Την περασμένη εβδομάδα η Σαουδική Αραβία πήρε την απόφαση να απαγορεύσει τις εισαγωγές ξένων βασιλισσών μέχρι και το τέλος του 2020. Ο κυριότερος λόγος είναι γιατί έτσι δημιουργούνται υβρίδια μελισσών που είναι ευάλωτα σε ασθένειες.

Μελισσόπιτες σε λαϊκό παζάρι της επαρχίας Ασίρ στη Σαουδική Αραβία.
(photo: Michael Bou-Nacklie)

Οι επιστήμονες πάντα προειδοποιούσαν τους μελισσοκόμους να προτιμούν τις ντόπιες φυλές γιατί είναι καλύτερα προσαρμοσμένες στο περιβάλλον τους, όμως η ανεξέλεγκτη μετακίνηση βασιλισσών ανά τον κόσμο, έφερε τους μελισσοκόμους αντιμέτωπους με πολλά και σοβαρά προβλήματα. Πολλές από τις μέλισσες που εισήχθησαν μετέφεραν ασθένειες με τις οποίες οι ντόπιοι πληθυσμοί δεν είχαν έρθει σε επαφή ποτέ στο παρελθόν, γεγονός που οδήγησε σε ολέθριες συνέπειες.

Μελίσσια άρχισαν να καταρρέουν και αποικίες χάνονταν ξαφνικά. Επίσης βασίλισσες απόγονοι ξένων, διασταυρώθηκαν με ντόπιους κηφήνες, δημιουργώντας υβρίδια, τα οποία με τον καιρό αποδείχτηκαν πιο ευάλωτα σε ασθένειες. Οι ντόπιες φυλές είχαν προσαρμοστεί άριστα στις εκάστοτε κλιματολογικές συνθήκες καθώς ζουσαν εκεί για εκατομμύρια χρόνια. Όταν άρχισαν να εισρέουν Αγγλικές και Ιταλικές φυλές σε ξηρά περιβάλλοντα, όπως αυτό της Μέσης Ανατολής, δυσκολεύτηκαν πάρα πολύ.

Η μέλισσα της Σαουδικής Αραβίας Apis Mellifera Jemenitica

Η ντόπια φυλή μελισσών της Σαουδικής Αραβίας είναι η Apis Mellifera Jemenitica μια μικρότερη και λεπτότερη σε μέγεθος μέλισσα απ’ την Ευρωπαϊκή, η οποία έχει προσαρμοστεί απόλυτα στο ερημικό κλίμα, με τις ακραία υψηλές θερμοκρασίες. Με την παραγωγή να έχει πέσει και την τιμή του μελιού να ανεβαίνει συνεχώς, οι μελισσοκόμοι ενημέρωσαν τον Υπουργό Περιβάλλοντος, Abdul Rahman Al-Fadli και μαζί πήραν την απόφαση αυτή.

 

Επιστήμονες πιστεύουν ότι έχουν πλέον την απάντηση σε ένα παζλ που δυσκόλεψε ακόμα και τον μεγάλο φυσιοδίφη, Κάρολο Δαρβίνο και είχε να κάνει με το πως τα αγγειόσπερμα εξελίχθηκαν και εξαπλώθηκαν ώστε να γίνουν τα κυρίαρχα φυτά στη Γη.

Τα αγγειόσπερμα φυτά αποτελούν το 85% όλων των ζωντανών φυτικών ειδών που υπάρχουν σήμερα στον πλανήτη, συμπεριλαμβανομένων και των περισσότερων καλλιεργειών. Τα παλαιότερα απολιθώματα που έχουν βρεθεί τοποθετούνται ανάμεσα στην Ιουρασική και την Κρητιδική περίοδο, δηλαδή 140 με 190εκ. χρόνια πριν. Υπολογίζεται όμως ότι υπήρχαν ήδη πριν από 250εκ. χρόνια. Στο διάστημα αυτό τα γυμνόσπερμα κυριαρχούσαν στη Γη, με αποτέλεσμα να έχουμε κυρίως δάση με κωνοφόρα και φτέρες.

Στην πορεία όμως και φτάνοντας στα 50 εκατομμύρια χρόνια πριν, τα αγγειόσπερμα άρχισαν να πολλαπλασιάζονται με ταχείς ρυθμούς και ο αριθμός των γυμνόσπερμων να μειώνεται. Έτσι επικράτησαν στο φυτικό βασίλειο. Οι θεωρίες για την καταγωγή τους και την εξάπλωσή τους είναι πολλές. Γεγονός είναι ότι τα αγγειόσπερμα φυτά άλλαξαν την εικόνα του πλανήτη. Η ανάπτυξή τους επέδρασε στην ανάπτυξη των ζώων και ιδιαίτερα των θηλαστικών και των εντόμων.

Νέα έρευνα του Πανεπιστημίου του Σαν Φρανσίσκο στην Καλιφόρνια, δείχνει ότι καθοριστικό ρόλο σ’ αυτό έπαιξε η μείωση του μεγέθους του γονιδιώματος των φυτών αυτών. Ο ίδιος ο Δαρβίνος το αποκαλούσε «αποτρόπαιο μυστήριο», φοβούμενος ότι αυτό το εμφανές ξαφνικό άλμα θα μπορούσε να αμφισβητήσει τη θεωρία του για την εξέλιξη. Ο Kevin Simonin από το Σαν Φρανσίσκο και ο Adam Roddy, του Πανεπιστημίου του Γέιλ αναρωτήθηκαν αν το μέγεθος του γονιδιώματος μπορεί να είναι σημαντικό.

