Η Καταρίνα Ούλμαν, οικολόγος και επίδοξη εντομολόγος, έχει αναλάβει μια σημαντική αποστολή. Θέλει να ενισχύσει τα αποθέματα των λουλουδιών στα αγροτικά τοπία για τις μέλισσες.

«Οι επικονιαστές διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη φυτική παραγωγή και στη διατήρηση των αγριολούλουδων μιας περιοχής. Ωστόσο, η καταστροφή των οικοτόπων και η εντατικοποίηση της γεωργίας έχει μετατρέψει λιβάδια αγριολούλουδων σε αγροτικές περιοχές. Η διασφάλιση ύπαρξης γύρης και νέκταρος καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους είναι σημαντική τόσο για τις μελιτοφόρες μέλισσες όσο και για τις αγριομέλισσες» αναφέρει.

Στο πλαίσιο της έρευνας της, αυτή και οι συνάδελφοι της ανέπτυξαν συστάδες διαφορετικών λουλουδιών που πιστεύουν ότι θα προσελκύσουν επικονιαστές και στη συνέχεια παρακολουθούν και καταγράφουν τους επισκέπτες των ανθέων. Η Ούλμαν θέλει να μάθει ποιά εγχώρια φυτά επισκέπτονται περισσότερο οι μέλισσες, πότε ανθίζουν και τι προσφέρουν τα άνθη τους. Τα αποτελέσματα της έρευνας θα υποβληθούν σε αξιολόγηση από επιστήμονες και θα είναι διαθέσιμα σε αγρότες και μελισσοκόμους.

«Εκτιμάται ότι το 30% της παγκόσμιας φυτικής παραγωγής είναι, κατά ένα μέρος τουλάχιστον, άμεσα εξαρτώμενο από τους επικονιαστές. Η Ευρωπαϊκή μέλισσα (ή αλλιώς Δυτική μέλισσα) παραμένει ο πιο σημαντικός επικονιαστής. Ωστόσο, οι εκτρεφόμενες μέλισσες έχουν μειωθεί πάνω από 50% από το 1950. Οι συμπληρωματικές φυτεύσεις ντόπιων φυτών πλούσιων σε γύρη και νέκταρ σε αγροτικές περιοχές, μπορούν να ωφελήσουν τις μέλισσες αμβλύνοντας την σπανιότητα των λουλουδιών και επομένως μειώνοντας το διατροφικό στρες των μελισσών σε κρίσιμες στιγμές του χρόνου. Παρόλα αυτά, οι φυτεύσεις αυτές μπορεί να προσελκύσουν και παράσιτα» συμπληρώνει.

Σύμφωνα με την Ούλμαν, η εντατική γεωργία μετατρέπει πολύπλοκα, ετερογενή τοπία που συνδυάζουν φυσικούς οικοτόπους και ποικιλόμορφα συστήματα καλλιεργειών σε απλές, ομοιογενείς περιοχές που αποτελούνται από μεγάλες μονοκαλλιέργειες και λίγο φυσικό περιβάλλον. Ως αποτέλεσμα, υπάρχουν φορές μέσα στο χρόνο όπου είναι πολύ λίγες οι ανθοφορίες που προσφέρουν γύρη και νέκταρ. Αυτές τις στιγμές, οι μέλισσες υποφέρουν από διατροφικό άγχος κάτι που οι μελισσοκόμοι προσπαθούν να καταπολεμήσουν με τεχνητή τροφή.

Η Ούλμαν και οι συνεργάτες της έχουν υπό παρακολούθηση 18 γηγενή ετήσια και πολυετή φυτά. Πλατύφυλλα, ποώδη ανθοφόρα φυτά ανάμεσα τους και το τριφύλλι, το λούπινο και οι καλιφορνέζικες παπαρούνες.

Τα πιο υγιεινά και πρωτεΐνικά μπισκότα με ταχίνι, μέλι και βρώμη, ιδανικά για μικρούς και μεγάλους!

Χρόνος Εκτέλεσης 20λεπτά

Μερίδες 10-12

Δυσκολία Πολύ εύκολο

 

Συστατικά:
5 κ.σ. ταχίνι
4 κ.σ. μέλι
½ κ.σ. κανέλα
½ φλ. βρώμη
½ φλ. καρύδια ή αμύγδαλα ή φιστίκια Αιγίνης

Εκτέλεση:
Προθερμαίνουμε τον φούρνο στους 180 °C στον αέρα. Χτυπάμε τη βρώμη σε ένα μούλτι μέχρι να γίνει σκόνη. Έπειτα αναμειγνύουμε σε ένα μπολ όλα τα υλικά. Πλάθουμε τη ζύμη στο επιθυμητό σχήμα και την τοποθετούμε σε ένα ταψί με λαδόκολλα. Ψήνουμε στον φούρνο για 8-10 λεπτά. Τα αφήνουμε να κρυώσουν και τα σερβίρουμε είτε πασπαλίζοντας επάνω τους λίγη μαύρη ζάχαρη, είτε με διάφορα φρούτα όπως φράουλες, βατόμουρα κτλ.

* Το Ορεινό Μέλι συνιστά να μη μαγειρεύετε θερμαίνοντας το μέλι σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες των 45-50 °C γιατί έτσι χάνονται όλα του τα θρεπτικά συστατικά. *

Μια παρέα αναζητητών των παραδοσιακών σπόρων έχει καταφέρει να τρέφεται χωρίς να πηγαίνει στο σούπερ μάρκετ.

Το ραντεβού ήταν στην Αλόπης 5, στα Κάτω Πετράλωνα, κοντά στο σταθμό. Φανταζόμουν πως θα βρω ένα σπίτι με μεγάλη αυλή, που να χωράει όλα αυτά τα φυτά που φτιάχνουν και μοιράζουν. Όταν είδα ότι βρίσκομαι σε λογιστικό γραφείο, φαντάστηκα πως έκανα λάθος στον αριθμό. Κοντοστάθηκα κι έκανα να πάρω τηλέφωνο τον Βασίλη για να με κατευθύνει. Δεν πρόλαβα γιατί τον είδα να μου κάνει νόημα πίσω από την πόρτα.

Μια μικρή αυλή γεμάτη φυτά. Στο βάθος, εξακολουθούσε να βρίσκεται το λογιστικό γραφείο. Ο Αχιλλέας δεν έβγαλε καν τα ρούχα του γραφείου, πριν καταπιαστεί με τα χώματα. Πέρασε μια ζωή μέσα σε πανεπιστήμια, αλλά τίποτα δεν του δίνει μεγαλύτρη ευχαρίστηση από αυτό εκείνα τα μικρά θαύματα που γίνονται στην αυλή του.

