδευτικό αυγών. Επίσης έχει υψηλή διατροφική αξία, παρόμοια με του βόειου κρέατος από την άποψη της ποιότητας και της ποσότητας πρωτεϊνών. Με τον πληθυσμό των ανθρώπων να αυξάνει συνεχώς και να υπολογίζεται να φτάσει στα 9 δισεκατομμύρια μέχρι το 2050, οι τροφές δεν φαίνεται να επαρκούν, γεγονός που έχει ωθήσει τους επιστήμονες στην αναζήτηση νέων πηγών. Τα έντομα κέρδισαν αμέσως την προσοχή τους, ως ένας πιθανός τρόπος για να τραφεί ο κόσμος. Ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στο Journal of Apicultural Research έδειξε ότι οι λάρβες και οι προνύμφες των μελισσών έχουν μεγάλες δυνατότητες να χρησιμοποιηθούν ως πηγή τροφής.

Πολλοί μελισσοκόμοι χρησιμοποιούν κηφηνόγονο για να ελέγξουν το άκαρι της βαρρόα που ταλαιπωρεί τις μέλισσες, καθώς αυτό δείχνει μια προτίμηση εκεί λόγω του μεγαλύτερου μεγέθους των κελιών σε σχέση με αυτά των εργατριών. Στην συνέχεια αφού σφραγιστεί ο γόνος αυτός, οι μελισσοκόμοι τον αφαιρούν και έτσι με έναν εντελώς φυσικό και βιολογικό τρόπο έχουν αφαιρέσει ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού της βαρρόα, αποσυμφορίζοντας το μελίσσι. Σύμφωνα με τον καθηγητή Annette Bruun Jensen από το Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης αυτός ο γόνος που σήμερα πετιέται ως άχρηστος, αποτελεί μια άφθονη πηγή τροφής ανεκμετάλλευτης από τον άνθρωπο.

Η δημιουργία κυψελών που σκοπό έχουν την εκτροφή κηφηνόγονου έχει μια σειρά από πλεονεκτήματα, όπως το σχετικά χαμηλό κόστος, το ότι δεν χρειάζονται μεγάλες εκτάσεις και το ότι  επηρεάζει θετικά το περιβάλλον. Επίσης η ενασχόληση του ανθρώπου με την μέλισσα έχει μια ιστορία χιλιάδων χρόνων με αποτέλεσμα να γνωρίζουμε γι αυτήν πολύ περισσότερα πράγματα, απ’ ότι για άλλα υποψήφια έντομα. Η παραγωγή τους δεν απαιτεί σχεδόν καμία πρόσθετη επένδυση.

Πλαίσιο με κηφηνόγονο. Οι προνύμφες των κηφήνων προτιμούνται γιατί έχουν μεγαλύτερο μέγεθος.

Όμως ένα τέτοιο εγχείρημα έχει και πολλές δυσκολίες. Ένα απ’ τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι να καταφέρουμε να αφαιρέσουμε τον γόνο απ’ τα κελιά χωρίς αυτός να καταστρέφεται και σε εύλογο χρονικό διάστημα. Η διαδικασία είναι δύσκολη και πολύ χρονοβόρα καθώς οι προνύμφες είναι πολύ εύθραυστες και το ξεσφράγισμα δύσκολο. Η αποθήκευση και η διατηρησιμότητα είναι επίσης σημαντικοί παράγοντες που πρέπει να μελετηθούν. Λόγω της υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, οι προνύμφες και οι λάρβες μπορούν να αλλοιωθούν αν δεν αφαιρεθούν σωστά από την μετέπειτα επαφή τους με το οξυγόνο. Όμως έρευνες έχουν δείξει ότι μπορούν να καταψυχθούν και να αποθηκευτούν για μέχρι και 10 μήνες χωρίς σοβαρές απώλειες ή αλλαγές στη γεύση τους.

Σύγκριση θρεπτικής αξίας ενήλικων μελισσών και προνυμφών με το βόειο κρέας και τη σόγια.

Ακόμη βέβαια δεν έχουν αξιολογηθεί οι πιθανοί κίνδυνοι που μπορούν να προκύψουν από την κατανάλωση προνυμφών. Ωστόσο, δεν έχει καταγραφεί ποτέ περίπτωση τροφικής δηλητηρίασης από γόνο μελισσών και η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων δεν βρήκε πρόσθετα ή άλλους ειδικούς κινδύνους που να συνδέονται με την παραγωγή και την κατανάλωση των εντόμων σε σύγκριση με την παραδοσιακή ζωική παραγωγή.

Ξεσφράγισμα γόνου, εξαγωγή προνυμφών, καθάρισμα, τηγάνισμα και σερβίρισμα.