Οι βιολόγοι ανέλυσαν δεδομένα εκατοντάδων φυτών (αγγειόσπερμων & γυμνόσπερμων), που διατηρούσαν οι Βασιλικοί Βοτανικοί Κήποι και στη συνέχεια συνέκριναν το μέγεθος του γονιδιώματος. Με τη συρρίκνωση του μεγέθους του γονιδιώματος τα φυτά μπορούν να κατασκευάσουν μικρότερα κύτταρα. Αυτό το γεγονός με τη σειρά του επιτρέπει μεγαλύτερη πρόσληψη διοξειδίου του άνθρακα, άρα και καλύτερη φωτοσύνθεση.

Τα αγγειόσπερμα μπορούν και φωτοσυνθέτουν καλύτερα στα φύλλα τους, μεγιστοποιώντας την παραγωγικότητά τους. Οι ερευνητές λένε ότι η μείωση του γονιδιώματος συνέβη μόνο στα αγγειόσπερμα και αυτό ήταν η «απαραίτητη προϋπόθεση για την ταχεία ανάπτυξη αυτών των φυτών στη γη».

Η έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό PLOS Biology δίνει σημαντικές απαντήσεις σε ένα «σκοτεινό», μέχρι σήμερα, κομμάτι της εξέλιξης, όμως εγείρει νέες ερωτήσεις σχετικά με τα φυτά. Για παράδειγμα, γιατί τα ανθοφόρα φυτά ήταν ικανά να συρρικνώσουν τα γονιδιώματά ενώ τα υπόλοιπα όχι; Και γιατί, ενώ συνέβη αυτό, εξακολουθούν να υπάρχουν φτέρες και κωνοφόρα;

πηγές από: BBC, PLOS Biology, Wikipedia

Το τελευταίο παρθένο γεωγραφικό διαμέρισμα της Ελλάδας κινδυνεύει έπειτα από την απόφαση να γίνουν έρευνες από την Ιταλική εταιρία πετρελαίου Geotec για την εύρεση υδρογονανθράκων και εκμετάλλευση τους, στην περιοχή του Ζαγορίου.

Σε μια περιοχή που εκτείνεται από τον Δήμο Πωγωνίου Ιωαννίνων και φτάνει μέχρι τη Θεσπρωτία, αρχικά κατασχέθηκαν ιδιωτικές εκτάσεις με απίστευτες μεθοδεύσεις (τις οποίες μπορείτε να δείτε αναλυτικά εδώ) οι οποίες στη συνέχεια παραχωρήθηκαν για χρήση σε πετρελαϊκές εταιρείες.

Από κει και πέρα για να διεξαχθεί η έρευνα, πρέπει να αποψιλωθεί μεγάλο μέρος του δάσους, ώστε να γίνουν οι 11.500 γεωτρήσεις που προβλέπονται και στις οποίες θα τοποθετηθούν εκρηκτικά. Τα αναπόφευκτα αποτελέσματα ανάμεσα στα άλλα αφορούν τον κίνδυνο απελευθέρωσης στην ατμόσφαιρα υδρόθειου το οποίο είναι ένα άχρωμο, δηλητηριώδες, διαβρωτικό, εύφλεκτο και εκρηκτικό αέριο, αλλά και μονοξειδίου του άνθρακα.

Τις τελευταίες μέρες έγιναν κάποιες δράσεις από ντόπιους και μη οι οποίοι διαμαρτύρονται, όμως άνθρωποι της εταιρίας τους απομάκρυναν απειλώντας τους μάλιστα με αυτόφωρο. Αυτοί που αναμένεται να πληγούν άμεσα είναι οι κτηνοτρόφοι της περιοχής, οι εταιρίες παραγωγής μεταλλικού νερού και φυσικά οι μελισσοκόμοι.

Την ανανέωση της άδειας χρήσης της γλυφοσάτης αποφάσισε η Ε.Ε., επιλέγοντας την προάσπιση των ισχυρών οικονομικών συμφερόντων αντί της υγείας των πολιτών και της προστασίας του περιβάλλοντος.

Η αρμόδια Επιτροπή Εφέσεων -που αποτελείται από εμπειρογνώμονες των 28 χωρών-μελών της Ε.Ε. και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή- ενέκρινε με την απαιτούμενη ειδική πλειοψηφία την επέκταση της αδείας χρήσης της χημικής ουσίας στην επικράτεια της Ε.Ε. για ακόμη πέντε χρόνια αγνοώντας τις προειδοποιήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τα ψηφίσματα εκατομμυρίων ευρωπαϊων πολιτών.

Η γλυφοσάτη, βασικό συστατικό του μεγαλύτερου σε πωλήσεις ζιζανιοκτόνου στον κόσμο Roundup που παράγει ο αγροχημικός κολοσσός Μonsanto, είναι σύμφωνα με το Διεθνές Γραφείο Έρευνας για τον Καρκίνο (ΙARC) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας «πιθανότατα καρικινογενής». Την ίδια άποψη έχουν εδώ και χρόνια αρκετοί ανεξάρτητοι επιστήμονες. Αλλά και η Monsantο γνωρίζει ήδη από τη δεκαετία του 1980 ότι το «Roundup» προκαλεί γενετικές ανωμαλίες και δυσμορφίες σε πειραματόζωα και τουλάχιστον από το 1999 ότι η ουσία αυτή είναι επικίνδυνη και για την ανθρώπινη υγεία.