Χιλιάδες θαύματα, για την ακρίβεια, τόσα που δεν μπορεί να τα χωρέσει η αυλή κι έτσι επεκτάθηκαν στην ταράτσα. 9.000 παραδοσιακοί σπόροι που έγιναν φυτά με της προσπάθειες των μελών της ομάδας «Σπορογέννημα». Σπόροι που συντήρησαν οι ίδιοι από τα φυτά τους ή αντάλλαξαν με άλλους, έγιναν φυτά και προσφέρονται σε όσους θέλουν, ακόμη και μέσα στην πόλη, να τρώνε από αυτά που παράγουν. «Είτε τους συλλέγουμε από δικά μας φυτά είτε ζητάμε και μας στέλνουν φίλοι από διάφορες ομάδες που υπάρχουν σε όλη την Ελλάδα, όπως είναι το Πελίτι, η ομάδα του Πύργου Ηλείας, της Περατιάς, της Κοζάνης. Είναι πολλές ομάδες και έχουμε δικτυωθεί μέσα από το facebook κυρίως και από τις συμμετοχές μας σε διάφορες γιορτές παραδοσιακών σπόρων που γίνονται ανά την Ελλάδα. Εκεί γνωριζόμαστε, συνδιαλεγόμαστε, αλλάζουμε απόψεις και εμπειρίες. Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν την εμπειρία της βιολογικής καλλιέργειας και από κει αντλούμε τις πληροφορίες που χρειαζόμαστε κι εμείς οι νεότεροι και προσπαθούμε να τις κάνουμε πράξη».

Ο Βασίλης είναι ανάμεσα στους ανθρώπους που πηγαίνουν εκεί κάθε απόγευμα και ετοιμάζουν τα φυτά για παράδοση. Οι δυο τους ήρθαν σε επαφή μέσω κοινού φίλου στο facebook, που γνώριζε για τη μοναχική πορεία του καθενός στον αγώνα με τους σπόρους και τα φυτά. Η ομάδα μεγάλωσε και τώρα πια όλους τους ενώνει η αγάπη τους για το σπόρο και την τροφή. Αυτό προσπαθούν να μεταδώσουν και στους άλλους. Οι συναντήσεις τους είναι σχεδόν καθημερινές, ενώ συμμετέχουν κι άλλοι στην προσπάθεια. Ωστόσο είναι δύσκολο να ξεφύγεις από την καθημερινότητα της πόλης Μας περιγράφει αυτό που έμαθε μέσα από τη διαδικασία του σπόρου. «Ξεκίνησα πριν από 4 χρόνια από ένα θυμό, τον οποίο μετουσίωσα σε δημιουργία. Διαβάζοντας για τον κώδικα Alimentarius, ότι κινδυνεύουμε να μην μπορούμε να φάμε την τροφή που επιλέγουμε, αποφάσισα να μην το επιτρέψω. Προφανώς ήταν και η ώρα που ήμουν και αρκετά ώριμος να το προχωρήσω, γιατί πολλοί το διαβάζουν, θυμώνουν, πάνε και κοιμούνται για να κάνουν την επόμενη μέρα τα ίδια. Και μέσα από το σπόρο, έμαθα να τρώω και καλή τροφή. Να ψάχνω την τροφή μου, την πρώτη ύλη, το καλό αλεύρι, το καλό λάδι, όσπρια. Έχω φτάσει πλέον στο σημείο, κάποιους μήνες του χρόνου, να έχω αυτάρκεια τροφής».

Ο καθένας μέσα στην ομάδα έχει κάνει τη δική του πορεία στη σπορά και την καλλιέργεια των φυτών. Ο Αχιλλέας έχει καταγράψει εμπειρίες αρκετών χρόνων, αφού ασχολείται με το αντικείμενο από το 1981. «Υπάρχει ένα αγρόκτημα στην Περαχώρα στο Λουτράκι όπου εκεί φύτευα, εκεί πειραματιζόμουν, αλλά τα φυτά τα δημιουργούμε εδώ. Πάρα πολλά χρόνια έκανα φυτά μόνος τα οποία προσπαθούσα να διανέμω δωρεάν είτε σε σχολεία είτε σε φίλους που μου τα ζητούσαν. Εδώ και δύο χρόνια έχουν έρθει κι άλλοι φίλοι, έχουμε κάνει αυτήν την παρέα με αποτέλεσμα να γίνεται πιο συστηματικά, πιο οργανωμένα, με μεγαλύτερη αλληλεγγύη και συναδελφικότητα. Οπότε μπορούμε να μοιράζουμε περισσότερα σπορόφυτα και το έργο μας να αυξάνεται».

Ο Βασίλης ξεκίνησε πιο πρόσφατα και, προσπαθώντας να κατανοήσει τον κόσμο των φυτών, ανακάλυψε έναν άλλο τρόπο ζωής και μας αποδεικνύει ότι αυτό μπορεί να επιτευχθεί ακόμη και μέσα στην πόλη. «Έχω βάλει ένα δύσκολο στόχο, γιατί είμαι και παιδί της πόλης, και μάλλον θα παραμείνω, αλλά θα έχω αλλάξει ζωή. Για παράδειγμα, στο σουπερμάρκετ δεν πάω. Αυτό για πολλούς ανθρώπους της πόλης είναι τρελό. Γίνεται όμως. Μπορεί ο καθένας να το κάνει, να μπει σε κάποια sites, να ψάξει για παράδειγμα όσπρια. Να βρει έναν παραγωγό στη Λάρισα, να πάρει ένα τηλέφωνο και να έχει μια καλύτερη τροφή και όχι ό,τι του σερβίρουν οι εταιρείες. Ξεκινάς από το σπόρο και μετά από όλη αυτή τη διαδικασία, γίνεσαι και πιο έξυπνος καταναλωτής».

Τα μέλη της ομάδας βάλθηκαν να αφυπνίσουν και να συμπαρασύρουν πολλούς σε διαφορετικές καταναλωτικές συνήθειες. Και το κάνουν οργανωμένα. Όλα ξεκινούν από την ταράτσα των Πετραλώνων όπου βρίσκεις μέχρι και θερμοκήπιο. «Ξεκινάμε από τις αρχές Γενάρη, φέτος λόγω καιρού αργήσαμε και προσπαθούμε να κερδίσουμε χρόνο. Τα φυτά τα παίρνει ο κόσμος, κάνουμε εκδηλώσεις σε σχολεία, δώσαμε στο 46^ο σχολείο στην Κυψέλη, τώρα θα δώσουμε κι στο ειδικό σχολείο του Αιγάλεω και δεχτήκαμε με πολύ μεγάλη συγκίνηση να δείξουμε σ’ αυτά τα παιδιά και στους γονείς τους πώς κάνουμε σπορεία. Είναι και για μας ικανοποίηση να νιώθουμε ότι αυτά που κάνουμε πιάνουν τόπο» μας λέει ο Αχιλλέας. Και ο Βασίλης το προχωράει. «Αν γινόταν έξυπνη η κοινωνία και πίεζε και έκανε και μποϋκοτάζ, όλες αυτές οι βιομηχανίες οι μεγάλες και οι μαρκετίστες τους, θα διαπίστωναν ότι ξύπνησε ο κόσμος και πρέπει κάτι να κάνουν. Αναγκαστικά η αλλαγή θα είναι στην ποιότητα, θα αναγκαστούν να δώσουν κάτι καλύτερο. Και είδες πόσο ωραία ειρηνική επανάσταση κάνεις; Και δεν είναι ανάγκη να πεινάσει κανείς. Το σουπερμάρκετ έχει κατά 90% επεξεργασμένες τροφές. Αρκεί για ένα μήνα, οργανωμένα, να μην παίρνουμε 10 προϊόντα. Γι’ αυτούς είναι πολύ σημαντικό».