Ο καθηγητής Bruun Jensen είπε: «Οι μέλισσες και τα προϊόντα της είναι ευρέως γνωστά σε όλο τον κόσμο. Ο γόνος των μελισσών και συγκεκριμένα ο κηφηνόγονος, που αυτή τη στιγμή πετιέται μπορεί να χρησιμοποιηθεί, αρχικά τουλάχιστον, ώστε να προετοιμάσει το έδαφος για την αποδοχή των εντόμων ως τρόφιμο στον δυτικό κόσμο». Ανοίγει λοιπόν ένα νέο πεδίο για τους μελισσοκόμους που μέχρι τώρα, πέρα απ’ τα προϊόντα κυψέλης τις βασίλισσες και τις παραφυάδες, μπορούσαν να νοικιάσουν κυψέλες για την επικονίαση ή να αναλάβουν την αφαίρεση σμηνών από καμινάδες, σπίτια κτλ. Ίσως δούμε κάποια στιγμή μελισσοκόμους να πουλούν προνύμφες μελισσών βγάζοντας ένα επιπρόσθετο εισόδημα.

Προνύμφη μέλισσας η οποία παρασιτείται από ένα άκαρι βαρρόας.

Για πολλούς ο γόνος θεωρείται εξαιρετική λιχουδιά. Και πράγματι είναι ιδιαίτερα πλούσιος σε πρωτεΐνες, δεδομένου ότι συνήθως περιέχει και ποσότητες μελισσόψωμου, δηλαδή αποθηκευμένη απ’ τις μέλισσες γύρη με την οποία τρέφεται μέχρι να γεννηθεί. Σε κονσερβοποιημένη μορφή, βρίσκεται ήδη σε ορισμένες ευρωπαϊκές ή αμερικανικές χώρες, σε εξειδικευμένα καταστήματα και μπορεί να θεωρηθεί ένα προϊόν προστιθέμενης αξίας, ακόμη και αν δεν υπάρχει ακόμα μεγάλη ζήτηση ή μια ευρεία προοπτική στην αγορά της Δύσης.

Γόνος μελισσών σε όλα τα ηλικιακά στάδια.

Στην Κίνα και την Ιαπωνία, οι προνύμφες των κηφήνων καλύπτονται με σοκολάτα και γίνονται μια γλυκιά απόλαυση. Γόνος επίσης τακτικά πωλείται μαζί με μέλι σε αγορές, σε πολλά μέρη της Ασίας. Όταν τηγανίζεται διατηρεί το σχήμα του και να γίνεται ωραίος και τραγανός. Η διατροφή με έντομα είναι απόλυτα φυσική για πολλές χώρες της Ασίας και της Αφρικής, ενώ στη δύση υπάρχουν ακόμη πολλές αναστολές σε αυτή την πρακτική.

Γκρανόλα με προνύμφες μελισσών, μέλι, γάλα και μελισσόψωμο σε μορφή βουτύρου!

Ο γόνος εκτρέφεται για 8-9 ημέρες και στη συνέχεια συλλέγεται. Η καλύτερη στιγμή είναι αφού σφραγιστεί. Ο χρόνος αυτός είναι λίγο μεγαλύτερος από τον αντίστοιχο χρόνο εκτροφής προνυμφών μυγών, αλλά είναι πολύ πιο γρήγορος απ’ την ανάπτυξη των βοοειδών ή του κοτόπουλου. Επίσης έχει αποδειχτεί ότι ο κόσμος δέχεται πιο εύκολα ως τροφή γόνους μελισσών απ’ ότι άλλων εντόμων. Αν και δύσκολα θα γίνει μια σημαντική πηγή πρωτεΐνης, αποτελεί μια ξεχωριστή λιχουδιά και μπορεί να γίνει ένα χρήσιμο συμπλήρωμα πρωτεϊνών. Πάντως η κατανάλωση απ’ τον άνθρωπο, ενήλικων μελισσών είναι ασυνήθιστη.

Προνύμφες μελισσών με βασιλικό και κρεμμυδάκι από την κουζίνα της Ταϊβάν.

Σε περιπτώσεις που απαιτείται θανάτωση του μελισσιού, λόγω ασθενειών ή άλλων παραγόντων, που όμως δεν έχουν σχέση με δηλητηρίαση από φυτοφάρμακα, οι προνύμφες μπορούν να χρησιμοποιηθούν και ως ζωοτροφή σε πουλερικά. Σε έρευνα του 1972 των Monteverdi και Reitano είχαν παρατηρηθεί βελτιώσεις στην όρεξη, το σωματικό βάρος και την πέψη ασθενών που έπασχαν από απώλεια βάρους και όρεξης. Δεν υπάρχει καμία άλλη ιατρική αναφορά σχετικά με τις επιπτώσεις στον άνθρωπο των προνυμφών των μελισσών.

