Ένας απομονωμένος πληθυσμός μελισσών, οι μέλισσες του Ακρωτηρίου, που ζούνε στην Νότια Αφρική, έχουν αναπτύξει μια στρατηγική να αναπαράγονται χωρίς αρσενικά (κηφήνες). Μια ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο της Ουψάλα έχει καταγράψει την πλήρη αλληλουχία των γονιδιωμάτων  ενός δείγματος των μελισσών του Ακρωτηρίου και την έχει συγκρίνει με άλλους πληθυσμούς μελισσών προσπαθώντας να ανακαλύψει τον γενετικό μηχανισμό που κρύβεται πίσω από την ασεξουαλική αναπαραγωγή τους.

Τα περισσότερα ζώα αναπαράγονται σεξουαλικώς που σημαίνει ότι απαιτούνται τα αρσενικά και τα θηλυκά για  την επιβίωση του είδους. Φυσικά και οι μέλισσες δεν εξαιρούνται από αυτό τον κανόνα. Η θηλυκή βασίλισσα παράγει νέους απογόνους γεννώντας γονιμοποιημένα αυγά από το σπέρμα των αρσενικών κηφήνων. Εν τούτοις ένας απομονωμένος  πληθυσμός μελισσών που ζει στο νοτιότερο Ακρωτήρι της Αφρικής έχει αναπτύξει μια στρατηγική να αναπαράγονται χωρίς αρσενικά.

Στις μέλισσες του Ακρωτηρίου, οι θηλυκές εργάτριες έχουν την ικανότητα να αναπαράγονται ασεξουαλικά: γεννούν αυγά τα οποία κατ’ ουσίαν γονιμοποιούνται από το δικό τους DNA. Αυτές οι μέλισσες είναι ικανές να εισβάλουν στις φωλιές άλλων μελισσιών και να συνεχίσουν να αναπαράγονται με αυτό τον τρόπο αποκτώντας τελικά τον έλεγχο της φωλιάς μια συμπεριφορά που ονομάζεται κοινωνικός παρασιτισμός.

Η εξήγηση αυτής της μοναδικής συμπεριφοράς είναι άγνωστη, εντούτοις μια ερευνητική ομάδα του πανεπιστημίου της Ουψάλα έφτασε κοντά να ανακαλύψει τους γενετικούς μηχανισμούς πίσω από αυτήν. Η ομάδα κατέγραψε  την αλληλουχία των γονιδιωμάτων της συγκεκριμένης ομάδας και την σύγκρινε με το γονιδίωμα άλλων ομάδων που αναπαράγονται φυσιολογικά. Ανακάλυψαν εκπληκτικές διαφορές σε αρκετά γονίδια που μπορούν να εξηγήσουν την αφύσικη αναπαραγωγή των αυγών και τον κοινωνικό παρασιτισμό.

“Η απάντηση στο ερώτημα γιατί αυτή η ομάδα μελισσών στην Νότια Αφρική έχει αναπτύξει αυτό τον τρόπο αναπαραγωγής ασεξουαλικά αποτελεί μυστήριο. Καταλαβαίνοντας όμως τα γονίδια που εμπλέκονται ερχόμαστε κοντά στο να καταλάβουμε πως γίνεται. Αυτή η μελέτη θα μας βοηθήσει να καταλάβουμε πως τα γονίδια ελέγχουν τις βιολογικές διαδικασίες όπως η διαίρεση του κυττάρου και η συμπεριφορά. Η αντίληψη του πως κάποιοι πληθυσμοί αναπαράγονται ασεξουαλικά θα μας βοηθήσει να καταλάβουμε το επαναστατικό πλεονέκτημα του σεξ” λέει ο Matthew Webster ερευνητής του πανεπιστημίου της Ουψάλα.

πηγή: Περίσκεψις

Χρώμα, άρωμα, ηλεκτρισμός! Οι μέλισσες δείχνουν να αντιλαμβάνονται τα ασθενή ηλεκτρικά πεδία των λουλουδιών και μια νέα μελέτη δείχνει να εξηγεί το μηχανισμό αυτής της αόρατης αλληλεπίδρασης.

Τα ηλεκτρικά πεδία των λουλουδιών οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στην ανισορροπία των ηλεκτρικών φορτίων ανάμεσα στην ατμόσφαιρα και το έδαφος.

Επιπλέον, οι μέλισσες και άλλα έντομα που πετούν συσσωρεύουν ηλεκτρικά φορτία όταν τα φτερά τους κινούνται μέσα στον αέρα, ακριβώς όπως τα ανθρώπινα μαλλιά φορτίζονται λόγω της τριβής με τη βούρτσα. Όταν τα έντομα προσεδαφίζονται σε ένα λουλούδι τού μεταφέρουν ένα μέρος του φορτίου, και αυτό ενημερώνει άλλα έντομα για το αν το συγκεκριμένο άνθος έχει δεχθεί κι άλλες επισκέψεις.

