Έπειτα από τη μεγαλύτερη αγροτική κινητοποίηση των τελευταίων δεκαετιών, αξίζει να επιχειρηθεί μια αποτίμηση που υπερβαίνει τα άμεσα αποτελέσματα και εστιάζει στους όρους κοινωνικής και πολιτικής δυναμικής.

Από αυτόν τον αγώνα προέκυψε μια πολύτιμη παρακαταθήκη για το αγροτικό κίνημα. Για πρώτη φορά μετά τη Μεταπολίτευση συγκροτήθηκε ένα μαζικό και ενιαίο υποκείμενο γεωργών, κτηνοτρόφων, μελισσοκόμων και αλιέων. Οι επιμέρους διαφορές και τα ιστορικά συντεχνιακά σχήματα παραμερίστηκαν συνειδητά. Παρά τις οργανωμένες και άτυπες πιέσεις, το κίνημα δεν διασπάστηκε, διατηρώντας συνεκτικό πλαίσιο αιτημάτων και κοινό προσανατολισμό.

Η προκατάληψη ότι οι αγρότες συνιστούν εγγενώς «δεξιό» κοινωνικό σώμα και, ως εκ τούτου, στερούνται ριζοσπαστικής δυναμικής, η οποία εκφράστηκε από τμήματα της σοσιαλδημοκρατίας, είναι θεωρητικά φτωχή και στην πράξη λειτουργεί ως άλλοθι πολιτικής αδράνειας. Οι κοινωνικές τάξεις δεν αποτιμώνται με βάση την εκλογική τους συμπεριφορά, αλλά με βάση τη θέση τους στις σχέσεις παραγωγής, τη σχέση τους με το κεφάλαιο και τη δυναμική που αναπτύσσουν υπό συγκεκριμένες ιστορικές συνθήκες.

Στο πλαίσιο αυτό η αγροτική τάξη δεν συγκροτεί ενιαίο και ομοιογενές κοινωνικό σώμα. Στο εσωτερικό της αναπτύσσονται έντονες ανισότητες κλίμακας, εισοδήματος και πρόσβασης σε πόρους, χωρίς όμως αυτό να αναιρεί τη δυνατότητα συγκρότησής της ως συλλογικού υποκειμένου. Η μικροϊδιοκτησία παράγει υπαρκτές αντιφάσεις: ενισχύει τον ατομικισμό και δυσχεραίνει τη διαμόρφωση συλλογικής ταξικής συνείδησης. Πρόκειται, ωστόσο, για υλικούς περιορισμούς και όχι για εγγενή λόγο πολιτικής απαξίωσης ή θεωρητικής υποτίμησης.

Οι αγρότες σήμερα δεν συνιστούν «παραδοσιακή αγροτιά». Εντάσσονται σε διαδικασίες προλεταριοποίησης, με αυξανόμενη εξάρτηση από αγορές και κεφάλαιο, μειωμένη αυτονομία, υψηλό παραγωγικό ρίσκο και διαρκή οικονομική ανασφάλεια.

Σε αντίθεση όμως με άλλα τμήματα του προλεταριάτου, οι αγρότες διαθέτουν υλικά μέσα παραγωγής ενώ ελέγχουν κρίσιμους τομείς όπως η διατροφή, γεγονός που τους προσδίδει υλική και όχι απλώς συμβολική ισχύ, άρα και επαναστατική προοπτική. Η κατοχή μέσων και υποδομών επιτρέπει στους αγρότες να αντιπαρατίθενται έμπρακτα στις άμυνες του κράτους. Η σύγκρουση δεν περιορίζεται σε μορφές διαμαρτυρίας, αλλά μπορεί να αποκτήσει χαρακτήρα άμεσης υλικής πίεσης, δυσπρόσιτης για άλλα κοινωνικά στρώματα.

Οι αγροτικοί πληθυσμοί βρίσκονται εκτός των αστικών ιστών, όπου το κράτος διαθέτει πυκνούς μηχανισμούς ελέγχου. Η ύπαιθρος χαρακτηρίζεται από χαμηλότερη κατασταλτική συγκέντρωση, μεταβάλλοντας το γεωγραφικό πεδίο της κοινωνικής σύγκρουσης. Η συμμετοχή αγροτικών πληθυσμών σε κοινωνικές συγκρούσεις διευρύνει το κοινωνικό και χωρικό τους εύρος. Ιστορικά, αυτή η μετατόπιση πέρα από την πόλη υπήρξε καθοριστική για την αποσταθεροποίηση αμιγώς αστικών μορφών πολιτικής κυριαρχίας.

