Το μέλι βελανιδιάς αποτελεί μια από τις τρεις κατηγορίες παραγόμενου μελιού μελιτώματος στην Ελλάδα (οι άλλες δύο είναι το πεύκο και το έλατο). Παράγεται σε περιοχές της χώρας μας, όπου εξακολουθούν μέχρι και σήμερα να υπάρχουν ορεινά δάση βελανιδιάς.

Μέλι Βελανιδιάς και Καστανιάς, εσοδείας 2016, από τα Όρη του Βάλτου στη νότια Πίνδο.

Οι σημαντικότερες ποσότητες συλλέγονται στις οροσειρές Ροδόπης και Κερκίνης (Μπέλλες), στην Κεντρική και Νότια Πίνδο, στο Πήλιο και στην Κεντρική Πελοπόννησο (κυρίως στο δάσος της Φολόης). Εμείς την συλλέγουμε στα Όρη του Βάλτου στη νότια Πίνδο και σε υψόμετρο 600μ. Το μέλι που παράγεται από τη βελανιδιά είναι σκούρου χρώματος (σχεδόν μαύρο) και οι μελισσοκόμοι το χαρακτηρίζουν ως μέλι «μελούρα» ή μέλι από δέντρο.

Το μελισσοκομείο στις βελανιδιές της Πίνδου. Ιούλιος 2016.

Η διάρκεια συλλογής ξεκινά από τον Ιούνιο με μελιτώδεις εκκρίσεις των φύλλων της βελανιδιάς και μπορεί να φτάσει έως τέλη Αυγούστου με αρχές Σεπτεμβρίου με μελιτώματα από τα βελανίδια. Το μέλι που παράγεται από της μελιτώδεις εκκρίσεις εντόμων που απομυζούν φυτικούς χυμούς από τη βελανιδιά χαρακτηρίζεται από πολύ σκοτεινό, σχεδόν μαύρο χρώμα και μέτρια με υψηλή ρευστότητα.

Από αριστερά: Μέλι Βελανιδιάς, Πεύκου, Ελάτης, Πορτοκαλιάς, Κουμαριάς.

Λόγω του χρώματος του και της συνήθειας των Ελλήνων καταναλωτών να αγοράζουν συνήθως μέτριου με ανοιχτού χρώματος μέλια, όπως του πεύκου και του θυμαριού, οι Έλληνες μελισσοκόμοι απέφευγαν κατά το παρελθόν να το συλλέγουν αμιγές, αλλά προτιμούσαν μετά τις Βελανιδιές να μεταφέρουν τα μελίσσια τους σε άλλες ανθοφορίες, ώστε να παραχθεί ένα φυσικό μείγμα ανοιχτότερου χρώματος.

Σήμερα οι περιπτώσεις αυτές είναι λιγότερες, και οι μελισσοκόμοι αρκετές φορές επιδιώκουν την συλλογή μελιού Βελανιδιάς, καθώς τα σκουρόχρωμα μέλια φαίνεται να έχουν αρκετές βιολογικές δράσεις, και το αγοραστικό κοινό να τα προτιμά. Σε έρευνα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης όπου εξετάστηκαν 48 διαφορετικές ποικιλίες μελιού, μεταξύ των οποίων μέλι βελανιδιάς, πεύκου, έλατου, καστανιάς, πορτοκαλιάς, θυμαριού αλλά και μέλι μανούκα με προέλευση τη Νέα Ζηλανδία, το οποίο φημίζεται για τις φαρμακευτικές του ιδιότητες και τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το ελληνικό μέλι βελανιδιάς και ελάτης είχαν μεγαλύτερη αντιοξειδωτική δράση.

Βελανιδιά στη νότια Πίνδο.

Στη βελανιδιά δεν έχουμε παραγωγή μελιτωμάτων από ένα μελιτογόνο έντομο, όπως γίνεται με το πεύκο, αλλά οι αφίδες και τα κοκκοειδή που παρασιτούν είναι πολλά και διαφέρουν από είδος σε είδος και από περιοχή σε περιοχή. Η παραγωγή μελιού Βελανιδιάς δεν επιτυγχάνεται κάθε χρόνο. Υπάρχουν αναφορές για περιοχές της Γαλλίας, όπου ο τρύγος μελιού επιτυγχάνεται κάθε τέσσερα χρόνια, ενώ στην Ελλάδα οι μελισσοκόμοι αναφέρουν ότι κατορθώνουν να τρυγήσουν σημαντικές ποσότητες αμιγούς μελιού Βελανιδιάς κάθε πέντε περίπου χρόνια.

