Η ελληνική ύπαιθρος φιλοξενεί μια εξαιρετική ποικιλία μελισσοκομικών φυτών, πολλά από τα οποία διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην επιβίωση και την παραγωγικότητα των μελισσοσμηνών κατά τη διάρκεια των «δύσκολων» μηνών του καλοκαιριού. Ανάμεσα σε αυτά, εξέχουσα θέση κατέχει η Λυγαριά (Vitex agnus-castus), ένας ιθαγενής θάμνος της Μεσογείου που συνδυάζει την ανθεκτικότητα, την πλούσια νεκταροέκκριση και μια βαθιά ιστορική διαδρομή που ξεκινά από την αρχαιότητα.

Η Λυγαριά, γνωστή και ως αλυγαριά, λυγιά, αγνός, αγνιά, καναπίτσα, ανήκει στην οικογένεια των Χειλανθών και είναι φυλλοβόλος, πολύκλαδος θάμνος ή μικρό δέντρο, το ύψος του οποίου μπορεί να κυμανθεί από 1 έως και 3 μέτρα. Διακρίνεται εύκολα από τα χαρακτηριστικά παλαμοσχιδή φύλλα της, τα οποία αποτελούνται συνήθως από πέντε έως επτά λογχοειδή φυλλάρια με έντονο αρωματικό χαρακτήρα λόγω των αιθέριων ελαίων που περιέχουν.

Ο καρπός είναι μικρή σφαιρική δρύπη με σκούρο καστανό έως μαύρο χρώμα όταν ωριμάσει. Οι καρποί περιέχουν αιθέρια έλαια και βιοδραστικές ουσίες που χρησιμοποιούνται εδώ και αιώνες στη φαρμακευτική και τη βοτανοθεραπεία.

Η Λυγαριά είναι φυτό υδροχαρές αλλά και εξαιρετικά ανθεκτικό στην ξηρασία μόλις εγκατασταθεί. Απαντάται κυρίως σε χαμηλά υψόμετρα, σε υγρές τοποθεσίες, όπως όχθες ποταμών, ρέματα, υγρούς λειμώνες, παράκτιες περιοχές και χαντάκια, όπου οι ρίζες της μπορούν να έχουν πρόσβαση σε υπόγειο ορίζοντα νερού.

Μελισσοκομική αξία

Η λυγαριά θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα αυτοφυή καλοκαιρινά μελισσοκομικά φυτά της Ελλάδας, κυρίως επειδή ανθίζει σε μια περίοδο κατά την οποία οι διαθέσιμες ανθοφορίες είναι περιορισμένες σε πολλές περιοχές της χώρας.

Η ανθοφορία ξεκινά συνήθως από τα τέλη Ιουνίου και κορυφώνεται κατά τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, ενώ σε περιοχές με επάρκεια εδαφικής υγρασίας μπορεί να συνεχιστεί έως και τον Σεπτέμβριο. Η διάρκεια της ανθοφορίας εξαρτάται σημαντικά από τις κλιματικές συνθήκες και ιδιαίτερα από τη διαθεσιμότητα νερού.

Αποτελεί εξαιρετική πηγή νέκταρος, ιδιαίτερα ευεργετικού για τα μελισσοσμήνη, κυρίως των άγονων νησιών και των παράκτιων περιοχών που την περίοδο εκείνη στερούνται άλλων πηγών. Η νέκταροέκκριση είναι συνήθως έντονη κατά τις πρωινές ώρες και ευνοείται από υψηλή σχετική υγρασία και επαρκή εδαφική υγρασία. Αντίθετα, παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας μπορούν να μειώσουν σημαντικά την παραγωγή νέκταρος.

Η γύρη της είναι αλευρώδους υφής και χρώματος. Δεν έχει παρατηρηθεί συστηματική συλλογή γύρης σε μπαλάκια και μεταφορά στην κυψέλη. Ίσως μεταφέρεται παθητικά όση ποσότητα κολλάει στο σώμα της μέλισσας κατά τη συλλογή νέκταρος.

Το μέλι της λυγαριάς

Παρότι η λυγαριά παράγει αξιόλογες ποσότητες νέκταρος, στην Ελλάδα σπάνια παράγεται μονοανθικό μέλι λυγαριάς. Συνήθως το νέκταρ της συμμετέχει στη σύνθεση πολυανθικών θερινών μελιών μαζί με άλλα μελισσοκομικά φυτά της ίδιας περιόδου.

Η λυγαριά στην αρχαιότητα και τη μυθολογία

Η λυγαριά κατείχε ιδιαίτερη θέση στον αρχαίο ελληνικό κόσμο και συνδεόταν στενά με την αγνότητα, τη γονιμότητα και την προστασία.