Συνάμα οι αγρότες διαθέτουν πρακτικές δεξιότητες, εμπειρία συλλογικής εργασίας σε επισφαλείς συνθήκες και αυξημένη αντοχή σε διακοπές εφοδιασμού. Ως εκ τούτου, εμφανίζουν αυξημένη ικανότητα επιβίωσης και αυτοοργάνωσης ως επαναστατικό υποκείμενο.

Εντούτοις η επαναστατική δυναμική της αγροτικής τάξης δεν μπορεί να πραγματωθεί απομονωμένα. Προϋποθέτει τη συγκρότηση εργατικών–λαϊκών συμμαχιών, ικανών να αρθρώσουν κοινό υλικό συμφέρον απέναντι στις σχέσεις εκμετάλλευσης και εξάρτησης. Η αγροτική και η εργατική τάξη δεν λειτουργούν ανταγωνιστικά αλλά συμπληρωματικά. Η σύνδεσή τους επιτρέπει τη σύζευξη αστικών και υπαίθριων μορφών αγώνα, διευρύνοντας την κοινωνική βάση και τη χωρική εμβέλεια της σύγκρουσης.

Όμως η μετατροπή της αγροτικής δυσαρέσκειας σε επαναστατική δυνατότητα απαιτεί κοινό πολιτικό σχέδιο, σταθερούς δεσμούς με τα λαϊκά στρώματα των πόλεων και επεξεργασμένο λόγο που υπερβαίνει τον κλαδικό ορίζοντα. Εν κατακλείδι η αγροτική τάξη φέρει αντικειμενικές δυνατότητες ρήξης, αλλά η ιστορική τους πραγμάτωση εξαρτάται από τη συνάντησή τους με ευρύτερα κοινωνικά υποκείμενα και από την ικανότητα συγκρότησης συνεκτικού πολιτικού σχεδίου με διευρυμένη κοινωνική βάση.

Ο αγροτικός κόσμος της χώρας βρίσκεται αντιμέτωπος με μια παρατεταμένη και οξυμένη κρίση που απειλεί άμεσα τη βιωσιμότητα της παραγωγής και την ίδια την επιβίωση χιλιάδων αγροτικών και μελισσοκομικών εκμεταλλεύσεων. Τα τελευταία χρόνια το αγροτικό εισόδημα συρρικνώνεται δραματικά, την ώρα που το κόστος παραγωγής εκτοξεύεται ανεξέλεγκτα. Καύσιμα, ηλεκτρική ενέργεια, ζωοτροφές, εφόδια, μεταφορές και πρώτες ύλες έχουν φτάσει σε δυσβάσταχτα επίπεδα, χωρίς καμία ουσιαστική προστασία ή στήριξη από την Πολιτεία.

Την ίδια στιγμή, οι χαμηλές τιμές παραγωγού, η ασυδοσία της αγοράς, οι αθρόες εισαγωγές αγροτικών προϊόντων αμφίβολης ποιότητας και προέλευσης, καθώς και η απουσία ουσιαστικών ελέγχων, συμπιέζουν ακόμη περισσότερο το εισόδημα των παραγωγών. Οι συνέπειες της κλιματικής κρίσης, οι φυσικές καταστροφές και οι ελλιπείς αποζημιώσεις επιτείνουν το πρόβλημα, δημιουργώντας ένα ασφυκτικό πλαίσιο για όσους επιμένουν να παράγουν και να ζουν από τη γη.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, ο αγροτικός κόσμος δεν έχει άλλη επιλογή από το να αγωνιστεί συλλογικά και οργανωμένα. Τα μπλόκα αποτελούν μορφή αγώνα και διεκδίκησης αξιοπρεπούς εισοδήματος, προστασίας της παραγωγής και εξασφάλισης του δικαιώματος να συνεχίσουμε να καλλιεργούμε και να παράγουμε στον τόπο μας.

Στο πλαίσιο του κοινού αγώνα με τους υπόλοιπους αγρότες, ο μελισσοκομικός κλάδος προβάλλει συγκεκριμένα αιτήματα που αφορούν άμεσα την επιβίωση της μικρής και μεσαίας μελισσοκομίας και την προστασία του προϊόντος από την ασυδοσία της αγοράς:

Μέτρα για την πάταξη των ελληνοποιήσεων και της νοθείας στο μέλι
Σήμερα δεν υπάρχει θεσμοθετημένη και αξιόπιστη μέθοδος ελέγχου της γνησιότητας του μελιού, γεγονός που αφήνει ανεξέλεγκτη τη νοθεία και τις ελληνοποιήσεις. Το αποτέλεσμα είναι η κυριαρχία εισαγόμενων, φιλτραρισμένων και υποβαθμισμένων προϊόντων —κυρίως κινεζικής προέλευσης— τα οποία βαφτίζονται «ελληνικά» και πωλούνται σε εξευτελιστικές τιμές. Είναι ενδεικτικό ότι με ελάχιστη ποσότητα πραγματικού μελιού μπορεί να «βαφτιστεί» ένας ολόκληρος τόνος εισαγόμενου προϊόντος.