Άνθη καστανιάς κοντά στο μελισσοκομείο. Καστανιές και βελανιδιές φύονται μαζί στην Πίνδο.

Στα δάση βελανιδιάς της Πίνδου φύονται μαζί και καστανιές οι οποίες ανθίζουν την ίδια περίοδο με αποτέλεσμα οι μέλισσες να συλλέγουν ταυτόχρονα τις μελιτώδεις εκκρίσεις της βελανιδιάς, και τις νεκταροεκκρίσεις της καστανιάς. Το μέλι που παράγεται από την καστανιά είναι ίσως το πιο πλούσιο σε ιχνοστοιχεία όπως κάλιο, μαγνήσιο, μαγγάνιο, βάριο καθώς και σε φρουκτόζη και τανίνες.

Ένας διψασμένος επισκέπτης σε μια καλοκαιρινή επιθεώρηση των μελισσιών.

Στο μέλι αυτό εντοπίζεται μεγάλη περιεκτικότητα γυρεόκοκκων που το καθιστά ένα θρεπτικότερα μέλια. Διαθέτει στυπτικές, απολυμαντικές και επουλωτικές ιδιότητες ιδιαίτερα χρήσιμες στο ουροποιητικό και πεπτικό σύστημα παρέχοντας αντιμικροβιακή δράση στο έντερο. Στο Ορεινό Μέλι θα βρείτε μέλι Βελανιδιάς – Καστανιάς, εσοδείας 2016, το οποίο διατίθεται χωρίς καμία επεξεργασία, άθερμο.

Στο πίσω μέρος της ετικέτας θα βρείτε και το χαρακτηριστικό QR Code, το οποίο μπορείτε να σκανάρετε με το κινητό σας και να δείτε όλη την διαδικασία παραγωγής του συγκεκριμένου μελιού. Φωτογραφίες από την περιοχή, όλες τις δυσκολίες που αντιμετωπίσαμε και πολλά άλλα. Όσοι δεν διαθέτετε smart phones μπορείτε απλά να γράψετε τον κωδικό προϊόντος στο site μας και να δείτε την ιστορία του μελιού απ’ τον υπολογιστή σας.

Μία έρευνα που έγινε στις ΗΠΑ από το Food Safety News (FSN), αποκάλυψε ότι το 75% των προϊόντων που πωλούνται στις ΗΠΑ ως μέλι σε εμπορικά καταστήματα, σούπερ-μάρκετ, εστιατόρια, ταχυφαγεία (fast food), φαρμακεία, απλά δεν είναι μέλι.

Κριτήριο στην έρευνα αποτελούσε η ύπαρξη ή όχι γύρης μέσα στα προϊόντα. Προϊόντα μελιού που δεν περιέχουν έστω και λίγη γύρη δε μπορεί να είναι μέλι. Την έρευνα έκανε ο Vaughn Bryant, κορυφαίος μελλισοπαλυνολόγος, ειδικευμένος στον εντοπισμό γύρης στο μέλι, διευθυντής του Παλυνολογικού Ερευνητικού Εργαστηρίου του Πανεπιστημίου του Τέξας. Ελέγχθηκαν περισσότερα από 60 προϊόντα που πωλούνταν με την ετικέτα «Μέλι».

Το 75% με 76% των προϊόντων που προέρχονταν από εμπορικά καταστήματα με την ένδειξη «μέλι», δεν περιείχαν κανένα ίχνος γύρης! Το ποσοστό εκτοξεύτηκε στο 100% στα προϊόντα που χρησιμοποιούνταν σε ταχυφαγεία (fast food). Από τι λοιπόν φτιάχνεται αυτό το ψεύτικο «μέλι»; Είναι δύσκολο να δοθεί απάντηση σε αυτό το ερώτημα, καθώς η γύρη είναι το κλειδί για το αν το μέλι είναι πραγματικό ή όχι. Σύμφωνα με το FSN, το πιθανότερο είναι η πλειοψηφία από το ψεύτικο «μέλι» να έχει εισαχθεί μυστικά από την Κίνα και να περιέχει αντιβιοτικά και άλλες ξένες ουσίες.

Αυτές είναι μερικές από τις ποικιλίες που ανέλυσε η Food Safety News για να εντοπίσει την ύπαρξη γύρης στο μέλι ή όχι.

