Το παστέλι είναι ένα παραδοσιακό γλυκό από σουσάμι και μέλι που θεωρείται ιδιαίτερα τονωτικό και υγιεινό. Πόσο δύσκολο είναι όμως να βρει κάποιος στα ράφια των σούπερ μάρκετ το κλασσικό παστέλι με σουσάμι και μέλι χωρίς την προσθήκη ζάχαρης;

Η αλήθεια είναι ότι το παστέλι είναι ένα σνακ, του οποίου τα βασικά συστατικά έχουν αρκετά υψηλό κόστος. Και το σουσάμι αλλά και το μέλι είναι ακριβά και γι αυτό οι περισσότερες εταιρίες προσθέτουν ζάχαρη. Αρκετές μάλιστα εταιρίες έχουν καταφύγει στο σιρόπι γλυκόζης-φρουκτόζης, που είναι μια επεξεργασμένη μορφή ζάχαρης αλλά με ακόμα χαμηλότερο κόστος απ’ την απλή κρυσταλλική ζάχαρη. Το σιρόπι γλυκόζης-φρουκτόζης όμως προκαλεί την ανάπτυξη λιποκυττάρων γύρω από την καρδιά, το ήπαρ και άλλα ζωτικά όργανα και μπορεί να οδηγήσει σε διαβήτη, παχυσαρκία (όπως και η ζάχαρη) και καρδιοπάθειες.

Το παστέλι λόγω του σουσαμιού έχει αρκετές θερμίδες. Συνήθως διατίθεται σε συσκευασίες των 100γρ. οι οποίες φτάνουν τις 500 θερμίδες. Παρ’ όλα αυτά τα λιπαρά του είναι κυρίως τα καλά λιπαρά. Αυτό που θα πρέπει να θυμάστε πάντα για το παστέλι είναι ότι έχει σημασία η ποιότητα και όχι η ποσότητα! Αν δυσκολευτείτε να βρείτε παστέλι με μόνο σουσάμι και μέλι ή δεν εμπιστεύεστε τον παραγωγό, φτιάξτε το μόνοι σας. Βάλτε όριο μια μερίδα των 30γρ. Το κόστος δεν θα είναι πολύ υψηλό γιατί έχει μειωθεί η ποσότητα.

Αν πάλι αναγκαστείτε να επιλέξετε ανάμεσα στα παστέλια του εμπορίου που περιέχουν ζάχαρη, αποφύγετε όσα περιέχουν σιρόπι γλυκόζης-φρουκτόζης. Το παστέλι μπορεί να είναι ένα υγιεινό σνακ, εφόσον γνωρίζετε τα συστατικά του, καλύτερο απ’ τις γνωστές μπάρες δημητριακών και με περισσότερες πρωτεΐνες.

Το μέλι παράγεται από τις σακχαρώδεις εκκρίσεις φυτών ή εντόμων, όπως το νέκταρ των λουλουδιών μέσω της αναγέννησης, της ενζυματικής δραστηριότητας και της εξάτμισης του νερού.

Το μέσο pH του μελιού είναι 3,9, αλλά μπορεί να κυμαίνεται από 3,4 έως 6,1. Το μέλι περιέχει πολλά είδη οξέων, τόσο οργανικά όσο και αμινοξέα. Ωστόσο, οι διάφοροι τύποι και τα ποσά τους ποικίλλουν σημαντικά, ανάλογα με τον τύπο του μελιού. Αυτά τα οξέα μπορεί να είναι αρωματικά ή αλειφατικά (μη αρωματικά). Τα αλειφατικά οξέα συμβάλλουν σημαντικά στη γεύση του μελιού, αλληλεπιδρώντας με τις γεύσεις άλλων συστατικών.

Καθώς όμως το μέλι έχει μέσο pH 3,9. σημαίνει ότι το μέλι είναι όξινο. Το μέλι περιέχει μια σειρά από οργανικά και αμινοξέα που οδηγούν στην οξύτητα του μελιού που με την σειρά του είναι η εξήγηση στις φαρμακευτικές του ιδιότητες και στις αντιβακτηριακές ιδιότητες.

Επιπλέον το μέλι περιέχει φλαβονοειδή και αντιοξειδωτικά που κατεβάζουν περισσότερο το μέσο pH με αποτέλεσμα να γίνεται περισσότερο όξινο.

Φυσικά για να είναι όμως κανείς σίγουρος για την ακριβή σύσταση του χρειάζεται χημική ανάλυση μελιού.

Τα οργανικά οξέα περιέχουν τα περισσότερα από τα οξέα του μελιού, αντιπροσωπεύοντας το 0,17-1,17% του μείγματος, με το γλυκονικό οξύ που σχηματίζεται από τις δράσεις ενός ενζύμου που ονομάζεται οξειδάση γλυκόζης ως το πλέον διαδεδομένο. Άλλα οργανικά οξέα είναι μικρά, αποτελούμενα από μυρμηκικό, οξικό, βουτυρικό, κιτρικό, γαλακτικό, μηλικό, πυρογλουταμικό, προπιονικό, βαλερικό, καπρικό, παλμιτικό και ηλεκτρικό, μεταξύ πολλών άλλων.

Βιβλιογραφία

1. Honey – Wikipedia
2. Thrasyvoulou, A.T, Journal of Apicultural Research25, 1986.

Πριν από περίπου 25 χρόνια έγιναν προσπάθειες ώστε κάποια Ελληνικά μέλια να πάρουν έγκριση ΠΟΠ. Διάφοροι Σύλλογοι αλλά και ιδιώτες κατέθεσαν αιτήσεις για συγκεκριμένους τύπους μελιού, όμως από αυτούς, μόνο το μέλι Ελάτης-Μαινάλου -Βανίλια κατάφερε να πάρει έγκριση.