Κατά τη διάρκεια των Θεσμοφορίων, της σημαντικότερης γιορτής προς τιμήν της Δήμητρας και της Περσεφόνης, οι γυναίκες συνήθιζαν να στρώνουν κλαδιά λυγαριάς στα καθίσματα ή στα πρόχειρα κρεβάτια τους, καθώς πίστευαν ότι το φυτό είχε την ιδιότητα να καταστέλλει τη σεξουαλική επιθυμία (αναφροδισιακό) και να διατηρεί την αγνότητα κατά τη διάρκεια των θρησκευτικών τελετών.

Ο Ιπποκράτης, ο Διοσκουρίδης και αργότερα ο Γαληνός περιγράφουν τη λυγαριά στα συγγράμματά τους ως φαρμακευτικό φυτό με ποικίλες θεραπευτικές εφαρμογές. Στη σύγχρονη φυτοθεραπεία, εκχυλίσματα των καρπών της χρησιμοποιούνται κυρίως για την αντιμετώπιση διαταραχών που σχετίζονται με τον γυναικείο ορμονικό κύκλο, αν και οι χρήσεις αυτές βασίζονται σε συγκεκριμένες φαρμακολογικές ιδιότητες και πρέπει να αξιολογούνται σύμφωνα με τις σύγχρονες ιατρικές κατευθυντήριες οδηγίες.

Στον μεσογειακό χώρο, η λυγαριά υπήρξε διαχρονικά φυτό με πολλαπλές χρήσεις. Εκτός από τη φαρμακευτική αξία της, οι εύκαμπτοι βλαστοί της χρησιμοποιούνταν ευρέως στην καλαθοπλεκτική, ενώ η έντονη καλοκαιρινή ανθοφορία της την καθιστούσε σταθερό σημείο αναφοράς τόσο για τους μελισσοκόμους όσο και για τους φυσιολάτρες.

Συμπέρασμα

Η λυγαριά αποτελεί ένα εξαιρετικά σημαντικό αυτοφυές μελισσοκομικό φυτό της ελληνικής χλωρίδας. Η παρατεταμένη καλοκαιρινή ανθοφορία της, η αξιόλογη παραγωγή νέκταρος και γύρης και η ιδιαίτερη οικολογική της προσαρμογή στις παραποτάμιες περιοχές την καθιστούν πολύτιμο σύμμαχο της μελισσοκομίας.

Το μέλι αποτελεί διαχρονικά σύμβολο αγνότητας, φυσικότητας και υγείας. Ωστόσο, πίσω από τη χρυσή του όψη, εξελίσσεται εδώ και χρόνια μία από τις πιο εκτεταμένες και οργανωμένες απάτες τροφίμων παγκοσμίως. Όπως αποκαλύφθηκε στην πρόσφατη διαδικτυακή ημερίδα της European Beekeeping Association (EBA), η νοθεία στο μέλι δεν είναι απλώς αποτέλεσμα «παράνομων πρακτικών», αλλά προϊόν θεσμικών αδυναμιών, νομοθετικών κενών και πολιτικής απροθυμίας.

Η πρόσφατη διαδικτυακή ημερίδα της European Beekeeping Association (EBA), με τη συμμετοχή κορυφαίων επιστημόνων στον τομέα της μελισσοκομίας και της ασφάλειας τροφίμων, ανέδειξε με σαφήνεια ότι η νοθεία στο μέλι δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά αποτέλεσμα σοβαρών θεσμικών και νομοθετικών αδυναμιών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Dr. Dražen Lušić, πρόεδρο της International Honey Commission, η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν διαθέτει έναν σαφή και δεσμευτικό νομικό ορισμό της απάτης τροφίμων στην αγροδιατροφική αλυσίδα. Η νομοθεσία της ΕΕ αποφεύγει συστηματικά τον όρο “food fraud” και τον αντικαθιστά με τον πιο ουδέτερο και τεχνικό όρο “non-compliance”, δηλαδή «μη συμμόρφωση».

Η επιλογή αυτή δεν είναι απλώς γλωσσική· έχει τεράστιες πρακτικές συνέπειες. Ένα προϊόν μπορεί να είναι ουσιαστικά νοθευμένο, να περιέχει προστιθέμενα σιρόπια ή να έχει υποστεί επεξεργασίες που αλλοιώνουν τη φυσική του σύσταση, και παρ’ όλα αυτά να μην χαρακτηρίζεται επισήμως ως απάτη, εφόσον η νοθεία του δεν αποδεικνύεται με μεθόδους πλήρως επικυρωμένες σε νομικό επίπεδο.

Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στην ημερίδα είναι αποκαλυπτικά. Στην κοινή ευρωπαϊκή δράση ελέγχου μελιού την περίοδο 2020–2021, σχεδόν το 46% των δειγμάτων που εξετάστηκαν κρίθηκαν ύποπτα για νοθεία. Παρά το εξαιρετικά υψηλό αυτό ποσοστό, τα προϊόντα αυτά δεν αποσύρθηκαν από την αγορά. Χαρακτηρίστηκαν απλώς ως “suspicious” και συνέχισαν να κυκλοφορούν κανονικά εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Την ίδια στιγμή, η ΕΕ εισάγει περισσότερους από 300.000 τόνους μελιού ετησίως, σε τιμές που συχνά κυμαίνονται κάτω από τα δύο ευρώ ανά κιλό, επίπεδα στα οποία η παραγωγή αυθεντικού μελιού είναι πρακτικά αδύνατη.

Ένα από τα πιο κρίσιμα και λιγότερο κατανοητά σημεία του συστήματος, αφορά την έννοια του λεγόμενου “dispatch country”. Στα συνοδευτικά έγγραφα που απαιτούνται για την εισαγωγή μελιού στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν δηλώνεται υποχρεωτικά η χώρα συγκομιδής ή παραγωγής του μελιού. Αντίθετα, δηλώνεται η χώρα αποστολής, δηλαδή η χώρα από την οποία το προϊόν αποστέλλεται προς την ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι ένα μέλι που έχει παραχθεί, ή καλύτερα «συντεθεί», στην Κίνα μπορεί να μεταφερθεί χύμα σε μια τρίτη χώρα, όπως για παράδειγμα η Ουκρανία, η Τουρκία, το Βιετνάμ ή κάποια χώρα της Λατινικής Αμερικής, και από εκεί να αποσταλεί στην Ευρώπη. Στα επίσημα έγγραφα, η χώρα αυτή θα εμφανίζεται ως χώρα αποστολής, χωρίς καμία υποχρεωτική αναφορά στην πραγματική χώρα παραγωγής.

Η πρακτική αυτή έχει ως αποτέλεσμα την ουσιαστική απώλεια της ιχνηλασιμότητας. Το μέλι εισέρχεται στην ΕΕ με χαμηλό επίπεδο ελέγχου, καθώς έχει ταξινομηθεί ως προϊόν χαμηλού κινδύνου για τη δημόσια υγεία. Οι φυσικοί έλεγχοι περιορίζονται σε μόλις 1–4% των φορτίων, ενώ ακόμη και όταν πραγματοποιηθούν αναλύσεις και προκύψουν ενδείξεις νοθείας, το προϊόν δεν απορρίπτεται αλλά χαρακτηρίζεται ως «ύποπτο» και εισάγεται κανονικά. Μετά τον εκτελωνισμό, τα συνοδευτικά πιστοποιητικά παύουν να ακολουθούν το προϊόν στην εσωτερική αγορά και δεν απαιτείται ιχνηλασιμότητα σε επίπεδο παρτίδας. Έτσι, το μέλι μπορεί να αναμειχθεί με μικρές ποσότητες ευρωπαϊκού μελιού, να επανασυσκευαστεί, να αποκτήσει νέα τιμολόγια και νέα ετικέτα, και τελικά να πωληθεί ως «μείγμα μελιών ΕΕ και εκτός ΕΕ» ή ακόμη και να δημιουργηθεί η εντύπωση ευρωπαϊκής προέλευσης.

Το σύστημα αυτό δεν είναι τυχαίο ούτε προσωρινό. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν διαθέτει ακόμη Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Αναφοράς για το μέλι, το μόνο όργανο που θα μπορούσε να επικυρώσει επισήμως μεθόδους ανίχνευσης νοθείας με νομική ισχύ. Χωρίς ένα τέτοιο εργαστήριο, καμία μέθοδος, όσο προηγμένη κι αν είναι επιστημονικά, δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί δεσμευτικά σε δικαστικό επίπεδο. Με βάση τις πιο ρεαλιστικές εκτιμήσεις, η πλήρης λειτουργία ενός τέτοιου μηχανισμού δεν αναμένεται πριν από το 2038–2040, αφήνοντας για πολλά ακόμη χρόνια την αγορά ουσιαστικά ανεξέλεγκτη.

Οι συνέπειες αυτής της θεσμικής αδράνειας είναι πολλαπλές και σοβαρές. Οι Ευρωπαίοι μελισσοκόμοι βρίσκονται αντιμέτωποι με αθέμιτο ανταγωνισμό, καθώς καλούνται να ανταγωνιστούν προϊόντα εξαιρετικά χαμηλού κόστους που δεν αντανακλούν πραγματικές συνθήκες παραγωγής. Πολλοί εγκαταλείπουν το επάγγελμα, με άμεσες επιπτώσεις όχι μόνο στην αγροτική οικονομία, αλλά και στη βιοποικιλότητα και την επικονίαση. Οι καταναλωτές, από την άλλη πλευρά, εξαπατώνται πληρώνοντας για προϊόντα που στερούνται των θρεπτικών και βιολογικών ιδιοτήτων του αυθεντικού μελιού, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ενδέχεται να καταναλώνουν προϊόντα με αμφίβολες επιπτώσεις στην υγεία.

