Μια ανοιξιάτικη μέρα ανθοφορίας η μέλισσα μπορεί να επισκεφθεί 3.500 λουλούδια. Από τις 30-40 χιλιάδες μέλισσες μιας κυψέλης το 1/3 είναι οι συλλέκτριες, άρα καθημερινά από μία κυψέλη γονιμοποιούνται περίπου 3,5 εκατ. λουλούδια.

Ορεινό Μέλι Βελανιδιάς από την ορεινή Πίνδο.

Το μέλι αλλά και γενικά τα προϊόντα της μέλισσας εκτός από εξαιρετική γευστικά τροφή αποτελούν φάρμακο από την αρχαιότητα για μια σειρά παθήσεις λόγω των ιδιοτήτων που συγκεντρώνουν. Η Χρυσούλα Τανανάκη, Επίκουρη Καθηγήτρια κι επικεφαλής του Εργαστηρίου Μελισσοκομίας και Σηροτροφίας στο Τμήμα Γεωπονίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης του Τμήματος Γεωπονίας του ΑΠΘ μίλησε στο το 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επαγγελματικής Μελισσοκομίας που έγινε στην Αλεξανδρούπολη για την αντιοξειδωτική δράση του μελιού ενάντια στις ελεύθερες ρίζες οι οποίες ενδέχεται να προκαλέσουν εκφυλισμό του κυττάρου και να δημιουργήσουν καρκινικούς όγκους.

Το μελισσοκομείο μας στην ορεινή Πίνδο κατά την καλοκαιρινή περίοδο όπου συλλέγουμε το μέλι Βελανιδιάς.

Ως ισχυρό διατροφικό αντιοξειδωτικό, το μέλι μπορεί να προλάβει ασθένειες. Η αντιβακτηριδιακή δράση του οφείλεται στο υπεροξείδιο του υδρογόνου που δημιουργείται από τη διάσπαση γλυκόζης που περιέχει. Στο εργαστήριο του ΑΠΘ επέλεξαν, όπως εξήγησε, 48 δείγματα από πεύκο, βελανιδιά, ερείκι, καστανιά, manuka, το οποίο μάλιστα κατέκτησε την παγκόσμια αγορά διαφημιζόμενο για τη βιολογική του δράση. Στην εξέταση της αντιοξειδωτικής τους δράσης αναδείχθηκε ως ισχυρότερο το σκουρόχρωμο μέλι βελανιδιάς, ενώ ακολουθούν το έλατο, το ερείκι, η καστανιά και το πεύκο.

Το μελισσοκομείο μας στην ορεινή Πίνδο κατά την καλοκαιρινή περίοδο όπου συλλέγουμε το μέλι Βελανιδιάς.

Εντοπίστηκε επίσης ότι τα «φημισμένα» λόγω αρώματος μέλια από πορτοκάλι και θυμάρι είναι χαμηλά σε αντιοξειδωτική δράση. Η δε πρόπολη, σύμφωνα με την κ. Τανανάκη, διαθέτει αντιοξειδωτική, αντιμικροβιακή κι αντιφλεγμονώδη δράση, συμβάλλει στη μείωση της πίεσης, στην αντιμετώπιση του έλκους στομάχου.

πηγή: ypaithros.gr, της Μαρίας Αμπατζή

Όλοι λίγο πολύ αναγνωρίζουμε τη διατροφική αξία του πρωινού στην καθημερινότητά μας, τουλάχιστον θεωρητικά. Στην πράξη ωστόσο, λόγω του σύγχρονου τρόπου ζωής μεγάλο ποσοστό των Ελλήνων φαίνεται να έχει φτάσει σε σημείο να μην καταναλώνει πρωινό γεύμα. Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε, το 50% των Ελλήνων παραλείπει το πρωινό γεύμα, είτε γιατί υποτιμούν την αξία του, είτε για να «εξοικονομήσουν» θερμίδες. Πόσοι από εσάς έχετε καταφέρει να εντάξετε το πρωινό γεύμα σταθερά στο πρόγραμμά σας;

Η σημασία του πρωινού
Έχετε σκεφτεί ποτέ την αγγλική μετάφραση του πρωινού «breakfast»; Προέρχεται συνθέτοντας τις λέξεις «break» + «fast», που σημαίνουν τη διακοπή της νηστείας του οργανισμού. Το σώμα μας, κατά τη διάρκεια του ύπνου, συνεχίζει να «δουλεύει», αλλά «νηστεύει». Επομένως, με τη χρήση του πρωινού γεύματος ο οργανισμός μας επαναπροσλαμβάνει την κατάλληλη ενέργεια για να ξεκινήσει την ημέρα του και να μπορέσει να ανταποκριθεί στις δυσκολίες της.

Έρευνες έχουν δείξει ότι το πρωινό γεύμα μας βοηθάει να μην επαναφέρουμε το χαμένο μας βάρος με την πάροδο του χρόνου, μετά από δίαιτα, ενώ η σημαντική αυτή διατροφική συνήθεια μειώνει τις πιθανότητες να οδηγηθούμε σε παχυσαρκία. Επιπλέον, καταναλώνοντας τακτικά πρωινό όπως και τα υπόλοιπα βασικά γεύματα είναι πιο πιθανό να καταναλώσουμε τελικά λιγότερες θερμίδες συνολικά μέσα στη μέρα, σε σύγκριση με το αν τρώγαμε 2 συνολικά βασικά γεύματα.

Θυμηθείτε το εαυτό σας όταν φάγατε ένα πλήρες και ωραίο πρωινό; Πεινάσατε σύντομα; Νομίζω πως όχι! Όταν το πρωινό μας γεύμα είναι πλήρες και γευστικό, ο οργανισμός μας χορταίνει καλύτερα, με αποτέλεσμα να μην οδηγούμαστε στην υπερβολική κατανάλωση θερμίδων και ποσοτήτων στο επόμενο γεύμα.

Το πρωινό κάνει καλό και στην καρδιά! Πιο συγκεκριμένα, έχει βρεθεί σε μελέτη, ότι οι άνδρες που δεν καταναλώνουν πρωινό έχουν 27% μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιακής προσβολής και στεφανιαίας νόσου σε σύγκριση με τα άτομα που καταναλώνουν συστηματικά πρωινό. Τα άτομα, επίσης, που δεν καταναλώνουν πρωινό γεύμα νιώθουν περισσότερο το αίσθημα της πείνας μέσα στη μέρα τους και καταναλώνουν περισσότερη ποσότητα φαγητού στο βραδινό τους γεύμα.