Το φαινόμενο είναι γνωστό εδώ και χρόνια, παρέμενε όμως ανεξήγητο. Μελέτη του Πανεπιστημίου του Μπρίστολ αποκαλύπτει τώρα ότι οι μέλισσες, και πιθανώς και άλλοι επικονιαστές, αντιλαμβάνονται αυτά τα ηλεκτρικά σήματα με τα τριχίδια που καλύπτουν το σώμα τους.

Οπως οι ανθρώπινες τρίχες έλκονται από την τσατσάρα

Χρησιμοποιώντας μια συσκευή λέιζερ για να μετρήσουν δυσδιάκριτες κινήσεις των τριχιδίων, οι εντομολόγοι ανακάλυψαν ότι τα τριχίδια λυγίζουν λόγω του ηλεκτρικού πεδίου, ακριβώς όπως οι ανθρώπινες τρίχες έλκονται από μια φορτισμένη τσατσάρα.

Νευρικά κύτταρα που κρύβονται στη βάση της τρίχας διαβιβάζουν το σήμα στο νευρικό σύστημα και ενημερώνουν έτσι το έντομο για την ένταση του πεδίου.

Το ηλεκτρικό φορτίο του λουλουδιού μπορεί να γίνει έτσι αντιληπτό από απόσταση 10 εκατοστών, μια αρκετά μεγάλη απόσταση για τις μέλισσες.

Όπως λέει ο Γκρέγκορι Σάτον, επικεφαλής της μελέτης, «πολλά ακόμα έντομα φέρουν στο σώμα τους παρόμοια τριχίδια, κάτι που μας οδηγεί στην υπόθεση ότι πολλά ακόμα μέλη του κόσμου των εντόμων μπορεί να είναι εξίσου ευαίσθητα στα ηλεκτρικά πεδία».

πηγή: University of Bristol

Η αύξηση των μέσων θερμοκρασιών την άνοιξη προκαλεί τις μέλισσες να εκκολάπτουν αυγά νωρίτερα, θέτοντας τις εκτός συγχρονισμού με τα άνθη που γονιμοποιούν, σύμφωνα με νέα μελέτη που δείχνει ότι η αλλαγή του κλίματος επηρεάζει τις σχέσεις μεταξύ ειδών που έχουν εξελιχθεί μαζί κατά τη διάρκεια εκατομμυρίων ετών.

photo by: absentgardener.com

Η επικονίαση από τα έντομα είναι εξαιρετικά σημαντική για πολλά φυτά. Για παράδειγμα τα έντομα είναι υπεύθυνα για την επικονίαση περίπου 80 με 85 τοις εκατό των καλλιεργειών, αναλογώντας περίπου στο ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων.

Η επιτυχής γονιμοποίηση εξαρτάται από έντομα που είναι ενεργά την ίδια στιγμή με τα ανθοφόρα φυτά, και για αυτό το λόγο πολλά φυτά έχουν εξελιχθεί ειδικά ώστε να προσελκύουν συγκεκριμένα έντομα.

Για παράδειγμα τα λουλούδια του είδους ορχιδέας sphegodes Ophrys μοιάζουν και μυρίζουν παρόμοια με το θηλυκό του κύριου επικονιαστή του, της μέλισσας nigroaenea Andrena. Αυτό ξεγελάει τις αρσενικές μέλισσες, οι οποίες προσπαθούν να ζευγαρώσουν με τα άνθη και μέσω αυτής της διαδικασίας μεταφέρουν τη γύρη της ορχιδέας πετώντας από λουλούδι σε λουλούδι.

Ορχιδέα sphegodes Ophrys. Photograph: Friedhelm Adam/Getty Images

Ωστόσο η κλιματική αλλαγή έχει αρχίσει να επηρεάζει αυτή τη σχέση μεταξύ φυτού και μέλισσας. Η μέλισσα nigroaenea Andrena φωλιάζει στο έδαφος και σε αντίθεση με τις κοινές μέλισσες δε ζει σε αποικίες, ενώ τα αυγά της εκκολάπτονται αρκετά νωρίς την άνοιξη.

Μέλισσα nigroaenea Andrena

Οι Βρετανοί ερευνητές συνέκριναν τις ημερομηνίες δραστηριότητας των μελισσών με τις ημερομηνίες ακμής των ανθών της ορχιδέας, χρησιμοποιώντας μετρήσεις πεδίου από το 1975 ως το 2009, και δεδομένα από μουσεία για τα έτη 1893-2007. Στη συνέχεια αντιπαράθεσαν τα δεδομένα με τις μετρήσεις θερμοκρασίας για την ίδια περίοδο. Η ανάλυσή τους έδειξε πώς οι πιο θερμές ανοιξιάτικες θερμοκρασίες επηρεάζουν περισσότερο τις μέλισσες από ότι τις ορχιδέες, οδηγώντας τα αυγά να εκκολάπτονται αρκετά νωρίτερα.

