Ο Philip Parker , που αύριο έχει τα 100στα του γενέθλια, ήταν πάντοτε πολύ δραστήριος. Αυτό πιστεύει άλλωστε πως είναι και το κλειδί για να παραμείνεις υγιής. Καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του, ήταν πάντα απασχολημένος με κάτι, φροντίζοντας αρχικά το πτηνοτροφείο του για 20 χρόνια και διατηρώντας αργότερα μελίσσια, κάτι που κάνει ακόμη και σήμερα!

Ο Philip έχασε τη γυναίκα του Ellen το 2010. Είχαν παντρευτεί το 1940 στην ηλικία των 23 ετών. Μαζί είχαν αποκτήσει 4 παιδιά, και ο Philip πλέον έχει 10 εγγόνια και 17 δισέγγονα. Η νεότερη κόρη του Sue είπε γι’ αυτόν: «Έχει χιούμορ και είναι τελειομανής. Όταν κάνει κάτι θέλει να το κάνει καλά και αφοσιώνεται σε αυτό. Είναι επίσης πολυτάλαντος.

Ήταν παράλληλα δάσκαλος και είχε και φάρμα πουλερικών». Ο Philip μετά τη συνταξιοδότηση του από το σχολείο, συνέχισε να διδάσκει κολύμπι στους μαθητές του. Τελευταία, απασχολείται με την κηπουρική και φροντίζοντας τις μέλισσες του.

Ο ίδιος θυμάται «Στην πλευρά του Robinswood Hill, κοιτώντας την κοιλάδα, όταν χιόνιζε, τα παιδιά έπαιρναν τον εξοπλισμό τους και τσουλούσαν στο λόφο, αλλά τώρα δεν επιτρέπεται για λόγους ασφαλείας. Ήταν υπέροχο». Ο Philip θα γιορτάσει τα εκατοστά του γενέθλια στο ξενοδοχείο Whitminster μαζί με την οικογένεια του. Στην ερώτηση αν ανυπομονεί για τη μεγάλη μέρα, απάντησε «Πολύ!» Πρόσθεσε πως σκοπεύει να το γιορτάσει με ένα ποτήρι κρασί.

πηγή: gloucestershirelive.co.uk (επιμέλεια Ορεινό Μέλι)

Στην Αμπακούνα στην Αιθιοπία σύντομα ξεκινά η ανθοφορία του Ευκαλύπτου και ακολουθούν της Ακακίας του Μάνγκο και του Αβοκάντο. Εδώ εκπαιδεύτηκαν πρόσφατα 70 νέοι μελισσοκόμοι, οι οποίοι κατάφεραν ήδη να εγκαταστήσουν τις παραδοσιακές κυψέλες στα μελισσοκομεία τους. Η μελισσοκομία εδώ είναι πολλά υποσχόμενη.

Οι νέοι μελισσοκόμοι δείχνουν μεγάλη προθυμία να μάθουν την τέχνη και η αλήθεια είναι ότι μαθαίνουν γρήγορα. Κατάφεραν, με δική τους πρωτοβουλία, να αναπαραγάγουν τις παραδοσιακές κυψέλες της Αιθιοπίας με κάποιες βελτιώσεις και δείχνουν να πιστεύουν ότι θα πετύχουν.

Η αλήθεια είναι ότι δεν γνωρίζουμε τις δυνατότητες αυτών των νέων κυψελών, τι ποσότητες μελιού μπορούν να αποδώσουν, πόσο μεγάλη τάση για σμηνουργία θα προκαλέσουν στην αποικία κτλ.  Πολλά από αυτά θα τα μάθουμε την περίοδο της συγκομιδής, που στην Αιθιοπία είναι τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο.

Υπάρχει μια διεθνής ομάδα υποστήριξης που αποσκοπεί στη μεγιστοποίηση της παραγωγής ώστε να βοηθηθούν οι ντόπιοι μελισσοκόμοι. Πολλές φιλανθρωπικές οργανώσεις έχουν στραφεί προς την μελισσοκομία και την διδάσκουν σε αρκετούς αγρότες της Αφρικής, μιας και η ξηρασία έφερε πολλούς σε αδιέξοδο. Με την μελισσοκομία πλέον μπορούν να βγάζουν ένα εισόδημα, ενώ ταυτόχρονα βοηθούν και το περιβάλλον, συνεισφέροντας περισσότερους επικονιαστές.

Η Αιθιοπία είναι η παλαιότερη ανεξάρτητη χώρα στην Αφρική κι έχει μια από τις εκτενέστερες ιστορίες ως ανεξάρτητο κράτος. Δεν αποτέλεσε ποτέ αποικία κανενός κράτους, εκτός από την πενταετία 1936-1941, οπότε και ήταν υπό ιταλική κατοχή ορισμένες μεγάλες πόλεις και οδικές αρτηρίες. Είναι η περιοχή από όπου προέρχεται ο καφές.

Είναι τόσο ενθουσιασμένοι κάποιοι απ’ αυτούς τους νέους μελισσοκόμους, που έχουν ήδη μάθει να παίζουν στα δάχτυλα τις αποχές άνθισης των φυτών που βρίσκονται στην περιοχή αλλά και το είδος τροφής που δίνουν (γύρη, νέκταρ).

Κάποιοι, που έχουν ξεκινήσει από πέρσι, βρίσκονται πλέον σε φάση ανάπτυξης του μελισσοκομείου τους. Αρκετοί μάλιστα απ’ αυτούς έχουν τρυγήσει και μέλι, δύο φορές κατά το περασμένο έτος.