Από τι αποτελείται ένα πλήρες και θρεπτικό πρωινό;
Το πρωινό μας γεύμα πρέπει να αποτελεί το 25-30% των ημερήσιων θερμίδων που καταναλώνουμε ημερησίως. Είναι σημαντικό η ενέργεια αυτή να προέρχεται από όλες τις ομάδες των θρεπτικών συστατικών, όπως υδατάνθρακες, πρωτεΐνες και λιπαρά αλλά και να είναι πλούσιο από βιταμίνες και ιχνοστοιχεία που δεν έχουν θερμίδες αλλά είναι απαραίτητες για την εύρυθμη λειτουργία του οργανισμού.

Tip: Βάλτε φαντασία στο πρωινό σας και θα χορτάσετε περισσότερο!

Μερικές ενδεικτικές επιλογές θρεπτικού πρωινού είναι:

• Δημητριακά πρωινού ολική άλεσης με πρωτεΐνη μαζί με γάλα ή γιαούρτι χαμηλό σε λιπαρά και λίγα αποξηραμένα ή φρέσκα φρούτα. Τα δημητριακά πρωινού ολικής άλεσης προσδίδουν στον οργανισμό μας σημαντική ποσότητα φυτικών ινών, μαγνησίου, σιδήρου και βιταμινών του συμπλέγματος Β που μαζί με την πρωτεΐνη, μας χορταίνουν καλύτερα. Με το γάλα και το γιαούρτι παραλαμβάνουμε την κατάλληλη ποσότητα ασβεστίου για δυνατά οστά, ενώ τα φρούτα μας εφοδιάζουν με σημαντικές ποσότητες επιπλέον βιταμινών και αντιοξειδωτικών.
• Ψωμί ολικής άλεσης με μέλι και ταχίνι. Ένας δυνατός συνδυασμός φυτικών ινών, βιταμινών και «καλών» λιπαρών για τον οργανισμό μας. Ένα φρέσκο φρούτο θα μπορούσε και εδώ να προσθέσει μερικές «φρέσκιες» βιταμίνες και φυτοθρεπτικά συστατικά στο γεύμα σας.
• Τοστ με τυρί χαμηλό σε λιπαρά και φρούτο εποχής. Ένα εύκολο και γευστικό γεύμα για μικρούς και μεγάλους για να μην έχουν την δικαιολογία ότι καθυστερούν το πρωί! Δοκιμάστε να προσθέσετε στο τόστ κάποιο λαχανικό της αρεσκείας σας (ντομάτα, μαρούλι, αγγούρι), έχει σημασία να απολαμβάνετε το γεύμα σας.
• Φρυγανιές ολικής άλεσης με φυτική μαργαρίνη και μέλι ή μαρμελάδα φρούτων. Ένας συνδυασμός ενέργειας και θρεπτικών συστατικών από τον οποίο παραλαμβάνουμε φυτικές ίνες για κορεσμό, «καλά» λιπαρά για την καλή νοητική λειτουργία και υδατάνθρακες για ενέργεια.

Πρωινό στο σπίτι
Οι διαιτολόγοι συχνά επιμένουμε «να απολαμβάνεις το κάθε σου γεύμα». Το πρωινό δεν εξαιρείται από αυτό. Είναι σημαντικό να μπορούμε να απολαύσουμε το κάθε μας γεύμα με ηρεμία. Προτιμείστε, λοιπόν να ξυπνήσετε 15 λεπτά πιο νωρίς, να ετοιμάσετε το πρωινό σας γεύμα και να το απολαύσετε με ηρεμία. Ακόμα περισσότερο, αν έχετε παιδί προτείνετε να φτιάχνετε μαζί το πρωινό του, στα αγαπημένα του μαγειρικά σκεύη, δείχνοντάς του την αξία και τη σημασία αυτού του γεύματος. Κι αν πάλι δεν προλαβαίνετε; Η σωστή διαχείριση και ο προγραμματισμός είναι η λύση. Φτιάξτε, για παράδειγμα ένα τοστ από το βράδυ και πάρτε το μαζί σας ή μια μπάρα δημητριακών ολικής άλεσης μαζί με ένα ποτήρι γάλα χαμηλό σε λιπαρά. Η δική σας σπιτική σπανακόπιτα θα μπορούσε, επίσης να είναι μια εύκολη λύση πρωινού.

Πρωινό «στο χέρι»
Είναι φυσικό κάποια μέρα να μην προλάβετε να καταναλώσετε το πρωινό σας στο σπίτι. Επιλέξτε τότε μια από τις υγιεινές επιλογές που μπορεί να έχει ο συνοικιακός σας φούρνος, όπως για παράδειγμα ένα κουλούρι Θεσσαλονίκης με λίγο τυρί χαμηλό σε λιπαρά ή κάποια μπάρα δημητριακών ολικής άλεσης μαζί με κάποιο φυσικό χυμό φρούτων εποχής.

Είναι σημαντικό να προσέξετε τις μικρές παγίδες εδεσμάτων που κυκλοφορούν στους φούρνους. Μυρωδάτα κρουασάν, γευστικές τυρόπιτες, πίτσες και άλλα πολλά, που δεν ξέρετε όμως το τρόπο παρασκευής τους. Σίγουρα δεν θα περιέχουν το μετρημένο παρθένο ελαιόλαδο που θα βάζατε οι ίδιοι! Προτιμείστε σε τέτοιες περιπτώσεις να τα φτιάξετε μόνοι σας από το σπίτι και να κεράσετε και τους συναδέλφους στη δουλειά!

Συμφωνείτε λοιπόν ότι το πρωινό είναι το πιο σημαντικό γεύμα της ημέρας; Αν καταφέρετε να εντάξετε το πρωινό στην καθημερινότητά σας, θα δείτε πολύ σύντομα τα οφέλη αυτού στον οργανισμό σας. Ακόμα, περισσότερα είναι τα οφέλη στους μικρούς μας φίλους, καθώς μελέτες έχουν δείξει ότι η υιοθέτηση της κατανάλωσης ενός θρεπτικού πρωινού έχει θετικά αποτελέσματα στην επίδοσή τους στο σχολείο.