Συγκεκριμένα για κάθε βαθμό Κελσίου παραπάνω, οι αρσενικές μέλισσες εκκολάπτονται εννέα μέρες νωρίτερα και οι θηλυκές δεκαέξι, ενώ αντίθετα οι ορχιδέες ανθίζουν μόνο έξι ημέρες νωρίτερα. Επιπλέον, η αυξημένη θερμοκρασία οδηγεί τις θηλυκές μέλισσες να επωάζονται σε παρόμοιο ρυθμό με τις αρσενικές, αντί αργότερα όπως είναι το κανονικό, με αποτέλεσμα να υπάρχουν περισσότερες διαθέσιμες για ζευγάρωμα, μειώνοντας περαιτέρω τις πιθανότητες επικονίασης των φυτών.

πηγή: Ναυτεμπορική

Από όλα τα κανονικά επίπεδα σχήματα, εκείνα που η μέλισσα θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για την κατασκευή των κελιών της, είναι τρία. Το ισόπλευρο τρίγωνο, το τετράγωνο και το κανονικό εξάγωνο. Μόνον αυτά τα τρία γεωμετρικά σχήματα «κλείνουν» ακριβώς το επίπεδο χωρίς να αφήνουν κενά μεταξύ τους. Π.χ. τα πεντάγωνα , τα επτάγωνα, οκτάγωνα κλ.π δεν «κουμπώνουν» επακριβώς μεταξύ των. Αφήνουν ενδιάμεσο κενό χώρο. (π.χ. Πενταγωνική και οκταγωνική διάταξη).

Γιατί όμως η μέλισσα επιλέγει το κανονικό εξάγωνο και όχι το ισόπλευρο τρίγωνο ή το τετράγωνο για την κατασκευή των κελιών της κερήθρας;

1. Αφενός μεν «κλείνει» επακριβώς το επίπεδο χωρίς κενά, αλλά είναι και το μοναδικό σχήμα με την μικρότερη περίμετρο. Δηλαδή η μέλισσα δαπανά λιγότερο κερί για την κατασκευή των κελιών της.
2. Επιπλέον αποτελεί την καλύτερη διαμέριση για την αποθήκευση μέγιστου όγκου μελιού. Αποδεικνύεται με ανώτερα μαθηματικά (λογισμό μεταβολών) ότι αν θέλουμε να διαμερίσουμε (να χωρίσουμε σε μικρότερα τμήματα) ένα δοχείο ώστε να περιέχεται όσο το δυνατό μέγιστος όγκος στα κελιά της διαμέρισης αυτό επιτυγχάνεται με την επιλογή κανονικών εξαγώνων.

Ποιος έβαλε τις συγκεκριμένες γεωμετρικές πληροφορίες στα απειροελάχιστα εγκεφαλικά κύτταρα αυτού του εντόμου;

Γνωρίζουμε ότι η μέλισσα σε κάθε κελί εναποθέτει την αυτή ποσότητα μελιού. Ας υποθέσουμε ότι το απαιτούμενο εμβαδόν για κάθε κελί είναι 1 τετραγωνική μονάδα. Αν κατασκεύαζε π.χ. τετραγωνικές κυψελίδες τότε αυτές θα είχαν πλευρά 1 μονάδα μήκους, οπότε 1 Χ 1=1 τετραγωνική μονάδα. Αν θα κατασκεύαζε ισόπλευρες τριγωνικές κυψελίδες, τι μήκος θα έπρεπε να έχει η κάθε πλευρά του ισοπλεύρου τριγώνου ώστε το εμβαδόν του να είναι ισοδύναμο με 1 τετραγωνική μονάδα;

Από τον τύπο υπολογισμού του εμβαδού οποιουδήποτε κανονικού πολυγώνου επιλύουμε ως προς a και για εμβαδόν = 1 τετρ. μονάδα, βρίσκουμε ότι το τρίγωνο θα έπρεπε να έχει μήκος πλευράς ίσο με = 1,52 μονάδες μήκους.

Αν κατά τον ίδιο τρόπο υπολογίσουμε το μήκος της πλευράς του ισοδύναμου κανονικού εξαγώνου, βρίσκουμε ότι το μήκος της πλευράς του ισούται με 0,62 μονάδες μήκους.

Επομένως :
– στην περίπτωση της τριγωνικής κατασκευής η περίμετρος του τριγώνου ισούται με 3 Χ 1,52 = 4,56 μονάδες μήκους.
– στην περίπτωση κατά την οποία η μέλισσα θα κατασκεύαζε ορθογωνικά κελιά το καθένα θα είχε περίμετρο 4 Χ 1 = 4 μονάδες μήκους.
– στην περίπτωση της εξαγωνικής κατασκευής η περίμετρος του κάθε κελιού ισούται με 0,62 Χ 6 = 3,72 μονάδες μήκους.

Συμπέρασμα:
Παρατηρούμε ότι η επιλογή του εξαγωνικού σχήματος δεν είναι τυχαία. Αφενός μεν «κλείνει» επακριβώς το επίπεδο χωρίς κενά, αλλά είναι και το μοναδικό σχήμα με την μικρότερη περίμετρο. Δηλαδή η μέλισσα δαπανά λιγότερο κερί για την κατασκευή των κελιών της.