Προνύμφες μελισσών σε ξύδι.

Αν μετά απ’ όλα αυτά σας έχει ανοίξει η όρεξη ή έχετε την περιέργεια να δοκιμάσετε προνύμφες μελισσών ρίξτε μια ματιά στην παρακάτω συνταγή:

Συστατικά:
1 φλιτζάνι προνύμφες
2 φλιτζάνια νερό
1 κουταλάκι του γλυκού αλάτι
2 πρέζες πιπέρι
1 κουταλιά της σούπας βούτυρο ή λάδι
½ κουταλάκι του γλυκού φασκόμηλο
2 κουταλιές της σούπας κρεμμύδια, ψιλοκομμένα

Εκτέλεση:
Καβουρδίστε τα κρεμμύδια στο λάδι ή το βούτυρο. Στη συνέχεια, προσθέστε όλα τα υπόλοιπα υλικά. Αφήστε να πάρει βράση και μετά σιγοβράστε για 30 λεπτά ή μέχρι να μαλακώσουν. Το φασκόμηλο μπορεί να αντικατασταθεί με άλλα καρυκεύματα όπως το κόκκινο πιπέρι, η δάφνη, το θυμάρι, το δεντρολίβανο ή το κάρυ.

Για απευθείας κατανάλωση το βράσιμο για 5 έως 10 λεπτά θεωρείται απαραίτητο.

Στράτος Σαραντουλάκης – Ορεινό Μέλι (στοιχεία αντλήθηκαν από την Διεθνή Οργάνωση Τροφίμων και Γεωργίας και το Phys.org)

«Η έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την υγεία των μελισσών και τη μελισσοκομία ενώ κάνει διαπιστώσεις για τη μείωση των αποικιών των μελισσών και τις επιπτώσεις στην επικονίαση, την ανάγκη ελέγχου των ασθενειών τους και τη γενικότερη παρακολούθηση της υγειονομικής τους κατάστασης, ωστόσο δεν απαγορεύει τη χρήση φυτοφαρμάκων για τα οποία υπάρχουν ευθείες αναφορές ότι έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία των μελισσών.

Δεν αντιτίθεται στην απαγόρευση της καλλιέργειας Γενετικά Τροποποιημένων Οργανισμών είτε για χρήση στην ανθρώπινη διατροφή είτε στις ζωοτροφές. Η Κοινή Αγροτική Πολιτική αναπτύσσεται στη βάση της διασφάλισης των κερδών των μεγάλων επιχειρηματικών μονοπωλιακών ομίλων που δραστηριοποιούνται σε αυτό τον τομέα. Η έλλειψη φαρμάκων για την καταπολέμηση ασθενειών των μελισσών, που επικαλείται η έκθεση, οφείλεται στο γεγονός ότι στην καπιταλιστική οικονομία δεν μπορούν να υποχρεωθούν οι εταιρείες να κάνουν έρευνα σε τομείς που δεν υπάρχει μεγάλη κερδοφορία. Η αντίθεση αυτή μπορεί να λυθεί μόνο με την κοινωνικοποίηση των βασικών μέσων παραγωγής και τον κεντρικό σχεδιασμό της οικονομίας, με λαϊκή εξουσία που θα αξιοποιήσει και την αγροτοκτηνοτροφική παραγωγή και την έρευνα για τη λαϊκή ευημερία».

Αυτή ήταν η δήλωση του ο Μπ. Αγγουράκη, ευρωβουλευτή του ΚΚΕ στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την έκθεση για την «Υγεία των μελισσών και μελισσοκομικός τομέας».

πηγή: Ριζοσπάστης

Η δημοτικότητα που έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια, στο εξωτερικό, η αστική μελισσοκομία, φαίνεται, σύμφωνα με ερευνητές πως δεν βοήθησε στην αναπλήρωση των πληθυσμών των μελισσών που χάνονται στην ύπαιθρο, λόγω της αλόγιστης χρήσης φυτοφαρμάκων, των μονοκαλλιεργειών αλλά και άλλων παραγόντων.

Με έκθεσή τους η οποία δημοσιεύεται στο Plos one, διαπιστώνουν επίσης ότι οι μέλισσες που εκτρέφονται στην πόλη, όχι μόνο δεν επιβιώνουν καλύτερα, όπως πιστεύαμε μέχρι σήμερα αλλά έχουν τρεις φορές λιγότερες πιθανότητες να τα καταφέρουν σε σχέση με τις μέλισσες που βρίσκονται στους αγρούς. Αυτό εγείρει σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τη μακροπρόθεσμη προοπτική των μελισσών που εκτρέφονται στα αστικά κέντρα, καθώς και την ίδια την ιδέα της αστικής μελισσοκομίας, η οποία είχε σκοπό, μεταξύ άλλων, να γεφυρώσει το χάσμα που δημιουργήθηκε από την έντονη αστικοποίηση και τη μείωση των βοσκοτόπων των μελισσών.