πηγή: beefreeapiaries.org Επιμέλεια: Στράτος Σαραντουλάκης – Ορεινό Μέλι

Η μέλισσα των Ιμαλαΐων (Apis dorsata laboriosa), είναι η μεγαλύτερη μελιτοφόρα μέλισσα στον κόσμο καθώς φτάνει τα 3εκ. και ζει στο εξωτικό Νεπάλ. Ζει στους βράχους και έχει προσαρμοστεί απόλυτα στις χαμηλές θερμοκρασίες της περιοχής. Το μέλι της είναι γνωστό για τις παραισθησιογόνες ιδιότητές του…

Η μέλισσα των Ιμαλαΐων (Apis dorsata laboriosa)

Οι μέλισσες αυτής της φυλής δεν δέχονται να μπουν σε ξύλινα κουτιά, και έτσι δεν μπορούν να περιέλθουν στην ιδιοκτησία του ανθρώπου. Παραμένουν ελεύθερες και άγριες. Οι ντόπιοι είναι αναγκασμένοι να σκαρφαλώνουν σε μεγάλα ύψη προκειμένου να συλλέξουν το μέλι, καταστρέφοντας έτσι δυστυχώς και τις φωλιές τους. Εδώ και αιώνες, μέλη της εθνοτικής ομάδας Gurung στο Νεπάλ κατεβαίνουν κάθε χρόνο τις πλαγιές των γκρεμών για να συλλέξουν αυτό το άγριο μέλι ανάμεσα σε σμήνη μελισσών, θέτοντας τη ζωή τους σε κίνδυνο.

Μέλη της εθνοτικής ομάδας Gurung στο Νεπάλ.

Οι επιδράσεις του μελιού αυτού καταγράφονται από το 401 π.Χ., όταν Έλληνες στρατιώτες που διέρχονταν τη σημερινή Τουρκία, κοντά στη Μαύρη Θάλασσα, δηλητηριάστηκαν δοκιμάζοντας παρόμοιο μέλι.  Το μέλι, για τους Gurung, είναι ένα ισχυρό φάρμακο που ανακουφίζει από τους πόνους στις αρθρώσεις και αν ληφθεί σε μικρές δόσεις λειτουργεί σαν τονωτικό ή ελαφρύ ναρκωτικό. Σε μεγαλύτερες ποσότητες προκαλεί χαμηλή αρτηριακή πίεση, βραδεία καρδιακή συχνότητα, εμετό, διάρροια, ζάλη και λιποθυμία. Τα συμπτώματα μπορούν να διαρκέσουν έως και 24 ώρες.

πηγή: vice.gr

Στην ορεινή επαρχία του Μπαμιγιάν, μία από τις λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές του Αφγανιστάν, η μελισσοκομία δίνει την ευκαιρία στις γυναίκες της υπαίθρου να συμπληρώσουν το εισόδημά τους. «Βγάζω τα δικά μου χρήματα» δηλώνει η Αφγανή μελισσοκόμος Jamila με μια δόση υπερηφάνειας.

Σε συνδυασμό με την καλλιέργεια πατάτας αυτές οι γυναίκες κατάφεραν πλέον να βγάζουν τα προς το ζην, σε μια χώρα που επί χρόνια μαστίζονταν από το ισλαμικό φονταμενταλιστικό κίνημα των Ταλιμπάν. Τέσσερις μελισσοκομικοί συνεταιρισμοί έχουν συσταθεί στην περιοχή τα τελευταία χρόνια, με την υποστήριξη ΜΚΟ αλλά και εξωτερικής βοήθειας. Ξεκινώντας από το μηδέν, έφτασαν σήμερα να απασχολούν περίπου 400 άτομα, εκ των οποίων οι μισοί είναι γυναίκες και να παράγουν κοντά στους 14 τόνους μελιού ετησίως.

Η πόλη Γιακαλάνγκ απέχει περίπου 100 χιλιόμετρα από τα διάσημα γιγάντια Αγάλματα του Βούδα που καταστράφηκαν από τους Ταλιμπάν το 2001. Βρίσκεται σε υψόμετρο 2700 μέτρων, με αποτέλεσμα ο χειμώνας να δημιουργεί φόβο στους μελισσοκόμους, οι οποίοι ανησυχούν για το αν θα επιβιώσουν οι μέλισσές τους στο κρύο. Οι περισσότεροι περπατούν για περισσότερο από μία ώρα στο χιόνι ώστε να επισκεφτούν τα μελίσσια τους. Τοποθετούν ετικέτες στα βάζα τους παρότι λίγοι ξέρουν να διαβάζουν.

«Είμαι αφεντικό του εαυτού μου» λέει η Jamila, η οποία ξεκίνησε πριν από ένα χρόνο χάρη στη γειτόνισσα της, Siamui, που υπήρξε πρωτοπόρος καθώς ξεκίνησε πριν από πέντε χρόνια, όντας η πρώτη σε ολόκληρη την αποικία. «Μόλις τελειώσω με τις δουλειές του σπιτιού έχω όλο το χρόνο να παρατηρώ τις μέλισσες καθώς εργάζονται. Μπορώ να τις παρακολουθώ όλη μέρα» εξομολογείται.

Ο συνεταιρισμός έχει συλλέξει περίπου 400 κιλά μελιού φέτος σύμφωνα με τον προϊστάμενό Habitullah Noori. Κάθε κιλό κοστίζει 800 αφγάνι (νόμισμα του Αφγανιστάν) το οποίο είναι περίπου 11 ευρώ. Στην Καμπούλ μάλιστα φτάνει τα 1000 αφγάνι δηλαδή τα 14 ευρώ. Η Jamila είναι μια γιαγιά της οποίας τα παιδιά έχουν φύγει πια απ’ το σπίτι. Η Siamui απ’ την άλλη μεγαλώνει οκτώ παιδιά. Κατά μέσο όρο κάθε μελισσοκόμος διαθέτει από 1 έως 4 κυψέλες και απ’ αυτές συμπληρώνουν το εισόδημά τους ενώ παράλληλα ασχολούνται και με την καλλιέργεια πατάτας.