Επίσης η πλευρά του εξαγώνου (=0,62) σε σχέση με την πλευρά του ισοδυνάμου τετραγώνου (=1) έχουν σχέση χρυσής τομής. Πράγματι ο λόγος 1 / 0,62 = 1,62 όπου 1,62 = φ. Οι πλευρές δηλαδή του των ισοδυνάμων τετραγώνου και εξαγώνου σχηματίζουν το χρυσό ορθογώνιο στο οποίο ο λόγος των πλευρών ισούται με 1,62 ήτοι =φ.

Ας δούμε ξανά τους πιθανούς τρόπους με τους οποίους θα μπορούσε να χτιστεί μια κηρήθρα. Με τα a, b, c μένουν αχρησιμοποίητοι χώροι και γίνεται σπατάλη υλικού, καθώς χρησιμοποιούν κατά μέρους διαφορετικά τοιχώματα για κάθε κελί. Τα d,e και f δεν έχουν αυτά τα προβλήματα ενώ χωρούν και περισσότερη ποσότητα μελιού. Τα d,e όμως απαιτούν περισσότερο υλικό κατασκευής. Οι μέλισσες προτιμούν το f το οποίο είναι και το ιδανικό. Μέγιστη χωρητικότητα με το λιγότερο υλικό κατασκευής. Μην ξεχνάτε ότι το κερί είναι εύκαμπτο υλικό και μια χτισμένη κηρήθρα δεν ζυγίζει περισσότερο από 130 γρ κερί, το οποίο όμως χτισμένο κατά αυτόν τον τρόπο είναι ικανό να συγκρατήσει άνετα μέχρι και 3 κιλά μέλι.

Δείτε το σχετικό βίντεο με ελληνικούς υπότιτλους:

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=QEzlsjAqADA?rel=0&cc_load_policy=1]

πηγή: mathmosxos.blogspot.gr (ο θαυμαστός κόσμος των μαθηματικών)

Οι μέλισσες και τα μυρμήγκια είναι πραγματικά ομαδικοί παίκτες, σε αντίθεση με άλλα όντα τα οποία αναζητούν την ασφάλεια σε ομάδες για εγωιστικούς λόγους, σύμφωνα με τους επιστήμονες. Ερευνητές από τα πανεπιστήμια του Εδιμβούργου και της Οξφόρδης χρησιμοποίησαν μαθηματικά μοντέλα προκειμένου να μελετήσουν τη «συμπεριφορά των σμηνών/ κοπαδιών».

Έτσι βρήκαν ότι ο βίσονας ή ένα ψάρι θέλουν να μπαίνουν στο κέντρο μεγάλων ομάδων προκειμένου να προστατεύονται καλύτερα από αρπακτικά. Όμως οι μέλισσες και τα μυρμήγκια εργάζονται μαζί ενωμένα και είναι έτοιμα να πεθάνουν για το καλό της αποικίας τους. Σε κάποιες ομάδες ζώων με μεγάλη συνεργασία- γνωστές ως υπεροργανισμοί – τα μέλη έχουν στενή σχέση και εργάζονται μαζί προκειμένου να εξασφαλίσουν τη μεταβίβαση του κοινού γενετικού τους υλικού, είναι το συμπέρασμα των ερευνητών, που δημοσιεύθηκε στην Επιθεώρηση Εξελικτικής Βιολογίας.

Όπως παρατηρεί ο δρ Άντι Γκάρντνερ, από το πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου: «Σ΄ ένα μελίσσι, οι εργάτριες είναι χαρούμενες που βοηθούν την κοινότητά τους, ακόμα και όταν πεθαίνουν, επειδή γνωρίζουν ότι τα γονίδιά τους θα μεταφερθούν μέσω της βασίλισσας. Οι μέλισσες λειτουργούν σαν υπεροργανισμοί, δηλαδή σαν ένα. Ένας σκοπός ο οποίος είναι κοινός για όλους, δεν υπάρχουν εσωτερικές συγκρούσεις που βασίζονται σε εγωιστικούς λόγους ή τουλάχιστον αυτοί δεν φαίνονται να επηρεάζουν το σύνολο. Ο σκοπός αυτός για τις μέλισσες είναι η συνέχεια της αποικίας και γι αυτόν φτάνουν ως το θάνατο.

πηγές από: Τα Νέα

 

 

Το αγνό ανεπεξέργαστο μέλι διαφέρει σε πολύ μεγάλο βαθμό από το φιλτραρισμένο μέλι που πωλείται στα σούπερ μάρκετ. Πώς μπορούμε να αναγνωρίσουμε το καλό μέλι; Στις περισσότερες περιπτώσεις έχει υποστεί τέτοια επεξεργασία που τα θρεπτικά συστατικά που κάνουν το μέλι «υπερτροφή» έχουν χαθεί.

Αυτά είναι μερικά χρήσιμα στοιχεία που πρέπει να γνωρίζετε προτού αγοράσετε μέλι.

