Έχει διαπιστωθεί ότι 10 μόνο γιαπωνέζικες σφίγγες μπορεί μέσα σε 15 λεπτά να εξολοθρεύσουν μια ολόκληρη αποικία, μια κυψέλη από 15.000 μέλισσες. Είναι μεγάλες με πανίσχυρα σαγόνια, έχουν σκληρό εξωσκελετό, που το κεντρί της μικρής μέλισσας δεν μπορεί να διαπεράσει, και είναι πλασμένες να εξολοθρεύουν.

Οι μέλισσες όμως έχουν μία τεχνική. Συνήθως οι γιαπωνέζικες σφίγγες στέλνουν μια σφίγγα- ανιχνευτή να εντοπίσει μια κυψέλη από μέλισσες. Όταν την εντοπίσει, ειδοποιεί τις υπόλοιπες και τότε αρχίζει η σφαγή. Οι μέλισσες μόλις δουν τον ανιχνευτή πρέπει με κάθε τρόπο να μην τον αφήσουν να επιστρέψει και να ενημερώσει για τις θέσεις των μελισσών. Τον δελεάζουν και εκείνος μπαίνει στην κυψέλη. Πιστεύει ότι μπορεί να γευτεί πρώτος τη σάρκα από μέλισσες πριν ενημερώσει τις άλλες σφίγγες.

Αυτό είναι και το μοιραίο του λάθος. Μόλις μπει στην κυψέλη και ενώ ακόμη και μόνος μπορεί να τις εξολοθρεύσει, οι μέλισσες του ορμούν μαζικά, και τον καταπλακώνουν. Αρχίζουν τότε να κουνούν τα φτερά τους και να ανεβάζουν τη θερμοκρασία. Η Γιαπωνέζικη σφίγγα πεθαίνει στους 46 βαθμούς κελσίου. Καίγεται από μέσα της. Οι μέλισσες πεθαίνουν όταν η θερμοκρασία φτάσει 2 βαθμούς περισσότερο. Στους 48 βαθμούς… Δυο βαθμοί κελσίου κάνουν τη διαφορά και σώζουν μια ολόκληρη κυψέλη.

πηγή: In Vitro

Επιστήμονες αποκρυπτογράφησαν πόσο μακριά ταξιδεύουν κάθε εποχή για να βρουν τροφή. Οι μέλισσες δυσκολεύονται περισσότερο να βρουν τροφή το καλοκαίρι σε σχέση με τις άλλες εποχές του χρόνου, όπως ανακάλυψαν επιστήμονες από τη Βρετανία αποκρυπτογραφώντας τον χορό τους.

Τα ευρήματα, τα οποία αποκαλύπτουν ένα από τα σημαντικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εργάτριες του μελιού, ρίχνουν νέο φως στα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για τη βελτίωση της μελισσοκομίας αλλά και για τη διατήρηση των μελισσών, των οποίων οι πληθυσμοί εμφανίζουν τα τελευταία χρόνια αισθητή πτώση στην Ευρώπη και στη Βόρειο Αμερική.

Ο χορός της παλλόμενης κοιλιάς

Όταν μια «ανιχνεύτρια» μέλισσα επιστρέφει στην κυψέλη ύστερα από το καθημερινό ταξίδι της για τον εντοπισμό τροφής ενημερώνει τα υπόλοιπα μέλη του μελισσιού σχετικά με το πού μπορούν να βρουν νέκταρ και γύρη εκτελώντας συγκεκριμένες χορευτικές κινήσεις. Ο πιο απλός είναι ο λεγόμενος «κυκλικός χορός», κατά τον οποίο η μέλισσα διαγράφει επάνω στην κηρήθρα μικρούς κύκλους με διαφορετική φορά, δίνοντας παράλληλα στις υπόλοιπες να δοκιμάσουν την τροφή που έχει συλλέξει ώστε να την εντοπίσουν με τη μυρωδιά. Ο χορός αυτός ανακοινώνει απλώς την ύπαρξη τροφής σε κοντινή απόσταση από τη φωλιά (περίπου μέχρι 50-100 μέτρα) χωρίς να προσδιορίζει τη θέση της.

Δεν υπάρχει πλέον αμφιβολία ότι τα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα έχουν πολλές εξαιρετικά αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Νέα μελέτη πιστοποιεί τις αρνητικές τους επιπτώσεις όχι μόνο στις μέλισσες αλλά σε πολλά είδη.