Όπως τόνισε ο Dr. Juraj Majtan, η πλήρης εξάλειψη της απάτης στο μέλι ενδέχεται να μην είναι ρεαλιστικός στόχος στο άμεσο μέλλον. Ωστόσο, η κατάσταση μπορεί να αλλάξει εάν η νοθεία καταστεί δυσκολότερη, πιο επικίνδυνη και λιγότερο κερδοφόρα. Μέχρι να υπάρξουν ουσιαστικές θεσμικές αλλαγές, η μόνη πραγματικά ασφαλής επιλογή για τον καταναλωτή παραμένει η προμήθεια τοπικού μελιού από γνωστούς και αξιόπιστους μελισσοκόμους.

Η νοθεία στο μέλι δεν αποτελεί τεχνικό πρόβλημα, αλλά πολιτικό και θεσμικό ζήτημα. Η επιστημονική γνώση υπάρχει, τα δεδομένα είναι σαφή και οι επιπτώσεις ορατές. Αυτό που λείπει είναι η αποφασιστικότητα να μετατραπεί η γνώση σε πράξη και να προστατευθούν ουσιαστικά τόσο οι παραγωγοί όσο και οι καταναλωτές. Μέχρι τότε, το μέλι θα παραμένει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς ένα φυσικό προϊόν μπορεί να μετατραπεί σε σύμβολο θεσμικής αποτυχίας.

Το θαλάσσιο ερύγγιο (Eryngium maritimum) είναι ένα ακανθώδες, πολυετές φυτό, με έντονο μελισσοκομικό ενδιαφέρον, που συναντάται κυρίως σε αμμώδεις παραλίες και αμμοθίνες της Μεσογείου.

 

Είναι γνωστό σε πολλές περιοχές και ως «γαλανόχορτο», «θάλασσιος ελαιόπρινος», «ηρύγγιον το παράλιον», «κροκοδείλεον», «ερύγγιο» κ.α. Χαρακτηρίζεται από τα ιδιαίτερα αγκαθωτά φύλλα του, που έχουν ασημοπράσινη απόχρωση και οδοντωτές άκρες, καθώς και από τα εντυπωσιακά μπλε-μωβ άνθη του που σχηματίζονται κατά τους θερινούς μήνες.

Το θαλάσσιο ερύγγιο προσελκύει πληθώρα επικονιαστών, ιδιαίτερα μέλισσες, καθώς αποτελεί αξιόπιστη πηγή νέκταρος και γύρης (κρεμ χρώματος), ακόμα και σε ξηρές καιρικές συνθήκες, όπου άλλα φυτά μειώνουν την ανθοφορία τους. Έτσι, συνεισφέρει σημαντικά στη διατήρηση της μελισσοπανίδας και αποτελεί σημαντικό καλοκαιρινό μελισσοκομικό φυτό για παράκτιες περιοχές.

Εκτός όμως από την μελισσοκομική του αξία, το θαλάσσιο ερύγγιο είναι γνωστό από την αρχαιότητα και για τις παραδοσιακές του φαρμακευτικές ιδιότητες. Ο Διοσκουρίδης το αναφέρει ως «κροκοδείλεον», κι αναφέρεται στις φαρμακευτικές του ιδιότητες ως αιματαγωγό για τα ρουθούνια της μύτης αλλά κι ως ωφέλιμο για τη σπλήνα.

Χρησιμοποιείται επίσης ως ήπιο διουρητικό και τονωτικό του ουροποιητικού συστήματος, ενώ σε παλαιότερες εποχές πιστευόταν ότι ανακουφίζει και από μικρά οιδήματα ή προβλήματα πέψης. Σήμερα, η χρήση του είναι περιορισμένη, όμως εξακολουθεί να εκτιμάται στη λαϊκή βοτανοθεραπεία σε ορισμένες περιοχές.

Πέρα από τη θεραπευτική του χρήση, το φυτό παίζει και οικολογικό ρόλο, καθώς συγκρατεί την άμμο και συμβάλλει στη σταθερότητα των παράκτιων θινών. Λόγω της συνεχούς υποβάθμισης των αμμοθινών, το θαλάσσιο ερύγγιο είναι προστατευόμενο είδος σε πολλές χώρες και η συλλογή του από το φυσικό του περιβάλλον απαγορεύεται ή περιορίζεται αυστηρά.

Η καλλιέργεια του φυτού για καλλωπιστικούς ή μελισσοκομικούς σκοπούς αποτελεί μια εναλλακτική λύση, καθώς είναι ανθεκτικό στην ξηρασία και την αλατότητα και μπορεί να φυτευτεί σε φτωχά, αμμώδη εδάφη.