Σύμφωνα με το FSN, η έλλειψη γύρης στα περισσότερα συμβατικά προϊόντα «μελιού», οφείλεται στο ότι αυτά έχουν υπερ-φιλτραριστεί. Αυτό σημαίνει ότι έχουν υποστεί έντονη θερμική επεξεργασία, έχουν περαστεί μέσα από φίλτρα πολύ μικρής διαμέτρου, ή ηθελημένα έχουν αποδυναμωθεί ή νοθευτεί πριν συσκευαστούν και διατεθούν στην αγορά ως προϊόν. Το υπερ-φιλτράρισμα, και η αφαίρεση της γύρης και άλλων χρήσιμων ουσιών από το μέλι, το καθιστούν ιατρικά ουδέτερο και ουδέτερα ωφέλιμο.

Γιατί όμως υπερ-φιλτράρεται το μέλι;
Ο διευθυντής του Παλυνολογικού Ερευνητικού Εργαστηρίου του Πανεπιστημίου του Τέξας Vaughn Bryant μας λέει ότι «Είναι κοινό μυστικό στη βιομηχανία μελιού, ότι ο βασικός λόγος που το μέλι υπερ-φιλτράρεται είναι για να αφαιρεθούν τα υπολείμματα γύρης, γιατί τα υπολείμματα γύρης αποκαλύπτουν από που προέρχεται το «μέλι» και αυτό το μέρος είναι συνήθως η Κίνα. Και δε θέλουν ο καταναλωτής να το ξέρει αυτό.»

Vaughn Bryant, κορυφαίος μελλισοπαλυνολόγος, ειδικευμένος στον εντοπισμό γύρης στο μέλι, διευθυντής του Παλυνολογικού Ερευνητικού Εργαστηρίου του Πανεπιστημίου του Τέξας.

 Το γνήσιο μέλι κάνει καλό στην υγεία
Το γνήσιο μέλι κάνει καλό στην υγεία. Βοηθά στην καταπολέμηση των προβλημάτων με το στομάχι, την αναιμία, τις αλλεργίες και άλλων παθολογικών καταστάσεων.

Το επεξεργασμένο μέλι δεν ωφελεί!
Το επεξεργασμένο μέλι δε διαφέρει από άλλα προϊόντα ζάχαρης που κάνουν κακό στην υγεία.

πηγή: foodsafetynews.com

Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, στα Όρη του Βάλτου στη νότια Πίνδο και σε υψόμετρο 600 μέτρων, συλλέγουμε το μέλι καστανιάς και βελανιδιάς (δασόμελο).

Λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών στα δάση της βελανιδιάς αλλά και λόγω του μικροκλίματος της περιοχής, η παραγωγή μελιού δεν επιτυγχάνεται κάθε χρόνο. Αυτή τη φορά όμως σταθήκαμε τυχεροί και ύστερα από ενάμιση μήνα στο δάσος καταφέραμε να τρυγήσουμε.

Το μέλι που τρυγήσαμε φέτος περιέχει μελίτωμα βελανιδιάς σε μεγαλύτερο ποσοστό απ’ ότι το περσινό. Είναι ίσως το πιο πλούσιο μέλι σε ιχνοστοιχεία που παράγεται στην Ελλάδα, με πολύ υψηλή περιεκτικότητα σε γυρεόκοκκους, λόγω της παρουσίας της καστανιάς, που του προσδίδει δυνατή, γλυκιά και ελαφρώς ιδιάζουσα γεύση.

Στις αρχές του Ιούλη οι νεκταροεκκρίσεις της καστανιάς σταμάτησαν. Παρ’ όλα αυτά οι μέλισσες πρόλαβαν να συλλέξουν την εξερετικής ποιότητας γύρη της.

Το μέλι βελανιδιάς είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικές ιδιότητες και περιέχει σε μεγάλες ποσότητες κάλλιο, μαγνήσιο, φώσφορο, σίδηρο και νάτριο. Τα ένζυμα που περιέχει, ενισχύουν το μεταβολισμό και τις λειτουργίες των ζωτικών οργάνων.

Θεωρείται από τα θρεπτικότερα μέλια λόγω της μεγάλης παρουσίας γύρης, έχει εφιδρωτικές ιδιότητες, ενώ διαθέτει στυπτικές, απολυμαντικές και επουλωτικές ιδιότητες.