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η απειλή είναι παρόμοια με εκείνη που κάποτε αποτελούσε το σήμερα απαγορευμένο DDT

Τα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα, τα οποία είναι νευροτοξικά, προξενούν σημαντικές ζημιές όχι μόνο στις μέλισσες, αλλά σε πολλά άλλα είδη απαραίτητα για την υγεία των οικοσυστημάτων, όπως σε πουλιά, έντομα, σκουλήκια και ψάρια, σύμφωνα με μια νέα επιστημονική έρευνα, που ζητά τον περιορισμό της χρήσης αυτών των χημικών ουσιών. Οι 29 συνεργαζόμενοι επιστήμονες, που ανέλυσαν όλες τις σχετικές μελέτες των τελευταίων δύο δεκαετιών (πάνω από 800), κατέληξαν στο «οριστικό» πλέον συμπέρασμα για τις βλάβες που τα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα προκαλούν στη φύση. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η απειλή είναι παρόμοια με εκείνη που κάποτε αποτελούσε το σήμερα απαγορευμένο DDT. πό την πλευρά τους όμως, οι παραγωγοί αυτών των φυτοφαρμάκων αρνούνται ότι τα προϊόντα τους βλάπτουν τις μέλισσες ή άλλα είδη.

Ο «κατηγορούμενος»
Τα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα, τα οποία περιέχουν χημικές ουσίες σαν τη νικοτίνη που στοχεύουν στο νευρικό σύστημα, εμφανίστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του ’90, για να αντικαταστήσουν άλλα πιο βλαβερά εντομοκτόνα και παρασιτοκτόνα. Σχεδόν εξ αρχής, εκφράστηκαν επιστημονικοί ενδοιασμοί για τις δυνητικές επιπτώσεις αυτών των ουσιών, που μειώνουν τη γονιμότητα μερικών ειδών, τις αισθήσεις τους όπως η οσμή, τη μνήμη τους, τις άμυνες του ανοσοποιητικού τους συστήματος, την ικανότητά τους να πετάνε κ.α.

Η μελέτη
Το 2011 η Διεθνής Ένωση Προστασίας της Φύσης (IUCN) δημιούργησε μια διεθνή επιστημονική επιτροπή (Task Force on Systemic Pesticides) για να μελετήσει τα εν λόγω φυτοφάρμακα. Τα φυτοφάρμακα αυτά συσσωρεύονται στο χώμα και διαρρέουν στα ύδατα, προκαλώντας σημαντικά προβλήματα σε μια ευρεία γκάμα οργανισμών πέρα από τις μέλισσες (σε σαλιγκάρια, πεταλούδες, αμφίβια, σκουλήκια, πουλιά, υδρόβιους οργανισμούς κ.α.). Η επιτροπή μελέτησε 800 μελέτες που έχουν για τη χρήση φυτοφαρμάκων τα τελευταία 20 χρόνια και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα είναι πολύ επικίνδυνα για τη πανίδα και τη χλωρίδα του πλανήτη.

«Υπάρχουν πια τόσα στοιχεία που δεν αφορούν μόνο τις μέλισσες. Είναι πια αδύνατο να αρνείται κανείς ότι αυτά τα πράγματα έχουν σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις», εξηγεί ο καθηγητής Ντέιβ Γκούλσον του Πανεπιστημίου του Σάσεξ στη Βρετανία. «Η χρησιμοποίηση αυτών των φυτοφαρμάκων για προληπτικούς λόγους είναι η απόλυτη τρέλα, καθώς όσο περισσότερο χρησιμοποιούνται, τόσο πιο ανθεκτικά σε αυτά γίνονται τα έντομα και τα παράσιτα», προσθέτει.
Η έκθεση (Worldwide Integrated Assessment), που επίσημα θα δημοσιοποιηθεί τον επόμενο μήνα στην επιθεώρηση «Environment Science and Pollution Research» καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα τα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα και μια ακόμη χημική ουσία, η fipronil, δηλητηριάζουν διάφορα είδη αλλά και τη γη, τον αέρα και το νερό.

Παραμένει ερωτηματικό σε ποιο βαθμό δημιουργούν προβλήματα στους ανθρώπους και σε άλλα θηλαστικά, καθώς δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία, αλλά η νέα μελέτη δεν το αποκλείει. Όμως εκπρόσωποι εταιρειών που παράγουν αυτά τα φυτοφάρμακα, αντιτείνουν ότι «υπάρχουν πολύ λίγα αξιόπιστα στοιχεία πως αυτά τα πράγματα όντως προκαλούν ανεπιθύμητη βλάβη, γιατί θα το είχαμε δει μετά από τη χρήση τους επί πάνω από 20 χρόνια». Η Ευρωπαϊκή Ένωση Προστασίας των Καλλιεργειών δήλωσε ότι η νέα μελέτη κάνει επιλεκτική χρήση των διαθέσιμων στοιχείων και υπερβάλλει για τις επιπτώσεις στις μέλισσες. Η Ευρώπη έχει ήδη σε ισχύ ένα διετές μορατόριουμ, που απαγορεύει τη χρήση νεονικοτινοειδών σε ανθοφόρες καλλιέργειες. Τα εν λόγω χημικά επιτρέπονται μόνο σε φυτά χωρίς λουλούδια, τα οποία δεν προσελκύουν μέλισσες και άλλα έντομα που κάνουν επικονίαση.