«Μπορώ να πληρώσω το εισιτήριο του λεωφορείου όταν θέλω να επισκεφθώ την κόρη μου. Μπορώ να της αγοράσω και μια σοκολάτα» λέει η Jamila. Απ’ την άλλη η Halima, συνάδελφος μελισσοκόμος η οποία είναι 22 χρονών με 2 παιδιά δηλώνει ότι «Μπορώ να αγοράσω στα παιδιά μου τετράδια για το σχολείο.» Αλλά και για την χήρα Marzia το μέλι ήταν το κλειδί για την επιβίωσή της. Κατάγεται από το χωριό Κατακάν που απέχει 30 λεπτά απ’ το Γιακαλάνγκ και το οποίο καταστράφηκε από τους Ταλιμπάν το 2000. Ένας διοικητής είχε δώσει τότε την εντολή να σφαγιαστούν όχι μόνο οι κάτοικοι, αλλά ακόμα και τα σκυλιά και τα κοτόπουλα. Ο σύζυγός της είχε προσπαθήσει να ξεφύγει από το Τζαμί στο οποίο κρατούνταν, πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε στις 19 Ιανουαρίου εκείνου του έτους… Η ίδια σήμερα διατηρεί 4 κυψέλες εξηγώντας: «Αρχικά ξεκίνησα να ασχολούμαι με τις καλλιέργειες και αργότερα με το ράψιμο. Ο αδελφός μου με βοήθησε με τις μέλισσες και σήμερα μπορώ και τις διαχειρίζομαι μόνη μου. Τώρα με το μέλι μπορώ να στηρίξω την οικογένειά μου, είμαι αφεντικό του εαυτού μου.»

«Επενδύεις 100 ευρώ κατά το πρώτο έτος. Την επόμενη χρονιά αν όλα πάνε καλά θα τα πάρεις πίσω και από εκεί και μετά κερδίζεις.» μας εξηγεί ο Daud Mosavi, διευθυντής των γεωργικών προγραμμάτων, του γραφείου εξωτερικής βοήθειας της Νέας Ζηλανδίας στο Μπαμιγιάν.

Λίγο πιο κάτω από το λόφο, η Fatima και οι κόρες της, φορούν τις στολές τους και επιθεωρούν τις κυψέλες τους στις πλαγιές του Κατακάν. Ο σύζυγός της, Ahmad Hossaini, βοηθά τη σύζυγό του, φέρνοντας στις μέλισσες ζάχαρη. Είναι μια περίοδος που δεν υπάρχουν άνθη ώστε να τραφούν. «Είναι η πρώτη φορά που δουλεύουμε μαζί» λέει χαμογελώντας.

«Όταν οι γυναίκες βγάζουν ένα εισόδημα, τις βοηθά να καθορίσουν καλύτερα την θέση τους στο νοικοκυριό» εξηγεί η Sadia Fatimie «ειδικά τα νεαρά κορίτσια που σε διαφορετική περίπτωση θεωρούνται βάρος…» Δεκαπέντε χρόνια μετά την πτώση του καθεστώτος των Ταλιμπάν, το Αφγανιστάν παραμένει σκληρό για τις γυναίκες. Το 2016, μόνο το 10% των γυναικών εργάζονται στον γεωργικό τομέα, λαμβάνοντας μάλιστα 30% χαμηλότερο μισθό από τους άνδρες. «Μόλις το 34% των γυναικών αυτών δηλώνει ότι τους δίνεται το δικαίωμα να ξοδέψουν οι ίδιες τα χρήματά που βγάζουν» τονίζει η Fatimie.

«Μέχρι το 1960 δεν υπήρχε μελισσοκομία στο Αφγανιστάν. Όλα ξεκίνησαν από τον βασιλιά Μοχάμεντ Ζαχίρ Σαχ» λέει ο Marc Jeanjean, ένας Γάλλος μελισσοκόμος που στάλθηκε εκεί από το γαλλικό πρακτορείο AFD, για να βοηθήσει στην αναβίωση του τομέα. «Όταν αρχίσαμε να δουλεύουμε το 2005 δεν είχε μείνει τίποτα όρθιο, αλλά μετά το 2012 όταν το Υπουργείο Γεωργίας άρχισε να πιέζει προς αυτή την κατεύθυνση τα πράγματα άλλαξαν» προσθέτει.

«Είναι απόλυτα αποδεκτό από την κοινωνία εδώ, ότι πλέον οι γυναίκες μπορούν να είναι στην πρώτη γραμμή της παραγωγής, υποστηρίζοντας τις οικογένειες τους» λέει ο Abdul Wahab Mohammadi τοπικός υπεύθυνος του Υπουργείου Γεωργίας. Και αυτό είναι μια πρόοδος, όμως υπάρχει ακόμα μακρύς δρόμος που πρέπει να διανύσουν.

Στράτος Σαραντουλάκης – Ορεινό Μέλι

Καθώς στην Βρετανία η μελισσοκομία δεν είναι τόσο διαδεδομένη όσο στις χώρες του νότου αλλά και με τους πληθυσμούς των μελισσών να μειώνονται συνεχώς στο νησί, λόγω των φυτοφαρμάκων, της κλιματικής αλλαγής και άλλων παραγόντων, η δουλειά του Mike Hunt έχει γίνει υψίστης σημασίας. Ο Mike είναι μελισσοκόμος εδώ και 40 χρόνια. Έχει διδάξει την τέχνη σε πάρα πολλούς ανθρώπους απ’ όλα τα κοινωνικά στρώματα, ενώ προσπαθεί να τους ευαισθητοποιήσει στο θέμα του ρόλου των μελισσών στην επικονίαση. Σήμερα μετά από αρκετά χρόνια οι μέλισσες παρουσιάζουν αύξηση στη Νότια Αγγλία και α’ αυτό έχει συμβάλει και ο Mike.

Για την Wisteria, μια μελισσοκόμο από το Πόρτλαντ του Όρεγκον, το να οδηγεί το Toyota της παρέα με 10.000 μέλισσες δεν είναι κάτι περίεργο ή σπάνιο. Μόλις έχει συλλέξει έναν αφεσμό από ένα δέντρο, έπειτα από μια κλήση που δέχτηκε. Τοποθέτησε το σμήνος σε ένα χάρτινο κουτί και αφού το μετέφερε στο σπίτι της, κατασκεύασε μια ξύλινη κυψέλη όπου και το εγκατέστησε. Ένα “άστεγο” μελίσσι μόλις βρήκε σπίτι!

Πιο πράσινη από όλους τους γείτονές της, «μάνα» των δύο ψηλότερων οροσειρών της αφρικανικής ηπείρου και πηγή του θρυλικού ποταμού Νείλου η Ουγκάντα, είχε περιγραφεί περίφημα από τον Ουίνστον Τσόρτσιλ ως το «μαργαριτάρι της Αφρικής». Βρίσκεται στο κεντρικό αφρικανικό οροπέδιο.

