Μια μικρή ομάδα μελισσοκόμων στο Μεξικό κατάφερε να προκαλέσει ισχυρό πλήγμα στον γίγαντα της βιοτεχνολογίας, την Monsanto, σταματώντας τις φιλοδοξίες της εταιρείας να φυτέψει χιλιάδες στρέμματα γενετικά τροποποιημένης σόγιας.

Δικαστής στην πολιτεία του Yucatán τον περασμένο μήνα ανακάλεσε την άδεια που εκδόθηκε για την Monsanto από το Υπουργείο Γεωργίας του Μεξικού, η οποία επιτρέπει την εμπορική φύτευση της γενετικά τροποποιημένης Round-up ready σόγιας.

Η άδεια αυτή έδινε στην Monsanto τη δυνατότητα να φυτέψει τους σπόρους σε επτά πολιτείες (625.000 στρέμματα), παρά τις διαμαρτυρίες χιλιάδων αγροτών Μάγια, μελισσοκόμων, της Greenpeace, της Εθνικής Επιτροπής του Μεξικού για την Βιοποικιλότητα και του Εθνικού Ινστιτούτου Οικολογίας.

Κατά την ανάκληση της άδειας, ο δικαστής πείστηκε από τα επιστημονικά στοιχεία που παρουσιάστηκαν σχετικά με τους κινδύνους που προέρχονται από τις γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες σόγιας για την παραγωγή μελιού στην χερσόνησο Yucatán. «Η συνύπαρξη μεταξύ της παραγωγής μελιού και γενετικά τροποποιημένης σόγιας είναι αδύνατη», αποφάνθηκε ο δικαστής.

Το Μεξικό είναι ο έκτος μεγαλύτερος παραγωγός στον κόσμο και ο τρίτος μεγαλύτερος εξαγωγέας μελιού. Περίπου 25.000 οικογένειες στην χερσόνησο Yucatán εξαρτώνται από την παραγωγή μελιού. Αυτή η τροπική περιοχή παράγει περίπου το 40% του μελιού της χώρας, σχεδόν το σύνολο του οποίου εξάγεται στην ΕΕ.

Οι Roundup-ready καλλιέργειες – σόγιας, καλαμποκιού, ζαχαρότευτλων και βαμβακιού – έχουν τροποποιηθεί ώστε να είναι ανθεκτικές στο glyphosate, το δραστικό συστατικό του φυτοφαρμάκου Roundup.

Πολλοί υποστηρίζουν ότι το glyphosate ενέχει κίνδυνο για την υγεία ανθρώπων και ζώων, κάτι που η Monsanto και άλλες εταρείες αρνούνται.

Οι γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες μπορούν να καταστρέψουν τους μελισσοκόμους του Μεξικού, οι οποίοι εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές προς την Ε.Ε. Μια απόφαση – ορόσημο του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου του 2011 περιορίζει σε σημαντικό βαθμό την πώληση μελιού που περιέχει γύρη από γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες.

Μέλι που περιέχει περισσότερο από 0,9% γενετικά τροποποιημένης γύρης πρέπει να φέρει ειδική σήμανση και δεν μπορεί να διατεθεί στην αγορά ως βιολογικό προϊόν. Ορισμένες χώρες, όπως η Γερμανία, έχουν απαγορεύσει εντελώς το μέλι που περιέχει γενετικά τροποποιημένη γύρη.

πηγή: karfitsa.gr

Όταν ανθίζει η κουτσουπιά είναι ένα απ’ τα ωραιότερα δέντρα. Πόσοι γνωρίζουν όμως ότι τα άνθη της τρώγονται; Ωμά αλλά και τουρσί. Οι μελισσοκόμοι λένε ότι μόλις ανθίσουν βουίζουν σαν ηχεία από τις μέλισσες που προσελκύουν. Δίνει κυρίως νέκταρ αλλά και γύρη σε μικρότερες ποσότητες.

Είναι φυτό που βοηθάει πολύ στην ανάπτυξη των μελισσιών ενώ τις χρονιές με πολύ υγρασία και υψηλές θερμοκρασίες δίνει και μελίτωμα, καθώς αναπτύσσονται μύκητες στο φύλλωμα της, το οποίο απομυζούν οι μέλισσες.