πηγές από: Το Βήμα, Ναυτεμπορική

Τα κοινωνικά έντομα συχνά υποτιμούνται ως σκλάβοι του συλλογικού πνεύματος της κυψέλης. Όμως το κάθε μέλος της αποικίας έχει εγκέφαλο και είναι τεχνικά ικανό να πάρει τις δικές του αποφάσεις. Πράγματι, διάφορες έρευνες έχουν δείξει ότι έντομα όπως για παράδειγμα μυρμήγκια ή μέλισσες, μερικές φορές αγνοούν την κοινή πληροφορία υπέρ της ατομικής τους γνώσης.

Φωτογραφία: Matthias Lenke

Αυτό που τα ωθεί να δράσουν ανεξάρτητα αποτελεί μυστήριο. Νέες επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι όταν υπάρχει πρόσβαση σε μία νόστιμη πηγή τροφής, η νοοτροπία της κυψέλης αγνοείται απροκάλυπτα.  Η ανακάλυψη έγινε από την Ελουίζ Λιντμπίτερ, που εργαζόταν τότε στη Ζωολογική Εταιρεία του Λονδίνου, και την Κλερ Φλόρεντ από το Πανεπιστημιακό Κολέγιο του Λονδίνου, οι οποίες μελέτησαν τον τρόπο με τον οποίο οι άγριες μέλισσες συλλέγουν το νέκταρ. Τα έντομα έχουν ποικίλους τρόπους να μoιράζονται πληροφορίες. Τα μυρμήγκια αποκτούν κοινωνικές πληροφορίες σχετικά με τις διαθέσιμες πηγές τροφής ακολουθώντας χαρακτηριστικά των χημικών ουσιών που αφήνουν τα πόδια άλλων μυρμηγκιών, ενώ οι μέλισσες μαθαίνουν για τις πηγές τροφής μελετώντας τους χορούς των άλλων μελών της κυψέλης

Ομοίως, και οι άγριες μέλισσες, έχουν τη δική τους τεχνική. Πληροφορούνται για τα νέα αποθέματα νέκταρ παρακολουθώντας τα αρώματα των λουλουδιών στη φωλιά της αποικίας και μετά αναζητούν τις ίδιες μυρωδιές έξω από αυτή. Αυτή η παρατήρηση οδήγησε τη δρα Λιντμπίτερ και την κ. Φλόρεντ στην υπόθεση ότι αν παρέμβουν στις μυρωδιές που απαντώνται μέσα στις αποικίες, θα μπορούσαν να ανακαλύψουν τι ωθεί τις άγριες μέλισσες στην αγνόηση των κοινωνικών πληροφοριών υπέρ της προσωπικής τους γνώσης.

Για να διαπιστώσουν κάτι τέτοιο, οι ερευνήτριες έδωσαν σε 42 σημασμένες άγριες μέλισσες δύο μέρες να εξερευνήσουν έναν πειραματικό κήπο. Μέσα σε αυτόν τον κήπο, υπήρχαν επτά τεχνητά λουλούδια στη μορφή κίτρινων δίσκων αφρού, εμποτισμένα με το αιθέριο έλαιο γερανιού, ενώ επίσης περιείχαν 50 μικρολίτρα διαλύματος ζάχαρης που θύμιζε νέκταρ. Αφού ολοκλήρωσαν την κατατόπισή τους στον χώρο, επιλέχθηκαν τυχαία κάποιες μέλισσες τη στιγμή που έβγαιναν στον κήπο για αναζήτηση τροφής. Οι μισές από αυτές, επιστρέφοντας στην αποικία για να εναποθέσουν το νέκταρ που συνέλεξαν, βρήκαν τη φωλιά τους όπως ακριβώς την είχαν αφήσει: γεμάτη με άρωμα από γεράνια. Οι άλλες μισές όμως επέστρεψαν σε μία αποικία η οποία είχε τεχνητά εμποτιστεί με αιθέριο έλαιο λεβάντας, ακριβώς όπως θα την έβρισκαν αν τα υπόλοιπα μέλη της κυψέλης συνέλεγαν νέκταρ από λουλούδια λεβάντας.

Ο αρωματισμένος κήπος

Οταν στη συνέχεια οι άγριες μέλισσες ξαναβγήκαν για αναζήτηση τροφής στον κήπο, συνάντησαν, εκτός από τα επτά τεχνητά αρωματισμένα λουλούδια με λάδι γερανιού, επτά νέα τεχνητά λουλούδια με άρωμα λεβάντας. Αυτή τη φορά, μόνο τα λουλούδια λεβάντας περιείχαν διάλυμα ζάχαρης. Η διαδικασία αυτή αποτελεί αναπαράσταση μιας συνηθισμένης κατάστασης κατά την οποία μερικά είδη φυτών ανθίζουν τη στιγμή που τα λουλούδια άλλων φυτών μαραίνονται.

