Νεκρός με 6 σφαίρες ο ιθαγενής ακτιβιστής Isidro Baldenegro López που υπερασπίστηκε τα δάση

Ο Ισίντρο Μπαλντενέγκρο Λόπεζ (Isidro Baldenegro López) ιθαγενής ακτιβιστής από το Μεξικό βρέθηκε νεκρός έξω από το σπίτι θείου του στην πόλη Τσιουάουα. Αυτόπτες μάρτυρες αναφέρουν πως οι ύποπτοι είναι διασυνδεδεμένοι με πληρωμένους δολοφόνους, υπεύθυνους για τους θανάτους δεκάδων ιθαγενών.

baldenegro

Στον Μπαλντενέγκρο είχε απονεμηθεί το βραβείο Goldman, το 2005, για τον τεράστιο αγώνα που έδωσε για να υπερασπιστεί τα υπεραιωνόβια δάση πεύκων και βελανιδιών του Μεξικού, τα οποία καταστρέφονταν από τους υλοτόμους. Μάλιστα μετά την αποψίλωση των δασών έρχονταν και έμποροι ναρκωτικών και έδιωχναν με τη βία τους ιθαγενείς για να καλλιεργήσουν μαριχουάνα. Υπήρξε ηγετική προσωπικότητα των Tarahumara που ζουν ανάμεσα στις οδοντωτές κορυφές του δυτικού Σιέρα Μάδρε αλλά και γενικότερα του περιβαλοντικού κινήματος.

Είναι ο δεύτερος άνθρωπος βραβευμένος με Goldman που δολοφονείται μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο. Τον περασμένο Μάρτιο, ένοπλοι επιτέθηκαν και σκότωσαν την Μπέρτα Κασέρες (Berta Cáceres) η οποία είχε πρωτοστατήσει ενάντια στη κατασκευή του υδροηλεκτρικού φράγματος Αγουα Ζάρκα στην Ονδούρα.

Οι δύο αυτές δολοφονίες απλώς καταδεικνύουν με τον πιο κυνικό τρόπο τον κίνδυνο που αντιμετωπίζουν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις στη Λατινική Αμερική, όπου τα ορυχεία, η ενέργεια και η υλοτομία έχουν οδηγήσει σε βίαιες συγκρούσεις με τις τοπικές κοινότητες. Ο αγώνας του Μπαλντενέγκρο να προστατέψει τη γη των προγόνων του έχει πολύ βαθιές ρίζες. Ο πατέρας του, Χούλιο Μπαλντενέγκρο, δολοφονήθηκε το 1986, μπροστά στα μάτια του, σε “αντίποινα” για μαζικές διαμαρτυρίες που είχε οργανώσει κατά εταιρειών ξυλείας.

Το 1993, ο Ισίντρο Μπαλντενέγκρο σχηματίστηκε μια ομάδα υπεράσπισης των δασών και άρχισε να οργανώνει καταλήψεις και πορείες για να αναγκάσει την κυβέρνηση να αναστείλει τις άδειες υλοτομίας. Το 2003, οργάνωσε μια διαμαρτυρία με τις συζύγους δολοφονημένων ακτιβιστών που οδήγησε στην απαγόρευση της υλοτομίας με δικαστική απόφαση. Λίγο αργότερα όμως οι Tarahumara, συμπεριλαμβανομένου και του Μπαλντενέγκρο αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις κοινότητές τους υπό την απειλή ενόπλων ανδρών που σκοπό είχαν να καταλάβουν την περιοχή ώστε να καλλιεργήσουν μαριχουάνα στις αποψιλωμένες πλαγιές των βουνών.

Το 2003 συνελήφθη και κρατήθηκε στις φυλακές για 15 μήνες, για υποκίνηση διαμαρτυριών κατά βιομηχανικών εγκαταστάσεων ξυλείας που λειτουργούσαν ασύδοτα στα βουνά Σιέρα Μάδρε. Κατά τα τελευταία έξι χρόνια, ο ίδιος είχε διατηρήσει πολύ χαμηλό προφίλ, όμως μόνο κατά το τελευταίο έτος άλλοι τέσσερις ακτιβιστές δολοφονήθηκαν στην περιοχή. Σχεδόν τα τρία τέταρτα των δολοφονιών περιβαλλοντικών ακτιβιστών λαμβάνουν χώρα στην Κεντρική και Νότια Αμερική σύμφωνα με μια έκθεση από την οργάνωση Global Witness, η οποία ανέλυσε 116 δολοφονίες το 2014.

Η μείωση των δασικών εκτάσεων λόγω της υπερεκμετάλλευσης με ληστρικές υλοτομίες είναι ένας απ’ τους κυριότερους λόγους της κλιματικής αλλαγής, της απώλειας βιοποικιλότητας και της συρρίκνωσης των ενδιαιτημάτων για τα περισσότερα ζώα και έντομα που ζουν εκεί. Ο κατακερματισμός των φυσικών αυτών περιοχών, μείωσε τους πληθυσμούς πάρα πολλών ειδών μοναχικών μελισσών και άλλων εντόμων που μέχρι σήμερα επιτελούσαν, κατά κύριο λόγο, την επικονίαση. Θα έρθουμε όμως σύντομα αντιμέτωποι με τα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής του κέρδους.

Στράτος Σαραντουλάκης – Ορεινό Μέλι

Αυξάνονται τα έντομα που μεταναστεύουν κάθε χρόνο

Τα αποδημητικά πουλιά είναι ένα οικείο θέαμα για πολλούς ανθρώπους, που ανάλογα με την εποχή τα βλέπουν στον ουρανό να ταξιδεύουν σε κοπάδια. Στον ίδιο ουρανό όμως λαμβάνει δράση και μια άλλη μαζική μετανάστευση, αυτή των εντόμων. Εκτός ίσως από την πεταλούδα Μονάρχη (Danaus plexippus), οι περισσότεροι απ’ αυτούς τους μικροσκοπικούς μετανάστες περνούν απαρατήρητοι. Αλλά, όπως δείχνει μια νέα μελέτη οι Οδύσσειες τους είναι εξίσου εντυπωσιακές όσο και αυτές των πουλιών και όχι λιγότερο σημαντικές, απ’ την άποψη των οικολογικών υπηρεσιών που προσφέρουν.

blog1Ένα σμήνος πεταλούδων του είδους “Μονάρχης” (Danaus plexippus) καταφτάνουν στον προορισμό τους στο Ελ Ροζάριο στο Μεξικό. (Φωτογραφία: Luna sin estrellas/Flickr)

Η μελέτη, που διήρκεσε 10 έτη και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science επικεντρώθηκε στα έντομα που πετούν σχετικά ψηλά (150 μέτρα), στην περιοχή της νότιας Αγγλίας. Οι ερευνητές χρησιμοποιώντας ειδικά ραντάρ διαπίστωσαν ότι περίπου 3.500 δισεκατομμύρια έντομα μεταναστεύουν πάνω από την περιοχή κάθε χρόνο, δημιουργώντας μια απίστευτη κινούμενη βιομάζα 3.200 τόνων! Αυτό το μέγεθος είναι 7 φορές μεγαλύτερο απ’ τα 30 εκατομμύρια ωδικά πτηνά που αναχωρούν από το Ηνωμένο Βασίλειο για την Αφρική κάθε φθινόπωρο. Οι επιστήμονες μάλιστα επισημαίνουν ότι στην Αγγλία δεν είναι ιδιαίτερα φιλικό το περιβάλλον για τα έντομα, όσον αφορά το κλίμα. Δεδομένου λοιπόν ότι άλλα μέρη φιλοξενούν περισσότερα έντομα, πιθανόν να έχουν και μεγαλύτερες μεταναστεύσεις, αλλά θα χρειαστεί περισσότερη έρευνα για να γνωρίζουμε με βεβαιότητα.