Σε αντίθεση με το μεγαλύτερο μέρος της χώρας, η περιοχή Καραμόγια, λόγω των δυσμενών κλιματικών αλλαγών και την χαμηλή ετήσια βροχόπτωση, θεωρείται ότι έχει το πιο ξηρό κλίμα σε ολόκληρη την χώρα, γεγονός που έχει προκαλέσει πολλά προβλήματα στις κοινότητες που ζουν εκεί. Ο λιμός του 1980 εκεί όπου το 21% του πληθυσμού (και το 60% των βρεφών) πέθαναν, ήταν μία από τις χειρότερες περιόδους ξηρασίας στην ιστορία της. 

Οι άνθρωποι ακόμα και σήμερα αγωνίζονται καθημερινά για την εξασφάλιση της τροφής τους, καθώς η ξηρασία συνεχίζεται. Οι περισσότεροι απ’ αυτούς είναι αγρότες αλλά η έλλειψη βροχής δεν τους αφήνει να καλλιεργήσουν αλλά ούτε να εκθρέψουν ζώα. Διάφορες ομάδες και εθελοντές εργάζονται εκεί για να βεβαιωθούν ότι υπάρχει τουλάχιστον καθαρό νερό. Προσπαθούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να καλλιεργήσουν σπόρους ανθεκτικούς στην ξηρασία.

Στο χωριό Ναλορέτ οι Paul και Peter δεν είναι πλέον σε θέση να βγάλουν τα προς το ζην από τη γεωργία και γι αυτό στράφηκαν στις μέλισσες. Αφού εξοικειώθηκαν μαζί τους, δημιούργησαν μια ομάδα μελισσοκόμων η οποία αποτελείται από 25 μέλη, με τον κάθε ένα να έχει τις δικές του κυψέλες. Αν ο καιρός πάει καλά και η συγκομιδή είναι καλή, μπορούν να βγάλουν έως και μισό τόνο μέλι!

Υπάρχουν τόσα πολλά οφέλη από τις μέλισσες. Το μέλι είναι μια λαμπρή πηγή θρεπτικών συστατικών, έχει κάποιες φαρμακευτικές ιδιότητες ενώ μπορεί να πωληθεί στην τοπική αγορά προσφέροντας ένα εισόδημα. Επίσης οι μέλισσες επικονιάζουν τις καλλιέργειες βοηθώντας τα φυτά να παράξουν περισσότερους αλλά και ποιοτικότερους καρπούς. Η άνθιση της μελισσοκομίας στο χωριό αποφέρει χρήματα σε ολόκληρη την κοινότητα και αυτό παίζει σημαντικό ρόλο στην οικοδόμηση ισχυρών σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων. 

Όταν ρωτήσαμε τον Peter πώς η μελισσοκομία άλλαξε τη ζωή του και κατ’ επέκταση και της οικογένειάς του μας είπε: «Όταν εγκαταστάθηκαν για πρώτη φορά στο χωριό, η βλάστηση ήταν καλή, αλλά με τα χρόνια το έδαφος εξαντλήθηκε. Η γεωργία ήταν ο μόνος τρόπος για να βγάλουν λεφτά αλλά πλέον δεν απέδιδε. Από τη στιγμή που δέχτηκα να καταρτιστώ πάνω στην τεχνική της μελισσοκομίας η ζωή μου άλλαξε. Ασχολούμαι εντατικά και αυτό με βοηθάει να συντηρώ την οικογένεια μου.»

Καθώς πλησιάζαμε στο μελισσοκομείο, το βουητό των μελισσών αυξάνονταν συνεχώς και αυτό μας έκανε να συνειδητοποιήσουμε ότι έχουν αναπτυχθεί αρκετά. Μας παρουσίασαν με περηφάνια το μέλι τους, το οποίο τρώγαμε για πρωινό σε όλο το υπόλοιπο ταξίδι. Και οι άνθρωποι αυτοί δικαίως είναι περήφανοι γιατί εργάστηκαν σκληρά για να συλλεχθεί ενώ ήταν ένα απ’ τα καλύτερα μέλια που έχουμε δοκιμάσει ποτέ!

Το μελισσοκομικό κιτ για αρχάριους που έλαβαν ο Paul και ο Peter, ως δώρο από μια φιλανθρωπική, ήταν ένα μεγάλο βοήθημα για να ξεκινήσουν. Δεν ξέρουμε όμως πόσοι συμπατριώτες του θα έχουν αυτή την τύχη.

πηγή: cafod.org (Μετάφραση: Στράτος Σαραντουλάκης – Ορεινό Μέλι)

Οι άγριοι ελέφαντες, των οποίων η φυσική τους συμπεριφορά είναι να περιπλανώνται, συνηθίζουν να μπαίνουν στα χωράφια, καταστρέφοντας και διαλύοντας τους καρπούς. Οι αγρότες στην Κένυα, τη Μποτσουάνα, τη Μοζαμβίκη και την Σρι Λάνκα δεν κατάφερναν με κανέναν τρόπο να αντιμετωπίσουν αυτήν την πρόκληση. Όσες φορές προσπάθησαν να παρέμβουν τα πράγματα έγιναν χειρότερα καθώς οι ελέφαντες έγιναν επιθετικοί με κίνδυνο να τραυματιστούν και οι άνθρωποι αλλά και τα ζώα.

Οι ελέφαντες, συνήθως μπαίνουν στα χωράφια τα βράδια και για να τα προστατέψουν οι άνθρωποι, πυροβολούσαν, πέταγαν πέτρες και δυναμιτάκια για να τους φοβίσουν και να τους απομακρύνουν. Αυτό όμως συνήθως οδηγούσε σε βίαιες συγκρούσεις όπου τόσο οι άνθρωποι όσο και οι ελέφαντες τραυματίζονταν, ακόμα και σκοτώνονταν. Όπως όμως και στους ανθρώπους, ένας τραυματισμός ή ένας θάνατος σε μια οικογένεια ελεφάντων προκαλεί έντονο συναισθηματικό άγχος στην αγέλη.