Οπως και πριν, όλες οι 42 άγριες μέλισσες κατευθύνθηκαν προς τα λουλούδια με άρωμα γερανιού, ανεξαρτήτως του αρώματος που είχαν συναντήσει στην αποικία τους. Συγκεκριμένα, όλες οι μέλισσες, εκτός από δύο, επισκέφθηκαν τα λουλούδια με άρωμα γερανιού έξι με οκτώ φορές πριν τελικά αποφασίσουν να δοκιμάσουν την τύχη τους στα λουλούδια με άρωμα λεβάντας.

Οπως αναφέρουν οι ερευνητές στο τεύχος του Ιουλίου του επιστημονικού περιοδικού Behavioural Ecology and Sociobiology, η κοινωνική πληροφορία που αποκτάται στην αποικία φαίνεται να παίζει μόνο μικρό ρόλο στον προσδιορισμό του πόσο γρήγορα οι άγριες μέλισσες άλλαζαν την πηγή τροφής τους, από το γεράνι στη λεβάντα.

Οι άγριες μέλισσες, οι οποίες προέρχονταν από την αποικία που ήταν αρωματισμένη με λεβάντα, μετά την πρώτη επίσκεψή τους σε φυτό λεβάντας, το 80% των λουλουδιών που διαδοχικά επισκέφθηκαν ήταν αρωματισμένα με λεβάντα. Την ίδια στιγμή οι μέλισσες που προέρχονταν από την αποικία με άρωμα γερανιού, μετά την πρώτη επίσκεψή τους σε φυτό λεβάντας, το 60% των λουλουδιών που επισκέπτονταν ήταν λεβάντα.

Γνώση και κίνδυνοι

Ο ακριβής όμως λόγος που οι άγριες μέλισσες αγνόησαν περίτρανα την κοινωνική πληροφορία σχετικά με τη λεβάντα και τόσο ακλόνητα επέμειναν στην προσωπική τους γνώση σχετικά με το ότι τα γεράνια προσφέρουν περισσότερη τροφή, ακόμα και όταν κάτι τέτοιο δεν ίσχυε πια, προβλημάτισε τις ερευνήτριες. Η δρ Λιντμπίτερ και η κ. Φλόρεντ αναρωτήθηκαν μήπως τα έντομα έχουν έμφυτη προτίμηση στα γεράνια έναντι της λεβάντας, όμως συμπληρωματικά πειράματα απέδειξαν ότι κάτι τέτοιο δεν αληθεύει.

Η δρ Λιντμπίτερ υποθέτει ότι η εκμάθηση ενός νέου δρόμου αναζήτησης τροφής ίσως να εκθέτει τις άγριες μέλισσες σε κινδύνους που θα μπορούσαν να αποφύγουν αν απλά επέστρεφαν στα λουλούδια που είχαν ήδη προσωπικά επισκεφθεί, και σε αυτό πιθανώς να οφείλεται η αντίστασή τους να ακολουθήσουν νέες πληροφορίες αναζήτησης τροφής. Oι φωλιές των άγριων μελισσών, όπως φαίνεται, χαρακτηρίζονται από περισσότερη ατομικότητα απ’ ό,τι είχε συνειδητοποιήσει κανείς μέχρι σήμερα.

πηγή: Καθημερινή

Οι μέλισσες είναι ένα έντομο που συνεχώς μας εκπλήσσει… Είναι για παράδειγμα το μοναδικό ον μαζί με τον άνθρωπο, το οποίο συσκευάζει την τροφή του (σφραγίζει το μέλι). Εντυπωσιακό είναι επίσης ότι αφού βρει μια περιοχή με τροφή, στη συνέχεια θα επιστρέψει, αφού ενημερώσει τις υπόλοιπες, ακολουθώντας τη συντομότερη διαδρομή, επιλύοντας το πρόβλημα του περιπλανώμενου πωλητή με ταχύτερο αλγόριθμο από αυτούς που χρησιμοποιούνται στις σύγχρονες προγραμματιστικές θεωρίες… Νομίζω όμως ότι αυτό που προκαλεί πραγματικά δέος είναι ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η κατανομή της εργασίας. Δεν υπάρχει κάποια Αρχή ή κάποιο μέλος που να καθορίζει το ποιες εργασίες πρέπει να εκτελεστούν και από ποιους. Η κοινωνία της μέλισσας είναι αταξική και αναρχική κατά μία έννοια…