Η αλήθεια είναι ότι κάποιες αιτήσεις, όπως π.χ. για το Πευκόμελο Ελλάδας που είχε καταθέσει η Κοινοπραξία Μελ/κών Συνεταιρισμών Βόρειας Ελλάδας, απορρίφθηκαν γιατί ήταν πολύ γενικές. Υπάρχουν μεγάλες διαφοροποιήσεις από περιοχή σε περιοχή και ήταν αδύνατος ο καθορισμός μοναδικών χαρακτηριστικών ώστε να πάρει ένδειξη ΠΟΠ. Όμως κάποιες άλλες ποικιλίες όπως για παράδειγμα η πευκοσουσούρα Ζερβοχωρίων ή το θυμαρίσιο μέλι Κρήτης μπορούσαν να πάρουν έγκριση, κάτι που όμως δεν έγινε.

Η δικαιολογία του Τμήματος Μελισσοκομίας του Υπουργείου Γεωργίας ήταν ότι απέρριψε ή δεν προώθησε τις άλλες αιτήσεις διότι παρουσίασαν πολλές ατέλειες. Χαρακτηριστικό της τότε απλής και ταχύτατης διαδικασίας είναι ότι μεταξύ υποβολής αιτήσεως για το ΠΟΠ ελάτης (30-12-1993) και δημοσίευσης της απόφασης για αναγνώριση του μελιού ΠΟΠ στη επίσημη εφημερίδα του κράτους (ΦΕΚ16/14-1-1994) μεσολάβησαν μόλις 15 ημέρες συμπεριλαμβανομένων των γιορτών και των αργιών!!!.

Ας επιστρέψουμε όμως στην περίπτωση του μελιού Ελάτης-Μαινάλου -Βανίλιας. Παρά το γεγονός ότι πήρε έγκριση αποδείχτηκε εκ των υστέρων ότι υπήρξαν πολλά λάθη και τραγελαφικές παραλείψεις που ουσιαστικά απαγόρευαν την πώληση του(!). Οι αδελφοί Μαραγκού που είχαν καταθέσει την αίτηση εξαφανίστηκαν (ίσως απεβίωσαν οι άνθρωποι) και έτσι κανείς δεν θεωρούνταν αρμόδιος να κάνει ας πούμε κάποια ένσταση…

Η επιστολή του καθηγητή του ΑΠΘ κ. Ανδρέα Θρασυβούλου στο Υπουργείο το 1994 μέσω της οποίας τονίζει τα λάθη και τις παραλείψεις για το μέλι Ελάτης-Μαινάλου -Βανίλια.

Συγκεκριμένα για το μέλι Ελάτης-Μαινάλου -Βανίλια:

• α) Στην έγκριση αναγράφεται ότι έχει καλή γεύση και ξεχωριστή εμφάνιση λόγω της βανίλιας που περιέχει. Η φράση αυτή είναι λανθασμένη γιατί το μέλι ελάτης δεν περιέχει βανίλια αλλά έχει την εμφάνιση της βανίλιας.
• β) Αναφέρεται ότι προέρχεται σε ποσοστό 80% από έλατο και 20% από άνθη. Η αναφορά αυτή είναι λανθασμένη γιατί το ποσοστό ανάμιξης ελάτης και άνθους αφενός δεν μπορεί να υπολογιστεί και αφετέρου αποκλείει το αμιγές μέλι Ελάτης.
• γ) Έχει εγκριθεί ως μέλι ΠΟΠ Ελάτης Μαινάλου Βανίλιας ενώ οι προδιαγραφές του στο ΦΕΚ λανθασμένα αναφέρονται στα οργανοληπτικά και χημικά χαρ/κά του μελιού Ελάτης Μαινάλου–Βυτίνας.
• δ) Η υγρασία του μελιού ΠΟΠ που εγκρίθηκε θα πρέπει να είναι από 14,0% έως 15,5%. Όμως η υγρασία στο ελατήσιο μέλι Μαινάλου κυμαίνεται από 13% έως 17% και τα στενά όρια υγρασίας που ορίστηκαν δημιουργούν δυσκολίες στη διακίνηση του προϊόντος και μπελάδες στον αγορανομικό έλεγχό του.
• ε) Σύμφωνα με τις εγκεκριμένες προδιαγραφές η «φαινομένη ζαχαρόζη του μελιού Ελάτης Μαινάλου Βανίλιας θα πρέπει να είναι άνω του 10% με όριο από 8 έως 18%». Πέραν από την ανακολουθία (άνω του 10% με όριο από 8 έως 18%) η φαινομένη ζαχαρόζη ως κριτήριο του μελιού, έχει καταργηθεί πια και αντικατασταθεί με τη σουκρόζη, με όριο κάτω από 5%.

Τότε ο κ. Ανδρέας Θρασυβούλου από το ΑΠΘ αφού διαπίστωσε αυτά τα λάθη έστειλε επιστολή στον τότε Υπουργό Γεωργίας κ. Φλώρο Κωνσταντίνου με ημερομηνία 7/6/1994, τονίζοντας τις λανθασμένες προδιαγραφές και προειδοποιώντας ότι μόνο προβλήματα μπορεί να δημιουργήσει στον Έλληνα μελισσοκόμο και ότι είναι απαγορευτική για τη διακίνηση του ελατήσιου μελιού. Η επιστολή δημοσιεύτηκε και στο περιοδικό Μελισσοκομική Επιθεώρηση την ίδια χρονιά.

Η απάντηση του Υπουργείου 22 χρόνια μετά.