Δυστυχώς, όπως και πολλά άλλα ζώα έτσι και οι ελέφαντες, αντιμετωπίζουν πολλούς κινδύνους στα χέρια των ανθρώπων. Έτσι ήταν απαραίτητη μια λύση που θα κρατούσε ασφαλή τόσο τα χωράφια των αγροτών αλλά και εξασφάλιζε πως οι ελέφαντες δεν θα τραυματίζονταν σε καμία περίπτωση. Απ’ την άλλη, η καταστροφή στα χωράφια, δεν είναι μικρό ζήτημα. Αυτοί οι μικροί αγρότες, βασίζονται στους καρπούς αυτούς για να επιβιώσουν και ένα κατεστραμμένο χωράφι, μπορεί να σημαίνει σημαντική απώλεια τόσο του εισοδήματός τους όσο και του φαγητού τους.

Δεν φαινόταν να υπάρχει κάποια απλή λύση, μέχρι που η ζωολόγος Dr. Lucy King, παρατήρησε κάτι : Οι ελέφαντες πραγματικά αντιπαθούν τις μέλισσες και προσπαθούν να τις αποφύγουν με κάθε τρόπο. Όταν ακούνε το βουητό των μελισσών, απομακρύνονται από το σημείο άμεσα, δίνοντας σήμα πως υπάρχουν μέλισσες. Αυτό συμβαίνει γιατί το τσίμπημα των μελισσών, είναι ιδιαίτερα επίπονο για την προβοσκίδα των ελεφάντων και για να αποφύγουν αυτόν τον πόνο, προτιμούν να φύγουν μακριά. Κι έτσι δημιουργήθηκαν οι φράχτες από μέλισσες. Και η λύση αυτή δεν ήταν μόνο απλή, αλλά επιπρόσθετα βοηθάει κι ένα άλλο είδος σε κρίση, τις μέλισσες αλλά γίνεται και καλύτερα η επικονίαση των καλλιεργειών.

Χρησιμοποιήθηκαν μέλισσες αφρικανικής φυλής οι οποίες είναι πιο επιθετικές και έχουν μάθει σε περίοδο χιλιάδων χρόνων να υπερασπίζονται τον χώρο τους από πληθώρα εχθρών. Οι φράχτες από μέλισσες είναι ουσιαστικά σειρές από μελίσσια τα οποία συνδέονται με ένα σύρμα. Όταν ένας ελέφαντας πλησιάσει, θα σκοντάψει πάνω στο σύρμα, ενοχλώντας τις μέλισσες. Και όταν οι ελέφαντες ακούσουν το βουητό, θα κάνουν πίσω και θα φύγουν. Η Dr. King συνεργάζεται με πολλούς οργανισμούς και κοινότητες στην Αφρική και την Σρι Λάνκα, χτίζοντας αυτά τα τείχη από μέλισσες γύρω από τα χωράφια. Ελπίζει πως αυτό θα είναι ένα πρώτο από τα πολλά βήματα, για να δημιουργηθούν εφικτές λύσεις που θα βοηθάνε την ειρηνική συνύπαρξη ανθρώπων και ζώων.

Οι μέλισσες επίσης βοηθούν να γονιμοποιηθούν τα άνθη στα χωράφια συντηρώντας την βιοποικιλότητα που χρειάζεται για να συντηρείται το οικοσύστημα, οπότε μιλάμε για μια σημαντική χείρα βοηθείας και για τους αγρότες. Και επιπρόσθετα, οι αγρότες κρατάνε το μέλι και την κηρήθρα από τα μελίσσια, τα οποία μπορούν τόσο να τα χρησιμοποιήσουν όσο και να τα πουλήσουν. Αυτό το μέλι, το οποίο ονομάζεται “Μέλι φιλικό προς τους ελέφαντες” είναι διαθέσιμο στα τοπικά καταστήματα και κοντά σε περιοχές που ζουν και εργάζονται αγρότες. Πωλείται στο Ναϊρόμπι και στις γύρω περιοχές, όπου είναι και εξαιρετικά δημοφιλές!

πηγές από: agro365.gr / diaforetiko.gr / elephantsandbees.com

Φανατικοί λάτρεις του μελιού, ταξιδεύουν στη Σλοβενία και ξεναγούνται σε μελισσοκομεία, σε κέντρα ευεξίας που χρησιμοποιούν προϊόντα της μέλισσας, ενώ γεύονται γλυκίσματα με μέλι.

Είναι γνωστό ότι οι μέλισσες είναι σε κρίση. Οι πληθυσμοί τους μειώνονται συνεχώς εξαιτίας της απώλειας των βοσκοτόπων τους, της κλιματικής αλλαγής και των φυτοφαρμάκων και όλο αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μια πιθανή καταστροφή και τους ανθρώπους, δεδομένου ότι μία στις τρεις μπουκιές που τρώμε εξαρτάται από την επικονίαση. Αυτή η πρωτοβουλία έχει ως στόχο και την ευαισθητοποίηση των ανθρώπων για την μέλισσα.

Ένα κινητό μελισσοκομείο στην καρότσα ενός παλιού φορτηγού.

Η ταξιδιωτική εταιρία Aritours, που εδρεύει στο Μάριμπορ, την δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Σλοβενίας, συνεργάζεται με τον Σύνδεσμο Μελισσοκόμων της Σλοβενίας και προσφέρει ταξίδια στα οποία συμπεριλαμβάνονται μελισσοκομικές δραστηριότητες, όπως θεραπείες με προϊόντα της μέλισσας αλλά και γευσιγνωσία μελιού. Αυτό που ονομάζουμε μελισσοκομικός τουρισμός. Δοκιμάσαμε, ως μέρος ενός τέτοιου τετραήμερου ταξιδιού, τις θεραπείες ευεξίας που προσέφεραν οι μελισσοκόμοι Karl και Marija Vogrinčič σε ένα υπόστεγο στο πίσω μέρος του μελισσοκομείου τους. Περιελάμβανε μασάζ με μέλι ενώ υπήρχε ένα ανάκλιντρο πάνω από τις κυψέλες ώστε να χαλαρώνεις με τους ήχους των μελισσών.