Παρ’ όλα αυτά η Κομισιόν πρότεινε τον προηγούμενο μήνα στην Μόνιμη Επιτροπή Φυτών, Ζώων, Τροφίμων και Ζωοτροφών (PAFF) της Ε.Ε. τη δεκαετή ανανέωση της άδειας χρήσης της γλυφοσάτης. Δεν κατάφερε ωστόσο να αποσπάσει την ειδική πλειοψηφία που απαιτείτο. Επεχείρησε εκ νέου στις αρχές Νοεμβρίου προτείνοντας πενταετή ανανέωση αλλά και πάλι «έφαγε τα μούτρα της». Για την επίτευξη της απαιτούμενης ειδικής πλειοψηφίας θα έπρεπε : α. το 55% των χωρών της Ε.Ε. να ψηφίσουν υπέρ και β. η πρόταση να υποστηριχθεί από χώρες που αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 65% του συνολικού πληθυσμού.

Την Δευτέρα, κατάφερε να περάσει την επέκταση της άδειας χρήσης της επικίνδυνης ουσίας κυρίως χάρη στην αλλαγή στάσης της Γερμανίας.

Συγκεκριμένα στην αρμόδια Επιτροπή Προσφυγών όπου εκδικάστηκε τελεσίδικα η πρόταση της Κομισιόν, 18 χώρες που αντιπροσωπεύουν λίγο περισσότερο από το 65% του πληθυσμού της ΕΕ, ψήφισαν υπέρ της πενταετούς επέκταση της αδείας χρήσης της γλυφοσάτης, 9 χώρες (μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα) καταψήφισαν ενώ μία (Πορτογαλία) απείχε.

Ζιζάνια… στο Βερολίνο

Η πλάστιγγα υπέρ της παράτασης της χρήσης του ζιζανιοκτόνου έγειρε με την θετική, αυτή τη φορά, ψήφο της Γερμανίας, η οποία απείχε στην προηγούμενη ψηφοφορία.

Και πέρα από την χαρά της Monsanto, η θετική αυτή ψήφος έσπειρε… ζιζάνια μεταξύ των Σοσιαλδημοκρατών (που έχουν ταχθεί κατά της γλυφοσάτης) και των Χριστιανοδημοκρατών στο Βερολίνο, που μέχρι να αποφασίσουν εάν θα σχηματίσουν πάλι «μεγάλο συνασπισμό», εξακολουθούν να συγκυβερνούν ως υπηρεσιακή κυβέρνηση.

Ο καυγάς ήταν δημόσιος. Η επικεφαλής του SPD στη Βουλή Andrea Nahles έκανε λόγο για «σοβαρή κατάχρηση εμπιστοσύνης» και για μια κίνηση που θα «βαρύνει» στις διαπραγματεύσεις.

Τι έγινε; Κάτι σαν μίνι «πραξικόπημα» εκ μέρους του κόμματος της Α. Μέρκελ καταγγέλουν οι Σοσιαλδημοκράτες.

Η Γερμανία απείχε στην προηγούμενη ψηφοφορία για την γλυφοσάτη κατ’ εντολή της υπουργού Περιβάλλοντος Μπάρμπαρα Χέντρικς που ανήκει στο SPD. Αυτή τη φορά ψήφισε υπέρ κατ’ εντολή του Χριστιανοκοινωνιστή υπουργού Γεωργίας, Κρίστιαν Σμιτ, ο οποίος φαίνεται ότι δεν ενημέρωσε την συνάδελφό του.

Ένας από τους λόγους που ο Σμιτ αγνόησε την προηγούμενη στάση της κυβέρνησης του- γράφει το Spiegel- είναι οι αφόρητες πιέσεις που άσκησαν στον Βαυαρό πολιτικό οι… Βαυαροί αγρότες που θέλουν το επικίνδυνο ζιζανιοκτόνο για τα χωράφια τους.

Η αλλαγή στάσης της Γερμανίας είναι εμφανώς επιλογή και της ...Bayer, η οποία έχει εξαγοράσει εδώ τηMonsanto και -αναμένοντας το πράσινο φως από τις αντιμονοπωλιακές αρχές της Ε.Ε.- προσδοκά σε κέρδη δισεκατομμυρίων.

Μαζί με την Γερμανία στάση άλλαξαν και οι Ρουμανία, Βουλγαρία, Πολωνία που στην προηγούμενη ψηφοφορία απείχαν.

Η μόνη που παρέμεινε πιστή στην αποχή ήταν η Πορτογαλία.

Ας σημειωθεί ότι κάθε χρόνο περί τα 3,45 εκατομμύρια ευρωπαίοι προσβάλλονται κάθε χρόνο από καρκίνο ενώ περίπου 1,75 εκατομμύρια είναι αυτοί που φεύγουν τελικά εξ αιτίας αυτού.

πηγή: efsyn.gr
Συντάκτης: Μπάμπης Μιχάλης

«“Σαράντα χρόνια προσπαθώ να καλλιεργήσω αυτό τον τόπο και δεν φυτρώνουν ούτε πέτρες! Χάνεις τον καιρό σου!”, ήταν τα πρώτα λόγια ενός γείτονα, όταν ήρθα στην περιοχή πριν από 7 χρόνια για να δουλέψω τη γη», θα πει η Άννα Μορδεχάι από το Περιβόλι στη Βάρη, μία επιχείρηση που στοχεύει να «φέρει τους αστούς πιο κοντά στη φύση», όπως εξηγεί.