Είναι φυλλοβόλο δέντρο που δεν έχει μεγάλες απαιτήσεις και οι περισσότεροι φυτεύουν για αισθητικούς λόγους. Παλιότερα πίστευαν ότι στην κουτσουπιά κρεμάστηκε ο Ιούδας γι αυτό και την αποκαλούσαν και δένδρο του Ιούδα.

Η διμορφοθήκη είναι ένα είδος μαργαρίτας το οποίο έχει πολύ μεγάλη δειάρκεια ανθοφορίας, από τον Φεβρουάριο-Μάρτιο μέχρι τον Σεπτέμβριο και μπορεί και παραπάνω. Είναι πολυετές ποώδες φυτό το οποίο όμως μετά την δεύτερη χρονιά γεράζει και βγάζει λιγότερα άνθη. Επίσης έχει μέτρια ανθεκτικότητα και δεν αντέχει στον παγετό. Αυτό στη φωτογραφία είναι ένα απ’ τα ελάχιστα που μας έμειναν μετά τον βαρύ χειμώνα. Είναι φυτό με μελισσοκομικό ενδιαφέρον καθώς δίνει κυρίως γύρη.

Το μέλι υπάρχει πιθανότητα να περιέχει σπόρια του κλωστριδίου της αλλαντίασης (Clostridium botulinum) τα οποία μπορούν να αναπτυχθούν στον εντερικό σωλήνα βρεφών ηλικίας μικρότερης του ενός έτους, παράγοντας τοξίνες οι οποίες επηρεάζουν τις νευρικές απολήξεις και προκαλούν παράλυση μέσω της παρεμπόδισης της απελευθέρωσης των απαραίτητων νευροδιαβιβαστών ενώ μπορούν να επιφέρουν ακόμα και τον θάνατο. Το βακτηρίδιο της αλλαντίασης βρίσκεται παντού στο περιβάλλον, στο χώμα, στο νερό, στα μικροσωματίδια του αέρα αλλά και σε άλλες τροφές. Δεν είναι ακόμα γνωστό πόσα σπόρια χρειάζεται να καταναλωθούν για να εκδηλωθεί ο βρεφικός βοτουλισμός ή γιατί κάποια μόνο βρέφη αρρωσταίνουν και κάποια άλλα όχι. Ο σπόρος του κλωστριδίου της αλλαντίασης μπορεί να επιβιώσει στο μέλι αλλά δεν μπορεί να πολλαπλασιαστεί η να παράγει τοξίνες, λόγω των ανασταλτικών ιδιοτήτων του μελιού. Ωστόσο αν ο σπόρος φτάσει στο βρεφικό έντερο οι σπόροι αυτοί μπορεί να αναπτυχθούν.

Σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσιεύσεις τα τελευταία 10 χρόνια αναφέρθηκαν παγκοσμίως 650 περιπτώσεις αλλαντίασης απ’ τις οποίες το 25% οφειλόταν στο μέλι. Στην ΕΕ από το 1978 που έγινε η πρώτη αναφορά έχουν αναφερθεί 49 περιπτώσεις. Ενώ από δείγματα μελιού που εξετάστηκαν στις ΗΠΑ βρέθηκε ότι το 10% περιείχε σπόρια, στην Ιαπωνία 8,5% και στην Ιταλία 6,5%.

Δεν είμαστε ακόμα σε θέση να γνωρίζουμε αν τα σπόρια είναι συστατικά του νέκταρος, ή εάν βρίσκονται τυχαία στο άνθος. Επίσης δεν υπάρχει επίσημη έρευνα για το αν τα Ελληνικά μέλια περιέχουν σπόρια αλλαντίασης, σε ποια συχνότητα και ποιου τύπου (υπάρχουν 6 διαφορετικοί τύποι αλλαντίασης). Τα τελευταία χρόνια ακούγονται κάποιες απόψεις ότι το φυσικό μέλι που δεν έχει υποστεί καμία επεξεργασία είναι εντελώς ακίνδυνο για τα βρέφη υπονοώντας ότι η αλλαντίαση μολύνει το μέλι στο στάδιο της επεξεργασίας του. Αυτές οι απόψεις στερούνται επιστημονικής τεκμηρίωσης και δεν πρέπει να ακούγονται από μελισσοκόμους.