«Αν είναι και στις υπόλοιπες χώρες η μετανάστευση των εντόμων αντίστοιχη με αυτή που παρατηρήθηκε στη νότια Αγγλία, τότε μιλάμε για την σημαντικότερη ετήσια μετακίνηση είδους σε ολόκληρο το οικοσύστημα, ακόμα κι αν συμπεριλάβουμε αυτές που συμβαίνουν στους ωκεανούς» δήλωσε ο Jason Chapman ερευνητής από το Πανεπιστήμιο του Exeter. Αυτό που πρέπει να γνωρίζουμε και μας αφορά ως ανθρώπους, είναι ότι πολλά από αυτά τα έντομα επηρεάζουν τις καλλιέργειες, θετικά αλλά και αρνητικά. Άλλα έντομα βοηθούν στην επικονίαση και γονιμοποιούν τα φυτά και άλλα τα προσβάλλουν και τα απομυζούν. «Αρκετά από τα έντομα που παρατηρήσαμε παρέχουν σημαντικές οικολογικές υπηρεσίες, απαραίτητες για τη διατήρηση υγιών οικοσυστημάτων, όπως η επικονίαση, η θήρευση εχθρών των καλλιεργειών και η παροχή τροφής για εντομοφάγα πτηνά και νυχτερίδες» δήλωσε ο Gao Hu, επιστήμονας από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο της Κίνας.

blog2Η συρφίδα Episyrphus balteatus που απεικονίζεται εδώ στην Ιαπωνία, έχει επίσης μεγάλους πληθυσμούς και στην Ευρασία αλλά και την Βόρεια Αφρική. (Φωτογραφία: harum.koh/Flickr)

Η συρφίδα Episyrphus balteatus, γνωστή και ως συρφίδα “μαρμελάδα” λόγω του χρώματός της, μεταναστεύει από τα Βρετανικά Νησιά, στο αρχιπέλαγος βορειοδυτικά της Ευρώπης, προς τη Μεσόγειο. «Έχει μέγεθος μόλις 1 εκατοστό, είναι πορτοκαλί με μαύρες ρίγες, είναι δεινός ταξιδευτής και τελικά κάνει μερικές πολύ σημαντικές δουλειές» λέει ο Chapman. Είναι σημαντικός επικονιαστής καλλιεργειών και αγριολούλουδων αλλά το σημαντικότερο είναι ότι τρέφεται με αφίδες που βλάπτουν τα φυτά.

Είναι αλήθεια ότι και πριν από αυτή την έρευνα γνωρίζαμε πως κάποια έντομα μεταναστεύουν, αλλά οι γνώσεις μας ήταν περιορισμένες και αφορούσαν νυκτόβια έντομα που κυρίως παρασιτούν τα φυτά. Η μελέτη αυτή αποκαλύπτει μια τεράστια μετακίνηση η οποία λαμβάνει χώρα την ημέρα. Την άνοιξη η μετακίνηση γίνεται προς τα βόρεια και το φθινόπωρο προς τα νότια, ενώ παρατηρήθηκαν και διακυμάνσεις από έτος σε έτος.

blog3Πεταλούδα του γένους Vanessa, ήταν μεταξύ των μεταναστών που μελετήθηκαν. (Φωτογραφία: Rebecca McCree/Shutterstock)

Η πεταλούδα Μονάρχης, η πιο γνωστή από τους μετανάστες, πραγματοποιεί κάθε χρόνο ένα τεράστιο ταξίδι 4000 χιλιομέτρων από τη Βόρεια Αμερική, το οποίο διαρκεί 4 γενιές. Οι κάμπιες παίρνουν τη σκυτάλη ενστικτωδώς απ’ τους γονείς και συνεχίζουν την αποστολή! Οι πεταλούδες είναι πολύ ευαίσθητες και η πρόσφατη μείωση των πληθυσμών τους και κατά συνέπεια και των μεταναστευτικών ροών τους, αποδίδεται στην ανθρώπινη δραστηριότητα.

Η απώλεια του περιβάλλοντος τους, από τις μονοκαλλιέργειες και την αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων, οδήγησε πολλά έντομα, σταδιακά στη μετανάστευση. Το άσχημο είναι ότι τα έντομα που μετακινούνταν μέχρι σήμερα, το είχαν καταφέρει αυτό εξελικτικά. Σήμερα όμως πολλά έντομα αναγκάζονται να το πράξουν αυτό πιο γρήγορα με αποτέλεσμα να μην μπορούν να προσαρμοστούν. «Η μετανάστευση γενικά στη φύση, αλλά ιδιαίτερα στα έντομα είναι μια συμπεριφορά πολύ σύνθετη που διαρκεί εκατομμύρια χρόνια. Τα έντομα είναι πολύ ευαίσθητα στις κλιματικές αλλαγές» λέει ο Jason Lim ερευνητής του ραντάρ εντομολογίας στο Rothamsted Research στην Αγγλία.

πηγή: mnn (επιμέλεια Στράτος Σαραντουλάκης – Ορεινό Μέλι)

«Κάθετο δάσος» ο κορυφαίος ουρανοξύστης στην Ευρώπη

Πρόκειται για τον κορυφαίο ουρανοξύστη της Ευρώπης, που τιμήθηκε με το πρόσφατο βραβείο «Council on Tall Buildings and Urban Habitat – CTBUH Annual Awards 2015» του αρμόδιου Συμβουλίου για τα ψηλά κτίρια και το αστικό περιβάλλον αλλά και το παλαιότερο «International Highrise Award 2014» του Μουσείου Αρχιτεκτονικής της Φρανκφούρτης. Τα βραβεία απονεμήθηκαν στο διάσημο αρχιτεκτονικό γραφείο Boeri Studio που τον σχεδίασε. Βρίσκεται στο Μιλάνο της Ιταλίας και ονομάζεται «Bosco Verticale», σε ελεύθερη μετάφραση «κάθετο δάσος».

bosco_verticale_milan_italy4

Η ταυτότητα του BoscoVerticale
Χτισμένος στην περιοχή Porta Nuova Isola στο Μιλάνο, Ιταλίας αποτελεί παράδειγμα της ιδέας κάθετης πύκνωσης της φύσης μέσα στην πόλη. Απαρτίζεται από δύο ξεχωριστά τμήματα σε σχήμα πύργου με 27 και 19 ορόφους αντίστοιχα και συνολικά 111 διαμερίσματα. Οι βεράντες αποτελούν σημαντικό στοιχείο του κτιρίου. Καταλαμβάνουν έκταση 2.780 τ.μ. και έχουν φυτευτεί 900 δέντρα και ποικιλία 2.000 θάμνων, λουλουδιών και φυτών. Ο σχηματισμός μικροκλίματος γύρω από τα διαμερίσματα, δημιουργώντας την αίσθηση όασης πρασίνου μέσα στο αστικό κέντρο είναι ο βασικός στόχος της ιδέας του Bosco Verticale. Αυτό επιτυγχάνεται μειώνοντας τους εξωτερικούς θορύβους, ελέγχοντας την ηλιακή ακτινοβολία με φυλλοβόλα, ενισχύοντας την απορρόφηση του CO2 και την απελευθέρωση του οξυγόνου και φυσικά δίνοντας τα αντίστοιχα οπτικά ερεθίσματα.

bosco_verticale_milan_italy

Ενεργειακή απόδοση αλλά και ομορφιά
Τα βραβεία «CTBUH Annual Awards 2015» και «International Highrise Award 2014» δεν εξετάζουν όμως μόνο την αισθητική των διαγωνιζόμενων ψηλών κτιρίων, αλλά απαιτούν και την υιοθέτηση καινοτόμων λύσεων σε θέματα ενεργειακής απόδοσης και λειτουργικότητας τους. Ο αρχιτέκτονας Stefano Boeri, γνώριζε ότι το σύστημα θέρμανσης και κλιματισμού θα κάλυπτε το 50% των ενεργειακών καταναλώσεων του κτιρίου. Επίσης ανάλογα με την πρόσοψη του κτιρίου που βρισκόταν ο κάθε χώρος και εάν τον φώτιζε ή όχι ο ήλιος θα υπήρχε έντονη διαφοροποίηση απαιτήσεων θέρμανσης και ψύξης. Αναμενόταν δηλαδή κάποια διαμερίσματα να ζητούσαν θέρμανση και την ίδια στιγμή κάποια άλλα να χρειάζονταν ψύξη, γεγονός που εγκυμονούσε σοβαρούς κινδύνους εκτόξευσης των ενεργειακών καταναλώσεων.

bosco_verticale_milan_italy3

Το Bosco Verticale είναι ένα μοναδικό έργο – πρότυπο για τη βιώσιμη ανάπτυξη περιοχών με υψηλή πυκνότητα πληθυσμού. Η Climaveneta έπαιξε σημαντικό ρόλο στο project, διασφαλίζοντας σε σημαντικό βαθμό την κορυφαία ενεργειακή αποδοτικότητα, η οποία χάρισε στο κτίριο και την πιστοποίηση LEED Gold.
bosco_verticale_milan_italy2

πηγή: econews.gr

Το μόνο που μένει είναι να τοποθετηθούν 4-5 μελισσάκια στην οροφή του κτηρίου ώστε να γίνεται καλύτερα και η επικονίαση των φυτών 🙂

Αστική γεωργία: Το παράδειγμα της Κούβας

Μέχρι το 1989 η Κούβα ήταν ένα μοντέλο οικονομίας βασισμένο στις μονάδες κρατικής γεωργικής παραγωγής μεγάλης κλίμακας και εξαρτημένο από τις τεράστιες ποσότητες πετρελαίου, χημικών προϊόντων και μηχανημάτων που εισάγονταν στο μεγαλύτερο ποσοστό τους από την ΕΣΣΔ και σκοπό είχαν την παραγωγή και εξαγωγή αγροτικών προϊόντων. Με την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1989, η Κούβα βρέθηκε ξαφνικά μετέωρη. Χωρίς να μπορεί να εισάγει από αλλού, λόγω του εμπάργκο που είχαν επιβάλει οι ΗΠΑ, η έλλειψη του πετρελαίου άρχισε να γίνεται εμφανής και να επηρεάζει σοβαρά την οικονομία της χώρας, ενώ οι εξαγωγές ζάχαρης διακόπηκαν απότομα και οι εισαγωγές τροφίμων σταμάτησαν.