φωτογραφία του Anand Varma

Παρ’ όλα αυτά η κοινωνία αυτή κάποιες φορές μπορεί να γίνει απίστευτα σκληρή ή κυνική. Για παράδειγμα αν μία μάνα δεν κάνει καλά τη δουλειά που έχει αναλάβει, δηλαδή να γεννά, θανατώνεται και αντικαθίσταται απ’ τις εργάτριες. Επίσης ενώ οι κηφήνες είναι γενικά αποδεκτοί τις περιόδους που υπάρχει έξω καλοκαιρία και αφθονία σε τροφή, όταν μπει το φθινόπωρο απομακρύνονται βίαια από τη φρουρά, καθώς δεν συμμετέχουν στις εργασίες και θεωρούνται κοινωνικό βάρος που απειλεί την επιβίωση της αποικίας τον χειμώνα.

Ο τρόπος που είναι δομημένη η κοινωνία της μέλισσας όμως, χρίζει περαιτέρω ανάλυσης από κοινωνιολογικής άποψης. Η οργάνωση μίας αποικίας μελισσών είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την επιβίωση της. Οι δραστηριότητες και η συµπεριφορά των µελισσών έχουν ως στόχο πάντα το συμφέρον του συνόλου και ποτέ το ατομικό. Απόδειξη αυτού είναι ότι οι εργάτριες μέλισσες υπερασπίζονται το μελίσσι τους, κεντρίζοντας τον εκάστοτε εισβολέα, παρότι γνωρίζουν ότι έτσι θα επέλθει ο θάνατος τους, αλλά και το γεγονός ότι εργάζονται κυριολεκτικά μέχρι θανάτου ώστε να συλλέξουν αρκετή τροφή, ικανή για την επιβίωση της αποικίας το χειμώνα. Σε μία αποικία μελισσών λοιπόν, υπάρχουν διακριτές εργασίες για κάθε μέλος του συνόλου, οι οποίες δεν καθορίζονται από κάποιον ή κάποια ομάδα, αλλά κάθε µέλος επιτελεί µια συγκεκριμένη εργασία ανά πάσα στιγμή. Αυτές οι εργασίες εκτελούνται αυτοβούλως και είναι αυτές που απαιτούν οι ανάγκες τη δεδομένη στιγμή.

Κατανομή εργασιών σε μια τυπική αποικία μελισσών.

Στην κοινωνία των µελισσών, η κατανομή εργασίας µεταξύ των εργατριών µελισσών είναι στενά συνδεδεµένη µε την ηλικία τους. Αυτός είναι ο βασικός κανόνας, αλλά η κατανομή γίνεται διαφορετικά αν οι συνθήκες το επιτάσσουν. Σύμφωνα λοιπόν με τον Lindauer, 1953 μία μέλισσα εκτελεί τις παρακάτω εργασίες:

• καθαρίστρια (καθαρίζει κελιά, 1η-6η µέρα)
• σφραγίζει τα κελιά του γόνου (3η-5η µέρα)
• παραµάνα (φροντίζει αρχικά τις νεαρές προνύμφες και αργότερα τις μεγαλύτερης ηλικίας, 6η-13η µέρα)
• Βασιλική φρουρά (ταΐζει και περιποιείται τη βασίλισσα, 6η-13η µέρα)
• καθαρίζει την κυψέλη (10η-20η µέρα)
• πτήσεις προσανατολισμού (ξεκινάει τις πρώτες εκπαιδευτικές πτήσεις, γύρω στην 20η μέρα)
• παραλαµβάνει το εισερχόμενο νέκταρ και ‘πακετάρει’ τη γύρη (10η-20η µέρα)
• χτίζει κελιά (εκκρίνοντας κερί 13η-20η µέρα)
• αερίστρια (χτυπάει τα φτερά της για να διατηρεί σταθερή την θερμοκρασία μέσα στην κυψέλη, 15η-23η µέρα)
• φρουρά της πύλης (φρουρεί την είσοδο, 16η-28η µέρα)
• συλλέκτρια γύρης (20η µέρα και µετά)
• συλλέκτρια νέκταρος (20η µέρα και µετά)
• συλλέκτρια πρόπολης (20η µέρα και µετά)
• συλλέκτρια νερού (λόγω επικινδυνότητας, αυτή η εργασία εκτελείται μόνο απ’ τις πιο έμπειρες 25η µέρα και µετά)