Μέχρι λοιπόν να διερευνηθεί το θέμα περαιτέρω και να έχουμε μια επίσημη επιστημονική άποψη επί του θέματος, είναι προτιμότερο να μην δίνετε μέλι σε βρέφη ηλικίας μικρότερης του ενός έτους. Η αλλαντίαση είναι μία πολύ σπάνια ασθένεια μεν, αλλά πιθανή και σοβαρή. Το μέλι είναι εντελώς αβλαβές για παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας λόγω της ωρίμανσης του εντέρου.

Στον κήπο είχαμε φυτέψει μεταξύ άλλων και ρόκα (Eruca sativa). Είναι ένα αρωματικό χορταρικό, που χρησιμοποιείται κυρίως σε σαλάτες, ιθαγενές της Ευρώπης κοινό στην Ελλάδα. Θεωρείται φυτό με μελισσοκομική αξία (Γενναδίου, 1959). Οι περισσότεροι μελισσοκόμοι το αγνοούν αυτό. Όχι άδικα καθώς στη σχετική βιβλιογραφία σπανίως αναφέρεται.

πατήστε στη φωτογραφία για να την δείτε σε μεγαλύτερη ανάλυση

Οι μέλισσες την εντόπισαν και δεν άφησαν την ευκαιρία. Οι αρχαίοι θεωρούσαν τη ρόκα αφροδισιακό χόρτο.  Έχει φαρμακευτικές ιδιότητες καθώς από τους σπόρους του φυτού λαμβάνεται ένα έλαιο το οποίο καταπολεμά τη βρογχίτιδα.

πατήστε στη φωτογραφία για να την δείτε σε μεγαλύτερη ανάλυση

Οι βροχές των τελευταίων ημερών του Μαρτίου έριξαν το άνθος της αμυγδαλιάς και οι μέλισσες ότι πρόλαβαν, πρόλαβαν. Στο χειμερινό μελισσοκομείο που διατηρούμε στα πεδινά, έχουμε φυτέψει πολλά μελισσοκομικά φυτά, καρποφόρα αλλά και άλλα, τα οποία εκτός των άλλων, λειτουργούν και ως δείκτες, προσφέροντάς μας μια πιο γενική γνώση περί των ανθοφοριών. Αρχές Απρίλη λοιπόν αμέσως μετά την αμυγδαλιά άνθισε και η αχλαδιά η οποία είναι ελκυστική κυρίως για την γύρη της και όχι το νέκταρ.

πατήστε στη φωτογραφία για να την δείτε σε μεγαλύτερη ανάλυση

Η σημασία της γύρης για την επιβίωση των μελισσών είναι θεμελιώδης, αφού από τη γύρη οι μέλισσες προσλαμβάνουν τα περισσότερα και κυριότερα θρεπτικά στοιχεία που έχουν ανάγκη για να επιβιώσουν. Συνάμα η αχλαδιά εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό απ’ την διαδικασία της επικονίασης. Η μέλισσα συλλέγει τη γύρη από τους στήμονες του άνθους. Οι γυρεόκοκκοι οι οποίοι βρίσκονται στους ανθήρες των στημόνων περιλαμβάνουν τα αρσενικά γεννητικά κύτταρα. Η συλλέκτρια μέλισσα πλάθει τη γύρη σε μικρούς σβόλους την οποία τοποθετεί στα πίσω της πόδια για να την μεταφέρει στην κυψέλη.

Πολλοί καταναλωτές παραπονούνται στους μελισσοκόμους τους ότι το μέλι που τους έδωσαν ήταν διαφορετικό από αυτό που είχαν προμηθευτεί την προηγούμενη χρονιά, παρότι ήταν η ίδια ποικιλία. Τι έχει συμβεί; Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Στην Ελληνική επικράτεια δεν υπάρχουν περιοχές με αποκλειστικές καλλιέργειες. Δηλαδή περιοχές όπου συναντάς μόνο μία καλλιέργεια και αν κανείς πάει τα μελίσσια του εκεί θα πάρει μια 100% αμιγή ποικιλία μελιού, όπως για παράδειγμα συμβαίνει στις ΗΠΑ με την αμυγδαλιά. Σε περιοχές δηλαδή που δεν υπάρχουν άλλα φυτά και μετά την ανθοφορία τα μελίσσια πρέπει υποχρεωτικά να μετακινηθούν γιατί θα λιμοκτονήσουν καθώς η περιοχή μετατρέπεται σε “έρημο”. Επίσης οι μέλισσες κινούνται σε μεγάλες αποστάσεις που φτάνουν και ξεπερνούν τα 4 χλμ προς κάθε κατεύθυνση.