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας ανέλυσαν 15 άγριες αποικίες που ζούσαν σε δέντρα ή βράχους χωρίς ανθρώπινη επαφή και άλλες 24 που τις διαχειρίζονταν μελισσοκόμοι σε αστικές, ημιαστικές και αγροτικές περιοχές μέσα και γύρω από την πόλη Ράλεϊ. Διαπίστωσαν ότι στις αποικίες κοντά στα αστικά κέντρα, τυχόν ασθένειες εξαπλώνονταν πιο εύκολα. Επίσης οι αποικίες που βρίσκονταν υπό τον έλεγχο των μελισσοκόμων παρουσίαζαν μεγαλύτερη συχνότητα σε ασθένειες από τις άγριες.

Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου, David Tarpy, δήλωσε ότι «Αυτό μπορεί να συμβαίνει επειδή οι αποικίες των μελισσών στις πόλεις έχουν λιγότερες περιοχές διαθέσιμες για τροφή, με αποτέλεσμα να αλληλεπιδρούν με περισσότερες μέλισσες και συχνότερα απ’ ότι συμβαίνει στην ύπαιθρο.» Ενώ μπορεί να συμβάλει σ’ αυτό το γεγονός και οι υψηλότερες θερμοκρασίες που επικρατούν στις πόλεις.

«Οι μέλισσες είναι σημαντικοί επικονιαστές και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στα οικοσυστήματα και την οικονομία μας. Τώρα ξέρουμε τι συμβαίνει, το επόμενο βήμα είναι να αρχίσουμε τις εργασίες για την κατανόηση του γιατί συμβαίνει» δήλωσε ο Steve Frank, ερευνητής του Πανεπιστημίου. «Συνολικά, βρήκαμε ότι η πιθανότητα επιβίωσης των εργατριών μελισσών που ζούσαν στα αστικά κέντρα, μειώθηκε τουλάχιστον κατά τρεις φορές σε σχέση με τις εργάτριες μέλισσες της υπαίθρου.»

Η μείωση του πληθυσμού των μελισσών παγκοσμίως, αλλά και η αποτυχία, όπως φαίνεται της αναπλήρωσης μέρους των πληθυσμών τους στις πόλεις από το κίνημα της αστικής μελισσοκομίας, προκαλεί πανικό στους περιβαλλοντολόγους. Όλα αυτά πάντως έρχονται σε αντίθεση με όσα γνωρίζαμε έως σήμερα. Και ο Jean Paucton (πατέρας της αστικής μελισσοκομίας) αλλά και ο Nicolas Géant υποστήριζαν ότι οι μέλισσες στην πόλη επιβιώνουν καλύτερα λόγω της χαμηλής παρουσίας φυτοφαρμάκων στα πολεοδομικά συγκροτήματα σε αντίθεση με τις εντατικές μονοκαλλιέργειες των κάμπων.

Εν πάση περιπτώσει η υπόθεση χρίζει περαιτέρω έρευνας και ανάλυσης. Ολόκληρη την έρευνα μπορείτε να την δείτε δημοσιευμένη στο επιστημονικό περιοδικό Plos one.

Στράτος Σαραντουλάκης

Η παγκόσμια «τρέλα» για το Manuka έχει οδηγήσει σε ένα ανελέητο τυχοδιωκτισμό που έχει βγει εκτός ελέγχου. Μαζικές δηλητηριάσεις μελισσών, κλοπές, βανδαλισμοί μέχρι και ξυλοδαρμοί για τον «υγρό χρυσό»!

Ο David Yanke στο μελισσοκομείο του.

Ο David Yanke και η Rachel Kearney πηγαίνοντας μία μέρα στο μελισσοκομείο τους βρήκαν τις εκατοντάδες χιλιάδες μέλισσες τους, απ’ τις 300 κυψέλες που διατηρούσαν, νεκρές μυστηριωδώς. Για τους δύο μελισσοκόμους η αιτία θανάτου ήταν προφανής: δηλητηρίαση που προήλθε από ανθρώπινη παρέμβαση. «Είναι ένας εφιάλτης, δεν αισθάνομαι ασφαλής πια», λέει η Kearney καθώς κάθεται στο τραπέζι της κουζίνας της, στο αγρόκτημα της οικογένειάς της, 40 χιλιόμετρα ανατολικά του Northland της Kaitaia. «Αυτή η κατάσταση μου έχει δημιουργήσει μετατραυματικό στρες».