πηγή: mednutrition.gr
των Πάρη Παπαχρήστου και Ελένης Τσαχάκη, διαιτολόγων – διατροφολόγων.

Βιβλιογραφία:
Rampersaud GC, Pereira MA, Girard BL, Adams J, Metzl JD. Breakfast habits, nutritional status, body weight, and academic performance in children and adolescents. J Am Diet Assoc. 2005 May;105(5):743-60; quiz 761-2.
Harvard School of Public Health. A healthy breakfast essential to losing weight (https://www.hsph.harvard.edu/news/hsph-in-the-news/a-healthy-breakfast-essential-to-losing-weight/)
Harvard School of Public Health. Skipping breakfast may increase coronary heart disease risk (https://www.hsph.harvard.edu/news/features/skipping-breakfast-may-increase-coronary-heart-disease-risk/)
Harvard School of Public Health. Food and Diet: Beyond Willpower: Diet Quality and Quantity Matter (https://www.hsph.harvard.edu/obesity-prevention-source/obesity-causes/diet-and-weight/)
Katie Adolphus, Clare L. Lawton, and Louise Dye. The effects of breakfast on behavior and academic performance in children and adolescents. Front Hum Neurosci. 2013; 7: 425. Published online 2013 Aug 8. Prepublished online 2013 Jun 25

Ο Philip Parker , που αύριο έχει τα 100στα του γενέθλια, ήταν πάντοτε πολύ δραστήριος. Αυτό πιστεύει άλλωστε πως είναι και το κλειδί για να παραμείνεις υγιής. Καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του, ήταν πάντα απασχολημένος με κάτι, φροντίζοντας αρχικά το πτηνοτροφείο του για 20 χρόνια και διατηρώντας αργότερα μελίσσια, κάτι που κάνει ακόμη και σήμερα!

Ο Philip έχασε τη γυναίκα του Ellen το 2010. Είχαν παντρευτεί το 1940 στην ηλικία των 23 ετών. Μαζί είχαν αποκτήσει 4 παιδιά, και ο Philip πλέον έχει 10 εγγόνια και 17 δισέγγονα. Η νεότερη κόρη του Sue είπε γι’ αυτόν: «Έχει χιούμορ και είναι τελειομανής. Όταν κάνει κάτι θέλει να το κάνει καλά και αφοσιώνεται σε αυτό. Είναι επίσης πολυτάλαντος.

Ήταν παράλληλα δάσκαλος και είχε και φάρμα πουλερικών». Ο Philip μετά τη συνταξιοδότηση του από το σχολείο, συνέχισε να διδάσκει κολύμπι στους μαθητές του. Τελευταία, απασχολείται με την κηπουρική και φροντίζοντας τις μέλισσες του.

Ο ίδιος θυμάται «Στην πλευρά του Robinswood Hill, κοιτώντας την κοιλάδα, όταν χιόνιζε, τα παιδιά έπαιρναν τον εξοπλισμό τους και τσουλούσαν στο λόφο, αλλά τώρα δεν επιτρέπεται για λόγους ασφαλείας. Ήταν υπέροχο». Ο Philip θα γιορτάσει τα εκατοστά του γενέθλια στο ξενοδοχείο Whitminster μαζί με την οικογένεια του. Στην ερώτηση αν ανυπομονεί για τη μεγάλη μέρα, απάντησε «Πολύ!» Πρόσθεσε πως σκοπεύει να το γιορτάσει με ένα ποτήρι κρασί.

πηγή: gloucestershirelive.co.uk (επιμέλεια Ορεινό Μέλι)

Στην Αμπακούνα στην Αιθιοπία σύντομα ξεκινά η ανθοφορία του Ευκαλύπτου και ακολουθούν της Ακακίας του Μάνγκο και του Αβοκάντο. Εδώ εκπαιδεύτηκαν πρόσφατα 70 νέοι μελισσοκόμοι, οι οποίοι κατάφεραν ήδη να εγκαταστήσουν τις παραδοσιακές κυψέλες στα μελισσοκομεία τους. Η μελισσοκομία εδώ είναι πολλά υποσχόμενη.

Οι νέοι μελισσοκόμοι δείχνουν μεγάλη προθυμία να μάθουν την τέχνη και η αλήθεια είναι ότι μαθαίνουν γρήγορα. Κατάφεραν, με δική τους πρωτοβουλία, να αναπαραγάγουν τις παραδοσιακές κυψέλες της Αιθιοπίας με κάποιες βελτιώσεις και δείχνουν να πιστεύουν ότι θα πετύχουν.

Η αλήθεια είναι ότι δεν γνωρίζουμε τις δυνατότητες αυτών των νέων κυψελών, τι ποσότητες μελιού μπορούν να αποδώσουν, πόσο μεγάλη τάση για σμηνουργία θα προκαλέσουν στην αποικία κτλ.  Πολλά από αυτά θα τα μάθουμε την περίοδο της συγκομιδής, που στην Αιθιοπία είναι τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο.

Υπάρχει μια διεθνής ομάδα υποστήριξης που αποσκοπεί στη μεγιστοποίηση της παραγωγής ώστε να βοηθηθούν οι ντόπιοι μελισσοκόμοι. Πολλές φιλανθρωπικές οργανώσεις έχουν στραφεί προς την μελισσοκομία και την διδάσκουν σε αρκετούς αγρότες της Αφρικής, μιας και η ξηρασία έφερε πολλούς σε αδιέξοδο. Με την μελισσοκομία πλέον μπορούν να βγάζουν ένα εισόδημα, ενώ ταυτόχρονα βοηθούν και το περιβάλλον, συνεισφέροντας περισσότερους επικονιαστές.

Η Αιθιοπία είναι η παλαιότερη ανεξάρτητη χώρα στην Αφρική κι έχει μια από τις εκτενέστερες ιστορίες ως ανεξάρτητο κράτος. Δεν αποτέλεσε ποτέ αποικία κανενός κράτους, εκτός από την πενταετία 1936-1941, οπότε και ήταν υπό ιταλική κατοχή ορισμένες μεγάλες πόλεις και οδικές αρτηρίες. Είναι η περιοχή από όπου προέρχεται ο καφές.