Μέσα από την αυλή του Αχιλλέα, έχουν φύγει πάνω από 5.000 φυτά και τα υπόλοιπα περιμένουν τους παραλήπτες τους. Οι ποικιλίες που προσφέρονται είναι πολλές, πάντα παραδοσιακές και η πόρτα είναι ανοιχτή για όλους. Όλοι μπορούμε να φάμε αυτά που θα καλλιεργήσουμε σε μια γλάστρα στο μπαλκόνι, επιμένει ο Βασίλης. «Οι μεγαλουπόλεις σε πνίγουν, όμως μ’ αυτό που κάνουμε αποδεικνύουμε πως η αστική καλλιέργεια είναι εφικτή. Γίνεται και στην ταράτσα και στο μπαλκόνι. Μπορείς να μη φύγεις ποτέ από την πόλη αλλά μπορείς να έχεις ένα μαρούλι στο μπαλκόνι σου, ένα μαϊντανό για το φαγητό, ένα βασιλικό για το πέστο».

Την άποψη αυτή ενισχύει ο Αχιλλέας, επισημαίνοντας το λόγο που είναι σημαντικό να μπούμε σ’ αυτή τη διαδικασία. «Όλα μπορεί να τα καταφέρει κανείς, αρκεί να έχει επιμονή και να ψάχνει να βρίσκει τις απαντήσεις που χρειάζεται. Ιδιαίτερα μας ενδιαφέρει να ευαισθητοποιήσουμε νέους ανθρώπους που μπορούν να καταλάβουν τη σημασία που έχει η τροφή τους στην πορεία της ζωής τους. Ο κόσμος να καταλάβει αυτό που γίνεται και να πλαισιώσει τέτοιες ομάδες, ώστε να μη μείνουν οι σπόροι στα χέρια των μονοπωλίων που ελέγχουν την τροφή μας άρα και την ελευθερία μας. Όποιος ελέγχει την τροφή, ελέγχει και τον κόσμο ολόκληρο».

Ασφαλώς, φεύγοντας, πήραμε και τα φυτά μας. Αυτό το καλοκαίρι θα ελέγξουμε την τροφή μας και τον κόσμο μας. Θα φάμε ντομάτες γαλλικές και ρώσικες, μελιτζάνες Λαγκαδά και τσακώνικες και πιπεριές Ικαρίας. Από τη γλάστρα, στο πιάτο. Εννοείται πως θα κρατήσουμε και σπόρους, για να έχουμε και του χρόνου.

πηγή: popaganda.gr

Αφού μεταφέραμε τα νέα μελίσσια, από τη λίμνη των Κρεμαστών, τα αφήσαμε μερικές μέρες ώστε να προσαρμοστούν στο νέο τους περιβάλλον. Ο καιρός στον κάμπο είναι πιο ζεστός και το μελισσοκομείο εδώ έχει το πλεονέκτημα ότι είναι πιο ηλιόλουστο σε σχέση με το βουνό. Μετά μας περίμενε αρκετή δουλειά.

Ο Μπάμπης, απ’ τον οποίο αγοράσαμε τα μελίσσια, είχε τελείως διαφορετική τακτική στους χειρισμούς του και έτσι έπρεπε να δούμε αναλυτικά τα μελίσσια και όπου χρειαζόταν να επέμβουμε. Το πρώτο πράγμα που μας έκανε εντύπωση ήταν ότι είχε αφήσει και τα 10 πλαίσια μέσα στην κυψέλη, ανεξάρτητα απ’ το αν αυτά καλύπτονται από πληθυσμό ή όχι. Αυτό είναι μια τεχνική απ’ την οποία πιθανόν ο μελισσοκόμος να κερδίζει χρόνο, όμως καθυστερεί πολύ τα μελίσσια.

Οι μέλισσες αναπτύσσονται καλύτερα όταν το μελίσσι είναι σφιχτό, δηλαδή τόσα πλαίσια όσα «πατάει» ο πληθυσμός. Επίσης ενώ είχε αφήσει αρκετά πλαίσια με μέλι από το φθινόπωρο, δεν τα είχε κατανείμει σωστά πριν το ξεχειμώνιασμα,  με αποτέλεσμα να δημιουργήσουν οι μέλισσες μελισσόσφαιρα μόλις έπιασαν τα κρύα, να φάνε ότι έτυχε να βρίσκεται κοντά τους και στη συνέχεια να μην έχουν πρόσβαση στα υπόλοιπα μέλια καθώς αυτά βρίσκονταν στην άλλη άκρη της κυψέλης, με άδεια πλαίσια ενδιάμεσα, τα οποία ουσιαστικά λειτούργησαν ως εμπόδιο.

Έτσι παρατηρήσαμε το φαινόμενο νεκρών μελισσών από λιμοκτονία, ενώ δίπλα υπήρχαν 2 πλαίσια με σφραγισμένο μέλι και το μόνο που τις χώριζε ήταν ένα άδειο πλαίσιο. Αυτό το πρόβλημα λύθηκε με την αφαίρεση των παραπανίσιων πλαισίων.

Ένα άλλο σημαντικό θέμα ήταν η έλλειψη κηρόπανου. Είναι γεγονός ότι τα μελίσσια θέλουν «ταβάνι». Υπάρχουν πολλά διαφορετικά υλικά που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ώστε να παίξουν αυτό το ρόλο (κηρόπανο, εφημερίδα, τροφοδότης, σήτα πρόπολης κτλ) αλλά τίποτα από αυτά δεν υπήρχε. Τον χειμώνα παίζουν ρόλο θερμομόνωσης για την κυψέλη και την άνοιξη αποτρέπουν τις μέλισσες απ’ το να χτίζουν κάτω απ’ τα καπάκια, ενώ και το σμήνος το προτιμά καθώς έτσι έχει συνηθίσει και στη φύση.

Αφού έγιναν όλες αυτές οι ενέργειες, αφήσαμε και πάλι τα μελίσσια, να εξερευνήσουν την περιοχή. Οι αμυγδαλιές, οι γκορτσιές και τα ζοχαδόχορτα είναι ήδη ανθισμένα και δίνουν πολύτιμη γύρη, που βοηθάει στην ανάπτυξη τους. Παρατηρήσαμε να εισέρχεται στις κυψέλες και κόκκινη γύρη, η οποία μάλλον είναι από ασφόδελο, ο οποίος φύεται αυτή την εποχή στην περιοχή.

Το κτήμα αυτό το δοκιμάζουμε για πρώτη φορά και απ’ ότι φαίνεται είναι καλύτερο από το μέρος που ξεχειμωνιάζαμε τα προηγούμενα χρόνια. Τα δέντρα του είχαν καεί στον παγετό του 2015 και κόπηκαν, όμως ουδέν κακό αμιγές καλού, καθώς πλέον μπορεί να φιλοξενήσει πολλά μελίσσια, προσφέροντας ήλιο για περισσότερες ώρες την ημέρα, αλλά και λιγότερη υγρασία, μιας και στεγνώνει γρηγορότερα.