cuba2

Η Κούβα εξήγαγε 66% του συνόλου παραγωγής  ζάχαρης και το 98% των εσπεριδοειδών της, στην ΕΣΣΔ, και εισήγαγε εκείνη τη περίοδο από εκεί, το 66% των τροφίμων της, το 86% όλων των πρώτων υλών, και το 80% των μηχανημάτων και ανταλλακτικών. Κατά συνέπεια, με τη πτώση της ΕΣΣΔ, η υποστήριξη αποσύρθηκε, τα εργοστάσια έκλεισαν, η έλλειψη τροφίμων άρχισε να γίνεται αισθητή και η ήδη ανεπαρκής και πεπαλαιωμένη γεωργική τεχνολογία άρχισε να διαβρώνεται. Σαν να μην έφτανε αυτό οι ΗΠΑ αυστηροποίησαν το εμπάργκο, περιορίζοντας ακόμα περισσότερο τους πολίτες τους από την επιχειρηματική δραστηριότητα στην ή με την Κούβα. Όλα αυτά στην ουσία κατέδειξαν το πόσο ευάλωτο ήταν το μοντέλο της Γεωργικής Επανάστασης της Κούβας, η οποία βυθίστηκε στη χειρότερη επισιτιστική κρίση στην ιστορία της.

Το 1990 μέσω συμφωνιών ανταλλαγής, 100.000 τόνοι σίτου απέτυχαν να φτάσουν στη Χώρα και η κυβέρνηση αναγκάστηκε να κάνει χρήση των αποθεμάτων σκληρού νομίσματος για να εισάγουν σιτάρι από τον Καναδά. Η τιμή των τροφίμων αυξήθηκε και τα τρόφιμα δινόταν με δελτίο για να διασφαλιστεί η δίκαιη διανομή. Συνολικά, η κατανάλωση τροφίμων μειώθηκε κατά 20% σε θερμίδες και 27% σε πρωτεΐνες μεταξύ 1989 και 1992, με τον μέσο κάτοικο της Αβάνας να χάνει 10 κιλά από το βάρος του!

Οι παραπάνω συγκυρίες ήρθαν να προστεθούν στο σοβαρό πρόβλημα αστυφιλίας, που άρχισε να γιγαντώνεται στη Κούβα. Βέβαια η αστικοποίηση είναι μια αυξανόμενη τάση σε όλο τον κόσμο και όχι μόνο στην Κούβα. Περισσότεροι άνθρωποι σήμερα, ζουν σε πόλεις από ό, τι στην ύπαιθρο. Οι προσπάθειες για να αντιστραφεί η τάση της αστυφιλίας απέτυχαν να ανακόψουν την αυξανόμενη παλίρροια των αγροτικών μεταναστών στις πόλεις, ιδιαίτερα προς την Αβάνα. Οι ελλείψεις τροφίμων, φαρμάκων και πετρελαίου ήταν οι αιτίες που οδηγούσαν τους ανθρώπους στην πρωτεύουσα. Έτσι η Κούβα ήρθε αντιμέτωπη με μια διπλή πρόκληση. Τον διπλασιασμό της παραγωγής τροφίμων με το μισό των προηγούμενων εσόδων, με περίπου 74% του πληθυσμού να ζει σε πόλεις.

Ωραία ως εδώ. Τώρα θα σκεφτείτε πως είναι δυνατόν με μια κατάσταση που μοιάζει σχεδόν μη αναστρέψιμη, να καταφέρει ένα ολόκληρο κράτος και μάλιστα πάνω στον πανικό, να ξεφύγει απ’ αυτό το αδιέξοδο. Κι όμως τότε, ακριβώς πάνω σ’ αυτόν τον κυκεώνα, η κουβανέζικη κυβέρνηση λαμβάνει μια απόφαση σταθμό. Πραγματικά ο τρόπος με τον οποίο ανταποκρίθηκαν σε όλα αυτά τα ζητήματα,  ήταν και παραμένει, μια έμπνευση για τον υπόλοιπο κόσμο (στα δύσκολα ανθούν οι ιδέες…!!!).

Η κούβα έλυσε μέσα σε μόλις 2 χρόνια οριστικά το επισιτιστικό της πρόβλημα. Ένα παράδειγμα προς μίμηση για κοινωνίες που βρίσκονται ξαφνικά αντιμέτωπες με το φάσμα της πείνας. Μία βαθιά επισιτιστική κρίση μετατράπηκε σε πολιτικό και οικονομικό θρίαμβο.

cuba4

Παραγωγή μέσα στην κοινότητα, από την κοινότητα, για την κοινότητα.
Ξεκίνησε με μια πανεθνική έκκληση για αύξηση της παραγωγής τροφίμων με αναδιάρθρωση της γεωργίας. Προέβλεπε τη μετατροπή από συμβατική παραγωγή μεγάλης κλίμακας και συστήματα μονοκαλλιέργειας σε μικρότερης κλίμακας φάρμες, οργανικά και ημι-οργανικά συστήματα βιολογικής γεωργίας. Στο επίκεντρο της αναδιάρθρωσης, ήταν η χρήση χαμηλού κόστους και περιβαλλοντικά ασφαλών πρακτικών και μετεγκατάσταση της παραγωγής κοντά στην κατανάλωση, προκειμένου να μειώσουν το κόστος μεταφοράς, και την αστική γεωργία να είναι ένα βασικό εργαλείο αυτής της προσπάθειας.

Ένα πραγματικά αυθόρμητο, αποκεντρωμένο κίνημα είχε προκύψει στις πόλεις. Οι άνθρωποι ανταποκρίθηκαν με ενθουσιασμό στην πρωτοβουλία της κυβέρνησης. Μέχρι το 1994, πάνω από 8.000 αστικά αγροκτήματα δημιουργήθηκαν στην Αβάνα και μόνο. Κήποι,  χλοοτάπητες και προκήπια δημόσιων κτιρίων σκάφτηκαν για να φυτευθούν λαχανικά. Γραφεία, δημόσιες υπηρεσίες, σχολεία  καλλιεργούν τη δική τους τροφή. Πολλοί από τους «αστικούς κηπουρούς» ήταν συνταξιούχοι άνδρες και γυναίκες ηλικίας 50 και 60 ετών. Έως το 1998, εκτιμάται ότι περίπου 541.000 τόνοι τροφίμων παράχθηκαν στην Αβάνα για τοπική κατανάλωση. Η ποιότητα των τροφίμων είχε επίσης βελτιωθεί σημαντικά,  καθώς οι άνθρωποι είχαν ευκολότερη πρόσβαση σε μεγαλύτερη ποικιλία από φρέσκα φρούτα και λαχανικά. Τα αστικά αγροκτήματα συνέχισαν να αυξάνονται και κάποιες γειτονιές της Αβάνας, έφτασαν να παράγουν μέχρι και το 30% της τροφής τους.

Η ανάπτυξη της αστικής γεωργίας οφειλόταν σε πολύ μεγάλο βαθμό στη πολιτική δέσμευση του κράτους να διαθέσει αχρησιμοποίητα κομμάτια αστικής, προαστιακής και περιαστικής γης, καθώς και πόρους και τεχνογνωσία προς τους επίδοξους αστικούς αγρότες. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στη σωστή χρήση του νερού, την προσεκτική διαχείριση της γονιμότητας του εδάφους και την προστασία του περιβάλλοντος. Η υποστήριξη της κυβέρνησης είναι δεδομένη και πολλοί κρατικοί οργανισμοί παίζουν σημαντικό ρόλο στην οργάνωση της αστικής γεωργίας. Οι δημοτικές αρχές της Αβάνας μάλιστα απαγόρευσαν εξαρχής τη χρήση χημικών φυτοφαρμάκων αρχικά εντός των ορίων της πόλης και έτσι τα παραγόμενα προϊόντα είναι όλα οργανικά. Έτσι κι αλλιώς όμως λόγω του εμπάργκο η Κούβα ήταν ουσιαστικά αποκλεισμένη από τα χημικά φυτοφάρμακα. Το ενδιαφέρον όλων για συνεχείς βελτιώσεις παραμένει έντονο και καθημερινά σχεδόν νέες ιδέες και εφαρμογές δοκιμάζονται από παραγωγούς και επιστημονικά ινστιτούτα.