Η βελανιδιά από τα μέσα Ιούνη, ξεκινά την παραγωγή μελιτώματος από τα φύλλα και το μέλι που παράγεται τότε είναι ανοιχτόχρωμο, ρευστό και έχει απαλό άρωμα και γεύση. Αργότερα, με τις μεγάλες ζέστες του Ιούλη, αρχίζει να στάζει το βελανίδι. Το μελίτωμα αυτό είναι σκούρο σκοτεινό, σχεδόν μαύρο και αρκετά παχύρρευστο.

Πιστεύουμε ότι το μέλι πρέπει να εξάγεται από την κηρήθρα χωρίς καμία επεξεργασία, στην πιο αγνή μορφή του. Γι αυτό το λόγο το μέλι μας δεν θερμαίνεται σε κανένα στάδιο της παραγωγής του (άθερμο μέλι) και δεν αναμειγνύουμε διαφορετικά είδη μελιού (χαρμάνια) αλλά αρκούμαστε στο φυσικό μέλι που παράγουν οι μέλισσες.

Αμέσως μετά τον τρύγο μεταφέραμε τα μελίσσια στον κάμπο για να ξεκουραστούν. Εξάλλου από το Φεβρουάριο δουλεύουν ασταμάτητα και γι αυτό δικαιούνται και αυτά λίγες μέρες διακοπές. Μετά τα μέσα του Αυγούστου ξεκινήσαμε να προετοιμάζουμε τα μελίσσια για τις φθινοπωρινές ανθοφορίες.

Έπειτα από μία πολύ “περίεργη” άνοιξη και έχοντας κάνει ήδη τρεις μετακινήσεις σε διάφορες ανθοφορίες από τον Φεβρουάριο, καταφέραμε επιτέλους στις αρχές του καλοκαιριού να τρυγήσουμε το ανθόμελο.

Έχοντας φύγει “άπραγοι” από την ανθοφορία της πορτοκαλιάς και τον κάμπο της Άρτας, μετακινηθήκαμε λίγο βορειότερα στις ανθισμένες πλαγιές του Ξηροβουνίου, που ορθώνεται
ανάμεσα στους ποταμούς Λούρο και Άραχθο, στη νότια Πίνδο. Ελπίζαμε ότι εκεί οι μέλισσες θα συλλέξουν το νέκταρ που τους στέρησε η βροχή τις προηγούμενες ημέρες. Το Ξηροβούνι είναι μια περιοχή, όπου στο μεταίχμιο άνοιξης και καλοκαιριού, κυριαρχεί η ασφάκα, το παλιούρι, το σπάρτο, η βρούβα, το αγριοράδικο, τα αγριοτρίφυλλα και ο αγριόβικος.

Ενώ ο καιρός δεν μας βοήθησε και πάλι καταφέραμε να πραγματοποιήσουμε ένα μικρό τρύγο από αυτήν την πανδαισία αγριολούλουδων και αγριοβοτάνων που φύονται στην περιοχή. Μαζί με το μέλι συλλέξαμε και γύρη, την οποία διαθέτουμε νωπή, αλλά και ακατέργαστη πρόπολη από διάφορα φυτά που εκκρίνουν ρητίνες.

Το μέλι ανθέων έχει ανοικτό χρώμα και το άρωμά του είναι ανθώδες και φρουτώδες με απαλή γεύση. Είναι λεπτόρευστο και βοηθά στην καλή λειτουργία της πέψης, δίνει ενέργεια και αντοχή και ρυθμίζει την εντερική λειτουργία.

Μάθε για το μέλι σου
Το μέλι αυτό όμως έχει και μια άλλη ιδιαιτερότητα. Διατίθεται για πρώτη φορά με ετικέτα η οποία φέρει barcode το οποίο σκανάρετε με το κινητό σας (ή μπαίνετε στη σελίδα μας και αναγράφετε τον κωδικό του μελιού) και βλέπετε αναλυτικά: από ποιο μέρος, ποια περίοδο αλλά και τι δυσκολίες αντιμετωπίσαμε για να το συλλέξουμε. Με φωτογραφίες σημειώσεις απ’ το μελισσοκομικό μας ημερολόγιο κτλ.

Μπορείτε να παραγγείλετε το μέλι ανθέων από τους πρόποδες της Πίνδου στα τηλέφωνα 26810 35121 & 161. Μετά τον τρύγο μετακινηθήκαμε σε μεγαλύτερο υψόμετρο για τις μελιτώδεις εκκρίσεις της βελανιδιάς.