Από εδώ και πέρα αναπτύσσουμε τα μελίσσια για τις ανοιξιάτικες ανθοφορίες (πορτοκαλιά), ρίχνοντας κλεφτές ματιές και στα ρείκια. Ελπίζουμε η φετινή χρονιά να πάει καλύτερα απ’ την περσινή.

Οι λεγόμενοι «κατώτεροι» οργανισμοί επιδεικνύουν συχνά πολύπλοκες μαθησιακές ικανότητες, όταν αυτό βοηθά την επιβίωση και την αναπαραγωγή τους. Οι μέλισσες και οι συγγενείς τους είναι ιδιαίτερα καλές στη μάθηση της τοποθεσίας και της εμφάνισης των ανθέων.

Ο βραβευμένος με Νόμπελ Φυσιολογίας και Ιατρικής, Karl von Frisch, ενώ μελετά μέλισσες.

Τι είναι ο κουνιστός χορός της μέλισσας;

Οι μέλισσες επικοινωνούν πληροφορίες για την τοποθεσία στις συντρόφους τους με το διάσημο κουνιστό χορό που πρωτοπεριγράφηκε από το Von Frisch (1974). Μία μέλισσα που γυρίζει στην κυψέλη της, αν έχει βρει άνθη, κάνει ένα ξεχωριστό κούνημα της κοιλιάς της και χορεύει προς τα πάνω στην πλευρά της κηρήθρας. Η γωνία της μέλισσας από την κάθετο δείχνει τη γωνία του άνθους ως προς τον ήλιο. Ένας χορός 100 μοιρών αριστερά της θέσεις του 12 στο ρολόι σημαίνει ότι τα άνθη μπορούν να βρεθούν 100 μοίρες αριστερά απ’ τον ήλιο, όπως φαίνεται απ’ την κυψέλη.

Αν η τροφή βρίσκεται πετώντας μακριά από τον ήλιο, η μέλισσα χορεύει προς τα κάτω παρά προς τα πάνω. Η διάρκεια του χορού λέει στις άλλες μέλισσες την απόσταση της πηγής γύρεως (ένας γρήγορος χορός σημαίνει ότι η τροφή είναι κοντά). Ο Von Frisch επίσης ταυτοποίησε άλλους παράγοντες που βοηθούν τον προσανατολισμό των μελισσών, όπως σωματίδια οσμής φερόμενων από τη μέλισσα καθώς τρώει που επιστρέφει στην κυψέλη.

Ο Von Frisch κέρδισε ένα Βραβείο Νόμπελ για τη δουλειά του, αλλά πολλοί επιστήμονες την προκάλεσαν με διάφορους τρόπους. Κάποιοι πρότειναν ότι οι μέλισσες αποκρίνονται στους ήχους παρά στο χορό, εντούτοις άλλοι ερευνητές πίστευαν ότι οι μέλισσες είναι κουφές. Κάποιοι πρότειναν ότι οι μέλισσες χρησιμοποιούν μόνο την οσμή για να οδηγήσουν της συντρόφους της κυψέλης τους, κι ότι ο κουνιστός χορός είναι άνευ σημασίας.

Αυτές οι διαφωνίες όπως φαίνεται διευθετήθηκαν από λεπτομερή έρευνα που διενεργήθηκε από την ομάδα του Wolfgang H. Kirchner του Πανεπιστημίου του Wurzburg στη Γερμανία, και του William F. Towne του Πανεπιστημίου του Kutztown στην Πενσιλβανία. Κατασκεύασαν ρομποτικές μέλισσες που παρέδιδαν μηνύματα χρησιμοποιώντας κουνιστούς χορούς, ή παραδίδοντας δείγματα γύρεως, ή παράγοντας ένα δονούμενο ήχο παρόμοιο μ’ αυτόν του χτυπήματος των φτερών. Μεταξύ άλλων, ο kirchner κι ο Towne ανακάλυψαν τα ακόλουθα:

Πώς οι ερευνητές έλεγξαν τη θεωρία του «κουνιστού χορού» με ρομποτικές μέλισσες; Τι άλλες ανακαλύψεις έκαναν;

-Οι μέλισσες μπορούν πράγματι ν’ ακούσουν, «και τα’ αυτιά τους είναι καλά προσαρμοσμένα για την ανίχνευση των ήχων σχετιζόμενων με τους χορούς.»

-«Και ο ήχος και ο χορός χρειάζονται για την επικοινωνία της πληροφορίας για την τοποθεσία και την τροφή.» Μια μέλισσα με κομμένα φτερά, τα οποία ανέβασαν τη συχνότητα του ήχου παραγόμενου από τη χορεύτρια, δε μπόρεσε να προσεταιριστεί άλλες μέλισσες.

Ο χορός των μελισσών, με τον οποίο μεταδίδεται η πληροφορία σχετικά με τη θέση της τροφής.

-Οι μέλισσες του κοινού της κυψέλης μπορεί να τρίβουν τους θώρακές τους πάνω στην κηρήθρα, παράγοντας ένα τρίξιμο που δονεί την κηρήθρα. Αυτό κάνει τη μέλισσα που χορεύει να σταματήσει το χορό και να μοιράσει λίγα δείγματα τροφής, ώστε το κοινό της να γνωρίζει όχι μόνο την κατεύθυνση και την απόσταση για την τοποθεσία της τροφής, αλλά και πώς επίσης η τροφή μυρίζει και τι γεύση έχει.

-Μία ρομποτική μέλισσα, αλειμμένη με μια ελαφριά ευωδία άνθους και («κουνημένη» από έναν τεχνητό κινητήρα, οδηγεί επιτυχώς τις μέλισσες σ’ ένα διάλυμα ζάχαρης τοποθετημένο σ’ ένα μακρινό χωράφι. (Kirchner & Towne, 1994).

Ποιες είναι οι αποδείξεις ότι οι μέλισσες σχηματίζουν γνωστικούς χάρτες;

Ο Gould (1986) έδειξε ότι οι μέλισσες σχηματίζουν λεπτομερείς γνωστικούς χάρτες. Βελτιστοποιούν τους δρόμους τους προς τις τοποθεσίες ανθέων, παίρνοντας το συντομότερο δρόμο όταν επισκέπτονται πολλαπλές τοποθεσίες. Οι μέλισσες αρνούνται ν’ αποκριθούν σ’ έναν κουνιστό χορό που δείχνει στο μέσο μιας λίμνης. Εντούτοις, αποκρίνονται σ’ έναν κουνιστό χορό που δείχνει στην απέναντι όχθη μιας λίμνης.