Η βασίλισσα (μάνα) έχει αναλάβει τη γέννα, την ανανέωση, δηλαδή, του πληθυσμού. Είναι το μοναδικό μέλος αυτής της κοινωνίας που έχει μία και μοναδική εργασία (δεν αλλάζει) καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής της. Την ονομάζουμε βασίλισσα όχι γιατί έχει κάποια εξουσία μέσα στην κυψέλη αλλά λόγω της σημαντικότητας, για την επιβίωση του μελισσιού, εργασίας την οποία εκτελεί. Οι κηφήνες δεν εκτελούν εργασία, αν και τελευταίες έρευνες δείχνουν ότι συμμετέχουν σε κάποιες, όπως για παράδειγμα τον αερισμό αλλά όχι εντατικά. Τον περισσότερο χρόνο τους πάντως οι εργάτριες τον περνούν σε απραξία, εποπτεύοντας ή παρατηρώντας άλλες εργάτριες και αποτελώντας εφεδρείες για συγκεκριμένες εργασίες. Επίσης, ενδέχεται τη στιγμή της απραξίας να παράγουν κερί ή βασιλικό πολτό (Lindauer, 1953; Winston, 1987). Είναι σημαντικό πάντως ότι οι μέλισσες δεν γνωρίζουν εκ γενετής να εκτελούν αυτές τις εργασίες αλλά εκπαιδεύονται απ’ τις γηραιότερες. Μια µέλισσα µπορεί να ασχολείται µε την ίδια εργασία για πολλές µέρες ή να κάνει πολλές διαφορετικές εργασίες µέσα σε µια µέρα. Επίσης, υπάρχει επικάλυψη ηλικιών µεταξύ των διαφόρων εργασιών. Η εργασία που κάνει κάθε εργάτρια σε µια δεδοµένη χρονική στιγµή της ζωής της είναι στενά συνδεδεµένη µε τα επίπεδα της νεανικής ορµόνης και άρα µε το στάδιο ανάπτυξης συγκεκριµένων αδένων στο σώµα (Robinson, 1985).

Είναι όμως βέβαιο ότι η κατανομή των εργασιών καθορίζεται κυρίως από τις εκάστοτε ανάγκες του µελισσιού (Winston, 1987). Πρόσφατο πείραμα μάλιστα το οποίο έγινε στο Πανεπιστήμιο Τζονς Χόπκινς του Λονδίνου αποδεικνύει ακριβώς αυτό, ότι δηλαδή ναι μεν η κατανομή καταρχήν γίνεται με βάση την ηλικία, αλλά αν οι συνθήκες το επιτάσσουν αυτό μπορεί να αλλάξει. Οι ερευνητές ξεκίνησαν το πείραμα αφήνοντας θηλυκές μέλισσες της ίδιας ηλικίας να εγκατασταθούν σε μια άδεια κυψέλη. «Όταν οι νεαρές μέλισσες μπαίνουν για πρώτη φορά στην κυψέλη, μοιράζουν αυτόματα τις δουλειές έτσι ώστε να υπάρχει μια σωστή αναλογία τροφών και τροφοσυλλεκτριών» εξηγεί ο Δρ Φάινμπεργκ. Εξετάζοντας το μοτίβο μεθυλίωσης στους εγκεφάλους 21 τροφών και 21 τροφοσυλλεκτριών, οι ερευνητές εντόπισαν 155 σημεία του γονιδιώματος που παρουσίαζαν διαφορές ανάμεσα στις δύο ομάδες. Στην επόμενη φάση, οι ερευνητές εξέτασαν το κατά πόσο αυτές οι επιγενετικές αλλαγές ήταν μόνιμες. Για το λόγο αυτό απομάκρυναν τις περισσότερες τροφούς από την αποικία, και παρατήρησαν τότε ότι αρκετές από τις τροφοσυλλέκτριες μετατράπησαν μυστηριωδώς σε τροφούς, προκειμένου να αποκαταστήσουν την ισορροπία της αποικίας.

Όπως τονίζει ο Δρ Φάινμπεργκ η έρευνά του είναι η πρώτη που αναγνωρίζει το ρόλο της αναστρέψιμης μεθυλίωσης στη συμπεριφορά και τον τρόπο ζωής ενός ζώου. Η μελέτη δημοσιεύεται στην επιθεώρηση Nature Neuroscience.

Από τις εργασίες των μελισσών ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει αυτή της αερίστριας. Οι μέλισσες είναι γενικά δραστήριες σε θερμοκρασίες μεταξύ 10°C και 38°C. Όταν ή εξωτερική θερμοκρασία είναι χαμηλότερη οι παραμάνες μέλισσες σχηματίζουν μελισσόσφαιρα, καλύπτοντας με το σώμα τους τον γόνο, για την εκτροφή του οποίου είναι απαραίτητη η σταθερή θερμοκρασία των 35°C. Όταν η εξωτερική θερμοκρασία είναι υψηλότερη, δροσίζουν την κυψέλη συλλέγοντας νερό και αερίζοντας τα φτερά τους.