1. Το αγνό μέλι περιέχει γύρη από τις μέλισσες, η οποία θεωρείται μια από τις πιο θρεπτικές φυσικές τροφές. Η γύρη περιέχει υψηλές ποσότητες πρωτεΐνης και χρησιμοποιείται στην κινέζικη ιατρική ως παράγοντας εξισορρόπησης της διατροφής που προσφέρει υγεία, μακροζωία, ζωντάνια και ενέργεια. Επίσης, έχει αποδειχθεί η αξία της στον έλεγχο βάρους, έχει αντιγηραντικές ιδιότητες και καταπολεμά τις αλλεργίες.

2. Όταν το μέλι έχει υποστεί φιλτράρισμα ή παστερίωση, η γύρη αφαιρείται και μαζί οι ωφέλειες από την κατανάλωσή της. Οι μεγάλες μελιτοπαραγωγικές εταιρείες ξεκίνησαν να φιλτράρουν το μέλι για να καθυστερήσουν την κρυστάλλωση, αλλά στερούσαν το προϊόν από όλα τα θρεπτικά του συστατικά.

3. Πολλές εταιρείες στο εξωτερικό προσθέτουν στο μέλι σιρόπι καλαμποκιού με υψηλή περιεκτικότητα σε φρουκτόζη (HFCS), το οποίο προέρχεται από γενετικά μεταλλαγμένο καλαμπόκι. Το HFCS συνδέεται με τον διαβήτη, την παχυσαρκία, την υπέρταση, ηπατικές παθήσεις και αρτηριακή στένωση.

4. Πολλά μέλια που πωλούνται στα σούπερ μάρκετ εισάγονται από την Κίνα και την Ινδία. Στις ΗΠΑ συχνές είναι οι περιπτώσεις τέτοιων προϊόντων που έχουν αποσυρθεί διότι περιέχουν απαγορευμένες, ακόμα και καρκινογόνες ουσίες. Στην Ευρώπη ανακατεύονται με ντόπια μέλια (χαρμάνια) και πωλούνται με τη διακριτική σήμανση στην ετικέτα “Παράγεται στην ΕΕ”.

5. Στις ΗΠΑ είναι πολύ δύσκολο για κάποιον να βρει μέλι οργανικής παραγωγής (βιολογικό). Δεδομένης της ευρείας χρήσης παρασιτοκτόνων στις καλλιέργειες είναι δύσκολο κανείς να εγγυηθεί ότι το μέλι που παράγουν οι μέλισσές του είναι «καθαρό». Σύμφωνα με το blog Ready Nutrition «μια κυψέλη θα πρέπει να βρίσκεται στο κέντρο μιας έκτασης 40 στρεμμάτων με οργανικές καλλιέργειες ώστε το μέλι να είναι βιολογικό».

Στην Ελλάδα -όπου ομολογουμένως παράγεται ένα απ’ τα ποιοτικότερα μέλια στον κόσμο- τα πράγματα είναι πιο εύκολα, αλλά και πάλι θέλει ψάξιμο και ενημέρωση.

6. Το αγνό, μη επεξεργασμένο μέλι δεν χαλάει. Αν κρυσταλλώσει μπορούμε να το επαναφέρουμε στην πρότερη κατάσταση με μπεν-μαρί σε χαμηλή θερμοκρασία (45° C).

Αγοράζουμε λοιπόν ντόπιο ελληνικό μέλι, από μικρούς παραγωγούς και προσθέτουμε έναν πραγματικό θησαυρό στη διατροφή μας.

πηγή: econews

Υπάρχει μαζικός αφανισμός των μελισσών κι αυτό αποτελεί τεράστιο κίνδυνο για τη βιοποικιλότητα αλλά και την αγροτική παραγωγή. Δεν πρόκειται για προειδοποιήσεις περιβαλλοντικών οργανώσεων ή ευαισθητοποιημένων μελισσουργών, αλλά για πρόσφατη εκτίμηση ενός πολύ σημαντικού οργάνου, που δημιούργησε ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών το 2012: της Διακυβερνητικής Πλατφόρμας Επιστήμης-Πολιτικής για τη Βιοποικιλότητα και τις Υπηρεσίες Οικοσυστημάτων (IPBES), στην οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι 124 κρατών, με αποστολή την παρακολούθηση της υγείας των οικοσυστημάτων για λογαριασμό του ΟΗΕ. Πρόκειται για το ανάλογο της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή.