Πώς κατάφερε να μετατρέψει ένα έδαφος άγονο σε μία σύγχρονη όαση; «Εφαρμόζοντας τις αρχές της Περμακουλτούρας, η οποία δεν σου λέει πώς να καλλιεργήσεις αλλά πώς πρέπει να σκέφτεσαι και να οργανώνεις τη λειτουργία σου, ώστε να δρας σύμφωνα με τη φύση, υιοθετώντας τις αρχές της αειφορίας. Η φύση είναι ξεκάθαρα το αφεντικό. Αντί να της εναντιωνόμαστε, παρατηρούμε τα μοτίβα της και προσπαθούμε να τα αναπαράγουμε – σαν να ανεβαίνεις σε μία σανίδα του surf και αφήνεσαι να σε οδηγήσει το ρεύμα».

Ηγετικές φυσιογνωμίες στον χώρο της Περμακουλτούρας, οι Perrine και Charles Herve’ – Gruyer, αγρότες και εκπαιδευτές μαζί, μεγαλώνουν τα 4 παιδιά τους στη Φάρμα του Μπεκ Ελουέν, στη Νορμανδία. Η σχέση τους με τον χώρο της γεωργίας ανύπαρκτη, καθώς η μεν Perrine έκανε καριέρα ως νομικός σύμβουλος διεθνών επιχειρήσεων στην Ασία, ο δε Charles, ήταν παιδαγωγός και ναυτικός – για πάνω από 20 χρόνια ταξίδευε ανά τον κόσμο με ωκεανογραφικό σκάφος, δημιουργώντας ντοκιμαντέρ και γράφοντας βιβλία για τη φύση. «Η Perrine κι εγώ θέλαμε να τρέφουμε την οικογένειά μας με υγιεινά και ζωντανά προϊόντα, καλλιεργημένα με αγάπη από τα χέρια μας. Γίναμε αγρότες. Οι πηγές έμπνευσής μας προέρχονται από τους αυτόχθονες λαούς, τους αγρότες του παρελθόντος αλλά και από τις τελευταίες προόδους στον τομέα της φυσικής γεωργίας. Η Περμακουλτούρα, επάνω στην οποία έχει σχεδιαστεί η φάρμα μας, είναι σαν μία έξυπνη εργαλειοθήκη, που επιτρέπει να αναπτυχθούν τρόποι ζωής, με σεβασμό τόσο στη γη όσο και στους κατοίκους της», γράφει ο Charles στο βιβλίο τους «Περμακουλτούρα» (εκδ. Καπόν) με τη στήριξη του World Human Forum.

Το πρόβλημα γίνεται λύση

«Αναζητούσαμε μια ζωή με νόημα, ποιότητα και αυτάρκεια», θα πει η Perrine, εξηγώντας πως «τίποτε δεν ήταν προϊόν της φαντασίας μας: εμπνευστήκαμε από τις γεωργικές τεχνικές του παρελθόντος και τις αναμείξαμε με τη σύγχρονη, επιστημονική γνώση – δεν είμαστε κατά της προόδου! Χρησιμοποιούμε Η/Υ συνεχώς για την καλύτερη οργάνωσή μας. Αλλά στη γη, η δουλειά γίνεται με τα χέρια. Η παρατήρηση και η σκέψη είναι οι καλύτεροι τρόποι για την προαγωγή της γεωργίας». «Αν και ριψοκίνδυνη επιλογή, ξαναβάλαμε το ανθρώπινο χέρι στο επίκεντρο της διαδικασίας της αγροτικής παραγωγής», προσθέτει ο σύζυγός της σε επίρρωση των προλεχθέντων. «Απερίσκεπτο στοίχημα σε μία εποχή που η εργασία κοστίζει ακριβά και τα αγροτικά προϊόντα δεν αποδίδουν. Όμως η Περμακουλτούρα προτείνει να μετατρέψουμε το πρόβλημα σε λύση, καθώς ο άνθρωπος αποτελεί πλεονέκτημα όταν του εμπιστευόμαστε εργασίες, που η μηχανή δύσκολα μπορεί να πραγματοποιήσει: δημιουργώντας καλλιεργημένους χώρους εντατικά ζωντανούς, φροντίζοντας με αγάπη το έδαφος και τα φυτά, συνδυάζοντας και πυκνώνοντας τις καλλιέργειες, διαπιστώσαμε ότι η γη μας γινόταν γονιμότερη και η παραγωγή ήταν ανάλογη. Η φάρμα μας σήμερα, έχει εξελιχθεί σε ένα μωσαϊκό από μικρά οικοσυστήματα που αλληλεπιδρούν: λιμνούλες, νησιά, περιβόλια, δάσος-κήπο, καλλιέργεια σε αναχώματα, βοσκότοπους. Κυριαρχεί η εντύπωση μιας άφθονης γενναιοδωρίας». «Επαναφέρουμε την ομορφιά της φύσης», τονίζει η Perrine.