Μέχρι το τέλος σχεδόν του 18ου αιώνα η εξαγωγή μελιού απ’ την κηρήθρα ήταν μία πολύ δύσκολη διαδικασία. Απαιτούσε την σύνθλιψη της κηρήθρας με αποτέλεσμα την καταστροφή της. Αυτό ανάγκαζε τις μέλισσες να ξαναχτίζουν απ’ την αρχή με αποτέλεσμα να σπαταλούν πολύ νέκταρ. Αρχικά η κυψέλη κινητών πλαισίων του Langstroth το 1852 και ο μελιτοεξαγωγέας που λειτουργούσε με τη μέθοδο της φυγοκέντρισης του Francesco De Hruschka που παρουσίασε το 1865 σε ένα μελισσοκομικό συνέδριο στην Τσεχία, άλλαξαν ριζικά την ιστορία της μελισσοκομίας.

Χειροκίνητος μελιτοεξαγωγέας τεσσάρων πλαισίων.

Λένε πως ο Hruschka συνέλαβε την ιδέα της εξαγωγής του μελιού με τη φυγόκεντρο δύναμη, παρακολουθώντας τον γιο του να παίζει με μία κηρήθρα, την οποία περιέστρεφε πάνω απ’ το κεφάλι του, με αποτέλεσμα να πετάγεται το μέλι. Έτσι εμπνεύστηκε τον μελιτοεξαγωγέα (αυτός στην εικόνα δεν διαφέρει και πολύ) ο οποίος δεν κατέστρεφε τις κηρήθρες, οι οποίες επέστρεφαν στα μελίσσια για να ξαναγεμίσουν αργότερα πάλι με μέλι.

Με την ανθοφορία της πορτοκαλιάς να έχει φτάσει στο τέλος της και τα δέντρα κουρασμένα από τον βαρύ φετινό χειμώνα, να μην έχουν αποδώσει τα μέγιστα, αποφασίσαμε ό,τι πλαίσια με μέλι υπήρχαν στα μελίσσια να το τρυγήσουμε. Η επιλογή των πλαισίων γίνεται με βάση την ωριμότητα του μελιού. Όταν οι μέλισσες το φέρουν στην κατάλληλη μορφή, το σφραγίζουν. Τα πλαίσια τινάζονται ώστε να φύγουν οι μέλισσες, οι οποίες συνήθως αρνούνται να το εγκαταλείψουν. Αφού συλλέξουμε τα πλαίσια με ένα μαχαίρι απολεπισμού ή πυρούνα ξεσφραγίζονται και μπαίνουν στον μελιτοεξαγωγέα.

Μαχαίρι απολεπίσματος με το οποίο ξεσφραγίζεται η κηρήθρα ώστε να απελευθερωθεί το μέλι.

Εκεί τα πλαίσια αρχίζουν να περιστρέφονται, αρχικά αργά γιατί λόγω του βάρους του μελιού υπάρχει κίνδυνος να ξεκολλήσουν οι κηρήθρες. Το μέλι ρέει από μια κάνουλα και συλλέγεται σε ένα βαρέλι αφού πρώτα περάσει από μία σήτα όπου φιλτράρεται από ξένα σώματα (κεριά, τυχόν μέλισσες κτλ).

Χειροκίνητος μελιτοεξαγωγέας εν λειτουργία. Το μέλι, καθώς περιστρέφεται το πλαίσιο, τινάζεται στα τοιχώματα και μαζεύεται στη βάση.

Το μέλι στη συνέχεια πρέπει να ωριμάσει για περίπου 20 μέρες και να γίνει η διαύγαση. Στο μέλι συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο απ’ το λάδι. Λόγω του ειδικού του βάρους οτιδήποτε ξένο ανεβαίνει στην επιφάνεια (στο λάδι πηγαίνει στον πάτο). Έτσι είτε το αφαιρούμε με μία κουτάλα, είτε αντλούμε από κάτω.

Η πορτοκαλιά δίνει ένα ανοιχτόχρωμο αρωματικό πολύ γλυκό μέλι. Φέτος όμως είναι η τρίτη συνεχόμενη χρονιά που δεν δίνει αποδόσεις στην Άρτα. Έτσι το μέλι έχει μια πιο ήπια γεύση κλασικού ελληνικού ανοιξιάτικου ανθόμελου.