Η πρόσφατη Εκθεση της IPBES, στην οποία κατέληξαν ομόφωνα οι συμμετέχοντες στη διάσκεψη στην Κουάλα Λουμπούρ της Μαλαισίας σημειώνει πως υπάρχει μεγάλη μείωση των μελισσών και των πεταλούδων, καθώς και άλλων ειδών που λειτουργούν ως επικονιαστές για τη γονιμοποίηση της αγροτικής παραγωγής, όπως τα πουλιά, οι νυχτερίδες, οι σφήκες, οι σκώροι και τα μυρμήγκια. Περίπου το 35% της παγκόσμιας γεωργίας εξαρτάται από τη μεταφορά γύρης από τους φυσικούς επικονιαστές, με τις μέλισσες να αποτελούν έναν από τους βασικότερους παράγοντες. Καθώς τα κράτη και οι κυβερνήσεις έχουν μάθει να υπολογίζουν μόνο με οικονομικούς όρους, η Εκθεση υπολογίζει ότι το ύψος της ζημιάς στον αγροτικό τομέα μπορεί να κινηθεί μεταξύ των 235-577 δισ. δολαρίων, ένα ποσό που αντιστοιχεί στο 5-8% της συνολικής αξίας της παγκόσμιας αγροτικής παραγωγής. Εκτιμάται ότι η ποσότητα και η ποιότητα των γεωργικών προϊόντων θα πέσουν, το ίδιο και οι αποδόσεις των αγροτών, ενώ θα ανέβουν οι τιμές για τους καταναλωτές.

«Από την επικονίαση εξαρτώνται πολλά είδη φρούτων, λαχανικών, σπόρων, καρυδιών και καλλιέργειες ελαιούχων φυτών. Πρόκειται για σημαντικό μέρος των θρεπτικών συστατικών, των απαραίτητων για τη διατροφή του ανθρώπου» σημειώνει η Εκθεση που διαμόρφωσαν 80 επιστήμονες από όλο τον κόσμο, που συμμετείχαν στις εργασίες της IPBES. Μερικές από τις πιο σημαντικές καλλιέργειες για τη διατροφή διεθνώς, όπως το ρύζι, το σιτάρι και άλλα δημητριακά, δεν βασίζονται σε επικονίαση μέσω ζώντων οργανισμών. «Στις ευπαθείς καλλιέργειες όμως συμπεριλαμβάνονται τα μήλα, το μάνγκο, η σοκολάτα και πολλά άλλα που συνήθως καταναλώνονται ως τρόφιμα. Σχεδόν όλα τα φρούτα και πολλά από τα λαχανικά σας εξαρτώνται από την επικονίαση» σημείωσε ο κ. Σίμον Ποτς, συμπρόεδρος της επιτροπής και αναπληρωτής διευθυντής του Κέντρου για την Αγρο-Περιβαλλοντική Ερευνα στο Πανεπιστήμιο Reading της Μ. Βρετανίας.

Σύμφωνα με την Εκθεση, στην Ευρώπη το 9% των ειδών μελισσών και πεταλούδων απειλούνται με εξαφάνιση, ενώ οι πληθυσμοί μειώνονται κατά 37% στις μέλισσες και 31% στις πεταλούδες, στα είδη για τα οποία είναι διαθέσιμα επαρκή στοιχεία. Σε ορισμένες περιοχές της Ευρώπης, υπερβαίνει το 40% το ποσοστό των ειδών των μελισσών που απειλείται. Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για Λατινική Αμερική, Ασία και Αφρική, αν και η κατάσταση θεωρείται ανάλογη. Πιο επαρκή θεωρούνται τα δεδομένα για τους επικονιαστές που δεν είναι έντομα -νυχτερίδες, πουλιά-, με την Εκθεση να αναφέρει πως το 16% των ειδών αυτών παγκοσμίως απειλούνται με εξαφάνιση.

Οσον αφορά τις αιτίες που «θερίζουν» τους πληθυσμούς των μελισσών και των άλλων επικονιαστών, σύμφωνα με την Εκθεση της IPBES, αυτές είναι η κλιματική αλλαγή, οι ασθένειες, τα παρασιτοκτόνα, η ρύπανση, τα είδη – εισβολείς, οι γεωργικές πρακτικές που πλήττουν το περιβάλλον και η καταστροφή των βιοτόπων, συχνά λόγω έργων υποδομών.

Η έκθεση επισημαίνει ότι δεν έχει επιβεβαιωθεί η επίπτωση των νεονικοτινοειδών εντομοκτόνων, τα οποία ενοχοποιούνται από επιστημονικές έρευνες και περιβαλλοντικές οργανώσεις και βρίσκονται από το 2013 σε καθεστώς προσωρινής απαγόρευσης από την Ε.Ε., έως ότου συγκεντρωθούν περισσότερα δεδομένα. Η έκθεση ήταν ομόφωνη, με αποτέλεσμα να υιοθετούνται μόνο εκείνες οι θέσεις στις οποίες συμφωνεί το σύνολο των ερευνητών και επιστημόνων. Η IPBES πάντως, μέσω της Εκθεσης, συνιστά τη μείωση της χρήσης εντομοκτόνων, τη διαφοροποίηση των καλλιεργειών και την υιοθέτηση πρακτικών φιλικών στην άγρια ζωή, όπως η δημιουργία ζωνών με αγριολούλουδα μέσα στους αγρούς.