Μαζί με μια πολιτική επιδότησης της καλλιεργήσιμης γης στη πόλη, εκατοντάδες αστικά κενά και άδεια οικόπεδα μετατράπηκαν σε μικρής κλίμακας αστικά αγροκτήματα, αφιερωμένα στη παραγωγή τροφίμων. Συνοδευτικά, νέα πολεοδομικά σχέδια έδιναν απόλυτη προτεραιότητα  στη χρήση της γης για την παραγωγή τροφίμων. Για τους κατοίκους της Αβάνας η αστική γεωργία ήταν εξαρχής ένας τρόπος για να έρθουν κοντά οι παραγωγοί και οι καταναλωτές με στόχο τη σταθερή ροή φρέσκων και υγιεινών τροφίμων από την παραγωγή στην κατανάλωση. Εξαιρετική σημασία είχε εξαρχής η εγγύτητα παραγωγών και καταναλωτών, δηλαδή η τοπικότητα της όλης διαδικασίας.

cuba1

Τέλος στον κρατικό συγκεντρωτισμό
Τον Σεπτέμβριο του 1993, η κυβέρνηση της Κούβας έκανε μια πολύ σημαντική πολιτική στροφή. Με τον Νόμο 142, διέσπασε τα περισσότερα μεγάλα κρατικά αγροκτήματα και δημιούργησε τις λεγόμενες Βασικές Μονάδες Συνεταιρικής Παραγωγής (Unidades Básicas de Producción Cooperativa), δηλαδή μικρότερα αγροκτήματα που ανήκουν και διευθύνονται από τους εργαζόμενους σ’ αυτά. Ουσιαστικά, η κυβέρνηση του Κάστρο εγκατέλειψε το συγκεντρωτικό μοντέλο παραγωγής με στόχο τη σύνδεση των εργαζόμενων με τη γη, την ανάπτυξη αίσθησης ευθύνης, την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης των εργαζόμενων και των οικογενειών τους, την άμεση διασύνδεση του εισοδήματος με την παραγωγικότητα και την αύξηση της αυτονομίας.

Παράλληλα, επιτράπηκε να λειτουργήσουν πάλι οι μέχρι τότε απαγορευμένες αγορές παραγωγών και νομιμοποιήθηκε η άμεση πώληση από τους παραγωγούς στους καταναλωτές εκτοπίζοντας τους όποιους μεσάζοντες. Η κυβέρνηση ενθάρρυνε ακόμη πιο πολύ τους αστικούς αγρότες, με ένα εκτεταμένο δίκτυο υποστήριξης (γεωπόνους εφαρμογών) που προσέφεραν βοήθεια και τεχνογνωσία. Δημιουργήθηκαν  ομάδες και «Σπίτια σπόρων» σε όλη την πόλη, όπου πωλούνταν σπόροι, εργαλεία κηπουρικής, λίπασμα και υπήρχε διανομή βιολογικών λιπασμάτων και εργαλεία βιολογικού ελέγχου με χαμηλό κόστος. Νέα βιολογικά προϊόντα και τεχνικές βιολογικής γεωργίας αναπτύχθηκαν και παράχθηκαν από τον γεωργικό ερευνητικό τομέα της Κούβας, η οποία είχε ήδη ξεκινήσει τη διερεύνηση βιολογικών εναλλακτικών λύσεων προς αντικατάσταση των χημικών πρακτικών,  επιτρέποντας στα αστικά αγροκτήματα της Κούβας να γίνουν εντελώς οργανικά.

Η εγκατάλειψη του συγκεντρωτισμού από το καθεστώς επέβαλε τη ρύθμιση του δικαιώματος χρήσης της γης από τους καλλιεργητές. Η βασική προτεραιότητα ήταν να διατεθεί η γη για παραγωγή τροφίμων. Για τον λόγο αυτό, έπρεπε να διασφαλιστούν τα δικαιώματα χρήσης της γης σε όσους θέλουν να καλλιεργούν τρόφιμα. Το νέο Υπουργείο Ανάπτυξης Αστικής Γεωργίας που δημιουργήθηκε ανέλαβε αυτό το έργο και άλλαξε τους πολεοδομικούς κανονισμούς ώστε οι καλλιεργητές να έχουν νομική προτεραιότητα σε κάθε αχρησιμοποίητο χώρο. Οι πολίτες που θέλουν να ξεκινήσουν ένα κήπο κάνουν αίτηση στην τοπική αυτοδιοίκηση, ζητώντας συνήθως ένα συγκεκριμένο οικόπεδο. Με την αποκεντρωτική αυτή στρατηγική, η διασφάλιση του δικαιώματος καλλιέργειας της γης γίνεται γρήγορα και με ελάχιστη γραφειοκρατία. Κάθε αχρησιμοποίητη ιδιωτική γη δίνεται ως επικαρπία σε όποιον θέλει να την καλλιεργήσει. Πάντως, αν ο καλλιεργητής δεν αρχίσει παραγωγή μέσα σε έξι μήνες, όλα τα δικαιώματα επιστρέφονται στον νόμιμο ιδιοκτήτη.

cuba7

Αγρο-οικολογία και Αναδιάρθρωση της γης
Αγρο-οικολογικές μέθοδοι εισήχθησαν σε αγροτικές κοινότητες της Κούβας κυρίως λόγω της ανάγκης αντιμετώπισης γεωργικών προβλημάτων, χωρίς χημικά λιπάσματα και φυτοφάρμακα. Υπήρξε όμως και ευρεία υποστήριξη με σημαντικούς κυβερνητικούς πόρους, χρηματοδοτούμενη έρευνα από το κράτος και  θεμελιώδεις αλλαγές σε θέματα αγροτικής πολιτικής. Η οικολογική καλλιέργεια στην ύπαιθρο και η βιολογική αστική γεωργία , ήταν το κλειδί για τη σταθεροποίηση τόσο των αστικών , όσο και των αγροτικών πληθυσμών.

Οι αγρο-οικολογικές μέθοδοι που εισήχθησαν, αποτελούνταν από  τοπικά παραγόμενα βιολογικά φυτοφάρμακα και βιολογικά λιπάσματα προς αντικατάσταση των χημικών, από πολύπλοκα αγροσυστήματα , σχεδιασμένα ώστε να επωφελούνται από οικολογικές αλληλεπιδράσεις και συνέργιες μεταξύ βιοτικών και αβιοτικών παραγόντων που ενισχύουν τη γονιμότητα του εδάφους, βιολογική καταπολέμηση των παρασίτων, και την επίτευξη υψηλότερης παραγωγικότητας μέσω εσωτερικών διαδικασιών. Άλλες πρακτικές περιλαμβάνουν αύξηση της ανακύκλωσης των θρεπτικών ουσιών και της βιομάζας στο πλαίσιο του συστήματος, προσθήκη οργανικής ύλης για τη βελτίωση της ποιότητας του εδάφους και την ενεργοποίηση της βιολογίας του εδάφους και των υδάτων, τη διαφοροποίηση των αγροσυστηματων στο χρόνο και στο χώρο, την ένταξη των καλλιεργειών και της κτηνοτροφίας, και την ενοποίηση των στοιχείων του αστικού αγροκτήματος για την αύξηση της βιολογικής αποτελεσματικότητας και τη διατήρηση της παραγωγικής ικανότητας.

cuba5

Το νέο σύστημα καλλιέργειας στην Αβάνα

1. Λαϊκοί κήποι
Η πιο δημοφιλής μορφή αστικής γεωργίας στην Αβάνα είναι οι λαϊκοί κήποι (grupos de parceleros), που διευθύνονται από τους καλλιεργητές. Οι κήποι αυτοί εμφανίστηκαν λίγο πολύ αυθόρμητα σε αυλές, μπαλκόνια και ταράτσες σαν απάντηση στα προβλήματα της περιόδου της πείνας. Τα πρώτα χρόνια της κρίσης, όλα σχεδόν τα τρόφιμα από τους λαϊκούς κήπους της Αβάνας πήγαιναν κατευθείαν στις οικογένειες, τους στενούς φίλους και τους γείτονες των καλλιεργητών. Μια έρευνα το 1995 διαπίστωνε ότι κατά μέσο όρο 10 άτομα διατρέφονταν κανονικά από κάθε κήπο. Με τη χαλάρωση των νόμων για τις πωλήσεις αγροτικών προϊόντων, η παραγωγή αυξήθηκε και επιτράπηκε στους καλλιεργητές να έχουν και ένα οικονομικό όφελος.

Εντούτοις, οι καλλιεργητές χαρίζουν σημαντικές ποσότητες τροφίμων στη γειτονιά, ιδίως σε σχολεία και παιδικούς σταθμούς. Κι αυτό είναι λογικό, εφ’ όσον η κοινότητα τους προσφέρει δωρεάν τη γη. Σήμερα, πάνω από 26.000 λαϊκοί κήποι στην Αβάνα καλύπτουν πάνω από 24.000 στρέμματα και παράγουν 25.000 τόνους τροφίμων τον χρόνο. Η πλειονότητα των καλλιεργητών έχουν άλλη κύρια δουλειά και καλλιεργούν στον ελεύθερο χρόνο τους, ενώ ένα μεγάλο μέρος απ’ αυτούς είναι συνταξιούχοι. Οι αστικοί αγρότες δημιούργησαν ενα αστικό – γεωργικό θαύμα, στον τρόπο παραγωγής τροφίμων που σάρωσε την Κούβα στις αρχές του 1990 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Από το Santiago de Cuba στα ανατολικά μέχρι το Pinar del Rio στα δυτικά, χιλιάδες αστικοί κήποι και αγροκτήματα ανθίζουν.