Ενδιαφέρον επίσης έχει η διαδικασία με την οποία οι συλλέκτριες μέλισσες συλλέγουν την τροφή. Χρησιμοποιώντας τη θέση του ήλιου ως οδηγό, τυπώνουν στη μνήμη τους την προβολή της γωνίας που σχηματίζεται από τα σημεία: 1. θέση του ήλιου, 2. κυψέλη και 3. τοποθεσία τροφής και έτσι πηγαινοέρχονται χωρίς περιπλανήσεις. Σε μέρες με μερική συννεφιά, ακόμα κι αν δεν φαίνεται ο ήλιος, οι μέλισσες βρίσκουν την ακριβή του θέση από το διαθλώμενο φως. Σε μέρες δε με ολική συννεφιά, και πάλι οι μέλισσες προσανατολίζονται με τον ήλιο, γιατί βλέπουν το υπεριώδες φως που διαπερνά τα σύννεφα. Παρατηρήθηκε ότι συλλέκτριες έκαναν ταξίδια μέχρι και 13,7 χιλιομέτρων για να συλλέξουν τροφή. Αν και συνήθως δεν ξεπερνούν τα 4-5 χιλιόμετρα. Πάντως ακόμα και στα μεγάλης διάρκειας ταξίδια, που η θέση του ήλιου αλλάζει, η εργάτρια κάνει τις απαιτούμενες διορθώσεις, χάρις στην έντονα ανεπτυγμένη αίσθηση του χρόνου που έχει, και βρίσκει εύκολα την κατοικία της. Οι συλλέκτριες κάνουν μακρινά ταξίδια ακόμα και όταν υπάρχει τροφή σε κοντινές αποστάσεις, αν η ανθοφορία που βρίσκεται μακριά είναι πιο ελκυστική. Έτσι αυξάνουν τη δυνατότητα συλλογής από μεγαλύτερη ποικιλία λουλουδιών, και επιτρέπουν στο μελίσσι να κάνει πλουσιότερη τη σύνθεση των τροφών που συλλέγει. Σε περιόδους που η ανθοφορία είναι μειωμένη, παρατηρείται συχνά, μια εργάτρια να συγκρούεται με μια ξένη που εισέρχεται στην περιοχή της, με σκοπό να την παρεμποδίσει να συλλέξει.

Για το μέσο άνθρωπο, ο βόμβος της μέλισσας πιθανότατα ακούγεται πάντα ίδιος. Με τη βοήθεια μελισσοκόμων, ερευνητές στη Βρετανία ανακάλυψαν ότι ο ήχος τους ενδέχεται να αποκαλύπτει πολλά και χρήσιμα πράγματα για την υγεία των εντόμων.

Οι ίδιοι σκοπεύουν να τον «αποκρυπτογραφήσουν», με στόχο να βοηθήσουν τους επαγγελματίες να γνωρίζουν την κατάσταση των κυψελών τους και μέσω μίας συσκευής να ειδοποιούνται μέσω γραπτού μηνύματος ή e-mail σε περίπτωση που το σύστημα αντιληφθεί κάποιο πρόβλημα.

Οι ερευνητές από το πανεπιστήμιο του Νότινγκαμ Τρεντ και την Ένωση Μελισσοκόμων της Βρετανίας έλαβαν χρηματοδότηση ύψους 1,4 εκ. ευρώ για τη μελέτη τους. Ήδη ανέπτυξαν μια νέα μέθοδο χρήσης επιταχυνσιόμετρων, τα οποία καταγράφουν ακόμη και πολύ μικρές δονήσεις, προκειμένου να εντοπίσουν και να ερμηνεύσουν τους βόμβους των μελισσών κατά την επικοινωνία τους.

Οι μελέτες βρίσκονται τώρα στο στάδιο της διερεύνησης των διαφόρων επαναλαμβανόμενων μοτίβων και των αλλαγών στις δονήσεις που περνούν μέσα από την κυψέλη και οι οποίες ενδέχεται να καταδεικνύουν την παρουσία ασθενειών ή τη γενικότερη υποβάθμιση της αποικίας.

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1980, όλο και περισσότερες ασθένειες, ανάμεσά τους το θανατηφόρο παράσιτο βαρρόα έχουν αποδεκατίσει το μισό πληθυσμό των μελισσών στη Βρετανία, ενώ σε άλλες χώρες η κατάσταση είναι ακόμη χειρότερη.

«Το εν τρίτο της τροφής που καταναλώνουν οι άνθρωποι προέρχεται άμεσα από την επικονίαση των μελισσών, συνεπώς είναι σημαντικό να διατηρείται η υγεία των μελισσών, οι οποίες όμως τα τελευταία χρόνια υποφέρουν από όλο και μεγαλύτερες πιέσεις σε σχέση με πριν και αυτό τις καθιστά ευάλωτες σε ασθένειες», επισημαίνει ο Δρ. Μάρτιν Μπένκσικ από το βρετανικό πανεπιστήμιο, ο οποίος αναπτύσσει το σύστημα προειδοποίησης.