Σύμφωνα με την Greenpeace, «η μεγαλύτερη απειλή για τις μέλισσες προέρχεται από τα χημικά φυτοφάρμακα υψηλής τοξικότητας που χρησιμοποιούνται στις βιομηχανικές καλλιέργειες. Αυτά τα πολύ επικίνδυνα φυτοφάρμακα, συμπεριλαμβανομένων των νεονικοτινοειδών, κυκλοφορούν σε όλα τα μέρη του φυτού. Οι μέλισσες τα προσλαμβάνουν από τη γύρη και το νέκταρ, κάτι που βλάπτει το νευρικό τους σύστημα και πολύ συχνά τις οδηγεί στον θάνατο». Οπως τονίζει η περιβαλλοντική οργάνωση, οι μονοκαλλιέργειες που εξαπλώνονται από τη βιομηχανική γεωργία πλήττουν τη βιοποικιλότητα και αποτελούν μεγάλο κίνδυνο γιατί οι μέλισσες για να επιβιώσουν θα πρέπει να τρέφονται από μία μεγάλη ποικιλία ανθοφόρων φυτών.

πηγή: Καθημερινή

Σφήκες, μέλισσες, κόκκινα μυρμήγκια είναι όλα τους μέλη της τάξης των υμενοπτέρων και είναι οι συνήθεις δράστες των επώδυνων τσιμπημάτων, που νιώθει κάθε άνθρωπος στη ζωή του κατά μέσο όρο 3 με 4 φορές. Μόνο τα θηλυκά αυτών των ειδών εντόμων τσιμπάνε και το φύλο, ή μάλλον μια ιδιομορφία της αναπαραγωγικής τους διαδικασίας, είναι η αιτία που τους έδωσε τη δυνατότητα να τσιμπάνε.

Ολα άρχισαν την Ιουρασική Περίοδο, με ένα άγνωστο είδος παρασιτικής σφήκας. Αυτές οι σφήκες χρησιμοποιούν μια αιχμηρή προέκταση της κοιλιάς τους για να τοποθετούν τα αυγά τους σε ζωντανές κάμπιες, προνύμφες σκαθαριών και άλλα κακότυχα θύματα. Συνήθως τοποθετούν ένα αυγό σε κάθε κάμπια. Μερικά είδη έχουν μια αγκαθωτή λόγχη στην άκρη του ωοαποθετήρα για να μπορούν να πριονίζουν τη σάρκα και να εναποθέτουν το αυγό μέσα στο σώμα. Το αυγό της σφήκας εκκολάπτεται και η προνύμφη αρχίζει να τρέφεται από το ζωντανό ξενιστή μέχρι να τον ξεζουμίσει στην κυριολεξία, ή στην περίπτωση της προνύμφης μέσα στο θύμα, μέχρι να μεγαλώσει αρκετά, ώστε να διαρρήξει το δέρμα του ξενιστή και να βγει (όπως στο γνωστό θρίλερ επιστημονικής φαντασίας «Alien»).

Ο υποψήφιος ξενιστής προφανώς δε θέλει τη μαμά σφήκα να τον περιτριγυρίζει και συνήθως αντιδρά με μια φρενίτιδα αντίστασης. Αλλά σε κάποιο στάδιο της αρχέγονης διαπάλης, ένα είδος σφήκας απέκτησε τη δυνατότητα να παραλύει τα θύματά του. Αυτό έκανε απείρως πιο εύκολη τη ζωή της μαμάς σφήκας και από εκείνη τη στιγμή τα δηλητήρια εξελίχθηκαν έτσι που να είναι κατάλληλα σε μια πλειάδα περιπτώσεων, ενώ παράλληλα οι ωοαποθετήρες εξελίχτηκαν σε κεντριά. Σ’ αυτή την εξελικτική πορεία εμφανίστηκαν οι μέλισσες, τα κόκκινα μυρμήγκια και τα άλλα 60.000 είδη υμενοπτέρων, που διαθέτουν κάποιου είδους κεντρί. Απολιθώματα σφήκας από τη Ρωσία δείχνουν ότι αυτή η άνθηση κεντριών και δηλητηρίων ήταν ήδη σε εξέλιξη τουλάχιστον πριν 120 εκατομμύρια χρόνια.

Ακόμα και σήμερα, η μεγάλη πλειοψηφία των εντόμων που τσιμπάνε χρησιμοποιούν το δηλητήριό τους κυρίως για να παραλύουν τα σκουλήκια της ντοματιάς, του λάχανου και διάφορων άλλων καλλιεργειών. Το τσίμπημα των εντόμων είναι λοιπόν περισσότερο ευχή παρά κατάρα για την ανθρωπότητα. Αν οι θηλυκές παρασιτικές σφήκες δε σκότωναν καθημερινά με ζήλο μερικά αγροτικά παράσιτα, οι σοδειές θα ήταν πολύ μικρότερες.