Το θαλάσσιο ερύγγιο είναι ένα μοναδικό φυτό της παραλίας που συνδυάζει καλλωπιστική αξία, οικολογική σημασία, φαρμακευτικές ιδιότητες και προσφέρει σημαντική βοήθεια στους μελισσοκόμους και στις μέλισσες, ειδικά το καλοκαίρι.

Η Αγριοκρανιά, γνωστή και ως Βυζοκρανιά, Μαυροβέργι, Μαυροβέργια, Θηλυκράνεια, είναι ένας ιθαγενής φυλλοβόλος θάμνος της Ευρώπης, ο οποίος συναντάται συχνά στην ελληνική ύπαιθρο, σε ημιορεινές και δασικές περιοχές, κυρίως της κεντρικής και βόρειας Ελλάδας.

Ανήκει στην οικογένεια Cornaceae και σε πλήρη ανάπτυξη φτάνει τα πέντε μέτρα, ενώ η διάμετρος του τα τρία μέτρα. Οι βλαστοί του φυτού είναι λεπτοί, ευλύγιστοι και ισχυροί, ενώ το φθινόπωρο αποκτούν ένα έντονο έρυθρο-καστανό χρώμα το οποίο διατηρούν καθ’ όλη τη διάρκεια του χειμώνα. Έχει εξαιρετική αντοχή στις ξηροθερμικές συνθήκες του καλοκαιριού καθώς και στο ψύχος και τον παγετό. 

Η Αγριοκρανιά λειτουργεί υποστηρικτικά στη μελισσοκομία καθώς δεν συγκαταλέγεται στα κύρια μελισσοκομικά φυτά, ωστόσο, η συμβολή της δεν είναι αμελητέα. Δίνει νέκταρ, αλλά σε μέτριες ποσότητες, η παραγωγή του οποίου εξαρτάται από τη θερμοκρασία και την ηλιοφάνεια κατά την περίοδο ανθοφορίας αλλά και την υγρασία του εδάφους. Την Αγριοκρανιά επισκέπτονται και διάφορα είδη άγριων μελισσών.

 

Προσφέρει επίσης ποιοτική γύρη, σε σχετικά καλές ποσότητες, η οποία είναι σημαντική για την ενίσχυση του γόνου κατά την άνοιξη. Η γύρη της είναι ανοιχτού κίτρινου ή μπεζ χρώματος και θεωρείται πλούσια σε πρωτεΐνες και αμινοξέα. Η ανθοφορία της ξεκινάει από τα τέλη Απριλίου και φτάνει μέχρι και τις αρχές Ιουνίου.

Η αγριοκρανιά έχει βαθιές ρίζες στον λαϊκό πολιτισμό, ιδιαίτερα στις αγροτικές κοινότητες. Το ξύλο της είναι εξαιρετικά σκληρό και χρησιμοποιούνταν για καμάκια, κοντάρια, καρφιά και εργαλεία. Εξαιτίας αυτής της ιδιότητας, συνδέθηκε με σκληρότητα και «ανθεκτικότητα» στη λαϊκή σοφία. Γενικότερα το ξύλο του γένους Cornus ήταν περιζήτητο για την κατασκευή πολεμικών εργαλείων λόγω της υψηλής πυκνότητας και αντοχής του.

Η αγριοκρανιά χρησιμοποιούνταν σε φυσικά όρια κτημάτων λόγω της ανθεκτικότητας και της πυκνής κόμης της. Οι καρποί της αποτελούν βασική τροφή για πολλά είδη πουλιών, ιδιαίτερα τον χειμώνα. Συμπερασματικά αν και δεν συγκαταλέγεται στα κύρια μελισσοκομικά φυτά, ωστόσο διαδραματίζει σημαντικό υποστηρικτικό ρόλο στο οικοσύστημα και στη διατροφή των μελισσών.

Η Anthemis maritima, γνωστό και ως Μαργαρίτα λευκή ή Ανθέμις, είναι ένα φυτό που ανήκει στην οικογένεια Asteraceae και συναντάται σε περιοχές μεσογειακού κλίματος, κυρίως σε παράκτιες περιοχές και αμμώδη εδάφη.

Είναι ένα πολυετές φυτό που μπορεί να φτάσει σε ύψος τα 40-50 εκ. και διαθέτει χαρακτηριστικά λευκά άνθη, τα οποία αναπτύσσονται σε μορφή κεφαλής (διπλό άνθος) και είναι σε σχήμα μαργαρίτας. Από μελισσοκομική άποψη, το Anthemis maritima παρουσιάζει δυνητικό ενδιαφέρον για τους εξής λόγους: τα άνθη του παράγουν νέκταρ, η ποσότητα και η ποιότητα του οποίου ενδέχεται να ποικίλλουν ανάλογα με τις εδαφοκλιματικές συνθήκες και το στάδιο ανάπτυξης του φυτού.