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει, καμία επίσημη απόφαση σχετικά με το τι οδήγησε στην εξαφάνιση των μελισσών, ωστόσο η κυβέρνηση βρίσκεται σε κατάσταση επιφυλακής. Για τους άτυχους όμως μελισσοκόμους και πολλούς άλλους συναδέλφους τους δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η μαζική θανάτωση των μελισσών είναι απλώς η τελευταία πράξη βίας στην ολοένα αυξανόμενη βιομηχανία μελιού Manuka.

Πέρυσι παράχθηκαν περίπου 20.000 τόνοι αυτού του είδους μελιού, το οποίο είναι γνωστό για τις φαρμακευτικές του ιδιότητες, το οποίο αποτελεί ρεκόρ, ενώ η αύξηση απ’ το προηγούμενο έτος ήταν της τάξης του 15%, με την τιμή του να αγγίζει τα 25 ευρώ το κιλό και την παγκόσμια ζήτηση στα ύψη.

Μετά τις κλοπές κυψελών, τους βανδαλισμούς και τις δηλητηριάσεις που έχουν μπει στο ημερήσιο πρόγραμμα των μελισσοκόμων, άρχισαν να αναφέρονται και περιπτώσεις απειλών αλλά και ξυλοδαρμών, οι οποίες οδήγησαν τους ντόπιους μελισσοκόμους στο να επισκέπτονται τα απομακρυσμένα μελισσοκομεία τους κατά ομάδες, καθώς δεν νιώθουν ασφαλείς πια.

Το Manuka είναι ένα ενδημικό φυτό της Νέας Ζηλανδίας με μικρά λευκά και ροζ άνθη το οποίο μάλιστα κάποτε αποτελούσε ζιζάνιο των καλλιεργειών και το οποίο είχε χρησιμοποιηθεί παραδοσιακά από τη φυλή των ιθαγενών Μαορί, για πολλές γενιές, ως παραδοσιακή θεραπεία για κοινές ασθένειες του χειμώνα. Το μέλι που παράγεται από μέλισσες που τρέφονται από αυτά τα λουλούδια εκτιμάται ιδιαίτερα για την υψηλή περιεκτικότητα σε φυσικά ένζυμα με αντιβακτηριδιακές ιδιότητες.

Πανοραμική άποψη του Matai Bay στη Νέα Ζηλανδία, το οποίο θεωρείται το κέντρο παραγωγής του μελιού Manuka.

Η τοποθέτηση κυψελών σε περιοχές που ευδοκιμεί το φυτό αυτό, μπορεί να τριπλασιάσει την αξία του μελιού για τους μελισσοκόμους δημιουργώντας ένα πυρετό ανάλογο με αυτόν του κυνηγιού του χρυσού. Κατά τα τελευταία πέντε χρόνια η βιομηχανία της μελισσοκομίας στη Νέα Ζηλανδία ανταποκρίθηκε στην αχαλίνωτη διεθνή ζήτηση για το μοναδικό αυτό προϊόν, διπλασιάζοντας ουσιαστικά την παραγωγή της, εισάγοντας μάλιστα μελισσοκόμους από άλλες χώρες. Έχει δημοσιευτεί σχετική αγγελία και στην Ελλάδα…

Το γεγονός αυτό έχει κάνει τον Yanke κάπως επιφυλακτικό. Για δεκαετίες ήταν ο μόνος εγγεγραμμένος μελισσοκόμος σε ακτίνα 5 χιλιομέτρων. Τώρα βρίσκονται εκεί άλλοι 56 και αυτό έχει επίπτωση και στην υγεία των μελισσών καθώς ο ανταγωνισμός μετακυλίεται στις πηγές τροφίμων τους οι οποίες λιγοστεύουν. Πλέον η συμπληρωματική τροφή με σιρόπι ζάχαρης, που παλαιότερα χρησιμοποιούνταν σπάνια έχει γίνει αναγκαία για την επιβίωση τους.

Ο David Yanke επιθεωρεί τα μελίσσια του.

Μόλις μερικούς μήνες μετά τη μαζική δηλητηρίαση των μελισσών τους, ξεκίνησαν οι επιδρομές στο αγρόκτημά τους, μέσα στη νύχτα. Το ζευγάρι των μελισσοκόμων έχει στα χέρια του υλικό από τις κάμερες που τοποθέτησαν μετά τη δηλητηρίαση, αλλά η τακτική του εκφοβισμού έχει κάνει τη δουλειά της. «Θέλουμε να βγούμε από τη βιομηχανία», λέει ο Yanke «Θέλουμε να βγούμε πριν τα πράγματα γίνουν χειρότερα.»