«Η Περμακουλτούρα δεν επιδιώκει να μεγιστοποιήσει την παραγωγή ανά παραγωγική μονάδα αλλά ανά τετραγωνικό μέτρο εδάφους», αναφέρει η Αννα Μορδεχάι, δίνοντας ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: «Αντί να φυτέψουμε δύο ντοματιές σε απόσταση 40 εκ. μεταξύ τους, όπως θα έκανε ένας συμβατικός αγρότης, εμείς ανάμεσά τους θα φυτέψουμε τέσσερα μαρούλια, που θα εμποδίσουν τα αγριόχορτα να φυτρώσουν –η φύση απεχθάνεται τον κενό χώρο– θα σκιάσουν τις μικρές ντοματιές και όταν αυτές χρειαστούν τον χώρο, εμείς θα έχουμε ήδη συγκομίσει τα μαρούλια».

«Οι άνθρωποι έχουν εκπαιδευθεί να σκέφτονται τα πάντα σαν μία ευθεία γραμμή, το ένα να διαδέχεται το άλλο, παραλείποντας έτσι τον παράγοντα αλληλεπίδραση, που είναι καθοριστικός. Όλα όμως βασίζονται στην κοινή λογική. Λειτουργούν σαν ένας κύκλος», καταλήγει η Perrine.

Σαν ένα νέο «λογισμικό»

«Απέναντι στη σφοδρότητα του αγροβιομηχανικού ποταμού, που παρασύρει τα πάντα στο πέρασμά του αφήνοντας τη γη εξαντλημένη και τον κόσμο λαβωμένο, η Φάρμα του Μπεκ Ελουέν είναι μία όαση», διαβάζει κανείς στον πρόλογο του βιβλίου «Περμακουλτούρα» που υπογράφει ο Philippe Desbrosses, αγρότης, δρ Επιστημών του Περιβάλλοντος, συνιδρυτής των περισσότερων ιστορικών κινημάτων βιολογικής γεωργίας. Όπως επισημαίνει ο ίδιος: «Φαίνεται ότι εκεί που υπάρχει σεβασμός στη φύση, η ζωή ανθίζει με δεκαπλάσια ενέργεια».

Για τον Charles, «η Περμακουλτούρα αποτελεί ένα νέο παράδειγμα, ένα νέο “λογισμικό”. Στους αντίποδες του κυρίαρχου αγροτικού συστήματος, το οποίο δεν σταματά να τεχνοποιεί τη φύση, προσπαθούμε να εκμεταλλευθούμε τις υπηρεσίες που παρέχουν γενναιόδωρα τα οικοσυστήματα. Μήπως η φύση δεν προσφέρει στα φυτά όλα όσα χρειάζονται για την ανάπτυξή τους; Επιπλέον, συνειδητοποιούμε πως όταν αγγίζουμε τη γη, συνδεόμαστε ξανά με όλα όσα διαμορφώνουν τη ζωή των Ανθρώπων: τη διατροφή, την υγεία, τα τοπία, την απασχόληση, την οικονομία, την τέχνη της συμβίωσης, καθώς και με ό,τι πιο οικείο έχουμε – τις συγκινήσεις μας, την παρουσία μας στον κόσμο, τη σχέση μας με τη ζωή».

πηγή: Καθημερινή
Οι φωτογραφίες είναι από τη φάρμα του Μπεκ Ελουέν στην Γαλλία (climateheroes.org)

Πάνω από ένα μέτρο έχει πέσει η στάθμη της λίμνης των Ιωαννίνων, λόγω της παρατεταμένης ανομβρίας που χαρακτηρίζει τους τελευταίους μήνες. Οι πηγές που τροφοδοτούν την λίμνη στέρεψαν από την ξηρασία και σε πολλά σημεία έχει αποκαλυφθεί ο πυθμένας της λίμνης καθώς τα νερά υποχώρησαν σημαντικά ενώ σε άλλα δημιουργήθηκαν… παραλίες και αποκαλύφθηκαν τα βράχια!!!

Κι όλα αυτά ενώ το θυρόφραγμα στο Πέραμα παραμένει κλειστό εδώ και αρκετό καιρό λόγω εργασιών, που σημαίνει ότι νερά από την Παμβώτιδα δεν κατευθύνονται προς τον Καλαμά…  Παρότι η στάθμη έχει πέσει σε πρωτοφανή, για τα τελευταία χρόνια, επίπεδα, η εικόνα της λίμνης διατηρείται πολύ καλή, καθώς δεν εμφανίζεται φυτοπλαγκτόν, όπως έχει συμβεί άλλες χρονιές όταν μάλιστα τα νερά ήταν πολύ περισσότερα.

Πρόκειται σίγουρα για μία ενδιαφέρουσα διάσταση καθώς μέχρι τώρα η παρουσία φυτοπλαγκτόν συνδέονταν με τις καιρικές συνθήκες και με την πτώση της στάθμης. Σημειώνεται ότι τα τελευταία χρόνια τέτοιες εικόνες ήταν άγνωστες, καθώς τα καλοκαίρια ήταν βροχερά… Αυτή την φορά μια βροχή δεν αρκεί για να μας σώσει, μαζί και την λίμνη, καθώς για δύο περίπου μήνες δεν έχει πέσει ούτε σταγόνα! Η Παμβώτιδα που λειτουργεί ως φυσικός ταμιευτήρας του λεκανοπεδίου δεν έχει δεχθεί νερά εδώ και καιρό με αποτέλεσμα την συρρίκνωσή της.