Είναι τόσο ενθουσιασμένοι κάποιοι απ’ αυτούς τους νέους μελισσοκόμους, που έχουν ήδη μάθει να παίζουν στα δάχτυλα τις αποχές άνθισης των φυτών που βρίσκονται στην περιοχή αλλά και το είδος τροφής που δίνουν (γύρη, νέκταρ).

Κάποιοι, που έχουν ξεκινήσει από πέρσι, βρίσκονται πλέον σε φάση ανάπτυξης του μελισσοκομείου τους. Αρκετοί μάλιστα απ’ αυτούς έχουν τρυγήσει και μέλι, δύο φορές κατά το περασμένο έτος.

πηγή: beefreeapiaries.org Επιμέλεια: Στράτος Σαραντουλάκης – Ορεινό Μέλι

Μέσα στη χαράδρα του Άραχθου ποταμού, μεταξύ Δρίσκου και Ανατολικής βρίσκεται καλά κρυμμένο το γεφύρι του Παπαστάθη. Από το χωριό Ανατολική 30 χλμ από τα Ιωάννινα, κατεβαίνουμε περίπου 4 χλμ χωματόδρομο προς το ποτάμι.

Στρίβουμε δεξιά και, αφού περπατήσουμε ανάμεσα σε βράχια, αντικρίζουμε επιτέλους μπροστά μας το ωραίο αλλά εγκαταλειμμένο και από το ίδιο το ποτάμι γεφύρι, αφού μετατόπισε την κοίτη του, παρασέρνοντας μάλιστα και την μικρότερη του καμάρα. Αυτό το στολίδι της λαϊκής ηπειρώτικης αρχιτεκτονικής είναι δυστυχώς δυσπρόσιτο. Ο τοπικός μύθος λέει πως όταν ο Άραχθος αγριεύει και κάνει μεγάλες κατεβασιές το βράδυ μπορεί κάποιος να ακούσει τις φωνές ενός Αράπη και ενός κόκορα οι οποίοι χτίστηκαν στα θεμέλια του γεφυριού.

Είναι από τα μακρύτερα γεφύρια του Νομού. Το μήκος του φθάνει τα 85 μέτρα. Ο πρωτομάστορας μάλλον από το χωριό Πράμαντα. Αποτελείται από τέσσερα άνισα τόξα καλοχτισμένα, όπου ανάμεσά τους ανοίγονται τρία μακρόστενα ανακουφιστικά ανοίγματα. Η μεγάλη του καμάρα, από την οποία δεν περνάει τώρα ούτε σταγόνα νερό, έχει άνοιγμα 23,7 μέτρα και ύψος 8,7 μέτρα. Το κατάστρωμα έχει πλάτος 2,7 μέτρα, ακολουθεί την γραμμή των τόξων, είναι στρωμένο με καλντερίμι. Δεξιά και αριστερά υπάρχει χαμηλό κατεστραμμένο στηθαίο από κάθετες πέτρες. Το γεφύρι είναι πολύ στέρεα χτισμένο. Αυτό φαίνεται και από τη θαυμάσια αντηρίδα σε σχήμα τρίπλευρης σκάλας, και από το ότι το 1942 που βομβαρδίστηκε η μεγάλη καμάρα του, έμεινε όρθιο.

Το γεφύρι του Παπαστάθη χτίστηκε το 1746 με χρήματα που συγκέντρωσε με κόπο ο μοναχός Αγάπιος της Μονής Βίλιζας. Στοίχισε συνολικά 350 βενετικά φλουριά. Ήταν πολύ μεγάλη η ανάγκη να γίνει το γεφύρι γιατί ο Άραχθος σε αυτό το σημείο έπνιγε κάθε χρόνο 3 με 4 ανθρώπους. Εκεί κοντά υπήρχε χάνι για τους ταξιδιώτες και τους αγωγιάτες. Το γεφύρι ένωνε μεταξύ άλλων τα Γιάννενα με τα χωριά Συρράκο και Καλαρρύτες. Ο ποιητής Κώστας Κρυστάλλης σε ένα διήγημά του περιγράφει μια διαδρομή μέσω γέφυρας Παπαστάθη.

(Τα στοιχεία για το γεφύρι Παπαστάθη από το βιβλίο ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ της Νίτσας Συνίκη – Παπακώστα, Έκδοση της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ιωαννίνων – Ιωάννινα 2002)
Φωτογραφίες: Vassilis Cholevas – flickr.com

Στα τέλη του Σεπτεμβρίου που μας πέρασε, η Αμερικανική Υπηρεσία Άγριας Ζωής, εισήγαγε στη λίστα των ειδών υπό εξαφάνιση, 5 είδη “κιτρινοπρόσωπων” μελισσών της Χαβάης. Αυτή ήταν η πρώτη φορά που κάποιο είδος μέλισσας κηρύχθηκε απειλούμενο από την U.S. Fish and Wildlife Service (USFWS). Σήμερα μάθαμε ότι στη λίστα αυτή προστέθηκε και ένα είδος βομβίνου…

Ο βομβίνος με τις σκουριασμένες κηλίδες, όπως τον αποκαλούν (Bombus affinis) είναι ένα ενδημικό είδος μέλισσας στη Βόρεια Αμερική. Οι πληθυσμοί του έχουν μειωθεί κατά 87% τα τελευταία 20 χρόνια (από το 1997) με αποτέλεσμα να απειλείται πολύ σοβαρά με εξαφάνιση. Πήρε το όνομά του από τα σημάδια που έχει στην πλάτη του. Είναι μεγάλος σε μέγεθος, όπως και οι υπόλοιποι βομβίνοι, χτίζει τις φωλιές του υπογείως και δημιουργεί αποικίες μέχρι και 2000 ατόμων.

«Πρώτη μας προτεραιότητα είναι να προλάβουμε την εξαφάνιση» δήλωσε ο Tom Melius, διευθυντής της USFWS στις Μεσοδυτικές Πολιτείες των ΗΠΑ. «Η κήρυξη αυτού του είδους βομβίνου ως απειλούμενου θα μας βοηθήσει να κινητοποιηθούμε όλοι και να επικεντρωθούμε στην εξεύρεση τρόπων ώστε να σταματήσει η περαιτέρω μείωση των πληθυσμών του.» Οι μέλισσες είναι υπεύθυνες για την επικονίαση των περισσότερων φυτών που παράγουν καρπούς. Οι βομβίνοι είναι πολύ σημαντικοί επικονιαστές καθώς λόγω μεγέθους μπορούν να γονιμοποιήσουν φυτά τα οποία οι άλλες μέλισσες δεν μπορούν, όπως είναι οι ντοματιές, οι πιπεριές και το φίγγι.