Ο Bruce Robertson, διευθύνων σύμβουλος της Haines Apiaries στην Kaitaia, κατανοεί τις πιέσεις που έχουν φέρει τα πάνω κάτω στη μελισσοκομία της Νέας Ζηλανδίας και δηλώνει συγκλονισμένος. Παρά το γεγονός ότι το μέλι Manuka συλλέγονταν για χρόνια από τους Μαορί, ο κλάδος της μελισσοκομίας ήταν επιφυλακτικός για το συγκεκριμένο προϊόν, καθώς είναι δύσκολη η συλλογή του, το φυτό έχει πολύ μικρή περίοδο άνθισης και έχει και σχετικά πικρή γεύση. «Ξεκίνησα να δουλεύω με το Manuka όταν ακόμα η τιμή του ήταν στα 6 ευρώ. Μάλιστα πιστεύαμε ότι ήταν μια απίστευτη τιμή!» θυμάται ο Robertson.

Ο Robertson διαθέτει 3000 κυψέλες και κατά τα τελευταία πέντε χρόνια δέχτηκε βανδαλισμούς, κλοπές αλλά και δηλητηριάσεις που έφτασαν και σε εβδομαδιαία βάση. Αφού τοποθέτησαν κάμερες σε στοχευμένα σημεία παρατήρησαν ότι οι κλέφτες τις βρήκαν και τις συνέτριψαν. Έτσι τώρα ο Robertson έχει δημιουργήσει ένα σύστημα με διπλές κάμερες, μία που καταγράφει τις κυψέλες του και μία που καταγράφει την κάμερα που καταγράφει τις κυψέλες του…

Άνθος του φυτού Manuka το οποίο προσελκύει τις μέλισσες αλλά και τους μελισσοκόμους…

«Ο κανόνας ήταν: κανένας άλλος μελισσοκόμος δεν μπορεί να έρθει σε απόσταση ενός χιλιομέτρου από εκεί που έχεις το μελισσοκομείο σου.» λέει ο Robertson. «Αυτές οι εποχές έχουν περάσει ανεπιστρεπτί. Πλέον υπάρχουν μελισσοκόμοι που έρχονται μέχρι και 200 μέτρα κοντά.» Η Haines Apiaries ιδρύθηκε το 1948 και έχει το παλαιότερο μελισσοκομείο στο Northland, αλλά σύμφωνα με τον Robertson καταγράφει απώλειες παρά τον πυρετό για τον «υγρό χρυσό».

Η τοποθέτηση GPS στις κυψέλες είναι μια επιλογή που μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά για τις κλοπές, αλλά είναι μια πολύ ακριβή λύση, δεδομένου ότι πρέπει να μπει αν όχι σε όλες τις κυψέλες, σε αρκετές, δειγματοληπτικά. Επίσης είναι δύσκολο να κρυφτεί στις ξύλινες κατασκευές και λειτουργούν μόνο αν ο ιδιοκτήτης τους έχει κινητό τηλέφωνο με πρόσβαση στο internet, η οποία συχνά παρουσιάζει προβλήματα στο Northland.

Καρέ από την επιδρομή στις κυψέλες των David Yanke και Rachel Kearney στο Northland στη Νέα Ζηλανδία.

Οι μελισσοκόμοι βρίσκονται σε απόγνωση και έχουν αρχίσει να ζωγραφίζουν με διακριτικά τα μελίσσια τους, ενώ τα σφραγίζουν με μοναδικούς  κωδικούς τρέφοντας την ελπίδα ότι μπορεί να τα ξαναβρούν, αλλά και αυτοί οι τρόποι πρακτικά δεν χρησιμεύουν σε τίποτα. Έως τον Ιούνιο, η αστυνομία της Νέας Ζηλανδίας έλαβε 200 αναφορές για κλοπές κυψελών ή και μελιού από αποθήκες, οι οποίες στο μεγαλύτερο μέρος τους αφορούσαν το Manuka και τις περιοχές με μεγάλο συνωστισμό μελισσοκομείων όπως το Northland και το κεντρικό Otago.

Από την αστυνομία δήλωσαν ότι σε συνεργασία με τους φορείς του κλάδου εργάζονται για την αντιμετώπιση των κρουσμάτων αυτών με μια εθνική βάση δεδομένων συλλογής πληροφοριών. «Οι ελλιπείς πληροφορίες  εμποδίζουν την πλήρη κατανόηση του μεγέθους του προβλήματος» λέει ο Macmillan. Πολλοί όμως απογοητευμένοι μελισσοκόμοι έχουν αρχίσει να παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους…