πηγή: epiruspost

Ιστορική μνήμη διαθέτει η …γύρη καθώς, σύμφωνα με μελέτες επιστημόνων, ο κόσμος των φυτών θυμάται για αιώνες την ανθρώπινη παρουσία.

“Η γύρη που αποτίθεται σε βάλτους, έλη και άλλες υγρές θέσεις, όπου μπορεί να διατηρηθεί για χιλιάδες χρόνια, διαμορφώνει το ‘αρχείο’ των αναμνήσεων” εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ Σαμψών Παναγιωτίδης, ο οποίος πραγματοποιεί μελέτες για την ιστορική εξέλιξη της βλάστησης ανασύροντας από διάφορες περιοχές, με ειδικό τρυπάνι, ίζημα σε διάφορα βάθη.

Φωτογραφία που παραχώρησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ Σαμψών Παναγιωτίδης.

“Όταν ανασύρουμε το ίζημα και συλλέγουμε τη γύρη που είναι θαμμένη σε αυτό, η σχέση του ανθρώπου με το τοπίο και τη βλάστηση γύρω του, ξεδιπλώνεται στο πέρασμα του χρόνου. Κόβουμε δέντρα για το ξύλο τους και τότε η γύρη από αυτά μειώνεται. Διαμορφώνουμε τον ανοικτό χώρο σε βοσκοτόπι και τότε η γύρη από φυτά ανθεκτικά στη βόσκηση, κάνει την εμφάνισή της. Σε άλλη εποχή καλλιεργούμε τη γη και τότε φυτά των καλλιεργειών και τα ζιζάνιά τους κάνουν αισθητή την παρουσία τους. Ακόμη και η ξαφνική απουσία μας καταγράφεται καθώς η φυσική βλάστηση στην απουσία μας ανακάμπτει και διεκδικεί τον χώρο μας” λέει ο κ. Παναγιωτίδης.

Εντυπωσιακό παράδειγμα είναι η πρόσφατη μελέτη του, μαζί με τη δασολόγο, υποψήφια διδάκτορα στο πανεπιστήμιο της Κολωνίας Μαρία Παπαδοπούλου, που αφορά ανάλυση γύρης από ίζημα του βάλτου της Τριστινίκας, περιοχή που απέχει 4 χιλιόμετρα από την Τορώνη, σπουδαίο λιμάνι της αρχαιότητας και των αρχών του Βυζαντίου. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΙΙ (Επιχειρησιακό πρόγραμμα “Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση”) ως μέρος του ερευνητικού έργου: Ορυχεία, Ελιές, Μοναστήρια: προς μια περιβαλλοντική μακρο-ιστορία της Χαλκιδικής.

“Στέλνουμε δείγματα σε εργαστήριο στο εξωτερικό για χρονολόγηση με ραδιενεργό άνθρακα και βγάζουμε πολύτιμα συμπεράσματα από το διάγραμμα της γύρης που στην περίπτωση της Τριστινίκας, αφορά το ανώτερο τμήμα του ιζήματος και καλύπτει την περίοδο των τελευταίων 3.500 ετών” αναφέρει ο κ. Παναγιωτίδης προσθέτοντας ότι, μ’ αυτό τον τρόπο, οι επιστήμονες “βλέπουν” μέσω της γύρης, τη διαχρονική σχέση ανθρώπου/περιβάλλοντος και πως αυτή εξελίσσεται κατά τις κυριότερες ιστορικές περιόδους, από τη Μυκηναϊκή έως την Σύγχρονη Εποχή.

Η περίοδος της αρχαιότητας στην Τορώνη (Μυκηναϊκή/ Ρωμαϊκή εποχή) συνδέεται κυρίως με την καλλιέργεια της ελιάς, η οποία κορυφώνεται στην Κλασσική/Ελληνιστική περίοδο, ενώ η καλλιέργεια των σιτηρών (σίκαλη, σιτάρι) κορυφώνεται στο τέλος της (Ρωμαϊκή/πρώιμη Βυζαντινή).

Η εκτεταμένη εκτροφή αιγοπροβάτων επιβάλει τη φωτιά ως διαχειριστικό εργαλείο της βλάστησης με αποτέλεσμα πυρόφιλα φυτά (φυτά που η εξάπλωσή τους ευνοείται από τις πυρκαγιές) να έχουν πολύ έντονη παρουσία. Τα μεσογειακά πευκοδάση αφήνουν μικρό αποτύπωμα γύρης καθώς η Τορώνη και η Χαλκιδική γενικότερα, αποτελούν κύριες πηγές εμπορίας του ξύλου τους στον αρχαίο κόσμο.

Φωτογραφία που παραχώρησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ Σαμψών Παναγιωτίδης.

Η γύρη και η επιδημία πανώλης

“Η γύρη λειτουργεί περίπου σαν δακτυλικό αποτύπωμα, σχεδόν αναλλοίωτο στον χρόνο και αξιόπιστο. Παρατηρούμε λοιπόν ότι τα μεσογειακά δάση κωνοφόρων εξαπλώνονται ταχύτατα κατά την περίοδο της πανώλης του Ιουστινιανού (6ος – 8ος αίωνας μ.Χ.), όταν η ανθρώπινη δραστηριότητα στην περιοχή καταρρέει. Η Τορώνη υπήρξε πολύ πιθανόν, θύμα της “πανώλης του Ιουστινιανού” που σάρωσε για δύο αιώνες τα παράλια κυρίως της ανατολικής Μεσογείου.