Τα κίτρινα κεντρικά ανθίδια αποτελούν πηγή γύρης, η οποία είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη των μελισσών. Η ανθοφορία κατά την ανοιξιάτικη και πρώιμη καλοκαιρινή περίοδο συμπίπτει με την περίοδο μέγιστης ανάπτυξης των μελισσοσμηνών και την ανάγκη για αυξημένες ποσότητες τροφής. Η παρουσία της Anthemis maritima μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση των μελισσοσμηνών πριν από την κύρια ανθοφορία.

Αν και δεν υπάρχουν εκτεταμένες αναφορές για την παραγωγή μονοανθικού μελιού από Anthemis maritima, η παρουσία του σε περιοχές με περιορισμένη ανθοφορία άλλων ειδών θα μπορούσε θεωρητικά να οδηγήσει στην παραγωγή μελιού με διακριτικά οργανοληπτικά χαρακτηριστικά.

Αξιοσημείωτο είναι ότι η Anthemis maritima προσελκύει και άλλους επικονιαστές ενισχύοντας τη βιοποικιλότητα της περιοχής. Η καλλιέργεια και η διατήρηση του φυτού σε μελισσοκομικές περιοχές ενισχύει τη συνολική οικολογική ισορροπία, δημιουργώντας ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη και την προστασία των τοπικών οικοσυστημάτων.

Το κυπαρίσσι είναι ένα ψηλό κωνοφόρο, αειθαλές δέντρο που μπορεί να φτάσει μέχρι και τα 30μ. Όπως όλα τα Γυμνόσπερμα, δεν σχηματίζει τυπικά άνθη, αλλά μικρούς αρσενικούς ίουλους, που φέρουν τη γύρη που διασπείρεται με τον άνεμο, και θηλυκούς κώνους. Αυτή την εποχή οι μέλισσες ίσως και λόγω έλλειψης άλλων πηγών, συλλέγουν τη γύρη του.

Σύμφωνα με το μύθο την ονομασία του την οφείλει στον Κυπάρισσο από την Κω που τον μεταμόρφωσε ο θεός Απόλλωνας σε δέντρο έτσι ώστε να παραμείνει αθάνατος, μαζί και η θλίψη του μετά από το θάνατο του αγαπημένου του ελαφιού. Έτσι σύμφωνα με αυτή την άποψη έμεινε ως πένθιμο δέντρο και φυτεύεται σε κοιμητήρια.

Από μελισσοκομικής άποψης, δεν έχει μεγάλο ενδιαφέρον, καθώς δεν δίνει νέκταρ αλλά αποκλειστικά γύρη, χαμηλού πρωτεϊνικού προφίλ, την οποία όμως οι μέλισσες κυνηγούν καθώς την εποχή που ανθίζει (Φεβρουάριο), δεν υπάρχουν πολλές εναλλακτικές. Παρ’ όλα αυτά οι περισσότεροι μελισσοκόμοι το συμπαθούν και συχνά θα το βρει κανείς φυτεμένο στα μελισσοκομεία, γιατί τα φύλλα του χρησιμοποιούνται στο καπνιστήρι μιας και δίνουν ωραίο άρωμα, κρυώνουν τον καπνό και αποτέπουν τυχόν σπίθες που μπορεί να κάψουν τα φτερά των μελισσών.

Ένα υγιεινό, πολύχρωμο, απαλό και πρωτεϊνούχο παγωτό χωρίς προσθήκη ζάχαρης.

Χρόνος Εκτέλεσης 10 λεπτά

Μερίδες 1-2

Δυσκολία Πολύ Εύκολο

Συστατικά:
1 κατεψυγμένη μπανάνα
1 γενναιόδωρη φέτα παγωμένος ανανάς
1 κατεψυγμένο μάνγκο
3-4 κουταλιές της σούπας γάλα καρύδας
Μπλε Σπιρουλίνα (με όλα τα οφέλη της πράσινης, αλλά χωρίς τη δυσάρεστη γεύση. Θα δώσει αυτό το απίστευτο μπλε χρώμα!)
1-2 κουταλιές της σούπας γύρη μελισσών
1 φράουλα (για γαρνιτούρα)

Η σπιρουλίνα είναι γένος (βρώσιμων) κυανοβακτηρίων. Ουσιαστικά είναι ένα μικροσκοπικό θαλασσινό φυτό πράσινο-γαλαζωπού χρώματος. Το πράσινο χρώμα της οφείλεται στη χλωροφύλλη ενώ το γαλάζιο-μπλε στη φυκοκυανίνη. Είναι μια πλήρης τροφή, πλούσια σε διάφορα θρεπτικά συστατικά.