Ένα δωμάτιο κυψέλη, στο οποίο μπορείτε να παρακολουθείτε τις μέλισσες ενώ σας προσφέρουν θεραπείες ευεξίας!

Δεν αποτελεί έκπληξη η άνθιση αυτού του είδους τουρισμού εδώ. Η Σλοβενία, μια χώρα μόλις 2 εκατομμυρίων ανθρώπων έχει μεγάλο πάθος για τις μέλισσες! Υπάρχουν πέντε μελισσοκόμοι ανά χίλια άτομα, και οκτώ κυψέλες ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, όταν στο Ηνωμένο Βασίλειο, είναι μόνο μία (η Ελλάδα είναι μακράν πρώτη στην πυκνότητα με 11,4 κυψέλες ενώ οι μελισσοκόμοι είναι 2 ανά χίλια άτομα). Και η μέση ηλικία των Σλοβένων μελισσοκόμων όμως συνεχώς πέφτει καθώς περισσότεροι νέοι άνθρωποι αναλαμβάνουν. Πάρα πολλοί έγιναν από ερασιτέχνες, επαγγελματίες την περίοδο της οικονομικής κρίσης.

Το Kralov Med είναι μελισσοκομείο και τουριστικό αξιοθέατο όπου προσφέρονται μελισσοθεραπεία και παρατήρηση μελισσών.

Η περιοδεία μας συνεχίζεται στο μελισσοκομείο Kralov Med (med σημαίνει μέλι) στο χωριό Selo pri Bledu, κοντά στη λίμνη Μπλεντ σε ένα καταπράσινο ορεινό σκηνικό. Αυτό που κάνει εντύπωση στη Σλοβενία είναι τα παραδοσιακά ξύλινα μελισσόσπιτα. Αυτές οι κατασκευές φτιάχνονταν για να προστατεύουν τις μέλισσες απ’ το χιόνι και το κρύο του χειμώνα, αλλά και τον καύσωνα του καλοκαιριού. Εξακολουθούν να είναι πολύ δημοφιλή και σήμερα συμβάλλοντας στην πολιτιστική εικόνα του τοπίου.

Με 4€ εισιτήριο μπορείς να “γνωριστείς” με τις μέλισσες. Οι Σλοβένοι είναι περήφανοι για την πραότητα και την ευγένεια της γηγενούς Καρνιόλικης μέλισσας (Apis mellifera carnica). Επίσης με το ίδιο εισιτήριο μπορείς να παρακολουθήσεις μια εισήγηση σχετικά με τη μελισσοκομία αλλά και να δοκιμάσεις τα μέλια της περιοχής. Λόγω της πραότητας αυτής οι άνθρωποι μπορούσαν να τις διατηρούν ακόμα και έξω απ’ τα σπίτια τους και αυτός ήταν και ο λόγος που εξαπλώθηκε στην κεντρική Ευρώπη. Μέχρι την έναρξη του Α Παγκοσμίου Πολέμου, εξειδικευμένοι Σλοβένοι έμποροι μετέφεραν δεκάδες χιλιάδες αποικίες μελισσών, οι οποίες αντικατέστησαν τις γηγενείς, σκούρες και πιο επιθετικές μέλισσες. Σήμερα εξάγονται περίπου 40.000 βασίλισσες ετησίως, κυρίως προς τις χώρες της Κεντρικής και της Δυτικής Ευρώπης, με τις εξαγωγές να αυξάνονται συνεχώς.

Μας προσέφεραν λικέρ με μέλι και μάθαμε για τη μελισσοθεραπεία, την ιατρική χρήση των προϊόντων της μέλισσας, όπου χρησιμοποιούν μέλι για την αϋπνία, γύρη για τις βιταμίνες αλλά και την εισπνοή του εσωτερικού αέρα της κυψέλης για τα αναπνευστικά προβλήματα.

Παραδοσιακά βαμμένες κυψέλες προς πώληση.

Στα μέσα του 18ου αιώνα μια μοναδική λαϊκή τέχνη, ζωγραφικής κυψέλης εμφανίστηκε στη Σλοβενία, η οποία ήταν τότε μέρος της Αυστριακής Αυτοκρατορίας. Αυτή ήταν μια περίοδος που η ζωγραφική αγροτικών αποθηκών, εργαλείων και επίπλων ήταν ευρέως διαδεδομένη πρακτική. Επισκεφτήκαμε εργαστήρια ζωγραφικής κυψελών και είδαμε κυψέλες, όπως κοσμούνται παραδοσιακά, με θρησκευτικά θέματα και βιβλικά γεγονότα αλλά και καρτουνίστικες σκηνές από την καθημερινή ζωή του χωριού. Η ζωγραφική των κυψελών βοηθάει και τις μέλισσες να προσανατολιστούν ευκολότερα αλλά και τον μελισσοκόμο να ξεχωρίζει τα μελίσσια του.

Η λίμνη Μπλεντ

Ο μεγάλος Σλοβένος δάσκαλος της μελισσοκομίας, Anton Janša, γεννήθηκε το 1734 σε ένα ειδυλλιακό χωριουδάκι της Μπρέζνιτσα, κοντά στη λίμνη Μπλεντ και ασχολήθηκε με τη ζωγραφική. Ωστόσο, ο ίδιος δεν έμελλε να γίνει διάσημος ζωγράφος σαν τα αδέρφια του, έγινε όμως ο πρώτος δάσκαλος μελισσοκομίας στη σχολή που ίδρυσε η Μαρία Θηρεσία. Η βαθιά γνώση της ζωής των μελισσών, η εξαιρετική διορατικότητα και η έμφυτη εξυπνάδα του, τον κατέστησαν ως έναν απ’ τους κορυφαίους θεωρητικούς της μελισσοκομίας. Έγραψε δύο βιβλία στα οποία εκφράζει κάποιες ιδέες αδιανόητες για την εποχή, όπως ότι η σηψηγονία μπορεί να θεραπευτεί με μεταφορά του σμήνους σε νέα κυψέλη και αφήνοντας το εκεί χωρίς τροφή για αρκετές ημέρες. Μια μέθοδο που εξακολουθούν να ακολουθούν οι μελισσοκόμοι ακόμα και σήμερα και διατυπώθηκε σε μια εποχή που οι άνθρωποι γνώριζαν πολύ λίγα για την ασθένεια αυτή. Ο ίδιος, παρά τον πρόωρο θάνατό του, παραμένει ένα λαμπρό παράδειγμα που ξεπερνά τα σύνορα της Σλοβενίας.