Αυτή η κατάσταση εξυπηρετεί αποκλειστικά τα συμφέροντα των μεγάλων εμπόρων και μεταποιητών, που συμπιέζουν το εισόδημα του παραγωγού και εξαπατούν τον καταναλωτή. Ζητάμε ως πρώτο, αναγκαίο βήμα τη θεσμοθέτηση της γυρεοσκοπικής ανάλυσης και τον καθορισμό κατώτατου ορίου γυρεοκόκκων στο μέλι, ώστε να δυσκολέψει ουσιαστικά η νοθεία και να υπάρξει στοιχειώδης προστασία της παραγωγής.

Απρόσκοπτη και χωρίς όρους εργασία στα δάση
Οι μελισσοκόμοι απαιτούμε την άρση των παράλογων περιορισμών που επιβλήθηκαν στην εργασία μας στα δάση, με το πρόσχημα της περιβαλλοντικής διαχείρισης και της πυρασφάλειας. Οι ρυθμίσεις αυτές δεν προστατεύουν το δάσος· αντίθετα, αποκλείουν τους ανθρώπους που ζουν από αυτό και το φροντίζουν καθημερινά.

Η μελισσοκομία είναι άρρηκτα δεμένη με το δασικό οικοσύστημα. Οι μελισσοκόμοι δεν είναι «εν δυνάμει εμπρηστές», αλλά φυσικοί σύμμαχοι της προστασίας του δάσους. Η ποινικοποίηση της εργασίας μας αποτελεί έκφραση μιας πολιτικής που μεταθέτει τις ευθύνες της κρατικής ανεπάρκειας στους ίδιους τους παραγωγούς.

Διεύρυνση του ωραρίου χρήσης του καπνιστηριού
Στο ίδιο πνεύμα, ζητάμε την άρση των αυθαίρετων περιορισμών στη χρήση του καπνιστηριού, όπως ο χρονικός περιορισμός μέχρι τις πρωινές ώρες. Οι περιορισμοί αυτοί καθιστούν πρακτικά αδύνατη τη μελισσοκομική εργασία, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένων αναγκών.

Η εργασία του μελισσοκόμου δεν μπορεί να υπακούει σε γραφειοκρατικά ωράρια που αγνοούν τις πραγματικές συνθήκες παραγωγής. Οι αποφάσεις αυτές λαμβάνονται χωρίς γνώση του αντικειμένου και λειτουργούν τελικά ως μηχανισμός αποκλεισμού των μικρών παραγωγών.

Ηλεκτρονικό Μελισσοκομικό Μητρώο
Το Ηλεκτρονικό Μητρώο, όπως εφαρμόζεται σήμερα, μετέτρεψε κατοχυρωμένα δικαιώματα των μελισσοκόμων σε ανακλητά «προνόμια». Η πρόσβαση στην εργασία, στις μετακινήσεις, ακόμη και σε στοιχειώδεις δραστηριότητες, εξαρτάται πλέον από τη συμμόρφωση σε ένα αυστηρό και τιμωρητικό πλαίσιο, που δεν λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές συνθήκες της παραγωγής.

Αντί το κράτος να στηρίζει τον παραγωγό, τον μετατρέπει σε διαρκώς ελεγχόμενο και υπόλογο, την ίδια στιγμή που οι μεγάλοι παίκτες της αγοράς λειτουργούν πρακτικά ανεξέλεγκτα. Διεκδικούμε την προσαρμογή του Μητρώου στον ευρωπαϊκό κανονισμό με τρόπο που να διασφαλίζει δικαιώματα και όχι να τα υπονομεύει.

Ο αγώνας των μελισσοκόμων στα μπλόκα δεν αποτελεί μια αποσπασματική ή «κλαδική» διαμαρτυρία. Είναι μέρος της συνολικής πάλης της αγροτιάς απέναντι σε μια πολιτική που μεταφέρει συστηματικά τον πλούτο και την υπεραξία από τον παραγωγό προς τους μεσάζοντες, τους μεγάλους εμπορικούς ομίλους και το κεφάλαιο. Οι μελισσοκόμοι θα συνεχίσουμε να είμαστε παρόντες στον αγώνα, μέχρι τέλους.