Για το ζευγάρι των μελισσοκόμων όμως η εκδίκηση δεν ήταν ποτέ επιλογή. Νιώθουν περισσότερο θλίψη παρά οργή. Ενημέρωσαν το υπουργείο για τη μαζική δηλητηρίαση και η απάντηση που έλαβαν ήταν ότι μετά από εξέταση των νεκρών μελισσών τους διαπιστώθηκε μεν εσκεμμένη δηλητηρίαση, αλλά δεν έγινε δυνατή η εξακρίβωση της ουσίας που χρησιμοποιήθηκε. Υπάρχουν τουλάχιστον 100 ουσίες στο εμπόριο που μπορούν να γίνουν τοξικές για τις μέλισσες. Για τους δύο μελισσοκόμους οι υποψίες στρέφονται σε κάποια συγκεκριμένα δηλητήρια, η αποκάλυψη των οποίων ίσως μπορούσε να οδηγήσει στους δράστες αλλά το κόστος των δοκιμών στο πανεπιστημιακό εργαστήριο είναι δυσβάσταχτο γι αυτούς. Πάντως και τα δύο δηλητήρια που υποψιάζονται είναι φθηνά και εύκολο να τα αγοράσει κανείς στη Νέα Ζηλανδία. Απ’ την άλλη έχουν σοβαρά παράπονα από τον τρόπο που η αστυνομία έχει χειριστεί την υπόθεση χαρακτηρίζοντάς την αρκετά χαλαρή.

Εκατό χιλιόμετρα μακριά απ’ το αγρόκτημα του David και της Rachel ο μελισσοκόμος Lindsay μαθαίνει για το νέο κρούσμα μαζικής δηλητηρίασης. Το περιστατικό τον ταράσσει καθώς θεωρεί ότι σηματοδοτεί ένα σημείο καμπής από τις συνηθισμένες μικρές πράξεις δολιοφθοράς σε κάτι πιο σκοτεινό. Το κύμα εγκληματικότητας που δημιούργησε το κυνήγι του μελιού Manuka έχει απογοητεύσει αυτόν αλλά και τον πατέρα του Bill, ο οποίος θυμάται τη μελισσοκομία ως ένα ευγενές επάγγελμα. 

Ο Lindsay και ο Bill στο Northland στη Νέα Ζηλανδία.

Σήμερα ο Bill προτιμά να ασχολείται με την αγγειοπλαστική και τον λαχανόκηπο του, παρά με τις 200 κυψέλες τους. Μετά τους βανδαλισμούς τις δηλητηριάσεις και τις δολιοφθορές δεν θέλει να ασχολείται με τη μελισσοκομία. «Νιώθω τόσο άσχημα για τους μελισσοκόμους, σήμερα», λέει ο Bill, ο οποίος επέστρεψε από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο με μόνη φιλοδοξία να δημιουργήσει ένα μελισσοκομείο και να ζήσει ήρεμα. «Τα πράγματα είναι τόσο άσχημα πια, που η μαγεία του να είσαι μελισσοκόμος χάθηκε…»

πηγή: The Guardian (Μετάφραση: Στράτος Σαραντουλάκης – Ορεινό Μέλι)
Φωτογραφίες: Jessie Casson

Στην έκθεση «Food and Life», η οποία πραγματοποιήθηκε από 23 έως 27 Νοεμβρίου στο Μόναχο της Γερμανίας, συμμετείχε η Περιφέρεια Ηπείρου, συνεχίζοντας τις πρωτοβουλίες της για την προβολή και προώθηση των αγροτικών της προϊόντων σε μεγάλες αγορές – στόχους του εξωτερικού.

Σε ανακοίνωση τύπου που εξέδωσε, αναφέρει: «Η συγκεκριμένη έκθεση θεωρείται από τις σημαντικότερες της Ευρώπης, καθώς φέτος οι επισκέπτες της ξεπέρασαν τις 150.000, από τους οποίους ένας σημαντικός αριθμός είχε την ευκαιρία να γνωρίσει αλλά και να αγοράσει επιλεγμένα Ηπειρωτικά προϊόντα. Αξιοσημείωτο ήταν επίσης το μεγάλο ενδιαφέρον που επέδειξαν οι απόδημοι συμπατριώτες μας, οι οποίοι συνεχάρησαν την Περιφέρεια για την πρωτοβουλία της και τις επιχειρήσεις για την παρουσία τους.

Παράλληλα, κατά τη διάρκεια της έκθεσης, διοργανώθηκε show μαγειρικής, όπου η βραβευμένη chef, Ευαγγελία Καρκαμπίτσα, από την Ελληνική Λέσχη Αρχιμαγείρων, μαγείρεψε με τα Ηπειρωτικά προϊόντα πρωτότυπες συνταγές, που γεύτηκαν οι παρευρισκόμενοι. Αμέσως μετά ακολούθησε πρόγραμμα με παραδοσιακούς χορούς από το συγκρότημα της Ηπειρωτικής Κοινότητας Μονάχου, το οποίο απέσπασε το θερμό χειροκρότημα του κοινού.