Ο βομβίνος με τις σκουριασμένες κηλίδες (Bombus affinis)

Δεν είναι όμως ο βομβίνος με τις σκουριασμένες κηλίδες, η μόνη μέλισσα που αγωνίζεται να επιβιώσει αυτή τη στιγμή. Και άλλα είδη μελισσών έχουν βιώσει μια δραματική μείωση των πληθυσμών τους, καθώς η κλιματική αλλαγή, οι μονοκαλλιέργειες και τα φυτοφάρμακα οδήγησαν στην απώλεια των ενδιαιτημάτων τους, στη μείωση των διαθέσιμων τροφών και στην επιδείνωση των ασθενειών τους.

«Η κήρυξη αυτών των ειδών ως απειλούμενων είναι η τελευταία ελπίδα για να σωθούν» δήλωσε η Rebecca Riley. «Οι βομβίνοι πεθαίνουν και εξαφανίζονται από τα αγροκτήματα μας, τους κήπους, και τα πάρκα, όπου κάποτε βρίσκονταν σε αφθονία.» Οι άνθρωποι μπορούν να βοηθήσουν φυτεύοντας ενδημικά φυτά στους κήπους τους και αποφεύγοντας τη χρήση χημικών φυτοφαρμάκων. Επίσης οι βομβίνοι χρειάζονται ένα ασφαλές μέρος για να χτίσουν τις φωλιές τους και να ξεχειμωνιάσουν. Προσπαθήστε να μην τις καταστρέφετε.

Αυτή είναι η πρώτη μέλισσα οποιουδήποτε τύπου στις ηπειρωτικές ΗΠΑ που προστίθεται στον κατάλογο των απειλούμενων ειδών. Τον Σεπτέμβριο που μας πέρασε η κυβέρνηση Ομπάμα είχε ορίσει επτά συνολικά είδη μελισσών της Χαβάης ως απειλούμενα.

Στράτος Σαραντουλάκης – Ορεινό Μέλι

Ένα ωραίο σμούθι για το πρωινό μας που μας δίνει ενέργεια για όλη την ημέρα, που όμως άνετα ετοιμάζεται και για ένα απογευματινό σνακ.

Χρόνος Εκτέλεσης 5 λεπτά

Μερίδες 4

Δυσκολία Πολύ εύκολο

 

Συστατικά:
4 ώριμες μπανάνες καθαρισμένες και κομμένες σε φέτες
400 ml γάλα
1 κ.γ. κανέλα
1 κ.σ. κακάο
4 κ.σ. μέλι
4 κ.σ. κουβερτούρα τριμμένη προαιρετικά

Εκτέλεση:
Βάζουμε όλα τα υλικά εκτός την κουβερτούρα στο μπλέντερ και τα χτυπάμε πολύ καλά μέχρι να γίνει το μείγμα λείο. Σερβίρουμε σε 4 ποτήρια και αν θέλουμε πασπαλίζουμε με την κουβερτούρα από πάνω.

* Το Ορεινό Μέλι συνιστά να μη μαγειρεύετε θερμαίνοντας το μέλι σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες των 45-50 °C γιατί έτσι χάνονται όλα του τα θρεπτικά συστατικά. *

πηγή: akispetretzikis.com

Το αραιωμένο μέλι θα μπορούσε να είναι χρήσιμο όπλο έναντι των λοιμώξεων του ουροποιητικού συστήματος σε ασθενείς που νοσηλεύονται, δήλωσαν Βρετανοί ερευνητές.

Οι ασθενείς συχνά φέρουν καθετήρα, αλλά οι εύκαμπτοι σωλήνες μπορούν να φιλοξενούν μικρόβια και να προκαλέσουν λοίμωξη. Ερευνητές του University of Southampton έδειξαν στο εργαστήριο ότι το νερωμένο μέλι εμποδίζει ορισμένα κοινά βακτήρια από το να δημιουργήσουν κολλώδη, δύσκολα στην απομάκρυνση, στρώματα σε επιφάνειες όπως το πλαστικό. Θεωρητικά, ένα διάλυμα μελιού θα μπορούσε να είναι χρήσιμο για το ξέπλυμα των καθετήρων, ώστε να είναι αυτοί καθαροί όσο παραμένουν στην ουροδόχο κύστη.

Ωστόσο, χρειάζονται πολλές ακόμα δοκιμές για να ελεγχθεί ότι είναι ασφαλές προς χρήση από τους ανθρώπους. Το μέλι χρησιμοποιείται για αιώνες ως φυσικό αντισηπτικό. Οι άνθρωποι το έχουν χρησιμοποιήσει σε εγκαύματα και πληγές. Η νέα έρευνα, που πραγματοποιήθηκε στο εργαστήριο και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Journal of Clinical Pathology, εστίασε σε δυο κοινά βακτήρια που μπορούν να προκαλέσουν λοιμώξεις στο ουροποιητικό σύστημα (E. coli και Proteus mirabilis).

Ακόμα και σε χαμηλή αραίωση, το διάλυμα μελιού (περίπου 3,3%) φάνηκε να εμποδίζει τα βακτήρια από το να συγκεντρώνονται μαζί και να δημιουργούν στρώματα γνωστών βιοφιλμ. Ο Dr Bashir Lwaleed, χρησιμοποίησε μέλι Manuka από την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία, γιατί αυτό το σκουρόχρωμο μέλι είναι γνωστό πως έχει ιδιότητες που καταπολεμούν τα βακτήρια. Ο ερευνητής δήλωσε ότι κανένας δεν ξέρει ακριβώς πώς ή γιατί το μέλι δρα ως αντιβακτηριακό. Επίσης δεν γνωρίζουμε πόσο καλά το μέλι θα είναι ανεκτό από την κύστη.