Δεν έλαβε καμία απάντηση από το Υπουργείο, μέχρι τις 10/11/2016, δηλαδή 22 χρόνια μετά τον εντοπισμό του προβλήματος (!!). Με επιστολή του, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, Τμήμα ΠΟΠ/ ΠΓΕ/ΕΠΙΠ και άλλων Συστημάτων ποιότητας ενημέρωσε ότι το μέλι Ελάτης δεν το έχουν κατατάξει καν στην κατηγορία «μέλι» αλλά στην κατηγορία «Λοιπά Προϊόντα» και ότι υπάρχουν προβλήματα στην εμπορία του.

Συμπερασματικά λοιπόν, όχι μόνο χάσαμε την ευκαιρία να εγγράψουμε ως ΠΟΠ τις διακριτές κατηγορίες ελληνικού μελιού σε μια εποχή που ήταν πολύ πιο εύκολο, αλλά και την μοναδική κατηγορία που αναδείξαμε ως χώρα, τη χαρακτηρίσαμε με λανθασμένες προδιαγραφές με αποτέλεσμα να μη συγκαταλέγεται καν στα μέλια, αλλά στα λοιπά προϊόντα!!!

Του κ. Ανδρέα Θρασυβούλου
Εργαστήριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Για κάποιο λόγο, κυριαρχεί η αντίληψη στον απλό κόσμο, ότι το μέλι που κρυσταλλώνει είναι νοθευμένο με ζάχαρη. Στην πραγματικότητα ισχύει το ακριβώς αντίθετο! Η κρυστάλλωση και όχι ζαχάρωμα όπως λανθασμένα αποκαλείται, είναι δείγμα αγνότητας του μελιού. Μην πετάτε λοιπόν το μέλι που σας κρυστάλλωσε, δεν είναι ούτε νοθευμένο ούτε χαλασμένο.

Κρυσταλλωμένο μέλι

Το μέλι είναι στην ουσία ένα υπέρκορο διάλυμα δύο σακχάρων (γλυκόζης και φρουκτόζης). Ως υπέρκορο διάλυμα, λοιπόν, είναι ασταθές, έχοντας την τάση να σταθεροποιηθεί με την καταβύθιση της περίσσειας ποσότητας σακχάρων που βρίσκεται σε αυτό. Οι πρώτοι κρύσταλλοι που καταβυθίζονται, λειτουργούν ως πόλοι έλξης και άλλων, με συνέπεια την δημιουργία μεγαλύτερων συσσωματωμάτων, το σύνολο των οποίων δημιουργεί την εικόνα του κρυσταλλωμένου νερού. Αναλυτικότερα, κατά τη διαδικασία της κρυστάλλωσης η γλυκόζη αφυδατώνεται και παίρνει τη μορφή κρυστάλλου. Το μέλι θα κρυσταλλώσει ακόμα και αν παραμείνει στην κηρήθρα.

Μέλι που έχει αρχίσει να κρυσταλλώνει μέσα στην κηρήθρα.

Το κρυσταλλωμένο μέλι είναι εκπληκτικό σε τσάι, σε γιαούρτι, σε φρυγανισμένο ψωμί αλλά και ως συνοδευτικό σε βρώμη. Επίσης είναι υπέροχο ως γαρνιτούρα σε μαγειρευτό ή και τηγανητό κοτόπουλο. Τρεις είναι οι παράγοντες που επιταχύνουν την κρυστάλλωση: Η θερμοκρασία διατήρησης του μελιού, η αναλογία γλυκόζης και φρουκτόζης στο μέλι και φυσικά η πυκνότητα της γύρης μέσα του.

Θερμοκρασία
Το μέλι θα κρυσταλλώσει μέσα στην κυψέλη αν η θερμοκρασία πέσει κάτω απ’ τους 10ºC και στο βαζάκι σας αν το αφήσετε σε ένα κρύο ντουλάπι. Αυτό σημαίνει ότι αν το τοποθετήσετε σε ένα πιο ζεστό μέρος θα επιβραδυνθεί η διαδικασία κρυστάλλωσης. Η ιδανική θερμοκρασία για να καθυστερήσει η κρυστάλλωση είναι γύρω στους 25ºC και η θερμοκρασία που επιταχύνεται είναι γύρω στους 14ºC.

Κρυσταλλωμένο μέλι σε βρώμη

Είναι πολύ απλό να επαναφέρετε το μέλι στην αρχική του κατάσταση, τοποθετώντας το βάζο σε δοχείο μπεν μαρί και θερμαίνοντάς το σε χαμηλή θερμοκρασία, όχι πάνω από 45-50ºC γιατί καταστρέφονται τα θρεπτικά του συστατικά. Το ρευστοποιημένο μέλι φυσικά θα κρυσταλλώσει και πάλι. Γι αυτό ο καλύτερος τρόπος να το αντιμετωπίσετε αυτό είναι να συμφιλιωθείτε με το κρυσταλλωμένο μέλι. Έτσι κι αλλιώς η συνεχής κρυστάλλωση και αποκρυστάλλωση, ακόμα και με ήπια θέρμανση, θα κάνει το μέλι να χάσει το θαυμάσιο άρωμα που είχε στην αρχή.

Αν έχετε μεγάλη ποσότητα μελιού στο σπίτι και θέλετε να την αποκρυσταλλώσετε, κάντε το με μικρές ποσότητες αντί όλου του δοχείου. Να θυμάστε ότι το γυαλί είναι καλύτερο υλικό για διατήρηση μελιού απ’ το πλαστικό, ειδικά αν έχετε σκοπό να το θερμάνετε.