Φαίνεται μη ρεαλιστικό να προτείνουμε ότι εικόνες και χάρτες θα μπορούσαν να διατηρηθούν στα μικροσκοπικά κεφάλια των εντόμων; Ο εγκέφαλος της μέλισσας είναι μικροσκοπικός συγκριτικά μ’ έναν ανθρώπινο εγκέφαλο, αλλ’ είναι πάραυτα ένα πολύπλοκο σύστημα με πάνω από 200.000 διαφορετικά νευρικά κύτταρα. Άξιο να απορεί κανείς ότι μπορούν να εκτελέσουν κάπως σύνθετη επεξεργασία πληροφοριών.

πηγή και μετάφραση: Το περιπλανώμενο τουατάρα

Είναι πια και επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι το ταχίνι, ο σησαμοπολτός, εκτός από ένα τρόφιμο με ιδιαίτερη και πλούσια γεύση, είναι και πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά που επιδρούν ευεργετικά στον οργανισμό. Το ταχίνι είναι ένα τρόφιμο γνωστό σε όλο τον κόσμο, αλλά ιδιαιτέρως αγαπητό στις χώρες της Μέσης Ανατολής, της Βορείου Αφρικής και στις Ασιατικές Χώρες.

Στην Ελλάδα καταναλώνεται όλο τον χρόνο, αλλά η κατανάλωσή του αυξάνεται αισθητά κατά τις περιόδους νηστείας. Το ταχίνι μπορεί να καταναλωθεί ως αλοιφή, σε ταχινόσουπες, σε σαλάτες, στην παρασκευή πολλών πιάτων και γλυκών αντί άλλων ελαίων. Ένα πασίγνωστο φαγητό που είναι βασικό του συστατικό το ταχίνι είναι το πολύ αγαπητό χούμους (ρεβίθια, ταχίνι, χυμός λεμονιού). Στην περίπτωση του χούμους αναδεικνύεται για άλλη μία φορά η εμπειρική λαϊκή σοφία, καθώς ο συνδυασμός του οσπρίου με το ταχίνι μάς δίνει μια τροφή πλούσια σε πρωτεΐνη υψηλής βιολογικής αξίας, δηλαδή σαν να καταναλώνουμε ζωική πρωτεΐνη.

Όσον αφορά τα μακροθρεπτικά συστατικά –σε αυτά ανήκουν οι υδατάνθρακες, οι πρωτεΐνες και τα λιπαρά– το ταχίνι είναι φτωχό σε υδατάνθρακες αλλά είναι πλούσιο σε λιπαρά οξέα. Στην πλειονότητά τους τα λιπαρά αυτά είναι μονοακόρεστα και πολυακόρεστα, τα οποία είναι ιδιαιτέρως ωφέλιμα για τον οργανισμό. Η πρόσληψη των πολυακόρεστων λιπαρών οξέων από τη διατροφή θεωρείται αναγκαία για τον ανθρώπινο οργανισμό, καθώς αυτός δεν μπορεί να τα συνθέσει από μόνος του. Αξίζει να αναφερθεί ότι η συγκέντρωση των κορεσμένων λιπαρών (κακών λιπαρών τα οποία είναι επιβαρυντικά για το καρδιαγγειακό σύστημα) στο ταχίνι είναι μικρή και ακόμη ότι το ταχίνι δεν περιέχει χοληστερόλη.

Επίσης, το ταχίνι περιέχει πρωτεΐνες καλής βιολογικής αξίας, καθώς είναι πλούσιο σε αμινοξέα (βασικά δομικά συστατικά των πρωτεϊνών). Για να γίνουν οι πρωτεΐνες του ταχινιού υψηλής βιολογικής αξίας θα πρέπει να συνδυαστούν με ένα τρόφιμο πλούσιο στο αμινοξύ λυσίνη, καθώς είναι μικρή η περιεκτικότητά του σε λυσίνη. Πιο απλά, όταν το ταχίνι καταναλωθεί με τρόφιμα που περιέχουν λυσίνη, όπως είναι οι ξηροί καρποί και τα όσπρια, η πρωτεΐνη που προκύπτει είναι σαν ζωική πρωτεΐνη, γεγονός ιδιαίτερα χρήσιμο σε περιόδους νηστείας, κατά τις οποίες απέχουμε από το κρέας.

Το ταχίνι συνδυάζεται καταπληκτικά με το μέλι! Φωτό: WillCookForFriends (flickr)

Σχετικά με τα μικροθρεπτικά συστατικά (δηλαδή βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία), το ταχίνι είναι εξαιρετική πηγή χαλκού και καλή πηγή ασβεστίου, μαγνησίου, σιδήρου, φωσφόρου, ψευδαργύρου και φυτικών ινών. Πολύτιμα συστατικά που περιέχει το σουσάμι και έχουν μελετηθεί τα τελευταία χρόνια είναι οι λιγνάνες (η σεσαμινόλη και η σεσαμίνη). Οι ουσίες αυτές διαθέτουν ισχυρή αντιοξειδωτική δράση. Μελέτες δείχνουν ότι οι ουσίες αυτές εμποδίζουν την οξείδωση της LDL («κακής») χοληστερόλης στον οργανισμό, με αποτέλεσμα να προστατευόμαστε σε σημαντικό βαθμό από την αθηρωμάτωση. Επίσης, οι ίδιες ουσίες φαίνεται πως παίζουν σημαντικό ρόλο στην πρόληψη της υπέρτασης.

Επιπρόσθετα, η σεσαμίνη εκτιμάται πως προστατεύει το ήπαρ από το οξειδωτικό στρες. Επιστημονικώς αποδεδειγμένα το σουσάμι, συνεπώς και το ταχίνι, βοηθά στην πρόληψη της υπερχοληστερολαιμίας, στη σωστή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, στην πρόληψη του καταρράκτη και στην αντιμετώπιση του διαβήτη. Λόγω των ιδιοτήτων που προαναφέρθηκαν (προστασία καρδιάς, καταρράκτη κ.τ.λ.) αλλά και της μικρής του περιεκτικότητας σε απλά σάκχαρα και του χαμηλού του γλυκαιμικού δείκτη, το ταχίνι μπορεί να αποτελέσει μέρος της διατροφής των ατόμων με σακχαρώδη διαβήτη. Ακόμη, είναι καλή επιλογή ως συστατικό για την παρασκευή γλυκών, για παράδειγμα αντί του βουτύρου, καθώς είναι χαμηλό σε κορεσμένα λιπαρά. Αποτελεί επίσης καλή τροφή για τα παιδιά, γιατί είναι πλούσιο σε ενέργεια, σε ασβέστιο και άλλα μικροθρεπτικά συστατικά τα οποία είναι απαραίτητα στη φάση της ανάπτυξης που βρίσκεται ο παιδικός οργανισμός. Τέλος, επειδή το ταχίνι έχει υψηλή θερμιδική απόδοση, καλό θα είναι να είμαστε προσεκτικοί στην κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων, ιδιαίτερα αν βρισκόμαστε σε πρόγραμμα απώλειας βάρους.