Η αρρώστια μεταφέρονταν με τα πλοία, που “φιλοξενούσαν” αρουραίους στα αμπάρια τους και χτύπησε πολλά λιμάνια. Το διάγραμμα γύρης δείχνει την απότομη κατάρρευση των καλλιεργειών (δημητριακά, ελιές) και την απότομη εξάπλωση των μεσογειακών πευκοδασών, καθώς η φωτιά, εργαλείο διαχείρισης της βλάστησης από τους βοσκούς, αλλά και η ίδια η βόσκηση εκλείπουν. Σαν ένα αόρατο χέρι να αφαίρεσε τον άνθρωπο από το τοπίο αυτού του σπουδαίου λιμανιού της Σιθωνίας” περιγράφει ο κ. Παναγιωτίδης.

Προχωρώντας στο χρόνο και σύμφωνα με τη μελέτη στην περιοχή, η δημιουργία των μοναστικών “μετοχίων” (ύστερη Βυζαντινή) και η γενικότερη οργάνωση της οικονομίας σε μικρές οικιστικές ενότητες (χωριά, οικισμοί) που εκτρέφουν μια ποικιλία ζώων σε μικρούς αριθμούς, έχουν ως συνέπεια την υποχώρηση των πυρόφιλων φυτών αφού η διαχείριση της βλάστησης μέσω της φωτιάς περιορίζεται.

Τα δάση δρυός, ως πηγή προϊόντων (ξυλοκάρβουνο, τροφή οικόσιτων ζώων) για τη μικρή οικιακή οικονομία, γνωρίζουν μια σύντομη έντονη ανάπτυξη κατά την ύστερη Βυζαντινή και τις αρχές της Οθωμανικής περιόδου. Η υποχώρησή τους τον 16ο αιώνα μ.Χ., εκτιμά ο κ. Παναγιωτίδης, πιθανόν σχετίζεται με την ακμάζουσα μεταλλευτική δραστηριότητα στη ΒΑ Χαλκιδική και τις τεράστιες ανάγκες της για κάρβουνο.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ, Νατάσα Καραθάνου

Τρεις διαφορετικές ιστορίες ζωής συναντήθηκαν στην αργεντίνικη Παταγονία ξετυλίγοντας τον μίτο της παλιάς ανεπίλυτης σύρραξης για τα εδάφη των ιθαγενών Μαπούτσε, που αναβιώνει σήμερα με δικαστικές διαμάχες, αλλά και με διώξεις, εκτοπισμούς, σφαίρες και αίμα.

Εκεί, ο Κάρλο Μπένετον, της ιταλικής αυτοκρατορίας της μόδας, ταξιδεύει συχνά για να ελέγξει τα 900.000 εκτάρια που κατέχει ο όμιλος από το 1991 κι όπου εκτρέφει 250.000 πρόβατα που παράγουν το 10% του ερίου που χρησιμοποιεί.

Εκεί, ο ιθαγενής Μαπούτσε Φακούντο Χόνες Ουάλα, που δεν έχει μια σπιθαμή γη για να καλλιεργήσει, συνελήφθη και προφυλακίστηκε εν αναμονή της πιθανής έκδοσής του στη Χιλή για να δικαστεί ως «τρομοκράτης».

Εκεί, ο 28χρονος Σαντιάγο Μαλντονάδο βρέθηκε για να εκφράσει την αλληλεγγύη του στους Μαπούτσε, «εξαφανίστηκε» στη διάρκεια στρατιωτικής επιδρομής και έγινε ο πρώτος «desaparecido» (αγνοούμενος) της προεδρίας του Μαουρίσιο Μάκρι.

Ο 28χρονος Σαντιάγο Μαλντονάδο είχε επισκεφθεί την κοινότητα «Αντίσταση στο Κουσαμέν» για να εκφράσει την αλληλεγγύη του στον αγώνα της για την ανακατάληψη των ιθαγενικών εδαφών που σήμερα κατέχει ο Μπένετον και να απαιτήσει μαζί τους την αποφυλάκιση του αρχηγού της, Φακούντο Χόνες Ουάλα.

Την 1η Αυγούστου δυνάμεις της στρατοχωροφυλακής επιτέθηκαν στις λίγες οικογένειες που έχουν εγκατασταθεί στο τσιφλίκι Λελέκε του Μπένετον με στόχο να τις εκδιώξουν: χτύπησαν άνδρες, γυναίκες και παιδιά, έριξαν πλαστικές σφαίρες, τους κυνήγησαν στο ποτάμι… Εκεί είδαν για τελευταία φορά τον Μαλντονάδο να τον σέρνουν με τη βία σε κλούβα.

Η υπ. Εσωτερικών Πατρίσια Μπούλριτς έσπευσε να αρνηθεί κάθε σχέση των σωμάτων ασφαλείας με την εξαφάνισή του, φτάνοντας ακόμη και να αμφισβητήσει ότι πράγματι βρισκόταν εκεί.

Ακόμη κι όταν σε μία από τις κλούβες βρέθηκαν τρίχες και ίχνη αίματος, δήλωσε πως «αυτό δεν λέει τίποτα».

Περίπου 20 Μαπούτσε, με πρωτοστάτη τον Φακούντο Ουάλα, βρίσκονται εκεί σε έναν πρόχειρο καταυλισμό από τον Μάρτιο του 2015 διεκδικώντας μικρές εκτάσεις για να καλλιεργήσουν και να ζήσουν με τις οικογένειές τους.