Αλλά αυτό μπορεί εύκολα να το ξεχάσει κάποιος σε μια στιγμή αφόρητου πόνου. Για τους ανθρώπους το τσίμπημα σημαίνει συνήθως μια άσχημη συνάντηση με μέλισσες και άλλα «κοινωνικά» έντομα που έχουν απολέσει πλήρως τον παρασιτικό τρόπο αναπαραγωγής. Τώρα τσιμπούν αποκλειστικά για να προστατεύσουν την κυψέλη τους και το κάνουν με μεγάλη επιτυχία. Σε μια τετραβάθμια κλίμακα πόνου από τσιμπήματα εντόμων, οι μέλισσες βαθμολογούνται με 2. Το τσίμπημά τους παρομοιάζεται σαν ένα κεφάλι σπίρτου που σπάει και καίγεται πάνω στο δέρμα. Αλλα έντομα με δείκτη πόνου 3 τσιμπούν σαν τιρμπουσόν που βιδώνεται στη σάρκα…

Πάντως, επειδή από το δηλητήριο των εντόμων και των ζώων που τσιμπούν μπορούν να προκύψουν φάρμακα για διάφορες ασθένειες, τα δηλητήρια αυτά είναι τα «χημικά όπλα» που έχουν εξεταστεί πιο διεξοδικά από τους επιστήμονες. Ηδη βρίσκονται σε εξέλιξη δοκιμές σε ανθρώπους ενός φαρμάκου για την αντιμετώπιση εγκεφαλικών όγκων, το οποίο προέρχεται από συστατικά του δηλητηρίου του σκορπιού, ενώ μια τοξίνη θαλάσσιου σαλιγκαριού ίσως δώσει ένα ισχυρό αναλγητικό για τους πόνους της σπονδυλικής στήλης.

Επιμέλεια:
Σταύρος ΞΕΝΙΚΟΥΔΑΚΗΣ
Πηγή: «Discover»

Σε περισσότερες από τις μισές χώρες της Ευρώπης δεν υπάρχουν πλέον αρκετές μέλισσες για να επικονιάσουν τα φυτά, με αποτέλεσμα να εμποδίζεται η αναπαραγωγή των τελευταίων, σύμφωνα με μια νέα έρευνα.

Το πρόβλημα φαίνεται πως αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στην επέκταση των φυτικών βιοκαυσίμων, τα οποία έχουν αυξήσει τη ζήτηση για περισσότερες επικονιάσεις και συνεπώς περισσότερες μέλισσες.

Η έλλειψη μελισσών είναι εντονότερη στη Βρετανία, καθώς η προσφορά μελισσών καλύπτει κάτω από το 25% της ζήτησης. Η Ελλάδα, προς το παρόν, δεν ανήκει στην κατηγορία των προβληματικών χωρών, καθώς εμφανίζεται η προσφορά των μελισσών να καλύπτει πάνω από το 90% της σχετικής ζήτησης.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον δρ. Tom Breeze του πανεπιστημίου του Ρέντινγκ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό “PLoS One”, επισημαίνουν ότι σε ορισμένες χώρες της Ευρώπης παρατηρείται μια κάμψη στους πληθυσμούς των μελισσών τα τελευταία χρόνια λόγω της χρήσης εντομοκτόνων και διαφόρων ασθενειών. Έτσι, μεταξύ 2005- 2010 σε 41 ευρωπαϊκές χώρες οι αποικίες των μελισσών εκτιμάται ότι αυξήθηκαν κατά 7%. Την ίδια περίοδο ωστόσο, αυξήθηκε σχεδόν κατά το ένα τρίτο η συνολική έκταση που αφορά καλλιέργειες βιοκαυσίμων, όπως π.χ. της ελαιοκράμβης, ηλιοτρόπιων και σόγιας.

Ο Breeze έφερε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την Ελλάδα, όπου «ενώ το 2005 υπήρχαν μόνο λίγες εκατοντάδες εκτάρια (σ.σ. ένα εκτάριο= δέκα στρέμματα) ελαιοκράμβης, έκτοτε οι σχετικές καλλιέργειες έχουν σημειώσει εκρηκτική ανάπτυξη λόγω των σχετικών επιδοτήσεων για βιοκαύσιμα».

Σήμερα στην Ευρώπη εκτιμάται ότι «λείπουν» 13,4 εκατ. αποικίες μελισσών ή περίπου επτά δισεκατομμύρια μέλισσες. Το έλλειμμα αυτό καλύπτουν, σε ένα βαθμό, άλλα έντομα που έχουν αναλάβει το έργο της επικονίασης των φυτών.

Ήδη στην Ευρώπη έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα προστασίας των μελισσών, όπως το μορατόριουμ στη χρήση εντομοκτόνων με νεο-νικοτινοειδή. Από την άλλη, η ΕΕ έχει θέσει ως στόχο το 10% των μεταφορικών καυσίμων της να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (όπως τα βιοκαύσιμα) έως το 2020, με αποτέλεσμα οι Ευρωπαίοι αγρότες να έχουν κίνητρο να στραφούν στις «ενεργειακές» καλλιέργειες- όμως θα πρέπει να υπάρχουν και τα ανάλογα έντομα για την ομαλή αναπαραγωγή αυτών των φυτών.

Πηγή: BBC με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