Μα γιατί σε αυτήν την χώρα έχουμε τόσο έντονη επιδημία παιδικής παχυσαρκίας; Γιατί τα νήπια μας δεν δοκιμάζουν λαχανικά και υγιεινά φρούτα; Κάντε μια έρευνα στις έτοιμες παιδικές τροφές. Πρόκειται για τις πρώτες γεύσεις του νέου ανθρώπου, τόσο κρίσιμες για την ανάπτυξη του αισθητηρίου της γεύσης και της μελλοντικής διατροφικής συμπεριφοράς. Οι «απαραίτητες» για την «σωστή ανάπτυξη» κάθε βρέφους έτοιμες κρέμες.

Κοιτάξτε τι καταναλώνουν τα βρέφη μας σύμφωνα με τις οδηγίες των εταιριών βρεφικής διατροφής:

Κρέμα | Από πότε συστήνεται | Θερμίδες ανά έτοιμο γεύμα 100γρ | Υδατάνθρακες ανά έτοιμο γεύμα 100γρ | Απλά σάκχαρα ανά έτοιμο γεύμα 100γρ | Ζάχαρη (σακχαρόζη) ανά 100 γρ έτοιμου γεύματος Περιέχει:

«Φαρίν λακτέ με μπισκότα» Μετά τον 5ο μήνα 100 θερμίδες 19γρ 11.3γρ 4.2γρ Εδώδιμες ίνες 1.1γρ Μπισκότο 8%, Βανιλλίνη, Γάλα.

«Κρέμα 6 δημητριακών» Μετά τον 5ο μήνα 103 θερμίδες 19.5γρ 12.5γρ 5γρ Βανιλλίνη, Γάλα, Κριθάρι και σίκαλη.

«Μπισκοτόκρεμα» Μετά τον 5ο μήνα 103 θερμίδες 19.5γρ 11.4γρ 4.5γρ Γάλα, Βανιλλίνη, Μπισκότο 4%.

«Άνθος αραβοσίτου» Από τον 5ο μήνα 106 θερμίδες 19.5γρ 12γρ 5γρ Γάλα, Βανιλλίνη.

«Κρέμα βανίλια» Από τον 5ο μήνα 105 θερμίδες 19.5γρ 12γρ 5γρ Γάλα, Βανιλλίνη.

«Κρέμα 7 δημητριακών με μπανάνα» Μετά τον 6ο μήνα 100 θερμίδες 17γρ 12.5γρ 4.5γρ Μέλι, Γάλα, Άρωμα γκοφρέτας (!)

«Φαρίν λακτέ» Μετά τον 6ο μήνα 104 θερμίδες 18γρ 13γρ 5γρ Γάλα, Άρωμα βανίλιας, Καβουρδισμένη ζάχαρη (!)

«Φρουτόκρεμα» Μετά τον 6ο μήνα 102 θερμίδες 18γρ 13γρ 5γρ Σιτάλευρο, Γάλα, Άρωμα βανίλιας, Καβουρδισμένη ζάχαρη (!)

«Vanilla and Chocobites» 1-3 ετών 108 θερμίδες 18γρ Δεν αναφέρει Δεν αναφέρει Γάλα, Βανιλλίνη, Κομματάκια σοκολάτας 10%.

Σε πρώτη ανάγνωση η πρώτη έκπληξη είναι ότι οι κρέμες βρεφικής διατροφής μοιάζουν τόσο πολύ μεταξύ τους. Έχουν όλες ανεξαιρέτως τα ίδια πάνω κάτω συστατικά και τις ίδιες αναλογίες. Η δεύτερη έκπληξη έρχεται στην δοκιμή: έχουν και την ίδια γεύση! Κάντε ένα πείραμα στο σπίτι σας, πάρτε διαφορετικές βρεφικές κρέμες, κλείστε τα μάτια του συζύγου και δώστε του να φάει από κάθε μία και να μαντέψει ποια είναι: το πιο πιθανό είναι να μην μπορεί να ξεχωρίσει την μπισκοτόκρεμα από τον αραβόσιτο ή τα 7 δημητριακά. Οι προτροπές προς τις μητέρες που αναφέρονται στις περισσότερες συσκευασίες είναι να καταναλωθούν πριν συμπληρωθούν 6 μήνες ζωής, πράγμα μη σύμφωνο με τα διεθνή επιστημονικά δεδομένα. Και τι μας λένε τα παραπάνω νούμερα; Ας δούμε τι θεωρείται υγιεινό τρόφιμο και τι ανθυγιεινό για ένα παιδί αλλά και για έναν ενήλικα:

Υγιεινά και ανθυγιεινά τρόφιμα. Σε 100γρ προϊόντος διατροφής:
Υγιεινά Ανθυγιεινά
Απλά σάκχαρα: 2γρ ή λιγότερο Απλά σάκχαρα: 10γρ ή περισσότερο
Λιπαρά: 3γρ ή λιγότερο Λιπαρά: 20γρ ή περισσότερο
Νάτριο: 0.1γρ ή λιγότερο Νάτριο: 0.5γρ ή περισσότερο
Εδώδιμες ίνες: περισσότερο από 10γρ Εδώδιμες ίνες: λιγότερο από 2γρ
Πηγή: Food Standards Agency, UK

Βλέπουμε λοιπόν ότι όλες οι κρέμες περιέχουν υπερβολικά μεγάλα ποσά απλών σακχάρων, με σημαντικό ποσοστό αυτών την ζάχαρη. Οι εδώδιμες ίνες, σημαντικές για την λειτουργία του εντέρου, είναι πολύ λίγες. Πώς να εθίσουμε τα μικρά παιδιά και μωρά σε γλυκιές γεύσεις, σχεδόν πανομοιότυπες, τυποποιημένες και χωρίς ποικιλία, που θα τις καταναλώνουν καθημερινά, σε μεγάλες ποσότητες και για χρόνια, προς κέρδος κάποιων;

Πως θα απομακρύνουμε τα μικρά παιδιά και τα μωρά μια για πάντα από φυσικές γεύσεις, «ιδιαίτερες» και μη γλυκιές, όπως το μπρόκολο, το σπανάκι, οι φακές και ο αρακάς;
Τροφή για σκέψη..

πηγή: pediatros-thes.gr (του Στέλιου Παπαβέντση παιδιάτρου MRCPCH DCH IBCLC)

Σαν χθες το θυμάμαι που σήκωνα το τηλέφωνο και παρήγγειλα τις πρώτες μας 5 κυψέλες. Επίσης θυμάμαι χαρακτηριστικά πόση προετοιμασία είχαμε κάνει στο κτήμα για αυτά τα 5 μελισσάκια. Λίγο καιρό μετά, αφού είχαμε αρχίσει να συνηθίζουμε τις επιθεωρήσεις και να είμαστε πιο άνετοι στους χειρισμούς, ξεκίνησαν δειλά δειλά και τα όνειρα για το μεγάλο μελισσοκομικό αγρόκτημα. Φάνταζε τόσο μακρινό τότε.

Το μελισσοκομείο του Μπάμπη, με φόντο τη λίμνη των Κρεμαστών και την γέφυρα της Επισκοπής.