Πηγές: Journal of Clinical Pathology, iatronet.gr

Το αλμυρό νερό του Ιονίου σμίγει με το γλυκό νερό του Λούρου και του Αραχθου δημιουργώντας μια κιβωτό ζωής για ψάρια και πουλιά. Πάνω σε έναν απέραντο καθρέφτη αντανακλάται η ομορφιά των σκαφών των ψαράδων, των πελεκάνων με τα κατακόκκινα ράμφη που έχουν ανέβει ήδη στις φωλιές τους πάνω στα νησάκια, η γοητευτική Παναγιά της Ροδιάς, τα ασημένια ψάρια στην προκυμαία της Πρέβεζας και τα πολύχρωμα στα ψηφιδωτά της Νικόπολης.

Ο πολιτισμός των νερών
Αυτό είναι ένα από τα λιγότερο προβεβλημένα θαύματα του μεγάλου στρατηλάτη, του Αλέξανδρου. Ομως, σύμφωνα με την παράδοση, αυτός δημιούργησε τον Αμβρακικό, ανοίγοντας το στενό της Πρέβεζας. Και το αλμυρό νερό του Ιονίου που έσμιξε με το γλυκό του Λούρου και του Αραχθου δημιούργησε μια ξεχωριστή κιβωτό ζωής για ψάρια, πουλιά και ανθρώπους, και έναν επίσης ιδιαίτερο πολιτισμό, που χρωματίζεται από την υγρασία – διάβαζε ομορφιά – της ακουαρέλας:

Το συνειδητοποιήσαμε παρακολουθώντας πέρυσι τέτοιον καιρό τον ζωγράφο Πάβλο Χαμπίδη να βάζει υγρές πινελιές ακουαρέλας στα σχέδια με μελάνι που έκανε εκ του φυσικού, όπως στο «Νταλιάνι στη Λάσκαρα», έναν από τους πολλούς παραδοσιακούς τρόπους ψαρέματος που επιβιώνουν ακόμη στον κόλπο και εμπλουτίζουν τα πολιτισμικά του κοιτάσματα. Γιατί το ψάρεμα είναι κομμάτι της ζωής και του πολιτισμού αυτού του υγροτόπου από τα πρώτα βήματα της ιστορίας του ανθρώπου, χιλιάδες χρόνια πριν.

Η χαρά του βυθού αποτυπώνεται με ωραία χρώματα και στα ψηφιδωτά της βασιλικής του Αγίου Δουμετίου της Νικόπολης, ψάρια και χταπόδια, που θυμηθήκαμε ότι την Κυριακή του Ασώτου, η «παλιοπαρέα» θα συγκεντρωνόταν, όπως κάθε χρόνο, στο Σεϊτάν Παζάρ της Πρέβεζας για να τα απολαύσει. Μαζί τους ήταν ο Νίκος και η Μαίρη Γέρου και η Νένη Γέρου που μας μύησαν στη γεύση του Αμβρακικού. Θυμηθήκαμε επίσης ότι οι πελεκάνοι της Ροδιάς θα συγυρίζουν πάλι αυτή την εποχή τις φωλιές τους στα νησάκια της λιμνοθάλασσας για να γεννήσουν τα αβγά τους. Ε, δεν θέλαμε και άλλα για να κάνουμε ένα ακόμη ταξίδι σε γοητευτικά νερά…

Η μικρογραφία της μεγάλης θάλασσας
Ο Αμβρακικός, με είκοσι ακέραιες λιμνοθάλασσες, είναι μικρογραφία της Μεσογείου. Εχει ένα στενό άνοιγμα προς το Ιόνιο 370 μέτρων, όπως και η μεγάλη θάλασσά μας έχει ένα σχετικά στενό άνοιγμα από τις Ηράκλειες Στήλες προς τον Ατλαντικό. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζονται πολλά χρόνια τα νερά για να ανανεωθούν και «κρατάνε» τη ρύπανση από τα φυτοφάρμακα κυρίως. Κάτω από το άνοιγμα του Αμβρακικού περνά η υποθαλάσσια σήραγγα που φέρνει γρήγορα τους επισκέπτες από το Ακτιο στην Πρέβεζα.

Παρ’ όλη την ευαισθησία στη ρύπανση, οι σαρδέλες εισβάλλουν ακόμα από το Ιόνιο στον Αμβρακικό και ξοπίσω τους έρχονται και τα δελφίνια, κάπου 150, εμβλήματα του κόλπου μαζί με τους πελεκάνους. Υπάρχει όμως ένα πλήθος μορφών ζωής εκτός από τα προβεβλημένα. Σπάνια πουλιά, ο λευκοτσικνιάς, ο αργυροτσικνιάς, ο λευκοτσικνιάς, ο κορμοράνος, το φοινικόπτερο, ο αγριόκυκνος κάνουν την εμφάνισή τους εδώ. Αυτός βέβαια που κερδίζει πάντα τις εντυπώσεις είναι ο αργυροπελεκάνος. Είναι ο μεγαλύτερος από όλα τα είδη πελεκάνων και την εποχή που φωλιάζει η σακούλα κάτω από το ράμφος του είναι κατακόκκινη. Αυτό τον κάνει ακόμη πιο εντυπωσιακό.

Οι αργυροπελεκάνοι ψαρεύουν στον Αμβρακικό όπως και οι ψαράδες, αλλά σε διαφορετικά σημεία του κόλπου. Οι πελεκάνοι τρώνε ψάρια χαμηλής εμπορικής αξίας, ενώ οι ψαράδες κυνηγούν αλιεύματα που έχουν υπολογίσιμη εμπορική αξία. Οι πελεκάνοι, τα δελφίνια και οι άνθρωποι είναι οι μεγαλύτεροι ψαράδες της περιοχής. Τις δραστηριότητες στον κόλπο μπορείτε να παρακολουθήσετε από το παρατηρητήριο στο λόφο της Αγίας Αικατερίνης (κοντά στο χωριό Στρογγυλή), το οποίο προσφέρει πανοραμική θέα των λιμνοθαλασσών Ροδιάς και Τσουκαλιού και του βάλτου της Ροδιάς με τον απέραντο καλαμιώνα. Μία ακόμη φιγούρα σπάνιου ζώου τσαλαβουτά στα νερά στη Στρογγυλή. Ο νεροβούβαλος επιβιώνει μόνο στην Κερκίνη, όταν ένα μικρό κοπάδι μεταφέρθηκε εδώ και έγινε μεγάλο. Τώρα ζουν κι άλλοι στο Δέλτα του Αξιού και στη λίμνη Βιστωνίδα.