2. Βασικές Μονάδες Συνεταιρικής Παραγωγής
Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω πρόκειται για τα συνεταιρικά αγροκτήματα που προέκυψαν από τη διάσπαση των μεγάλων κρατικών αγροκτημάτων και βασίζονται στην αντίληψη ότι τα μικρότερα αγροκτήματα θα είναι πιο διαχειρίσιμα και πιο εύκολα στη χρησιμοποίηση πρακτικών αειφορικής γεωργίας. Βρίσκονται σε ολόκληρη τη χώρα και έχουν συνήθως 5–10 μέλη, ανάλογα με τους διαθέσιμους πόρους. Παράγουν διάφορα είδη προϊόντων, ενώ οι 16 Βασικές Μονάδες Συνεταιρικής Παραγωγής στην Αβάνα παράγουν γάλα. Το κράτος διατηρεί την ιδιοκτησία της γης, παραχωρώντας τη σε μακροπρόθεσμη βάση, αλλά χωρίς ενοίκιο. Ο συνεταιρισμός, όχι το κράτος, κατέχει την παραγωγή και τα κέρδη των μελών υπολογίζονται με βάση το μερίδιό τους από τα έσοδα του συνεταιρισμού.

3. Συνεταιρικές μονάδες εφοδιασμού
Η παραγωγή αυτών των μονάδων κατευθύνεται στον εφοδιασμό της καντίνας των εργοστασίων. Οι περισσότερες όμως απ’ αυτές παράγουν πλεόνασμα, που πωλείται στους εργαζόμενους σε χαμηλές “κρατικές τιμές”. Μπορούν επίσης να πωλούν κατευθείαν στο κοινό, συνήθως από ένα πάγκο δίπλα στο εργοστάσιο. Συχνά τα κέρδη από την καλλιέργεια διανέμονται μεταξύ των καλλιεργητών.

4. Ιδιωτικά αγροκτήματα
Μέσα στα όρια της πόλης της Αβάνας υπάρχει ένα αριθμός ιδιωτικών αγροκτημάτων (Campesinos particolares). Το μεγαλύτερο μέρος του γάλακτος και των κομμένων λουλουδιών που πωλούνται στην Αβάνα προέρχεται από αυτά τα αγροκτήματα. Το γάλα δεν πωλείται στις αγορές παραγωγών, αλλά διανέμεται μέσω του κρατικού συστήματος διανομής.

5. Κρατικά αγροκτήματα
Υπάρχουν τρεις κρατικές αγροτικές επιχειρήσεις στην Αβάνα. Κάθε επιχείρηση είναι οργανωμένη σε δημοτικά αγροκτήματα που τροφοδοτούν την επιχείρηση σε “λογικές τιμές”. Το προϊόν κατόπιν διανέμεται από το κρατικό σύστημα διανομής.

6. Τα Organopónicos
Σύμφωνα με το Υπουργείο Γεωργίας της Κούβας, περίπου 150.000 στρέμματα γης καλλιεργούνται σε αστικές και προαστιακές περιοχές, σε χιλιάδες κοινοτικά αγροκτήματα, που κυμαίνονται από μέτριες αυλές σπιτιών και μικρά αστικά κενά ανάμεσα στα σπίτια, έως εγκαταστάσεις παραγωγής που γεμίζουν ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα. Τα Organopónicos, όπως αποκαλούνται πια, αποτελούν δείγμα του πώς η τοπική κοινωνία με τη βοήθεια του κράτους μπορεί να οδηγήσει σε σαρωτικές αλλαγές, και πώς οι γείτονες μπορούν να συνεργήσουν και να παράγουν τη τροφή τους. Όταν ξέσπασε η κρίση των τροφίμων, τα organopónicos ήταν μια ad hoc αντίδραση από τις τοπικές κοινότητες, ώστε να αυξηθεί η ποσότητα (και η ποιότητα) της διαθέσιμης τροφής. Καθώς η δύναμη του αστικού αγροτικού κινήματος έγινε προφανής, η κουβανική κυβέρνηση παρενέβη και παρείχε ζωτικής σημασίας υποστήριξη, σε επίπεδο υποδομών, τεχνογνωσίας και δεξιοτήτων.

Τα περισσότερα organopónicos είναι εγκατεστημένα σε εκτάσεις ακατάλληλες για καλλιέργεια, καθότι αστικές. Δημιουργούνται όμως με τη λογική των υπερυψωμένων παρτεριών (raised beds). Η  φύτευση και το ξεβοτάνισμα γίνονται με το χέρι, όπως και η συγκομιδή. Η γονιμότητα του εδάφους διατηρείται με μεθόδους κομποστοποίησης και κοπριά από κοντινές αγροτικές και κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις. Εκεί που το χώμα είναι κατάλληλο, το σύστημα των organopónicos βαθμιαία αντικαθίσταται από τους εντατικούς κήπους (huertos intensivos). Οι 800 περίπου μονάδες organopónicos και huertos intensivos καλύπτουν πάνω από 3.900 στρέμματα και έχουν μέση παραγωγή 21 κιλά ανά τετραγωνικό μέτρο. Το μεγαλύτερο organopónico διευθύνεται από την Ομοσπονδία Κουβανέζων Γυναικών και απασχολεί 140 γυναίκες.

Η αγροτική παραγωγή στην Αβάνα
Το συνολικό εμβαδόν της Αβάνας είναι 720 περίπου τετραγωνικά χιλιόμετρα και απ’ αυτά τα 300 περίπου χρησιμοποιούνται για αγροτική παραγωγή.

Πίνακας 1: Αστική αγροτική παραγωγή στην πόλη της Αβάνας

Έτος 1995 1996 1997 1998
Παραγωγή (τόνοι) 44,243 80,462 96,653 113,525

Πίνακας 2: Αστική αγροτική παραγωγή στην Κούβα ανά σύστημα παραγωγής (1997)

Τομέας Παραγωγή (τόνοι)
Λαϊκοί κήποι 28,385
Αυτοκατανάλωση 23,389
Organopónicos 47,651
Ιδιωτικά αγροκτήματα 44,480
Κρατικά αγροκτήματα 16,095
ΣΥΝΟΛΟ 160,000

Πηγή: Grupo Provincial Agropecuario, 1998

Οι λαϊκοί κήποι όχι μόνο παραμέρισαν τη μονοτονία των διαθέσιμων τροφίμων, αλλά και επανέφεραν παραδοσιακές παραγωγές (λ.χ. σουσάμι) και εισήγαγαν νέες, όπως το σπανάκι. Μεταξύ των διάφορων τύπων παραγωγής παρατηρούνται κάποιες διαφοροποιήσεις. Οι οικιακοί κήποι και οι κήποι στους χώρους εργασίας παράγουν κυρίως για αυτοκατανάλωση και γι’ αυτό οι κηπουροί καλλιεργούν ό,τι θέλουν να καταναλώσουν, όπως φρέσκα λαχανικά, ρίζες και κονδύλους, καρυκεύματα και λίγα φρούτα. Πολλοί επίσης εκτρέφουν μικρά ζώα για κρέας, γάλα, αυγά κλπ.

Οι μονάδες εφοδιασμού καλλιεργούν παρόμοιες παραγωγές επειδή σκοπός τους είναι να τροφοδοτούν το γεύμα των εργαζόμενων στους τόπους εργασίας. Όταν υπάρχει διαθέσιμος χώρος, οι κήποι αυτοί συχνά εκτρέφουν ζώα, μερικές φορές ακόμα και αγελάδες. Το 1997 παρήγαγαν 8.355.000 αυγά, 1.392.000 λίτρα γάλα και 240 τόνους κρέας.