Η αναλογία γλυκόζης και φρουκτόζης στο μέλι
Όπως είπαμε το μέλι είναι ένα υπέρκορο διάλυμα δύο σακχάρων. Οι αναλογίες αυτών των δύο σακχάρων εξαρτώνται από τα φυτά που οι μέλισσες  συλλέγουν. Η μεγάλη συγκέντρωση γλυκόζης στο μέλι, ευνοεί τη γρήγορη κρυστάλλωση, ιδιαίτερα όταν αυτή ξεπεράσει το 30%. Γι αυτό θα παρατηρήσετε ότι δεν κρυσταλλώνουν όλα τα μέλια με τον ίδιο ρυθμό. Τα ανθόμελα κρυσταλλώνουν γρηγορότερα απ’ τα μέλια που προέρχονται από μελιτώματα.

Κρυσταλλωμένο μέλι σε φρυγανισμένο ψωμί.

Το μέλι κουμαριάς, ηλίανθου και βαμβακιού κρυσταλλώνει σε 1 μήνα, η πορτοκαλιά και το ρείκι σε 2 μήνες, το θυμάρι μετά τους 8, το μέλι βελανιδιάς μετά από ενάμιση χρόνο, το πευκόμελο μετά από δύο χρόνια, ενώ το μέλι ελάτης δεν κρυσταλλώνει ποτέ.

Η γύρη
Η γύρη στο μέλι είναι απόλυτα φυσιολογική και δείχνει τη φυτική προέλευση. Στο μικροσκόπιο μας δείχνει ποια φυτά επισκέφτηκαν οι μέλισσες. Όσο περισσότερη γύρη έχει το μέλι τόσο πιο θρεπτικό είναι, όμως αυτός ο παράγοντας επιταχύνει και τον χρόνο κρυστάλλωσης. Το ακατέργαστο μέλι περιέχει πολλούς κόκκους γύρης, γι αυτό και οι μεγάλες εταιρίες την αφαιρούν, μιας και θεωρούν το κρυσταλλωμένο μέλι αντιεμπορικό.

Γύρη στο μικροσκόπιο

Επίσης οι Κινέζοι αφαιρούν με ειδικό φίλτρο τη γύρη απ’ το μέλι ώστε να είναι και αδύνατη η εύρεση της χώρας προέλευσης, με αποτέλεσμα να υποβαθμίζονται τα μέλια που φτάνουν στον καταναλωτή. Συνήθως τα μέλια που έχουν υποστεί τέτοιου είδους επεξεργασία έχουν αναμιχθεί και έχουν γίνει χαρμάνια.

Που θα βρείτε το καλύτερο μέλι; Σίγουρα όχι στο σούπερ μάρκετ! Αναζητήστε ντόπιους μελισσοκόμους και απαιτήστε αμιγείς ποικιλίες. Υπάρχουν κάποιοι που κάνουν χαρμάνια για να πετύχουν σταθερή γεύση. Δεν έχει τόση σημασία το είδος όσο το να είναι αγνό.

πηγή: wired.com

Το μέλι κατέχει ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της Αιθιοπικής κουλτούρας και διατροφής. Η Αιθιοπία είναι η κορυφαία χώρα παραγωγής μελιού στην Αφρική καθώς παράγει το 1/4 της συνολικής παραγωγής της ηπείρου. Παρ’ όλα αυτά οι ποσότητες που παράγει δεν επαρκούν για να καλύψουν τη ζήτηση.

Χρησιμοποιείται συχνά για την παρασκευή του ποτού Tej, ενός είδους κρασιού με μέλι, αρωματισμένο με λυκίσκο. Καμία τελετή ή οικογενειακό τραπέζι, δεν πραγματοποιείται χωρίς την παρουσία του Tej. Σε ορισμένες περιοχές, χρησιμοποιείται επίσης ως φάρμακο για τη θεραπεία πολλών παθήσεων λόγω των αντιβιοτικών ιδιοτήτων του.

Η γεύση και η υφή του Αιθιοπικού μελιού ποικίλλουν από περιοχή σε περιοχή λόγω της εξαιρετικά ποικίλης χλωρίδας και πανίδας της χώρας. Κάθε περιοχή παράγει ένα μοναδικό είδος μελιού. Για παράδειγμα, στο Τιγκράι, στα βόρεια της Αιθιοπίας, το μέλι έχει ένα χαρακτηριστικό λευκό χρώμα και κοκκώδη υφή. Παράγεται από ένα είδος φασκόμηλου, το οποίο του δίνει αυτό το ασυνήθιστο χρώμα και θεωρείται ως το πιο εμπορικό. Στον κρατήρα Wenchi που βρίσκεται περίπου 120 χιλιόμετρα ανατολικά της Αντίς Αμπέμπα, παράγεται ένα κεχριμπαρένιο φίνο μέλι από μια ποικιλία ερείκης που φύεται στην ηφαιστειογενή αυτή περιοχή. Έχει μια πλούσια υφή και λεπτή γεύση που το κάνει να ξεχωρίζει απ’ τα υπόλοιπα.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα στην Αιθιοπική μελισσοκομία είναι οι ξεπερασμένες τεχνικές και η χρησιμοποίηση παλιών κυψελών, που ως αποτέλεσμα έχουν να μην παράγουν όσο θα μπορούσαν.

Κατά τα τέλη του Ιούνη, με τα μελίσσια στα έλατα να μην καταφέρνουν και πολλά λόγω του άστατου για την εποχή καιρού και των βροχών, αποφασίσαμε να μετακινηθούμε νοτιότερα στην Πίνδο για τη μελιτοφορία της βελανιδιάς. Η αλήθεια είναι ότι δεν είχαμε προετοιμαστεί γι αυτή την μελιτοφορία και έτσι είχαμε κάποιες αμφιβολίες για το κατά πόσον οι μέλισσες θα άντεχαν σε τέτοιος εξοντωτικούς και για τόσο διάστημα χωρίς γύρη.