Το μουσείο μελισσοκομίας της Σλοβενίας.

Επισκεφτήκαμε επίσης τη Ραντόβιτσα, που απέχει 20 λεπτά και υπάρχει ένα μικρό αλλά συναρπαστικό μουσείο μελισσοκομίας, όπου εκτίθενται και ζωγραφισμένες κυψέλες αλλά υπάρχει και ένα εστιατόριο 200 χρόνων που έχει ως σπεσιαλιτέ τα νόστιμα μελόψωμα σε σχήμα καρδιάς. Ακόμα όμως και κατά την επιστροφή στη Λιουμπλιάνα, υπήρχε παντού το στοιχείο του μελιού. Υπάρχουν περίπου 30 μελισσοκόμοι στην πρωτεύουσα και οι περισσότεροι δέχονται τουρίστες. Ένας απ’ αυτούς, ο Gorazd Trušnovec, διατηρεί μέλισσες στο μπαλκόνι του και σε έναν κοινοτικό κήπο, αλλά και ο Franc Petrovčič ο οποίος έχει μέλισσες στην οροφή του Μεγάρου Cankar Arts Centre και χαρίζει το μέλι του στους μουσικούς.

Σχεδόν το 60% της Σλοβενίας καλύπτεται από δάση φυλλοβόλων και κωνοφόρων, τα οποία είναι και οι κυριότερες περιοχές βόσκησης για τις μέλισσες. Τα σημαντικότερα μέλια που παράγονται εδώ είναι ελάτης και ερυθρελάτης και ακολουθούν της γλυκιάς καστανιάς, του σφένδαμου και της αγριοκερασιάς. Οι αποικίες των μελισσών είναι σχετικά ισομερώς κατανεμημένες σε όλη τη χώρα και αυτό βοηθάει στο να γίνεται καλύτερα η επικονίαση και των καλλιεργούμενων αλλά και των άγριων φυτών. Σήμερα οι μελισσοκόμοι δεν μετακινούνται με τη συχνότητα που το έκαναν στο παρελθόν. Παλαιότερα η μεγαλύτερη μεταφορά γινόταν ως επί το πλείστον για την πλούσια ανθοφορία του φαγόπυρου, στην περιοχή γύρω απ’ τη Λιουμπλιάνα. Το φαγόπυρο ή μαύρο σιτάρι ανθίζει κατά το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου. Αν ο καιρός ήταν καλός οι μέλισσες συνέλεγαν άφθονες και πρώτης τάξεως προμήθειες για το χειμώνα. 

Σήμερα οι μεταφορές γίνονται κυρίως στα δάση. Το μελίτωμα της ελάτης αν και δεν είναι σταθερό κάθε χρόνο είναι ο στόχος για τους περισσότερους. Στη Σλοβενία όμως υπάρχει μια υπηρεσία που διαχειρίζεται μια πολύ καλά οργανωμένη βάση δεδομένων η οποία μπορεί να προβλέψει με σχετικά μεγάλη ακρίβεια την εμφάνιση ή όχι μελιτώματος στα δάση και παρέχει ακριβείς πληροφορίες στους μελισσοκόμους σχετικά με τις θέσεις και τις εντάσεις της ροής!!! Όπως όμως συμβαίνει και στην Ελλάδα, έτσι και στη Σλοβενία υπάρχουν στα δάση πολλές διάσπαρτες κυψέλες παρατήρησης που παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τις ποσότητες μελιού που συλλέγουν οι μέλισσες. Η διαφορά είναι ότι εκεί υπάρχει γενική ενημέρωση και έτσι όλοι οι μελισσοκόμοι είναι σε θέση να αποφασίσουν πότε θα μετακινήσουν τα μελίσσια τους.

Μια πρώτη γνωριμία με τον κόσμο των μελισσών.

Η Σλοβενία παράγει 2000 τόνους μελιού ετησίως (η Ελλάδα παράγει περίπου 18.000), οι οποίοι αρκούν για τις εγχώριες ανάγκες και έτσι δεν χρειάζεται να εισάγουν. Τις χρονιές που το έλατο πάει καλά είναι σε θέση να εξάγουν και κάποιες ποσότητες. Το Σλοβένικο μέλι ελάτης είναι της ίδιας ποιότητας και θυμίζει αρκετά το Γερμανικό έλατο που παράγεται στο Μεγάλο Δρυμό, ανάμεσα στον ποταμό Ρήνο και τις πηγές του Δούναβη αλλά και εκείνο που συλλέγεται στην οροσειρά του Ζυρά στις Ελβετικές Άλπεις. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η Σλοβενία είναι η μόνη χώρα, μαζί με τη Ρουμανία, που κρατάει όλα τα στατιστικά στοιχεία της μελισσοκομικής παραγωγής (όπως είναι ο αριθμός μελισσοκόμων, των κυψελών, η πυκνότητα τοποθέτησης, τα νέα σμήνη, οι βασίλισσες και η παραγωγή για όλα τα προϊόντα κυψέλης!)

Τα ταξίδια είναι τετραήμερα, το κόστος τους ξεκινά από τα 660€ συμπεριλαμβανομένων διαμονή με ημιδιατροφή, ξενάγηση, τις τοπικές μεταφορές και τα αεροπορικά εισιτήρια.

Στράτος Σαραντουλάκης

Ενώ οι μέλισσες σε όλο τον κόσμο πεθαίνουν με ταχύτατους ρυθμούς, κυψέλες ξεφυτρώνουν σε στέγες, βεράντες, κήπους και πάρκα του Παρισιού. Η μικρότερη έκθεση των μελισσών σε φυτοφάρμακα αλλά και μια ευρύτερη ποικιλία φυτών και δέντρων, σε αντίθεση με τις μονοκαλλιέργειες της Γαλλικής επαρχίας βοηθούν τις αποικίες των μελισσών να επιβιώσουν εδώ. 