πηγή: Ναυτεμπορική

Ο μικροσκοπικός εγκέφαλος μιας μέλισσας μπορεί να λύσει περίπλοκα μαθηματικά προβλήματα πιο γρήγορα και από τον ταχύτερο επεξεργαστή ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή, αποκαλύπτουν τα αποτελέσματα έρευνας του Πανεπιστημίου του Λονδίνου (Royal Holloway).

Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα έντομα αυτά έχουν την ενστικτώδη ικανότητα να πετούν ακολουθώντας το συντομότερο δρόμο μεταξύ των λουλουδιών, τα οποία εντοπίζουν σε τυχαία σειρά, λύνοντας έτσι το επονομαζόμενο «πρόβλημα του περιπλανώμενου πωλητή». Στο διάσημο αυτό γρίφο, ο «πωλητής» καλείται να βρει τη συντομότερη διαδρομή μεταξύ των τοποθεσιών που θα πρέπει να επισκεφθεί. Κι ενώ οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές τον επιλύουν συγκρίνοντας το μήκος όλων των πιθανών διαδρομών και επιλέγοντας στη συνέχεια την πιο σύντομη, οι μέλισσες καταλήγουν στην ίδια λύση χρησιμοποιώντας… το μυαλό τους.

«Οι μέλισσες που αναζητούν τροφή λύνουν «προβλήματα του περιπλανώμενου πωλητή» σε καθημερινή βάση», λέει ο Δρ. Νάιτζελ Ρέιν της Σχολής Βιολογικών Επιστημών στο Royal Holloway. «Επισκέπτονται άνθη που βρίσκονται σε διάφορες τοποθεσίες και, καθώς χρησιμοποιούν πολλή ενέργεια προκειμένου να πετάξουν, βρίσκουν μια διαδρομή που τους επιτρέπει να πετάξουν όσο το δυνατόν λιγότερο».

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τεχνητά άνθη, τα οποία ελέγχονταν μέσω υπολογιστών, για να παρατηρήσουν τη συμπεριφορά των εντόμων. Σκοπός τους, να διαπιστώσουν κατά πόσο οι μέλισσες θα ακολουθούσαν τη διαδρομή που θα τους υπαγόρευε η διάταξη των λουλουδιών ή θα αναζητούσαν τη συντομότερη διαδρομή. Τα έντομα «εξερεύνησαν» την περιοχή, στην οποία ήταν τοποθετημένα τα λουλούδια προκειμένου, απ’ ό,τι φάνηκε, να μάθουν να πετούν ανάμεσά τους με τέτοιο τρόπο ώστε να εξοικονομήσουν ενέργεια και χρόνο.

Τα συμπεράσματα της έρευνας, που θα δημοσιευτούν στην επιθεώρηση The American Naturalist, δεν παρουσιάζουν ενδιαφέρον μόνο για όσους ασχολούνται με τα του ζωικού βασιλείου, αλλά αφορούν από πολλές απόψεις και τους ανθρώπους. Για παράδειγμα, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ώστε να κατανοήσουμε καλύτερα τη διαδικασία της επικονίασης των καλλιεργειών και των λουλουδιών. Παράλληλα όμως, όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, ο άνθρωπος θα μπορούσε να μάθει από τις μέλισσες, αφού ο τρόπος ζωής του βασίζεται σε τύπους δικτύων, π.χ. τη ροή των πληροφοριών στο Ίντερνετ, τις αλυσίδες προμηθειών στο εμπόριο, ακόμη και την κίνηση των οχημάτων στους δρόμους.

«Κατανοώντας με ποιον τρόπο οι μέλισσες μπορούν να λύσουν το πρόβλημά τους με ένα τόσο μικρό μυαλό», λέει ο Δρ. Ρέιν, «μπορούμε να βελτιώσουμε τη διαχείριση αυτών των δικτύων της καθημερινότητας χωρίς να απαιτείται η πολύωρη χρήση υπολογιστών».

πηγή: Ναυτεμπορική

Ο φωτογράφος Anand Varma δημιούργησε αυτό το time-lapse βίντεο ως ένα μέρος ενός project για τις μέλισσες για το τεύχος Μαΐου του περιοδικού National Geographic

Για να φτάσει κοντά στις κάμπιες, ο Varma πήρε σφραγισμένα κελιά επώασης από μία κυψέλη και τα τοποθέτησε σε μία θερμοκοιτίδα στο εργαστήριο του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια. Στη συνέχεια, τοποθέτησε μια κάμερα που τα φωτογράφιζε ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Χρειάστηκαν έξι εβδομάδες για να δημιουργήσει την time-lapse εικόνα του βίντεο.

πηγές: National Geographic, Huffingtonpost