Χρειαστήκαμε συνολικά δύο ολόκληρες νύχτες για να μεταφέρουμε τα μελίσσια από την ορεινή Άρτα και τα Τζουμέρκα στα Όρη του Βάλτου στην Αιτωλοακαρνανία. Εκεί στα αχανή βελανιδοδάση στήσαμε το μελισσοκομείο μας. Και ενώ όλα ξεκίνησαν ιδανικά με τις μελιτώδεις εκκρίσεις των φύλλων, άλλωστε οι βροχές που είχαν προηγηθεί ήταν δώρο για τις βελανιδιές, ο καύσωνας του Ιουλίου το στέγνωσε με αποτέλεσμα να μειωθεί δραματικά το εισερχόμενο μέλι.

Τότε όμως και πάλι κάποιες βροχούλες βοήθησαν να αρχίσουν και πάλι οι μελιτοεκκρίσεις αυτή τη φορά από το βελανίδι και έτσι καταφέραμε να τρυγήσουμε. Το μέλι που παράγεται από τη βελανιδιά είναι σκούρο σκοτεινό, σχεδόν μαύρο και αρκετά παχύρρευστο ενώ έχει απαλή και διακριτική γεύση. Θεωρείται από τα θρεπτικότερα μέλια, μάλιστα το ΑΠΘ το έχει κατατάξει ως το ισχυρότερο μέλι σε αντιοξειδωτική δράση ανάμεσα σε 48 ποικιλίες παγκοσμίως. Είναι πολύ πλούσιο σε ιχνοστοιχεία, περιέχει σε μεγάλες ποσότητες κάλλιο, μαγνήσιο, φώσφορο, σίδηρο και νάτριο ενώ τα ένζυμα που περιέχει, ενισχύουν το μεταβολισμό και τις λειτουργίες των ζωτικών οργάνων.

Μπορείτε να το προμηθευτείτε απευθείας από εμάς, εδώ.

Είναι γνωστό ότι κάθε τύπος μελιού είναι ευεργετικός για την υγεία του ανθρώπου. Οι αντιμικροβιακές ιδιότητες του μελιού το καθιστούν ένα από τα πιο σημαντικά ιατρικά “εργαλεία” εδώ και αιώνες. Υπάρχουν πολλά και διαφορετικά είδη μελιού, ανάλογα με το φυτό, το οποίο χρησιμοποιούν οι μέλισσες για να τραφούν. Το ρείκι είναι ένα εξαιρετικό φυτό για την παραγωγή μελιού, πολύ απλά επειδή έχει ορισμένες μοναδικές ιδιότητες που κάνουν καλό στην υγεία του ανθρώπου.

Φθνιπωρινή ερείκη (Erica verticillata)

Το ρείκι (Erica manipuliflora, ερείκη η σπονδυλανθής) ανήκει στην οικογένεια των Ερεικωδών. Ως βότανο περιέχει αλκαλοειδή, αρμπουτίνη, κιτρικό και φουμαρικό οξύ, πτητικό έλαιο, τανίνη και καροτίνη. Έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως σαν φαρμακευτικό φυτό στις ορεινές περιοχές της Ευρώπης, όπου υπάρχει αυτοφυές σε ολόκληρες εκτάσεις. Οι θεραπευτικές ιδιότητες του βοτάνου έχουν καταγραφεί ήδη από τον Μεσαίωνα, αφού αναφέρονται σε βιβλία του 7ου αιώνα μ.Χ.

Στην Ελλάδα υπάρχουν τέσσερα φυτά της οικογένειας των Ερεικωδών από την νεκταροέκκριση των οποίων παράγονται αντιστοιχοι τύποι μελιών. Η Φθνιπωρινή ερείκη γνωστή και ως σούσουρα (Erica verticillata), η ανοιξιάτικη ερείκη (Erica arborea), η Κουμαριά (Arbutus unedo) και το Ροδόδεντρο (Rhododendron). Το μέλι που παράγεται από τα τέσσερα αυτά φυτά έχει διαφορετικές ιδιότητες γι αυτό και εξετάζεται χωριστά.

Το μέλι της Φθινοπωρινής ερείκης (σούσουρας). Παράγεται σε μεγάλες ποσότητες σε αρκετές περιοχές της χώρας. Είναι προϊόν με ιδιαίτερα υψηλή θρεπτική αξία.

Από τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά (Πίνακας) ξεχωρίζουν οι τιμές υγρασίας που είναι συγκριτικά με άλλες κατηγορίες μελιού υψηλές, μάλιστα σε ορισμένες περιπτώσεις υπερβαίνουν το όριο των αγορανομικών διατάξεων (20%). Η υπέρβαση αυτή γίνεται δεκτή από τις αγορανομικές διατάξεις, ως ιδιομορφία κατ΄εξαίρεση για το ερεικόμελο. Η ηλεκτρική αγωγιμότητα είναι επίσης σχετικά υψηλή και βρίσκεται ανάμεσα στις τιμές των ανθόμελων και δασόμελων γεγονός που επιτρέπει την διάκριση του ερεικόμελου από τα άλλα ανθόμελα.

Το χρώμα του ερεικόμελου είναι κοκκινωπό, η οσμή και η γεύση χαρακτηριστική. Λόγω τις υψηλής φυσικής περιεκτικότητάς του σε γλυκόζη κρυσταλλώνει πολύ γρήγορα (1-3 μήνες) και γι αυτό δεν προσφέρεται για ανάμειξη με άλλα μέλια για δημιουργία εμπορικών τύπων (χαρμάνια).

Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή γιατί ξινίζει πιο εύκολα από τα άλλα είδη μελιού λόγω της υψηλής του υγρασίας και της μεγάλης του περιεκτικότητας σε ζαχαρομύκητες.