Ο Jean Paucton διατηρούσε μέλισσες στη στέγη της Όπερας του Παρισιού για περισσότερα από 25 χρόνια. Αρχικά δεν πίστευε ότι οι μέλισσες θα καταφέρουν να επιβιώσουν στο περιβάλλον της πόλης, αλλά πολύ γρήγορα παρατήρησε ότι όχι μόνο τα κατάφεραν αλλά ήταν και παραγωγικές. Εγκατέστησε συνολικά 450.000 μέλισσες στην οροφή του κτηρίου! «Μέσα σε λίγα χρόνια έγινα ο πιο διάσημος μελισσοκόμος στον κόσμο, το μέλι μου έφτασε να πουλιέται μέχρι και στο Fauchon για 120 ευρώ το κιλό.» Η ακριβότερη τιμή παγκοσμίως! 

Ο συνταξιούχος μελισσοκόμος δηλώνει ότι οι μέλισσες που ζουν στο κέντρο του Παρισιού παρουσιάζουν καλύτερη υγεία απ’ αυτές που διατηρεί στην επαρχία. Σύμφωνα με τον ίδιο στην επαρχία έχει χάσει μέχρι και το 50% των αποικιών του, μέσα σε ένα χρόνο, ενώ το ποσοστό στην πόλη δεν ξεπέρασε ποτέ το 5%. Μάλιστα μερικές χρονιές στην πόλη δεν παρατήρησε καθόλου απώλειες. «Η συγκομιδή είναι κάθε χρόνο και χειρότερη στην ύπαιθρο» λέει. «Δεν υπάρχουν αγρότες πια. Υπάρχουν μόνο γεωργικές επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν αλόγιστα φυτοφάρμακα. Οι μέλισσες ευδοκιμούν στις πόλεις, επειδή υπάρχει ποικιλία φυτών και δεν υπάρχουν αυτά τα φυτοφάρμακα.»

Ξαφνικά όμως ζητήθηκε απ’ τον Paucton να μαζέψει τις κυψέλες του και να φύγει από την οροφή της Οπερά Γκαρνιέ. Δεν ήταν ευπρόσδεκτος εκεί πια. Ο λόγος; Σύμφωνα με τους διοικούντες την Όπερα ήταν πια πολύ μεγάλος σε ηλικία για να κάνει τον «ακροβάτη». Μια απόφαση όμως που δίχασε τον κόσμο. Έφυγε ο Paucton με τη θέλησή του ή τον ανάγκασαν; Ο Christophe Tardieu, αναπληρωτής διευθυντής της Όπερας δήλωσε ότι «ο λόγος για την αποχώρησή του είναι καθαρά ζήτημα ασφαλείας. Δεν μπορούμε να αφήσουμε έναν 77χρονο, με προβλήματα υγείας, να ανεβοκατεβαίνει στις στέγες.» Όμως η άλλη πλευρά υποστηρίζει ότι ένα κιγκλίδωμα θα ήταν αρκετό ώστε να λυθεί το πρόβλημα και ότι ο πραγματικός λόγος είναι το κέρδος που θέλησαν να επωμιστούν.

Η αλήθεια είναι ότι οι μέλισσες δεν θα εξαφανιστούν από τη στέγη της Όπερας. Σύμφωνα με τον Christophe Tardieu νέα μελίσσια θα εγκατασταθούν εκεί αλλά αυτή τη φορά μια εταιρία θα αναλάβει την επίβλεψη… Η πλευρά του Paucton όμως κατακρίνει αυτή την απόφαση λέγοντας ότι η Όπερα έχει σκοπό να βγάλει πολλά χρήματα από αυτή την ιστορία διαθέτοντας αυτό το διάσημο πλέον μέλι κατά αποκλειστικότητα μέσα απ’ το κατάστημα δώρων.

Σήμερα το Γκραν Παλέ, η Παναγία των Παρισίων ακόμα και η Γαλλική Ραδιοφωνία αντέγραψαν την ιδέα της Όπερας. Ο μελισσοκόμος Nicolas Géant επιβεβαίωσε τον Paucton σε μια συνέντευξη στη Libération λέγοντας κι αυτός ότι «οι μέλισσες ζουν καλύτερα στην πόλη από ό, τι στην ύπαιθρο» Ένα παράδοξο που εξηγείται από τη χαμηλή παρουσία φυτοφαρμάκων στα πολεοδομικά συγκροτήματα. Η επιτυχία του τριετούς προγράμματος ανάπτυξης και διάδοσης της αστικής μελισσοκομίας στη Γαλλία, του μεγαλύτερου παγκοσμίως τέτοιου εγχειρήματος, πυροδότησε την ελπίδα της αναγέννησης της Γαλλικής μελισσοκομίας. Η παγκόσμια γεωργία, άλλωστε, εξαρτάται σημαντικά από την επικονίαση των μελισσών.

Όπως και στις Ηνωμένες Πολιτείες και στη Βρετανία, όπου οι αποικίες των μελισσών πεθαίνουν, έτσι και στη Γαλλία περίπου 300.000 με 400.000 κυψέλες χάθηκαν από το 1995 ως το 2007. Κυριότερη αιτία τα φυτοφάρμακα, η ρύπανση και οι ασθένειες των μελισσών, τις οποίες πλέον οι μέλισσες δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν όπως στο παρελθόν λόγω της κακής διατροφής και της εξασθένισης. Στην Ευρώπη, περίπου το 84% των καλλιεργειών εξαρτάται άμεσα από τα έντομα επικονιαστές και ιδιαίτερα από τις μέλισσες. Η Γαλλία θεωρείται ο μεγαλύτερος παραγωγός γεωργικών προϊόντων στην Ευρώπη. Έχουμε αποδείξεις πια ότι οι επικονιαστές βρίσκονται σε παρακμή παγκοσμίως και αυτό έχει επίπτωση στην παγκόσμια γεωργία. Κάθε νέο μελίσσι, κάθε νέο περιβάλλον που αποδεικνύεται φιλόξενο για τις μέλισσες είναι μια αχτίδα φωτός.