Αυτά τα χρόνια που μεσολάβησαν από τότε μέχρι σήμερα, ήταν αρκετά για να κατασταλάξω προσωπικά στο τι ακριβώς θέλω και σκοπεύω να κάνω από τη στιγμή που πήρα την απόφαση να εγκαταλείψω τη ζωή μου στην πόλη. Είχε έρθει πια η ώρα να γίνει το πρώτο μεγάλο βήμα προς τη μελισσοκομία μεγάλης κλίμακας. Για να καταστεί όμως αυτό δυνατό, έπρεπε να γίνει μια γενναία αύξηση της δυναμικότητας του μελισσοκομείου. Όμως το επάγγελμα αυτό, από ένα επίπεδο και μετά γίνεται πολύ ακριβό σπορ και μέσα στην οικονομική κρίση της εποχής είσαι υποχρεωμένος να σχεδιάσεις ένα πλάνο που ουσιαστικά δεν έχει περιθώρια αποτυχίας…

Στον δρόμο για τη λίμνη των Κρεμαστών.

Ήταν περασμένες δέκα όταν χτύπησε το τηλέφωνό μου και ένας άνδρας με ταλαιπωρημένη φωνή με ρώτησε αν ψάχνω να αγοράσω μελίσσια. «Τα παρατάω» μου είπε «φεύγω για Αμερική». Ο αρχικός ενθουσιασμός ξεθώριασε γρήγορα από περίεργα συναισθήματα. Σε μια χώρα βυθισμένη στο χρέος και με ένα μέλλον σκοτεινό και δυσοίωνο, αποφασίζουμε να πάρουμε τη σκυτάλη από κάποιον που απέτυχε και τα παρατά έχοντας μάλιστα την διπλή εμπειρία από εμάς. Μήπως είμαστε τρελοί; Δεν ξέρω. Φύσιν απαισιόδοξος, νοιώθω μια αδιανόητη σιγουριά της οποίας την προέλευση δε μπορώ να προσδιορίσω.

Το τοπίο στα σύνορα Αιτωλοακαρνανίας και Ευρυτανίας είναι μοναδικό.

Το ασημί Seat του Νίκου κατάπινε τα χιλιόμετρα στην Ιονία Οδό καθώς κατευθυνόμασταν νότια για τη λίμνη των Κρεμαστών. Γρήγορα όμως επανήλθαμε στην πραγματικότητα μπαίνοντας στο απαρχαιωμένο οδικό δίκτυο της ξεχασμένης δυτικής Ελλάδας, που στέκει ακόμα από την δεκαετία του 1960. Από τον Άγιο Βλάση στο Χούνη και να τα πρώτα έλατα· και αμέσως μετά ένα απίστευτο τοπίο με τη λίμνη στο βάθος. Ένας κόσμος ανέγγιχτος, παρθένος, που όμως κατά ένα περίεργο τρόπο αποπνέει απογοήτευση και εγκατάλειψη.

Μελισσοκομικό τρέιλερ με κυψέλες.

Ο Μπάμπης μου είπε ότι θα μας περιμένει με ένα μαύρο αγροτικό στην άκρη του δρόμου που οδηγεί στην γέφυρα της επισκοπής. Δεν ήταν δύσκολο να τον βρούμε, τα αυτοκίνητα που διασχίζουν το δρόμο στην περιοχή είναι ελάχιστα. Το ίδιο και οι κάτοικοι. Το μελισσοκομείο του ήταν απ’ τα πιο γραφικά που έχω δει ποτέ. Ίσως περισσότερο κι από αυτό που είχαμε στήσει στη λίμνη του Πουρναρίου. Ανοιξιάτικα ρείκια με μπουμπούκια έτοιμα να ανοίξουν, πεύκα και έλατα πιο ψηλά, αλλά και στο φόντο πάντα η λίμνη, πανταχού παρόν. Πόσο άλλαξε τη ζωή των ανθρώπων αλλά και την φύση του τοπίου αυτή η λίμνη;

Επιθεωρώντας τα μελίσσια.

«Πήρα μερικά κοφίνια, τα έσκισα και μετάγγισα τα σμήνη σε κυψέλες. Σιγά σιγά τις αύξανα μέχρι που έφτασα εδώ» μου είπε. «Κάποιες κυψέλες είναι 30 χρονών!» Και όμως ακόμα άντεχαν. Στην περιοχή αυτή αλλά και στην απέναντι όχθη, που ανήκει στην Ευρυτανία μέχρι το Καρπενήσι, βγαίνει ένα εξαιρετικό μέλι ελάτης. Όλοι οι μελισσοκόμοι της περιοχής ζούσαν απ’ αυτό το μέλι καθώς οι μετακινήσεις από εδώ είναι δύσκολες λόγω του κακοσυντηρημένου οδικού δικτύου. Όμως τα 2-3 τελευταία χρόνια ο έλατος δεν πάει καλά και σε συνδυασμό με την κρίση και τις αλλαγές στην φορολόγηση των αγροτών, οι περισσότεροι γονάτισαν.

Ένα εγκαταλελειμμένο βενζινάδικο στο χωριό Ορφανό πάνω απ’ το φράγμα των Κρεμαστών.

Στον γυρισμό αποφασίσαμε να πάμε απ’ το φράγμα. Όταν περάσαμε απ’ το Ορφανό, τον εγκαταλελειμμένο οικισμό της ΔΕΗ, αυτή η αίσθηση απογοήτευσης που μου είχε δημιουργήσει η περιοχή κορυφώθηκε μέσα μου. Δεν έχω ξανανιώσει ποτέ αυτήν την αίσθηση. Να φωνάζει η ίδια η φύση. Για αρκετά χιλιόμετρα δεν υπήρχε ψυχή, ενώ δεν συναντήσαμε κανένα αυτοκίνητο. Η εικόνα της έρημης παιδικής χαράς, των άδειων σπιτιών αλλά και του βενζινάδικου με την τιμή ακόμα σε δραχμές, έμεινε χαραγμένη στη μνήμη μου. «Κανείς δεν μένει πια εδώ» μας είπε ο φύλακας στην είσοδο του χωριού «οι τελευταίοι έφυγαν πριν 10-15 χρόνια».

Το μελισσοκομείο στη λίμνη των Κρεμαστών.

Όλο αυτό το σκηνικό εγκατάλειψης και παρακμής απ’ τη μία, αλλά και το γεγονός ότι ακριβώς γι αυτό το λόγο το τοπίο παρέμεινε παρθένο, μου δημιούργησε την επιθυμία να αναζητήσω πληροφορίες στο διαδίκτυο για την ιστορία του τόπου. Έμαθα για το φράγμα, που δημιούργησε τη λίμνη και έδωσε ηλεκτρικό ρεύμα σε όλη την Ελλάδα, εκσυγχρονίζοντας την, αλλά παράλληλα κατέστρεψε ολόκληρα χωριά, ξεριζώνοντας ανθρώπους, αναγκάζοντάς τους να μεταναστεύσουν στις κοντινές πόλεις. Ένα έργο που άλλαξε για πάντα τη μοίρα αυτού του τόπου και των κατοίκων του. Σήμερα πια έχουν απομείνει ελάχιστοι και είναι ξεχασμένοι απ’ όλους.