Το ερεικόμελο θεωρείται υψηλής θρεπτικής αξίας και τονωτικό για τον ανθρώπινο οργανισμό, δεν υπάρχουν όμως δημοσιευμένα αποτελέσματα που να τεκμηριώνουν τις παρατηρήσεις αυτές.

Ανοιξιάτικο μέλι ερείκης. Το ανοιξιάτικο ρεικίσιο μέλι συγκριτικά με το φθινοπωρινό είναι ανοικτόχρωμο, έχει διαφορετική γεύση, και χαρακτηρίζεται από υψηλή συγκέντρωση γλυκόζης, η οποία πιθανόν να κυμανθεί υψηλότερα της φρουκτόζης.

Ανοιξιάτικη ερείκη (Erica arborea)

Θρεπτική αξία Ερεικόμελου

Το μέλι ερείκης έχει πολύ υψηλή βιολογική και θρεπτική αξία που οφείλεται κυρίως στα μέταλλα, τις πρωτεΐνες, τα αμινοξέα, τα ένζυμα και τις βιταμίνες του συμπλέγματος Β.

Το μέλι της ερείκης έχει μια ιδιαίτερα υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη (2%) σε σύγκριση με άλλες ποικιλίες μελιού.

Έχει επίσης αντισηπτικές και διουρητικές ιδιότητες.

Σε έρευνα του 2012 βρέθηκε ότι το μέλι από το φυτό ρείκι είχε την μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε φαινόλες. Επίσης, η υψηλή ποσότητα των αντιοξειδωτικών του μελιού ερείκης βοηθά στην απομάκρυνση των ελεύθερων ριζών που παράγονται ως αποτέλεσμα των μεταβολικών αντιδράσεων και αλληλεπιδράσεων με τους εξωτερικούς ρύπους του περιβάλλοντος. Η εξόντωση αυτών των ελευθέρων ριζών προλαμβάνει τη γήρανση και βελτιώνει τη γενική υγεία.

πηγές: Ταυτότητα Ελληνικού μελιού, Θρασυβούλου, Μανίκης, 1o Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας-Σηροτροφίας
healthywithhoney.com, herb.gr, iatropedia.gr, omse.gr
Επιμέλεια: MelissokomiaNet.gr

Το μέλι είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά προϊόντα της ελληνικής παραδοσιακής κουζίνας. Χρησιμοποιήθηκε εμπλουτίζοντας με γλύκα και άρωμα δεκάδες εδέσματα. Σε γιορτές και σε κοινωνικές εκδηλώσεις, το μέλι χρησιμοποιούνταν είτε αυτούσιο, είτε σε παρασκευές γλυκών ως σύμβολο γονιμότητας και ευζωίας. Μέλι με καρύδια αλλά και «παστέλια» (σουσάμι με ξηρούς καρπούς και μέλι) προσφέρονται στους γάμους στους νεόνυμφους και στους καλεσμένους.

Στη σύγχρονη μαγειρική και ζαχαροπλαστική το μέλι μπορεί να δώσει μια απίστευτα μεγάλη ποικιλία δημιουργικών πιάτων. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αφράτα κέικ και μπισκότα, αλλά και για γλυκά. Απλώνεται εύκολα σε ζεστό ψωμί και εμπλουτίζει ροφήματα με βότανα και τσάι. Διαλύεται εύκολα μέσα σε γάλα και γιαούρτι γι’ αυτό θεωρείται ιδανικό για γλυκίσματα που έχουν βάση τα γαλακτοκομικά προϊόντα.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως κύριο υλικό σε πάρα πολλές σάλτσες, ντρέσινγκ, αλλά και μαρινάδες. Βέβαια, για εκείνους που προτιμούν τις πιο λιτές γεύσεις δεν έχουν παρά να περιχύσουν σε ένα μπολ με γιαούρτι και φρούτα το μέλι.

Ελληνικά έθιμα με μέλι

• Το μέλι το χρησιμοποιούσαν στις γιορτές ως σύμβολο γονιμότητας και ευζωίας.
• Μέλι με καρύδια και παστέλια προσφέρονται στους γάμους στους νεόνυμφους και στους καλεσμένους.
• Στην Κρήτη γλυκό του γάμου είναι ένα τηγανητό ζυμάρι με μέλι (ξεροτήγανο).
• Στη Ρόδο την παραμονή του γάμου φτιάχνουν μελεκούνια, ένα γλυκό με μέλι, σουσάμι και ανθόνερο.
• Ψωμιά ζυμωμένα με μέλι δίνουν στις λεχώνες.

• Τηγανίτες και ομελέτες με μέλι προσφέρονται στα κοιμητήρια μετά το Πάσχα για την ανάπαυση των ψυχών.
• Για το καλό του χρόνου οι νοικοκυρές τοποθετούσαν στο τραπέζι ξηρούς καρπούς, ένα κλαδί ελιάς και μία κούπα μέλι.
• Τα γλυκά των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς είναι με μέλι: μελομακάρονα, δίπλες ακόμη και γλυκά ψωμιά.
• Σε όλη την Κρήτη, νύφη και γαμπρός επιβάλλεται να τρώνε μια κουταλιά από καρύδια και μέλι κατά την τέλεση του γάμου. Σε πολλά όμως χωριά υπάρχει το έθιμο να προσφέρουν καρύδια και μέλι στους καλεσμένους.
• Απαραίτητα για το τραπέζι των εορτών είναι τα μελίπηκτα γλυκίσματα, σύμβολα ευτυχίας και αφθονίας: οι δίπλες, οι λουκουμάδες, τα ξεροτήγανα, τα μελομακάρονα, οι μπακλαβάδες κι οι καρυδόπιτες.