Εκτέλεση:
Τοποθετούμε όλα τα φρούτα (εκτός της φράουλας) για 24 ώρες στην κατάψυξη. Έπειτα τα χτυπάμε όλα μαζί σε ένα πολύ δυνατό μπλέντερ μέχρι να ομογενοποιηθούν. Αν δεν αναμειχθεί απλά περιμένετε μερικά λεπτά και δοκιμάστε ξανά, τα φρούτα θα αρχίσουν να λιώνουν και να μαλακώνουν. Ένα κουταλάκι του γλυκού μπλε σπιρουλίνα θα σας δώσει ένα όμορφο απαλό μπλε χρώμα, περισσότερο θα κάνει πιο έντονο το αποτέλεσμα. Σερβίρετε ρίχνοντας από πάνω τη γύρη και για γαρνιτούρα τη φράουλα.

 

 

Η γύρη των μελισσών θεωρείται μια από τις πιο πλήρεις τροφές της φύσης. Είναι πλούσια σε πρωτεΐνες, ελεύθερα αμινοξέα και βιταμίνες του συμπλέγματος Β. Τι καλύτερο από ένα θρεπτικότατο αρωματικό βούτυρο για άλειμμα σε φρέσκο ζυμωτό ψωμί;

Χρόνος Εκτέλεσης 35 λεπτά

Μερίδες 5-6

Δυσκολία Εύκολο

Συστατικά:
430γρ βούτυρο γάλακτος
2 κουταλάκια του γλυκού φρεσκοτριμμένη κανέλα
2 κουταλιές της σούπας γύρη μελισσών
2 κουταλιές της σούπας μέλι
1 πρέζα μοσχοκάρυδο
αλάτι

Εκτέλεση:
Τοποθετούμε το βούτυρο στον κάδο του μίξερ και χτυπάμε με το σύρμα μέχρι να αφρατέψει και να ασπρίσει. Στη συνέχεια ρίχνουμε την κανέλα, το μοσχοκάρυδο, το αλάτι και το μέλι και αναδεύουμε έως ότου αναμειχθούν καλά όλα τα υλικά. Τοποθετούμε το μείγμα του βουτύρου σε ένα φύλλο αντικολλητικό χαρτί. Διπλώνουμε τη μια άκρη του χαρτιού πάνω από το βούτυρο και το τυλίγουμε σφιχτά σε ρολό, διπλώνοντας τις άκρες του χαρτιού σαν καραμέλα. Το βάζουμε στην κατάψυξη ώστε να σκληρύνει ελαφρώς. Απλώνουμε τη γύρη σε μια επιφάνεια, βγάζουμε το βούτυρο από την κατάψυξη και το κυλάμε πάνω στη γύρη ώστε να κολλήσει. Το τοποθετούμε και πάλι στην κατάψυξη για 1 ώρα τουλάχιστον, πριν το κόψουμε σε μικρότερα κομμάτια, τα οποία τυλίγουμε σε μεμβράνη και μπορούμε να κρατήσουμε έως και 6 μήνες.

Εκτός από άλειμμα για το ψωμί το αρωματικό βούτυρο γύρης μπορεί να συνδυαστεί και με ξυρούς καρπούς. Η γεύση της γύρης ποικίλει και εξαρτάται από τα φυτά από τα οποία την συλλέγουν οι μέλισσες. Η γύρη των μελισσών διαθέτει ένα εντυπωσιακό θρεπτικό προφίλ. Περιέχει πάνω από 250 βιολογικά δραστικές ουσίες, οι κυριότερες των οποίων είναι οι πρωτεΐνες και τα αμινοξέα, οι υδατάνθρακες και τα σάκχαρα, τα λιπίδια και τα ελεύθερα λιπαρά οξέα, καθώς και οι βιταμίνες και τα ιχνοστοιχεία.

Τα οφέλη της γύρης στη διατροφή μας είναι πολλά. Ενισχύει την αντιοξειδωτική δύναμη του οργανισμού, βελτιώνει την υγεία της καρδιάς, έχει αντιφλεγμονώδη δράση, ενισχύει την καλή λειτουργία του ήπατος, ενισχύει την άμυνα του οργανισμού, καταπραΰνει παθήσεις του δέρματος και βοηθάει στην επούλωση των πληγών, ενώ διευκολύνει από τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης.

Η νωπή γύρη έχει την υψηλότερη περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά. Στις χώρες της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης διατίθεται μόνο αποξηραμένη γύρη, η οποία όμως υστερεί σε θρεπτική αξία, καθώς λόγω της υψηλής υγρασίας δεν είναι δυνατή η διάθεση νωπής γύρης. Η Ελλάδα έχει το πλεονέκτημα λόγω του ξυρού κλίματος και της αφθονίας άγριων γυρεοδοτικών φυτών να παράγει φρέσκια νωπή γύρη με αναλλοίωτα τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά.