Το απίθανο ταξίδι των χελιών
Τα χέλια είναι τα ελάχιστα όντα, που περνούν από το άνοιγμα του Αμβρακικού και το Γιβραλτάρ. Τα ασημόχελα, πια, ενηλικιώνονται και ωριμάζουν σεξουαλικά πραγματοποιώντας ένα απίθανο ταξίδι που διαρκεί έναν χρόνο. Το σήμα δίνεται μια «χελοβραδιά», τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο – λιγότερο τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο – όταν το φεγγάρι βρίσκεται στο τελευταίο τέταρτό του και στην αρχή του νέου, φυσά δυνατός νοτιάς, βρέχει και το σκοτάδι είναι έντονο. Σε όλη τη διάρκεια του μεγάλου ταξιδιού τους τα χέλια δεν τρώνε, μόνο ακουμπούν το ένα το άλλο με την ουρά τους.

Ετσι φτάνουν στον βόρειο Ατλαντικό, στη θάλασσα των Σαργάσσων, για να ζευγαρώσουν στο κέντρο των μεγάλων θαλάσσιων ρευμάτων. Αυτό είναι το δεύτερο μεγάλο ταξίδι τους. Το πρώτο ήταν όταν νεαρά γυαλόχελια ακόμη μπήκαν στο ρεύμα από τη θάλασσα των Σαργάσσων που γεννήθηκαν και ήλθαν στον Αμβρακικό, όπου έμειναν από 8 ως 14 χρόνια για τα αρσενικά και 10 ως 18 χρόνια για τα θηλυκά, μέχρι να γίνουν κιτρινόχελα και μετά ασημόχελα για να πραγματοποιήσουν το ταξίδι της επιστροφής.

Είναι τόσο θαυμαστό αυτό το ταξίδι των χελιών για τη διαιώνιση του είδους, που φαντάζει πολύ ταπεινό να σκεφτούμε ότι αποτελούν έναν εξαιρετικό μεζέ. Μάλιστα οι ψαράδες τα πιάνουν στα στόμια των λιμνοθαλασσών, την ώρα που ξεκινούν το μεγάλο ταξίδι τους προς τη θάλασσα. Αν και τόσο νόστιμα, καταναλώνονται γύρω από τους χελότοπους και κυρίως εξάγονται σε χώρες της Βόρειας Ευρώπης.

Μικρή ανάσα πήραν κατά τη φθινοπωρινή περίοδο οι Έλληνες μελισσοκόμοι, έπειτα από τρία χρόνια αγωνίας και απανωτών προβλημάτων που αντιμετώπισαν λόγω της συρρίκνωσης στην παραγωγή μελιού, που προκλήθηκε από τις κλιματολογικές συνθήκες. Μεγάλη αστάθεια παρουσίασαν την τελευταία τριετία τα «σίγουρα χαρτιά» της ελληνικής μελισσοκομίας –οι μελιτοεκκρίσεις του πεύκου και του έλατου οδήγησαν στη μείωση της παραγωγής σε ποσοστό που έφτασε ακόμα και στο 70%.

Μελισσοκομείο στο Λέντα Ηρακλείου στα νότια της Κρήτης

Ωστόσο, το 2015 ήταν η χρονιά που επέστρεψε η συγκρατημένη αισιοδοξία στον κλάδο, καθώς περιορίστηκε το πρόβλημα και η μείωση στην παραγωγή κυμάνθηκε πανελλαδικά, ανάλογα με την περιοχή, μεταξύ 10% έως 30%. Τη χρονιά που πέρασε, παρατηρήθηκε αύξηση στη ζήτηση του μελιού από τους Έλληνες καταναλωτές σε ποσοστό που ξεπερνά το 15%, δίνοντας δύναμη και κουράγιο στους μελισσοκόμους να συνεχίσουν με μεράκι και επαγγελματισμό να παράγουν το «νέκταρ» της ελληνικής υπαίθρου, όπως πολλοί αποκαλούν το μέλι.

Μελισσοκομία στην Ελλάδα
Η Ελλάδα είναι μία κατεξοχήν μελισσοκομική χώρα, με μακραίωνη παράδοση στη μελισσοκομία, η οποία οφείλεται στις άριστες περιβαλλοντικές και κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν, αλλά και στην εξαιρετική μελισσοκομική χλωρίδα της. Τα συγκριτικά πλεονεκτήματα του ελληνικού μελιού επικεντρώνονται στις άριστες οργανοληπτικές του ιδιότητες, που οφείλονται κυρίως στην πλούσια βλάστηση της χώρας μας, αλλά και στον τρόπο που ασκείται η μελισσοκομία. Ο κλάδος παρουσιάζει μεγάλα περιθώρια ανάπτυξης και στον εξαγωγικό κλάδο, χάρη στην άριστη ποιότητα των διαφόρων ειδών μελιού και των προϊόντων κυψέλης που παράγονται με μεράκι στην ελληνική ύπαιθρο.

Ωστόσο, χρειάζεται να γίνουν σημαντικές διορθωτικές κινήσεις σε ό,τι αφορά στην ενίσχυση της παραγωγικής διαδικασίας, την καθιέρωση του σήματος, την πιστοποίηση του προϊόντος, την ανάδειξη της ονομασίας προέλευσης, καθώς και την αξιοποίηση των χρηματοδοτικών «εργαλείων» της ΕΕ, προκειμένου το ελληνικό μέλι να αποκτήσει σημαντικό κομμάτι στην «πίτα» των εξαγωγών. Απολύτως αναγκαία είναι και η διαφύλαξη της ελληνικής παραγωγής μελιού από τις νοθείες και τις ελληνοποιήσεις επιτηδείων, που στον βωμό του κέρδους πλήττουν σε μεγάλο βαθμό τον κλάδο.