πηγή: huffingtonpost.gr

Το μέλι και η κάνναβη είναι δύο από τις πιο γνωστές φυσικές επουλωτικές ουσίες γνωστές στον άνθρωπο. Ενώ το μέλι είναι διαθέσιμο σχεδόν σε όλο τον κόσμο, η κάνναβη εξακολουθεί να παραμένει εξαιρετικά αμφιλεγόμενη και ως επί το πλείστον παράνομη.

Εμπνευσμένος από την προσωπική του διαδρομή με την ιατρική μαριχουάνα, ένας Γάλλος μελισσοκόμος συνδύασε αυτά τα δύο για να δημιουργήσει ένα νέο φαρμακευτικό προϊόν που ο ίδιος αποκαλεί «κανναβόμελο». Ο Nicholas, ο οποίος είναι επίσης καλλιτέχνης και κλειδαράς, λέει ότι εκπαίδευσε τις μέλισσες του στη συλλογή ρητίνης από τα φυτά κάνναβης του. Ο μελισσοκόμος εξηγεί ότι οι μέλισσες συγκεντρώνουν τη ρητίνη και την φέρνουν πίσω στην κυψέλη τους.

«Έχω εκπαιδεύσει τις μέλισσες να κάνουν πολλά πράγματα, όπως η συλλογή ζάχαρης από φρούτα, χωρίς να χρησιμοποιήσω λουλούδια», δήλωσε ο Nicholas. «Το να καταφέρω να κάνω τις μέλισσες να συλλέξουν αυτή τη ρητίνη, ήταν μια πρόκληση».

Οι μέλισσες του καθώς συλλέγουν από φυτό κάνναβης:

Παρά το γεγονός, ότι το «κανναβόμελο» δεν έχει ελεγχθεί στα εργαστήρια, ο Nicholas υποστηρίζει πως είναι δυνατό προϊόν και συγκεντρώνει τα οφέλη και των δύο, μελιού και κάνναβης. Ο Nicholas στράφηκε στην κάνναβη μετά από προβλήματα υπερκινητικότητας που αντιμετώπιζε από την παιδική του ηλικία. Σκόνταψε πάνω σε ιστοσελίδες που πρότειναν τη χρήση της μαριχουάνας για τον έλεγχο της κατάστασης και αποφάσισε να δοκιμάσει.

Στο Nicholas όμως έχει ασκηθεί και κριτική. Πολλοί αμφισβητούν τα θεραπευτικά οφέλη του συγκεκριμένου μελιού, ενώ άλλοι ανησυχούν και για την καλή διαβίωση των μελισσών. «Οι μέλισσες που παράγουν το «κανναβόμελο» δεν επηρεάζονται από τα κανναβινοειδή, επειδή δεν έχουν ενδοκανναβινοειδές σύστημα» επιμένει. Του πήρε γύρω στα δύο χρόνια, να τελειοποιήσει το προϊόν και να αποδείξει πως οι μέθοδοι του δεν βλάπτουν τις μέλισσες. Τώρα, λέει ότι μπορεί να φτιάξει προϊόντα με σχεδόν οποιοδήποτε στέλεχος της κάνναβης, συμπεριλαμβανομένων και ποικιλιών φιλικών προς τα παιδιά.

Αν και υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος μέχρι τα οφέλη των προϊόντων του Nicholas να ελεγχθούν εργαστηριακά και να διατεθεί το μέλι του σε μεγάλη κλίμακα, το μέλλον διαγράφεται λαμπρό τόσο για τον ίδιο όσο και για τις πολυάσχολες μέλισσες του.

Περισσότερα για τις μέλισσες και την κάνναβη.

Το υδρόμελι ή mead, δεν είναι μόνο ένα δυναμωτικό ποτό με ιστορία, είναι ένα ιδιαίτερα εύγευστο κρασί, που μπορείτε να το φτιάξετε εύκολα μόνοι σας.

Πρόκειται πιθανότατα για ένα από τα παλαιότερα αλκοολούχα ποτά. Ο λόγος για το υδρόμελι, όπως ονομάζεται στα ελληνικά, αφού φτιάχνεται με μέλι και νερό, ή αλλιώς mead, όπως είναι ευρέως γνωστό στις σκανδιναβικές χώρες και στην Αμερική. Το ποτό αυτό κατά τον αρχαίο Έλληνα ιπποκρατικό γιατρό Hρόδικο είχε φαρμακευτικές ιδιότητες, ενώ αποτελούσε το αγαπημένο ποτό των Bίκινγκς. Σε αυτό χρωστάει το όνομά του και ο «μήνας του μέλιτος», καθώς στο Mεσαίωνα θεωρούσαν ότι έπρεπε να το καταναλώνουν οι νεόνυμφοι επί ένα μήνα, πρωί, μεσημέρι, βράδυ. Πρόκειται για ένα ποτό που μοιάζει με το κρασί, έχει χρώμα χρυσαφί και είναι αρκετά εύκολο να το παρασκευάσετε.

Πριν ξεκινήσετε να φτιάξετε υδρόμελι, θα πρέπει να γνωρίζετε ότι, όπως ακριβώς και όταν παρασκευάζετε κρασί, υπάρχει ένα πολύ σημαντικό στοιχείο που χρειάζεται να προσέξετε: Πρέπει να χρησιμοποιήσετε σκεύη και εργαλεία που έχουν αποστειρωθεί σωστά και σχολαστικά. Ο καλύτερος τρόπος για να το επιτύχετε αυτό είναι να αποστειρώσετε τα σκεύη σας καθαρίζοντας και ξεπλένοντάς τα πολύ προσεκτικά, κατά προτίμηση με απιονισμένο νερό και μεταμπισουλφίτ (θα το βρείτε σε καταστήματα που πωλούν είδη οινοποιίας). Για να μετατρέψετε τη σκόνη σε διάλυμα, ακολουθήστε πιστά τις οδηγίες της συσκευασίας ή των πωλητών.