Είχαμε κάποιες αμφιβολίες για το κατά πόσον το 23 χρονών πια Mercedes θα μπορούσε να τα βγάλει πέρα φορτωμένο στις ανηφόρες, αλλά δεν είχαμε και άλλη επιλογή. Σε ένα φορτηγό δεν χωρούσαν όλες οι κυψέλες και θέλαμε απεγνωσμένα να αποφύγουμε την διπλή διαδρομή. Υπήρχαν σημεία στο δρόμο όπου κατολισθήσεις μεγάλων πέτρινων βράχων είχαν κλείσει τουλάχιστον το μισό οδόστρωμα και κανείς δεν φαινόταν να νοιάζεται. Ίσως βγαίνουν μόνο μια φορά στο τέλος του χειμώνα και τα μαζεύουν. Ελπίζω…

Τα φορτηγά λίγο πριν τη μεταφορά των μελισσιών.

Ήταν φανερό ότι ο Μπάμπης δεν ήθελε να φύγει μετανάστης για την Αμερική, αλλά το είχε πάρει απόφαση πως δεν είχε άλλη εναλλακτική. 50 χρόνια μετά οι κάτοικοι αυτής της περιοχής συνεχίζουν να ξεριζώνονται βίαια. Αυτές οι σκέψεις μου δημιουργούσαν μια μελαγχολία που με έκανε να ξεχάσω το γεγονός ότι ήμασταν εκεί για να πάρουμε μελίσσια, αρκετά ώστε να μας δώσουν παραγωγές που όταν ξεκινούσα μου φαίνονταν άπιαστες.

Η θέα απ’ το μελισσοκομείο ήταν εντυπωσιακή.

Αφού επιθεωρήσαμε τα μελίσσια, κάτσαμε μέχρι να σουρουπώσει ώστε να επιστρέψουν στις κυψέλες τους και οι τελευταίες συλλέκτριες μέλισσες. Ήταν 15 με 20 μέρες πίσω απ’ τα μελίσσια του κάμπου, αλλά αυτό ήταν απόλυτα φυσιολογικό. Ήταν σκεπασμένα με χιόνι μέχρι και πριν από τρεις εβδομάδες. Και κάπου εκεί καθώς συζητούσαμε διάφορα, άκουσα τον Μπάμπη να λέει «αχ και που θα ξημερώσουν αύριο…»

Αυτή η φράση θα με στοιχειώνει πάντα. Ο πόνος του ενός γίνεται η χαρά του άλλου, γεγονός που δεν σ’ αφήνει να χαρείς όσο θα ήθελες, δημιουργώντας σου ένα γλυκόπικρο συναίσθημα. Η Δυτική Ελλάδα ήταν ανέκαθεν μια βασανισμένη περιοχή. Η πιο φτωχή της Ευρώπης και αυτή με τους περισσότερους μετανάστες στο εξωτερικό σε αναλογία πληθυσμού. Για μένα που ζω εδώ, αλλά δεν κατάγομαι από εδώ, είναι περίεργη αίσθηση.

Απ’ τις αετοκορφές στα χειμαδιά, αναζητώντας την Άνοιξη.

Μετά το χωμάτινο φράγμα των Κρεμαστών, στην ανηφόρα μέχρι την Αλευράδα, το φορτηγό έφτασε στα όρια του. Αυτά τα 10 χιλιόμετρα τα κάναμε σε 1 ώρα και κάτι. Δεν συναντήσαμε ψυχή. Το ταξίδι της επιστροφής διήρκεσε συνολικά 4,30 ώρες. Μαλεσιάδα, Βαρετάδα, Αμφιλοχία, στάση στο Λουτρό για φαγητό, Ανοιξιάτικο και ευθεία για τον κάμπο της Άρτας. Αφού τοποθετήσαμε τα μελίσσια, αποφασίσαμε να μην τα ενοχλήσουμε για λίγες μέρες μέχρι να συνηθίσουν το νέο τους περιβάλλον. Οι μέλισσες στρεσάρονται πολύ εύκολα.

Υποσχέθηκα στον Μπάμπη ότι θα του τα προσέχω.

Στράτος Σαραντουλάκης

Η γέφυρα της Επισκοπής συνδέει τους νομούς Ευρυτανίας και Αιτωλοακαρνανίας και δημιουργήθηκε μαζί με την τεχνητή λίμνη των Κρεμαστών. Βρίσκεται στο δυτικό τμήμα του νομού, σε υψόμετρο 300 μέτρων και χτίστηκε πάνω απ’ το ομώνυμο χωριό που χάθηκε στα νερά της λίμνης.

Η Επισκοπή ήταν ένα μεγάλο χωριό, στο σημείο που περνούσε ο ποταμός Μέγδοβας. Το μέρος ήταν πεδινό, το πιο εύφορο του νομού Ευρυτανίας, και το χωριό βρισκόταν ακριβώς πάνω στον οδικό άξονα που συνδέει το Καρπενήσι με το Αγρίνιο. Το 1965, άρχισε η κατασκευή του φράγματος των Κρεμαστών το οποίο δημιούργησε την ομώνυμη τεχνητή λίμνη τα νερά της οποίας κατέκλυσαν την Επισκοπή και τα άλλα μικρότερα χωριά της περιοχής.

Οι κάτοικοι του χωριού, αφού πήραν κάποιες αποζημιώσεις για τις χαμένες τους περιουσίες, εγκατέλειψαν την περιοχή και εγκαταστάθηκαν κυρίως στο Αγρίνιο αλλά και σε άλλες πόλεις όπως στο Καρπενήσι, στη Λαμία, στην Αθήνα, αλλά και στο εξωτερικό. Κάποιοι κάτοικοι, ωστόσο, παρέμειναν στην περιοχή και έχτισαν το σημερινό μικρό χωρίο που βρίσκεται δίπλα από τη γέφυρα που ενώνει Ευρυτανία και Αιτωλοακαρνανία. Απέναντι ακριβώς, στην πλευρά της Αιτωλοακαρνανίας βρίσκεται το χωριό Ψηλόβραχος.

Στο παλιό χωριό, βρισκόταν ο ναός της Παναγίας της Επισκοπής, από τα σπουδαιότερα βυζαντινά μνημεία της Ελλάδας. Ο ιστορικός αυτός ναός υπήρξε κατά τα Βυζαντινά χρόνια έδρα της Επισκοπής Λιτζάς και Αγράφων και μαρτυρά τη σπουδαιότητα του χωριού κατά την εποχή εκείνη. Υπολογίζεται πως δημιουργήθηκε κατά την περίοδο της Εικονομαχίας (8ος – 9ος αιώνας). Όταν αποφασίστηκε η κατασκευή της τεχνητής λίμνης έγιναν έρευνες στο ναό και ανακαλύφθηκαν τρία στρώματα τοιχογραφιών, του 8ου-9ου αιώνα, του 11ου και του 13ου. Οι τοιχογραφίες αφαιρέθηκαν και μεταφέρθηκαν στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο των Αθηνών, όπου βρίσκονται και σήμερα.

πηγή: Wikipedia