Στα πλαίσια των προγραμματισμένων επαφών που έλαβαν χώρα στο περίπτερο της Ηπείρου, συγκαταλέγεται η επίσκεψη της εμπορικής ακολούθου και αντιπροξένου του Ελληνικού Προξενείου Μονάχου, Χριστίνας Στεφανίδου και η ανταπόδοση αυτής από τα μέλη της αποστολής στο Προξενείο. Επίσης, τα στελέχη της Περιφέρειας που συνόδευαν την αποστολή, είχαν συναντήσεις με εισαγωγείς της Γερμανίας, με τους οποίους έγινε αλληλοενημέρωση για τη διευκόλυνση και περαιτέρω ανάπτυξη των εξαγωγών Ηπειρωτικών αγροτικών προϊόντων προς τη Γερμανική αγορά.

πηγή: Ταχυδρόμος Άρτας

Συντριπτικό πλήγμα στη μελισσοκομία των ΗΠΑ έφερε δικαστική απόφαση του Νοεμβρίου(2016) στην Καλιφόρνια.  Το δικαστήριο τάχθηκε κατά των μελισσοκόμων σε μια δίκη που στόχευε στην προστασία των μελισσών και του ευρύτερου περιβάλλοντος από ανεπανόρθωτες βλάβες που προκαλούνται εξαιτίας των χαλαρών κανονισμών της Υπηρεσίας Προστασίας του Περιβάλλοντος (EPA) στο ζήτημα της επικάλυψης των σπόρων με συγκεκριμένα εντομοκτόνα που ευθύνονται για τη μαζική εξόντωση των μελισσών.

«Είναι απίστευτο ότι ένας δικαστής, η EPA ή οποιοσδήποτε με κοινή λογική δε θα ρύθμιζε τη χρήση των παρασιτοκτόνων, ειδικά όταν η επικάλυψη των σπόρων με αυτά εφαρμόζεται ευρέως και όλο και περισσότερες μελέτες την ενοχοποιούν για θανάτους μελισσών. Τώρα, περισσότερο από ποτέ, οι μελισσοκόμοι της χώρας μας, το περιβάλλον και η τροφική αλυσίδα χρειάζονται προστασία από τα αγροχημικά συμφέροντα και είναι δουλειά της EPA να το κάνει.» δηλώνει ο Andrew Kimbrell, διευθυντής του Κέντρου για την Ασφάλεια των Τροφίμων.

Οι εν λόγω επιστρώσεις των σπόρων αφορούν τα νεονικοτινοειδή γνωστά και ως neonics που συνδέονται άμεσα με την υψηλή θνησιμότητα αποικιών μελισσών, την ρύπανση των υδάτων και  πολλούς κινδύνους για πτηνά και άλλα ωφέλιμα είδη. Συγκεκριμένα σπόροι καλαμποκιού και σόγιας με τέτοια επικάλυψη έχουν φυτευτεί σε περίπου 600 εκατομμύρια  στρέμματα στις ΗΠΑ, μακράν η πιο επεκτεταμένη χρήση εντομοκτόνων στην ήπειρο.

Η EPA έχει εξαιρέσει τους σπόρους από την υποχρεωτική σήμανση, παρά τη γνωστή τοξικότητα τους. Αυτή η εξαίρεση ήταν η βάση της αγωγής που κατατέθηκε από το Κέντρο για την Ασφάλεια των Τροφίμων (CFS) εκ μέρους  των μελισσοκόμων.

«Οι ευρύτερες συνέπειες αυτής της απόφασης βάζουν τα καρφιά στο φέρετρο της μελισσοκομίας. Φυσικά σαν μελισσοκόμος ανησυχώ για το βιοπορισμό μου, αλλά και το ευρύ κοινό θα πρέπει να ανησυχήσει. Περισσότερο από το ένα τρίτο της διατροφής ενός μέσου ατόμου παράγεται από τους επικονιαστές που εγώ διαχειρίζομαι.» αναφέρει ο Jeff Anderson μελισσοκόμος και παραγωγός μελιού και κύριος ενάγων της υπόθεσης.

Πάντως ο δικαστής απέρριψε την υπόθεση στη βάση της διοικητικής διαδικασίας και όχι στο θεμελιώδες ζήτημα της. Για την ακρίβεια, ο δικαστής στο συμπέρασμά του τόνισε ότι το Δικαστήριο είναι φιλικά προσκείμενο απέναντι στις μέλισσες και τους μελισσοκόμους και πως πιθανόν η EPA θα έπρεπε να κάνει περισσότερα για να τους προστατέψει, αλλά αυτές τις αποφάσεις πρέπει να τις πάρει η ίδια Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος (EPA).

Η CFS που εκπροσωπεί όλους τους ενάγοντες δηλώνει πως εξετάζουν όλες τις επιλογές τους.