Μπορείτε να βρείτε τη γύρη μας η οποία διατίθεται νωπή, εδώ.

 

Ο φράξος, γνωστός και ως μελιά ή μελιάδι (Fraxinus ornus), είναι δασικό είδος. Πρόκειται για φυλλοβόλο δέντρο που φτάνει τα 10 μέτρα ύψος και ζει σε δάση μέσου υψομέτρου. 

Είναι είδος ιθαγενές στη νότια Ευρώπη και τη νοτιοδυτική Ασία. Συναντάται σε Ισπανία, Ιταλία, Αυστρία, Τσεχία, Βαλκανική χερσόνησο, Τουρκία, Συρία, Λίβανο, Αρμενία και φυσικά στην Ελλάδα. Έχει γρήγορη ανάπτυξη και φλοιό με τεφρομελανό, ρογμώδη, ξύλο σκληρό και βαρύ. Πλούσιο φύλλωμα με φύλλα πτεροσχιδή περιττόληκτα, με μακρύ μίσχο, με 5-9 φυλλάρια ελλειπτικού σχήματος και μήκους 5-9 εκ. Τα άνθη του είναι μικρά λευκά με λεπτό χαρακτηριστικό άρωμα, τα οποία βγαίνουν σε μπουκέτα κατά πυκνές επάκριες φόβες, συγχρόνως με τα φύλλα. Είναι ερμαφρόδιτα και έχουν τετράλοβο κάλυκα, στεφάνη με 4 μικρά γραμμοειδή πέταλα και 2 στήμονες με βραχέα νήματα.

Ανθίζει Απρίλιο- Μάιο και δίνει στις μέλισσες γύρη χρώματος ανοιχτού μουσταρδί και άφθονο νέκταρ. Η νεκταροέκκριση του φράξου αν και σύντομη είναι αρκετά έντονη. Τις άσχημες χρονιές, όταν μπαίνει ο Μάιος και οι μέλισσες δεν έχουν καταφέρει να σφραγίσουν τα μέλια απ’ τα ρείκια, δεν είναι λίγες οι φορές που ο φράξος σώζει την κατάσταση.

Από τον κορμό του βγαίνει ένα ζαχαρούχο εκχύλισμα, το οποίο κατά το μεσαίωνα ταυτίστηκε με το βιβλικό μάννα. Από εκεί έχει πάρει και την ονομασία του σε κάποιες χώρες όπως στην Ισπανία (fresno del maná) ή την Ιταλία (frassino da manna). Επίσης η μαννόζη, ένα σάκχαρο φυσικής προέλευσης, αλλά και η μαννιτόλη ένας τύπος αλκοόλης σακχάρου που χρησιμοποιείται ως γλυκαντικό και φάρμακο, οφείλουν το όνομά τους σ’ αυτό το εκχύλισμα.

Ποιος είπε ότι το τοστ δε μπορεί να είναι ένα υγιεινό σνακ; Εάν είστε λάτρης του αβοκάντο (όπως και εμείς), τότε αυτό είναι κάτι που πρέπει να δοκιμάσετε οπωσδήποτε!

Για όσους δεν το γνωρίζουν το μαύρο σκόρδο δεν είναι ποικιλία σκόρδου, αλλά ένα προϊόν που προκύπτει από μια φυσική επεξεργασία του λευκού σκόρδου. Δηλαδή από το κλασικό σκόρδο, όταν αυτό ωριμάζει κάτω από ορισμένες συνθήκες, με μια τεχνική που μας έρχεται από την Κορέα. Το αποτέλεσμα έχει διαφορετική υφή και γεύση καθώς με τη διαδικασία ωρίμανσης μετατρέπεται από σκληρό και αψύ σε μαλακό, γλυκό και με μικρή οξύτητα, ενώ διατηρεί ένα ελαφρύ άρωμα σκόρδου.

Χρόνος Εκτέλεσης 5 λεπτά

Μερίδες 1

Δυσκολία Εύκολο

 

Συστατικά:
2 Φέτες ψωμιού της επιλογής σας
Ταχίνι (ή εναλλακτικά φυστικοβούτυρο)
2 σκελίδες μαύρο σκόρδο
1 Αβοκάντο
Μισό λεμόνι
Γύρη μελισσών
Αλάτι, πιπέρι καγιέν και νιφάδες τσίλι,

Εκτέλεση:
Απλώστε το ταχίνι πάνω στις φέτες ψωμιού και πασπαλίστε με πιπέρι καγιέν. Λιώστε το μαύρο σκόρδο και απλώστε το και αυτό. Κόψτε το αβοκάντο σε κομμάτια και προσθέστε τα στο τοστ. Ρίξτε από πάνω λίγο λεμόνι. Πασπαλίστε με γύρη νιφάδες τσίλι και αλάτι. Απολαύστε!

πηγή: blackgarlicna.com