Τα organopónicos έχουν διαφορετικό ρόλο και εστιάζονται στην παραγωγή συμπληρωματικών τροφίμων που οι κάτοικοι της πόλης δεν μπορούν να εξασφαλίσουν από το δελτίο. Τα τρόφιμα αυτά που συνήθως αγοράζονται καθημερινά περιλαμβάνουν το μαρούλι, τα φρέσκα κρεμμυδάκια, το σπανάκι, τις τομάτες, τα φρέσκα φασολάκια και κάποια άλλα λαχανικά και καρυκεύματα.

cuba6

Ζωική παραγωγή

Στην Αβάνα εκτρέφονται επίσης και πολλές χιλιάδες ζώα, αν και έχουν θεσπιστεί κανονισμοί για το πού λαβαίνει χώρα η χοιροτροφία, ώστε να μην επηρεάζεται ο τοπικός πληθυσμός ή να μη μολύνονται τα αποθέματα νερού. Γι’ αυτό, η χοιροτροφία υπάρχει κυρίως στα όρια της πόλης. Το 1998 υπήρχαν 63.000 χοίροι, εκ των οποίων το 68% ανήκαν σε ιδιώτες. Επίσης, στην Αβάνα υπήρχαν την ίδια χρονιά 700 μονάδες παραγωγής κουνελιών με 3.500 κονικλομητέρες. Ακόμα, οι κάτοικοι είχαν μεγαλώσει μέσω του προγράμματος αστικής γεωργίας 170.000 πουλερικά. Επίσης, υπήρχαν πρόβατα και κατσίκες όχι μόνο για το κρέας, αλλά και για το γάλα τους.

Υποστηρικτικές υπηρεσίες
Οι κάτοικοι της Αβάνας δεν έγιναν έμπειροι κηπουροί σ’ ένα βράδυ. Ήταν γεμάτοι ενθουσιασμό, αλλά πολύ λίγα γνώριζαν για τις εντατικές, αγρο-οικολογικές και μικρής κλίμακας μεθόδους που απαιτούνταν για ένα επιτυχές πρόγραμμα αστικής γεωργίας. Από την άλλη πλευρά, μια τέτοια μείζων αλλαγή από μια γεωργία με μεγάλη χρήση χημικών λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων σε μια βιώσιμη οργανική γεωργία δεν θα μπορούσε να γίνει χωρίς τεχνική υποστήριξη. Εδώ ο ρόλος του κουβανέζικου κράτους ήταν καθοριστικός. Η ορμητική ανάπτυξη της αστικής γεωργίας στην Κούβα έγινε εφικτή μέσα από ένα εντυπωσιακό σύνολο οργανισμών υποστήριξης των παραγωγών. Ένα καλά οργανωμένο σύστημα που απαρτίζεται από δημοτικές αρχές, λαϊκά συμβούλια, ινστιτούτα ερευνών, καθώς και ένα υποστηρικτικό δίκτυο, πλαισιώνει σε καθημερινή βάση τους καλλιεργητές.

cuba9

1. Το υποστηρικτικό δίκτυο
Κάθε δημοτική αρχή της Αβάνας διαθέτει ένα υποστηρικτικό δίκτυο με δύο έως επτά εργαζόμενους, ανάλογα με το μέγεθος και τον αριθμό των κήπων στον δήμο. Το δίκτυο προσφέρει γεωπονικές και κτηνιατρικές υπηρεσίες, μεταφορά τεχνολογίας, επισκέψεις και βοήθεια στους παραγωγούς για παρακολούθηση των καλλιεργειών, εντοπισμό ασθενειών και παρασίτων και εξασφάλιση των αναγκαίων προϊόντων βιολογικού ελέγχου.

Μια άλλη σημαντική ευθύνη των εργαζόμενων του δικτύου είναι η διανομή της γης στους καλλιεργητές. Οι κάτοικοι κάθε δήμου ζητούν οικόπεδα και αγροτεμάχια για καλλιέργεια κατευθείαν από τον υπεύθυνο του δικτύου υποστήριξης, ο οποίος είναι υποχρεωμένος να βρει κατάλληλο αγροτεμάχιο, να κατοχυρώσει τα δικαιώματα του καλλιεργητή και να του εκδώσει άδεια πωλήσεων την εποχή της συγκομιδής. Σε περίπτωση που ο υπεύθυνος διαπιστώσει πως ένα αγροτεμάχιο δεν έγινε παραγωγικό, προειδοποιεί επανειλημμένα τον παραγωγό και, αν αυτός αδιαφορήσει, παραχωρεί τη γη σε άλλο καλλιεργητή.

Οι εργαζόμενοι στο υποστηρικτικό δίκτυο συνεργάζονται στενά με τους άλλους θεσμούς που εμπλέκονται στην αστική γεωργία – καταστήματα αγροτικών εφοδίων, παραγωγούς σπόρων και κέντρα αγροτικών ερευνών. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, οι διάφοροι θεσμοί αλληλοσυμπληρώνονται. Παράδειγμα αυτής της συνεργασίας είναι τα εκπαιδευτικά σεμινάρια τόσο για τους εργαζόμενους του δικτύου όσο και τους καλλιεργητές. Μέχρι το 1998, 30.000 άτομα στην Αβάνα είχαν παρακολουθήσει τέτοια σεμινάρια οργανωμένα από το δίκτυο και τα κέντρα ερευνών.

2. Αγροτικά καταστήματα και σύμβουλοι
Η Αβάνα διαθέτει 26 καταστήματα αγροτικών εφοδίων που παρέχουν και συμβουλές στους καλλιεργητές. Στόχος τους είναι να εξασφαλίσουν την τεχνική και υλική βιωσιμότητα της αστικής γεωργίας. Τα καταστήματα βρίσκονται σε αστικές περιοχές και προσφέρουν σπόρους, φυντάνια, δενδρύλλια, βιο-λιπάσματα, βιο-φυτοφάρμακα, βελτιωτικά εδάφους και εργαλεία, όπως τσάπες, σκαλιστήρια κ.ά. Ο πελάτης βρίσκει επίσης σ’ αυτά τεχνικές συμβουλές για την καλλιέργεια και εκδόσεις του υπουργείου.

Αρχικά, τα καταστήματα διευθύνονταν από το υπουργείο, αλλά μέσα στο γενικό πλαίσιο της αποκέντρωσης οι υπάλληλοι έγιναν αυτοαπασχολούμενοι διαχειριστές με μεγάλο βαθμό αυτονομίας. Το προσωπικό των καταστημάτων είναι πτυχιούχοι γεωπόνοι ή έχουν σοβαρή αγροτική εμπειρία. Οι τιμές καθορίζονται από τα καταστήματα και οι αμοιβές του προσωπικού εξαρτώνται από τα καθαρά κέρδη.

3. Κέντρα βιολογικού ελέγχου ασθενειών
Οι οικονομικές κρίσεις στέρησαν από την Κούβα το απαραίτητο ξένο συνάλλαγμα για την εισαγωγή χημικών προϊόντων από τα οποία η χώρα εξαρτιόταν τα προηγούμενα χρόνια. Η κατάσταση αυτή επιτάχυνε την υιοθέτηση και παραγωγή βιο-φυτοφαρμάκων. Έντεκα Κέντρα Παραγωγής Εντομοκτόνων και Εντομοπαθογόνων (CREE) προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στους παραγωγούς. Τα κέντρα παράγουν και πωλούν βιο-φυτοφάρμακα μέσω των αγροτικών καταστημάτων που ήδη αναφέραμε παραπάνω. Και καθώς οι δημοτικοί κανονισμοί δεν επιτρέπουν τη χρήση χημικών φυτοφαρμάκων, τα βιο-φυτοφάρμακα ήταν καθοριστικά για την ανάπτυξη της αστικής γεωργίας. Συνεργαζόμενη με τα CREE είναι η υπηρεσία φυτο-υγιεινής, η οποία απασχολεί ελεγκτές με δικαίωμα επιβολής προστίμων για κάθε παραβίαση των κανονισμών.

4. Κέντρα αγροτικών ερευνών
Η Κούβα διαθέτει ένα μεγάλο τομέα αγροτικών ερευνών. Η ανάπτυξη της αστικής γεωργίας υποστηρίχθηκε από την έρευνα και τεχνική βοήθεια των ερευνητικών ινστιτούτων. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι το εκπαιδευτικό πρόγραμμα των γεωργικών σχολών έχει προσαρμοστεί στη μεταμόρφωση του αγροτικού τομέα, εξασφαλίζοντας έτσι πτυχιούχους ερευνητές για το μέλλον. Ο ρόλος των ερευνητικών ινστιτούτων στην Κούβα είναι πολύμορφος και ορισμένα από αυτά συντονίζουν την παραγωγή σε φυτώρια σπόρων και φυντανιών στην Αβάνα. Άλλα ινστιτούτα συνεργάζονται στενά με τους παραγωγούς και προσφέρουν πόρους, εκπαιδευτικό υλικό και ειδικευμένη βοήθεια.

cuba10

Τα προβλήματα της αστικής γεωργίας στην Αβάνα
Σε μεγάλο βαθμό, η επιτυχία της αστικής γεωργίας στην Αβάνα βασίστηκε στον υποστηρικτικό ρόλο του κράτους και στην άμεση συμμετοχή του στην επίλυση συγκεκριμένων προβλημάτων. Με τη συντονισμένη πρόσβαση στους διαθέσιμους πόρους, αποφεύχθηκε στην Αβάνα ο έντονος ανταγωνισμός και η κερδοσκοπία, όπως συνέβη σε πολλές άλλες πόλεις του κόσμου. Οπωσδήποτε, ο συντονισμός αυτός ωφέλησε την αστική γεωργία στην Αβάνα, επειδή η γη αξιοποιήθηκε παραγωγικά και οι χώροι παραγωγής οργανώθηκαν σε κατάλληλα σημεία της πόλης, λόγου χάρη κοντά σε υδάτινους πόρους. Οι πόροι όμως δεν επαρκούν.