Θα χρειαστείτε
• 1½ κιλό μέλι, κατά προτίμηση ανθόμελο
• 1 πακέτο ζύμες (μαγιά) για κρασί (Προσοχή: Όχι για ψωμί)

Αν θέλετε, όταν βράζει το μέλι με το νερό, μπορείτε, ανάλογα με τα προσωπικά σας γούστα, να προσθέσετε διάφορα φρούτα ή άλλα υλικά που θα αρωματίσουν ελαφρά το υδρόμελι που θα παρασκευάσετε. Κάποια από αυτά τα συστατικά (π.χ. το λεμόνι) μπορεί να λειτουργήσουν όπως κάποια χημικά πρόσθετα που θα μπορούσατε να βάλετε στο υδρόμελί σας για καλύτερα αποτελέσματα. Τέτοια υλικά είναι: σταφίδες, μία κουταλιά μαύρο τσάι, λίγες σταγόνες λεμόνι, βατόμουρα ή άλλα φρούτα του δάσους κ.ά.

Σκεύη και εργαλεία
• 1 μεγάλη κατσαρόλα
• 1 διάφανη γυάλινη νταμιτζάνα (5 lt)
• 1 χωνί
• 1 τρόμπα (σαν αυτήν που χρησιμοποιούμε για να βγάζουμε το λάδι από τους τενεκέδες)
• 1 φλιτζάνι
• 1 μπαλόνι
• 1 καρφίτσα
• Γυάλινα μπουκάλια
• Φελλούς
• 1 ταπωτικό μηχάνημα για φελλούς

Προσοχή: Μην ξεχνάτε ότι όλα τα παραπάνω σκεύη θα πρέπει να είναι αποστειρωμένα.

Πώς θα το παρασκευάσετε
1 . Βάζετε στην κατσαρόλα το μέλι, όποια άλλα πρόσθετα θέλετε να χρησιμοποιήσετε (π.χ. λεμόνι), και τόσο νερό όσο χρειάζεται για να γεμίσει η γυάλινη νταμιτζάνα που έχετε αγοράσει.
2 . Τα αφήνετε σε σιγανή φωτιά μέχρι να φτάσουν σε σημείο βρασμού. Αν επιπλέουν «σκουπιδάκια» από το μέλι στο μείγμα σας, μπορείτε να τα βγάλετε με ένα σουρωτήρι (σύμφωνα όμως με κάποιους, αυτά είναι που δίνουν τελικά τη γεύση στο ποτό σας και ίσως είναι σκόπιμο να τα αφήσετε).
3 . Αφήνετε το μείγμα να κρυώσει λίγο και με τη βοήθεια ενός χωνιού το ρίχνετε στην νταμιτζάνα και κλείνετε το πώμα της.
4 . Αφήνετε το μείγμα στην νταμιτζάνα για ένα ολόκληρο βράδυ, ώστε να κρυώσει.
5 . Παίρνετε ένα φλιτζάνι με ζεστό νερό μέχρι τη μέση και προσθέτετε σε αυτό τις ζύμες (μαγιά) για κρασί. Την αφήνετε περίπου για 10 λεπτά μέχρι να απορροφήσει το νερό και στη συνέχεια ρίχνετε το περιεχόμενο του φλιτζανιού στην νταμιτζάνα.
6 . Βγάζετε το πώμα της νταμιτζάνας και εφαρμόζετε καλά και προσεκτικά το μπαλόνι (χωρίς να το έχετε φουσκώσει) στο λαιμό της (προσέξτε να το σφίξετε γύρω από το λαιμό της νταμιτζάνας). Έτσι, θα γίνει η ζύμωση.
7 . Μετά από περίπου 1 ώρα, το μπαλόνι αρχίζει να φουσκώνει, αλλά δεν είναι ακόμα πολύ τεντωμένο. Τότε παίρνετε μία καρφίτσα και κάνετε 4-5 μικρές τρύπες στο μπαλόνι. Έτσι θα βγαίνουν τα αέρια έξω, αλλά δεν θα μπαίνει αέρας μέσα, οπότε και θα παραμένει στείρο το περιβάλλον όπου γίνεται η ζύμωση. Αν κάποια στιγμή παρατηρήσετε ότι οι τρύπες έχουν φράξει από αφρό, μπορείτε να κάνετε μερικές ακόμα (χρησιμοποιώντας την καρφίτσα).
8 . Μετά από περίπου 2 εβδομάδες, το μπαλόνι αρχίζει να πέφτει. Αφού μείνει πεσμένο για λίγες ημέρες και το ποτό φαίνεται διαυγές, τότε η ζύμωση έχει ολοκληρωθεί.
9 . Ήρθε η στιγμή να αποστειρώσετε τα μπουκάλια σας και την τρόμπα, ώστε να μεταφέρετε το υδρόμελι από την νταμιτζάνα στα μπουκάλια. Προσέξτε καθώς γεμίζετε τα μπουκάλια να σταματάτε εγκαίρως, ώστε να μην τραβήξετε με την τρόμπα και το ίζημα.
10. Τώρα πια μπορείτε να βάλετε τους φελλούς και να αφήσετε το ποτό σας να παλιώσει, περιμένοντας μια ιδιαίτερη περίσταση για να το απολαύσετε. Γενικά, μετά από 2 με 6 μήνες είναι κατά κανόνα έτοιμο να το καταναλώσετε, εντούτοις, όσο περισσότερο μένει στα κλειστά μπουκάλια, τόσο καλύτερο γίνεται καθώς παλιώνει.

της Άννας Δάλλα (Vita.gr)