Εκτοτε επιδρομές σαν κι αυτή της 1ης Αυγούστου είναι συνηθισμένες. Αλλά σε καθεμία από αυτές η βία κλιμακώνεται και οι ηγέτες τους σέρνονται στη φυλακή, όπως συνέβη με τον Φακούντο Ουάλα.

Στις 27 Ιουνίου, όταν στη Χιλή συναντήθηκαν επίσημα οι πρόεδροι Μάκρι και Μπατσελέτ για να επικυρώσουν τους δεσμούς συνεργασίας των δύο χωρών, στην Αργεντινή συνελάμβαναν τον Ουάλα με την πρόφαση ότι πρέπει να εξεταστεί το αίτημα για έκδοσή του στη Χιλή, όπου κατηγορείται για τρομοκρατία, εμπρησμό τσιφλικιού, οπλοκατοχή και… παράνομη είσοδο στη χώρα.

«Κουραστήκαμε από την καταπίεση, να μας διώχνουν από τα εδάφη μας, να μας σκοτώνουν και να μας συλλαμβάνουν όποτε θέλουν. Είμαι στη φυλακή γιατί είμαι σύμβολο αντίστασης του λαού μου, γιατί εκφράζω αυτό που σκέφτονται χιλιάδες Μαπούτσε», δήλωσε στην El Pais από τη φυλακή του Εσκέλ, όπου εδώ και 20 μέρες κάνει απεργία πείνας καταγγέλλοντας πως θέλουν να τον δικάσουν για δεύτερη φορά για την ίδια υπόθεση: πέρσι είχε συλληφθεί για τον ίδιο λόγο και ομοσπονδιακό δικαστήριο τον δικαίωσε απορρίπτοντας το αίτημα έκδοσής του.

Μπροστά στην κατακραυγή για τις πρακτικές της, η κυβέρνηση Μάκρι απάντησε με μια παλιά τακτική: εφηύρε έναν εχθρό, τον παρουσίασε ως επικίνδυνο και βίαιο και δικαιολόγησε την πολιτική καταστολή μιλώντας για τρομοκρατία.

«Δεν θα επιτρέψουμε μια ανεξάρτητη και αυτόνομη δημοκρατία των Μαπούτσε σε αργεντίνικο έδαφος», έδωσε τον τόνο η Μπούλριτς.

Το λιμπρέτο υιοθέτησαν τα κυρίαρχα ΜΜΕ που πρόσθεσαν σωρεία «αποκαλύψεων»: η κοινότητα και ο Ουάλα ανήκουν στη μυστηριώδη οργάνωση RAM (Πανάρχαια Αντίσταση των Μαπούτσε), στην οποία αποδίδουν δεκάδες εμπρησμούς, ζωοκλοπές, επιθέσεις κατά υπαλλήλων του Μπένετον, χρηματοδότηση από ξένα κέντρα, ακόμη και πιθανή σχέση με Κούρδους πρώην μαχητές που έφτασαν στη Αργεντινή για να τους… εκπαιδεύσουν.

Ο αδελφός του Φακούντο Ουάλα κάνει λόγο για «απεχθή ψέματα» με στόχο να δαιμονοποιηθεί ο αγώνας των Μαπούτσε, αρνείται κάθε σχέση με τη RAM και ξεκαθαρίζει:

«Ποτέ κανένας μας δεν έχει διεκδικήσει τη δημιουργία κράτους των Μαπούτσε. Η ίδια η αντίληψη του κράτους αντιτίθεται σε έναν τρόπο ζωής σαν τον δικό μας που έχει κοινοτικό χαρακτήρα και στις δικές μας αξίες. Αλλά εδώ παίζονται τα συμφέροντα του Μπένετον και ο κρατικός μηχανισμός είναι στην υπηρεσία του, αγνοώντας τις ανάγκες των ιθαγενών λαών».

Οσο για τον Μπένετον, νίπτει τας χείρας του: η εταιρεία του εξαγόρασε το 1991 την Εταιρεία των Εδαφών του Αργεντίνικου Νότου (CΤSA) κι όλα έγιναν νόμιμα και… ηθικά, όπως υποστηρίζει κάθε φορά που αναγκάζεται να απαντήσει σε σχετικές ερωτήσεις, χωρίς να διευκρινίζει πόσο αγόρασε αυτές τις εκτάσεις.

Μόνο που η CTSA δημιουργήθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν η κυβέρνηση δώρισε αχανείς εκτάσεις της Παταγονίας σε μικρή ομάδα Βρετανών επενδυτών σε ένδειξη ευγνωμοσύνης (αλλά και ως μέσο αποπληρωμής του χρέους της) για τη συνδρομή τους στην «Κατάκτηση της Ερήμου». Μια στρατιωτική επιχείρηση που σύμφωνα με ιστορικά κείμενα, κατέληξε με την εξόντωση δεκάδων χιλιάδων Μαπούτσε και άλλων ιθαγενών και την παραχώρηση των εδαφών τους σε ξένα κεφάλαια, κυρίως.

Σήμερα το 90% των 205.000 Μαπούτσε που απέμειναν στην Αργεντινή δεν έχουν κανέναν τίτλο ιδιοκτησίας γης.

πηγή: efsyn.gr (της Χριστίνας Πάντζου)