Η επάρκεια νερού είναι ένα μεγάλο πρόβλημα για τους κήπους της Αβάνας. Το δίκτυο υδροδότησης δεν επαρκεί για να ικανοποιήσει όλες τις ανάγκες των νοικοκυριών. Έτσι, αναζητούνται συνεχώς άλλες πηγές υδροδότησης των κήπων (π.χ. πηγάδια), καθώς και μέθοδοι πρόληψης των απωλειών σε νερό και καλύτερης διατήρησης της υγρασίας του χώματος.

Ένα άλλο πρόβλημα που αφορά γενικά την αστική γεωργία είναι η περιορισμένη γη για αγροτική παραγωγή. Επιπλέον, η διαθέσιμη γη συχνά έχει σκληρό χώμα, γεμάτο χαλίκια και με χαμηλή περιεκτικότητα σε οργανική ύλη. Για να γίνει παραγωγική αυτή η γη απαιτείται μεγάλη προσπάθεια και μεγάλες ποσότητες οργανικής ύλης και κομπόστ. Σε μερικές περιοχές χωρίς χώμα, οι κηπουροί καλλιεργούν αποκλειστικά σε κομπόστ, είτε σε υψωμένα παρτέρια είτε σε ζαρντινιέρες.

cuba13

Επάρκεια τροφίμων και άλλα οφέλη
Χωρίς αμφιβολία, η Αβάνα αποτελεί το επιτυχέστερο παράδειγμα αξιοποίησης της αστικής γεωργίας για να αντιμετωπιστεί η επισιτιστική κρίση, όχι μόνο από τους κατοίκους της πόλης, αλλά και σαν επίσημη κρατική στρατηγική. Αν και είχαν περάσει λίγα μόνο χρόνια από τότε που η Αβάνα κατανάλωνε μεγάλες ποσότητες εισαγόμενων τροφίμων, σύντομα η πόλη κατόρθωσε να γίνει ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς λαχανικών στη χώρα – γεγονός που αποδεικνύει πόσο σημαντική μπορεί να αποβεί η αστική γεωργία.

Η αστική γεωργία βοήθησε ουσιαστικά στην αναστροφή της επιδεινούμενης επισιτιστικής κατάστασης κατά τα χρόνια της κρίσης. Οι αστικοί κήποι έπαιξαν κεντρικό ρόλο στην ελάφρυνση των επισιτιστικών προβλημάτων. Βέβαια, η αστική παραγωγή δεν ήταν αρκετή για να καλύψει όλες τις επισιτιστικές ανάγκες της Αβάνας, αλλά συνέβαλε αφ’ ενός στην αύξηση των διαθέσιμων τροφίμων αφ’ ετέρου στη μείωση της τιμής τους. Οι καλλιεργητές της Αβάνας κατά μέσο όρο πωλούν τα προϊόντα τους 20% φτηνότερα από τους μανάβηδες. Σημαντικό επίσης όφελος για τη συνολική οικονομία προσφέρει το γεγονός ότι επειδή η παραγωγή πωλείται επιτόπου δεν χρειάζεται αποθήκευση και μεταφορές, πράγμα που μειώνει τις δαπάνες μετά τη συγκομιδή.

Αναφέρθηκε πιο πάνω ότι οι κήποι της γειτονιάς χαρίζουν τρόφιμα σε σχολεία και παιδικούς σταθμούς. Έτσι, η αστική γεωργία στην Αβάνα προωθεί καλύτερες διατροφικές συνήθειες στα παιδιά και τους νέους, με μακροπρόθεσμα ευεργετικά αποτελέσματα στην υγεία του κουβανέζικου λαού. Οι κάτοικοι της Αβάνας τρώνε τώρα περισσότερα φρέσκα λαχανικά απ’ ότι πριν από την κρίση, ενώ οι λαϊκοί κήποι ενισχύουν την κοινωνική συνοχή και αλληλεγγύη στις γειτονιές.

Σημαντική ήταν επίσης η συμβολή της αστικής γεωργίας στη δημιουργία νέων ευκαιριών απασχόλησης. Συνολικά, υπολογίζεται ότι δημιουργήθηκαν περίπου 150.000 θέσεις εργασίας στην αστική γεωργία και σε δουλειές που σχετίζονται μ’ αυτή. Το δε οικογενειακό εισόδημα πολλών από τους εργαζόμενους στην αστική γεωργία είναι ψηλότερο από τον μέσο όρο εισοδήματος σε ολόκληρο το νησί.

cuba11

Περιβαλλοντικά κέρδη
Πριν από την εμφάνιση της αστικής γεωργίας, η Αβάνα είχε μάλλον λίγα περιβαλλοντικά προβλήματα σε σύγκριση σε άλλες πόλεις του κόσμου. Όπως αποδείχτηκε στην πράξη, με τη συντονισμένη δράση κράτους και πολιτών το πρόγραμμα αστικής γεωργίας στην πόλη συνέβαλε στη βελτίωση των περιβαλλοντικών συνθηκών. Η ολοκληρωμένη προσέγγιση της αστικής γεωργίας στην Αβάνα βοήθησε πολύ στην αποφυγή των προβλημάτων που συνδέονται με την αστική γεωργία σε άλλες πόλεις. Π.χ. η χρήση τοξικών αγροτικών χημικών έχει απαγορευθεί. Η απαγόρευση αυτή έγινε δυνατή επειδή τα ερευνητικά ινστιτούτα ήταν σε θέση να προσφέρουν αφ’ ενός μεθόδους βιολογικού ελέγχου των εντόμων, των μυκήτων και των βακτηριδίων αφ’ ετέρου οργανικό έλεγχο μέσω φυτών με εντομοκτόνες ιδιότητες, όπως ο καπνός.

Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στις αλλαγές στον πολεοδομικό σχεδιασμό ώστε η αστική γεωργία να μη γίνει εμπόδιο και πρόβλημα στην ανάπτυξη της πόλης. Καταστρώθηκαν πολεοδομικά σχέδια που προέβλεπαν πού επιτρέπονταν οι χρήσεις γης για καλλιέργεια. Π.χ. η εκτροφή χοίρων περιορίστηκε στην αστική περιφέρεια με αυστηρούς κανονισμούς υγιεινής και κτηνιατρικό έλεγχο. Ορισμένες αγροτικές δραστηριότητες απαγορεύτηκαν κοντά σε πηγές νερού.

Σημαντική επίσης ήταν η συμβολή της αστικής γεωργίας στη διαχείριση των απορριμμάτων της πόλης. Η Αβάνα παράγει καθημερινά 1.400 τόνους απορριμμάτων από τις περιοχές κατοικίας. Ένα μέρος αυτών των απορριμμάτων ανακυκλώνεται σε 25 ειδικές μονάδες παραγωγής κομπόστ, η οποία φυσικά διοχετεύεται στους κήπους της πόλης. Τέλος, μια σημαντική συμβολή της αστικής γεωργίας στο περιβάλλον της πόλης ήταν το πρόγραμμα αναδάσωσης Mi Programma Verde (Το πράσινο πρόγραμμά μου) που είχε θετικό αντίκτυπο στην αύξηση του πράσινου στην πόλη, στην καλύτερη παρακράτηση νερού στο υπέδαφος, στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα και στον καλλωπισμό του αστικού τοπίου.

Η επιρροή της βιολογικής καλλιέργειας στο μέλι
Και ενώ στον υπόλοιπο κόσμο, εξαιτίας της αλόγιστης χρήσης χημικών φυτοφαρμάκων αλλά και των επικαλυμμένων με νεονικοτινοειδή σπόρων, οι πληθυσμοί των μελισσών μειώνονται ραγδαία, στην Κούβα έχει δημιουργηθεί ένας παράδεισος για τους μικρούς αυτούς επικονιαστές. Οι μελισσοκόμοι στις ΗΠΑ ανάφεραν απώλειες της τάξης του 42,1% των αποικιών μελισσών από τον Απρίλιο του του 2014 έως τον Απρίλιο του 2015 ενώ στην επαρχία Σιτσουάν της Κίνας οι εργάτες χρησιμοποιώντας ένα πινέλο προσπαθούν να επικονιάσουν τα φυτά με το χέρι έπειτα από τη δραματική μείωση του πληθυσμού των μελισσών. Επίσης σε όλες τις χώρες της Ευρώπης για να πιστοποιηθεί ένα μέλι ως βιολογικό, επιβάλλεται να συλλεχθεί μακριά από καλλιέργειες. Τίποτα όμως απ’ αυτά δεν συμβαίνει στην Κούβα!

cuba8

Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας της Κούβας, Theodor Friedrich, όλα τα προϊόντα μελιού που παράγονται στην Κούβα, μπορούν να πιστοποιηθούν ως βιολογικά καθώς οι καλλιέργειες είναι βιολογικές. Αυτό μάλιστα έχει γίνει αποδεκτό και εκτός συνόρων με αποτέλεσμα το μέλι της Κούβας να αποκτήσει πολύ καλή φήμη στο εξωτερικό με τη ζήτηση συνεχώς να αυξάνεται. Το Βιολογικό μέλι έχει γίνει το τέταρτο πιο πολύτιμο  εξαγώγιμο προϊόν της Κούβας πίσω από τα προϊόντα ψαριών, τον καπνό και τα ποτά, αλλά μπροστά από την πιο διάσημη ζάχαρη και τον καφέ τού νησιού της Καραϊβικής.