Στην Ελλάδα σε μια έκταση αυτού του μεγέθους συναντά κανείς μια πληθώρα άνθεων. Αυτό σημαίνει ότι το νέκταρ που συλλέγουν οι μέλισσες σε μια περιοχή που κάποιος μελισσοκόμος πήγε να συλλέξει για παράδειγμα μέλι καστανιάς, προέρχεται κυρίως από καστανιές αλλά και από μια πανδαισία αγριολούλουδων και αγριοβότανων του δάσους που φύονται στην περιοχή. Όταν λέμε δηλαδή μέλι καστανιάς εννοούμε ότι το μέλι αυτό περιέχει πχ 80% γυρεόκοκους καστανιάς, 3% πικραλίδας, 2% λαδανιάς, 4% αγριομολόχας κτλ. Αυτά τα αγριολούλουδα προσθέτουν τη δική τους πινελιά στο τελικό άρωμα.

Ο ίδιος μελισσοκόμος λοιπόν, κάνοντας τους ίδιους ακριβώς χειρισμούς, με τα ίδια μελίσσια, στο ίδιο ακριβώς μέρος, την ίδια χρονική περίοδο, παίρνει ελαφρώς διαφορετικά μέλια σε άρωμα από χρονιά σε χρονιά και αυτό είναι απολύτως φυσικό. Γιατί την επόμενη χρονιά μπορεί να κρατήσουν για παράδειγμα οι βροχές λίγο παραπάνω και να κάψουν το άνθος της αγριοτριανταφυλλιάς που πέρυσι έδωσε μια ιδιαιτερότητα στο τελικό άρωμα. Ή μπορεί οι μέλισσες αυτήν τη χρονιά να επιλέξουν να πάνε περισσότερο σε κάποια απ’ τα άνθη που πήγαν πέρυσι και έτσι το μέλι να έχει διαφορετικό άρωμα.

Μόνο τα ανθρώπινα χαρμάνια έχουν πάντα το ίδιο άρωμα, γιατί η ομοιομορφία συντελεί και στην συγκράτηση της πελατείας. Τα χαρμάνια όμως είναι μέλια χαμηλότερης ποιότητας καθώς έχουν υποστεί θερμική επεξεργασία όπως έχουμε αναλύσει εκτενώς εδώ. Γι αυτό το λόγο επιλέγουμε αμιγείς ποικιλίες μελιών, όπως ακριβώς τις παράγουν οι μέλισσες, γνωρίζοντας ότι η γεύση είναι φυσικό να αλλάζει ελαφρώς χρόνο με το χρόνο.

Οι περισσότεροι καταναλωτές δεν είναι ενημερωμένοι για τις ιδιότητες του μελιού και για τα χαρακτηριστικά που προσδιορίζουν την ποιότητά του. Μερικά απ’ τα λάθη που κάνουν κατά την συντήρηση του είναι:

1.    Θεωρούν ένα κρυσταλλωμένο μέλι χαλασμένο ή νοθευμένο και το πετάνε.

2.    Αφήνουν ανοικτό το βάζο του μελιού με αποτέλεσμα να απορροφήσει υγρασία από το περιβάλλον και να ξινίσει.

3.    Τοποθετούν το μέλι σε γυάλινα βάζα που είχαν προηγουμένως ένα άλλο προϊόν (καφέ, τσάι, καρυκεύματα κ.ά.) με αποτέλεσμα το μέλι να αποκτά την οσμή του βάζου.

4.    Τοποθετούν το μέλι σε πλαστικά βάζα ακατάλληλα για τρόφιμα.

5.    Εκλαμβάνουν το φυσικό άρωμα και γεύση κάποιων αμιγών μελιών, όπως της ερείκης, της καστανιάς και του πολύκομβου σαν αλλοίωση.

6.    Ρευστοποιούν το μέλι στον ήλιο, ή σε μια άμεση πηγή θέρμανσης ζεσταίνοντας το υπερβολικά.

7.    Διατηρούν το μέλι σε θερμοκρασία που επιταχύνει την κρυστάλλωση ή την ζύμωσή του.

8.    Εάν δεν καταναλώσουν το μέλι μετά από κάποιο χρονικό το πετούν νομίζοντας ότι χάλασε.