Βαφτίζουν το κινέζικο ελληνικό
Εκπρόσωποι των μελισσοκόμων επισημαίνουν στην «ΥΧ» ότι δεν αρκεί μόνο η αγάπη και το μεράκι για την ενασχόληση με τη μελισσοκομία, στην οποία τα τελευταία χρόνια στρέφονται ολοένα και περισσότεροι, κυρίως νέοι σε ηλικία, παραγωγοί. Χρειάζεται, όπως τονίζουν οι παραγωγοί, και η στήριξη της Πολιτείας για μια σειρά θεμάτων που ταλανίζουν τον κλάδο, αλλά κυρίως για δυο φλέγοντα ζητήματα. Και αυτά δεν είναι άλλα από το υψηλό κόστος παραγωγής και τις παράνομες ελληνοποιήσεις που γίνονται στο μέλι, οι οποίες πλήττουν τόσο τους επαγγελματίες του κλάδου όσο και τους καταναλωτές, που αγοράζουν εν αγνοία τους, ως ελληνικό, εισαγόμενο μέλι, αμφίβολης ποιότητας, από Κίνα, Βραζιλία, Βουλγαρία κλπ.

Πέραν του κόστους των εισροών και των ελληνοποιήσεων, οι Έλληνες μελισσοκόμοι έρχονται πολλές φορές αντιμέτωποι με τις απώλειες στα μελισσοσμήνη από ζωονόσους. Παράλληλα, δηλώνουν χαρακτηριστικά πως και ο δικός τους κλάδος δεν θα μπορέσει να σηκώσει κεφάλι –παρά τη δυναμική και τη ζήτηση που παρουσιάζουν τα ελληνικά μελισσοκομικά προϊόντα χάρη στην ποιοτική τους υπεροχή- αν περάσει το ασφαλιστικό νομοσχέδιο και οι αλλαγές στο φορολογικό σύστημα που σχεδιάζει η κυβέρνηση για τον γεωργοκτηνοτροφικό κλάδο.

«Ο κλάδος μας παρουσιάζει δυναμική και έχει προοπτικές που πρέπει να αναζητηθούν στην ενίσχυση της εξωστρέφειας και στην ανάδειξη της ποιότητας του ελληνικού μελιού και των προϊόντων κυψέλης. Ωστόσο, πρέπει πρώτα να ληφθούν μέτρα για δυο σημαντικά ζητήματα, που είναι καίριας σημασίας. Το πρώτο αφορά το υψηλό κόστος παραγωγής, που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις συνεχείς μετακινήσεις των μελισσοκόμων, καθώς το επάγγελμα στη χώρα μας γίνεται νομαδικά. Τα έξοδα για αγορά καυσίμων, που απαιτούνται για τις μετακινήσεις, είναι δυσβάσταχτα. Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα στο οποίο πρέπει να επικεντρωθεί η Πολιτεία είναι η πάταξη των ελληνοποιήσεων στο μέλι, για να προστατευτούν οι καταναλωτές, η εγχώρια παραγωγή και το εισόδημα των μελισσοκόμων. Μεγάλο πλήγμα και για τον δικό μας κλάδο θα είναι το ασφαλιστικό και φορολογικό που προωθεί η κυβέρνηση» δήλωσε ο πρόεδρος της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Μελιού και Προϊόντων Κυψέλης, Αχιλλέας Παπαστεργίου, που είναι και επικεφαλής του Μελισσοκομικού Συνεταιρισμού Νικήτης στη Χαλκιδική.

Οι μελισσοκόμοι προσθέτουν πως το αυξημένο κόστος παραγωγής ανεβάζει και την τιμή παραγωγού, που κυμαίνεται κατά μέσο όρο στα 4 ευρώ το κιλό, ενώ στη λιανική, ανάλογα με το είδος του μελιού, το προϊόν πωλείται 8 με 9 ευρώ το κιλό.

Μελισσοκομείο στην Τρυπητή στο Ηράκλειο στη νότια Κρήτη

Διέξοδος οι εξαγωγές
Η αύξηση της εσωτερικής κατανάλωσης του μελιού, αλλά και η σημαντική άνοδος στη ζήτηση των προϊόντων κυψέλης (πρόπολη, βασιλικός πολτός, γύρη, κερί, κηρήθρα κ.ά), αποτελούν κίνητρο και θέτουν ως βασικές προτεραιότητες για τους Έλληνες μελισσοκόμους την ενίσχυση της εξωστρέφειας και τη διεύρυνση της απευθείας πώλησης των προϊόντων τους, χωρίς μεσάζοντες, στους καταναλωτές. «Το ενθαρρυντικό είναι ότι, ακόμα και μέσα στα χρόνια της κρίσης, η ζήτηση του μελιού παρουσιάζει άνοδο. Οι Έλληνες καταναλωτές έχουν βάλει στην καθημερινή διατροφή τους το ελληνικό μέλι και αναγνωρίζουν την ποιότητα και τη θρεπτική του αξία. Στους άμεσους στόχους μας είναι να αυξήσουμε την εγχώρια κατανάλωση, αλλά και να βρούμε νέες αγορές στο εξωτερικό. Η αύξηση των εξαγωγών μελιού μπορεί να αποτελέσει διέξοδο για τον Έλληνα παραγωγό, και σε αυτόν τον τομέα χρειαζόμαστε τη στήριξη από το κράτος. Τα τελευταία χρόνια ορισμένοι μελισσοκομικοί συνεταιρισμοί δημιουργήσαμε καταστήματα λιανικής για να πουλάμε απευθείας, χωρίς μεσάζοντες, τα προϊόντα μας, και βρήκαμε θερμή υποδοχή από τους καταναλωτές» είπε ο πρόεδρος του Μελισσοκομικού Συνεταιρισμού Θάσου, Κώστας Παναγιωτόπουλος.

Δεν φτάνει όμως μόνο η καλή πρόθεση και η προσπάθεια των παραγωγών, των συνεταιρισμών και των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται δυναμικά στον μελισσοκομικό κλάδο. Η Πολιτεία πρέπει να δώσει περαιτέρω έμφαση στη στήριξη της παραγωγικής διαδικασίας των μελισσοκομικών προϊόντων, αλλά και να ενισχύσει τους τομείς της πιστοποίησης, εμπορίας και τυποποίησης του ελληνικού μελιού, προχωρώντας παράλληλα σε στοχευμένες δράσεις και συνέργειες με άλλους τομείς (όπως για παράδειγμα στη διασύνδεση της μελισσοκομίας με τον τουρισμό και τη γαστρονομία), καθώς και σε προωθητικές ενέργειες σε χώρες στόχους, ώστε το ελληνικό μέλι να κατακτήσει επάξια τη θέση που του αρμόζει στα ράφια των αγορών του εξωτερικού.

Ελένη Σταύρου πηγή: ypaithros.gr