Οι μελισσοκόμοι της Κούβας πουλάνε την παραγωγή τους στην κρατική Apisun. Το μέλι βγαίνει με ενιαία ετικέτα και η Apisun αναλαμβάνει την ευθύνη για την εμπορία του προϊόντος στο εξωτερικό. Η οργανική μελισσοκομία της Κούβας λειτουργεί ως προστασία από τα προβλήματα πού χτυπούν τους άλλους εξαγωγείς μελιού και είναι και ένας αναπάντεχος σύμμαχος για μια  αυξανόμενη ροή εσόδων για τους αγρότες του νησιού. Η Κούβα έχει ανοσία στη μόλυνση και τον θάνατο των μελισσών πού εξαπλώνεται ραγδαία σε πολλές  περιοχές του πλανήτη και είναι ένα παράδειγμα προς μίμηση για τον υπόλοιπο κόσμο, για μια υπεύθυνη και σοφή γεωργία πού θα δεχτεί επιτέλους σαν συνεργάτη και φίλο ένα τόσο δα μικρό έντομο αλλά τόσο πολύτιμο και καθοριστικό για την επιβίωσή μας.

Επίλογος
Η αστική γεωργία στην Αβάνα ήταν προϊόν της ανάγκης. Απέναντι στο οξύτατο επισιτιστικό πρόβλημα που αντιμετώπιζε, η πόλη ανέπτυξε μια αξιοθαύμαστη άμυνα – το πιο επιτυχημένο πρόγραμμα αστικής γεωργίας στον κόσμο. Κάθε σπιθαμή εδάφους είναι υποψήφια προς αγροτική εκμετάλλευση. Κάθε σπιθαμή εδάφους είναι εν δυνάμει, ένα ζωντανό κύτταρο στον κουβανικό τρόπο αστικής γεωργίας, η οποία αποτελεί ένα πεδίο μάθησης για όλους μας. Η συντονισμένη δράση πολιτών και κράτους κατόρθωσε να απομακρύνει το φάσμα της πείνας από την πόλη και ταυτόχρονα να προσφέρει ένα έξοχο παράδειγμα του τι μπορεί να κάνει μια πόλη που αντιμετωπίζει επισιτιστική κρίση. Είναι απόδειξη, ότι η αστική γεωργία,  χωρίς ορυκτά καύσιμα δεν είναι μόνο δυνατή αλλά και πολύ παραγωγική και προάγει την υγεία (σωματική, ψυχική αλλά και κοινωνική) με περισσότερους από έναν τρόπους.

 

πηγές:
Περιαστικές Καλλιέργειες (perka.org)
Γεωπόνοι του κόσμου (worldagronomists)
Cityfarmer (cityfarmer.info)
Agriculture in the city: A Key to Sustainability in Havana, Cuba  (Maria Caridad Cruz and Roberto Sánchez Medina)
Institute of Science in Society
Vivero Alamar (farmcuba.org)
Organopónicos (Wikipedia.org)
Κέντρο Εφαρμογών Βιωσιμότητας (kevio.gr)
The Guardian (theguardian.com)

Κούβα: Εκεί που δεν πεθαίνουν οι μέλισσες !

Οι πληθυσμοί των μελισσών μειώνονται ραγδαία σε όλο τον κόσμο εξαιτίας των φυτοφαρμάκων και της μόλυνσης. Οι τελευταίες αναφορές για εκατομμύρια νεκρές μέλισσες πού βρέθηκαν σε πολλές περιοχές της Ευρώπης και των ΗΠΑ σημαδεύουν την είσοδο σε μια εφιαλτική εποχή, αυτή τής απουσίας των μελισσών πού μπορεί να επηρεάσει ολόκληρη την διατροφική αλυσίδα και συνεπώς να καταστήσει αδύνατη την επιβίωσή μας, χωρίς τις μέλισσες ο θάνατός μας είναι τόσο σίγουρος όπως είναι από την έλλειψη του οξυγόνου. Παντού λοιπόν πεθαίνουν οι μέλισσες στην Κούβα όμως ..Όχι! Η στροφή 180 μοιρών στην βιολογική γεωργία είναι ή αιτία πού αυτή την στιγμή ή Κούβα είναι ο παράδεισος των μελισσών και η παραγωγός ενός από τα καλύτερα μέλια στον κόσμο.

cuba1

Η  γνωστή για τα πούρα και το ρούμι της Κούβα έχει προσθέσει το βιολογικό μέλι στη λίστα των βασικών γεωργικών εξαγωγών, δημιουργώντας μεγάλο ντόρο μεταξύ των γεωργών παγκοσμίως, καθώς η χρήση φυτοφαρμάκων έχει συνδεθεί με τη μείωση των πληθυσμών των μελισσών παντού. Το Βιολογικό μέλι έχει γίνει το τέταρτο πιο πολύτιμο  εξαγώγιμο προϊόν της Κούβας πίσω από τα προϊόντα ψαριών, τον καπνό και τα ποτά, αλλά μπροστά από την πιο διάσημη ζάχαρη και τον καφέ τού νησιού της Καραϊβικής, δήλωσε ο Theodor Friedrich, εκπρόσωπος του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας της Κούβας.

cuba3

«Όλα τα προϊόντα μελιού, μπορούν να πιστοποιηθούν ως βιολογικά” δήλωσε  “Το μέλι της Κούβας έχει μια πολύ συγκεκριμένη, χαρακτηριστική γεύση ! Σε νομισματική αξία, είναι ένα προϊόν υψηλής κατάταξης.» Μετά την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1989, πού ήταν ο κύριος εμπορικός εταίρος της Κούβας, οι ΗΠΑ αυστηροποίησαν το εμπάργκο και το νησί έμεινε ουσιαστικά αποκλεισμένο από τα χημικά φυτοφάρμακα. Θέλοντας και μη, οι Κουβανοί αγκάλιασαν την βιολογική γεωργία σε μεγάλο βαθμό και επιμένουν και σήμερα σ’ αυτή.

Τώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες χαλάρωσαν το εμπάργκο μετά την αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων το περασμένο έτος, ή εξαγωγή τού βιολογικού μελιού της Κούβας θα μπορούσε να δει σημαντική ανάπτυξη εάν η κυβέρνηση υποστηρίξει την προσπάθεια, δήλωσαν οι μελισσοκόμοι. Στην Κούβα παράχθηκαν περισσότεροι από 7.200 τόνους μέλι το 2014 αξίας περίπου 23.300.000 $, σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία της κυβέρνησης και το 2015 πήγε ακόμα καλύτερα.

cuba4

Η βιομηχανία μελιού της χώρας εξακολουθεί να είναι μικρή σε σύγκριση με το βαρέων βαρών μέλι τής Κίνας, τής Τουρκίας και της Αργεντινής, αλλά με ένα αγαθό αξίας ανά λίτρο πιο πάνω από το πετρέλαιο οι παραγωγοί μελιού της Κούβας πιστεύουν ότι θα μπορούσαν να είναι στην απαρχή μιας κερδοφόρας εποχής.

Με 80 ξύλινα κουτιά γεμάτα μέλισσες, (το καθένα παράγει 45 kg μελιού ετησίως εκεί), ο υπεύθυνος ενός αγροκτήματος Javier Alfonso πιστεύει ότι οι εξαγωγές της Κούβας μπορούν να αυξηθούν σημαντικά τα επόμενα χρόνια. Το μελισσοκομείο του, κάτω από ένα χωματόδρομο στό San Antonio de los Banos, μια γεωργική πόλη σε απόσταση μία ώρα οδικώς από την πρωτεύουσα Αβάνα, χτίστηκε από το μηδέν από τους εργαζομένους, δήλωσε ο Alfonso.

alcides-simales-cubaΟ Alcides Simales είναι ένας αγρότης που παράγει μέλι για να συμπληρώσει το εισόδημά του.

«Αυτό είναι μόνο ένα μικρό μελισσοκομείο, αλλά μπορεί να γίνει πολύ μεγαλύτερο», είπε, κοιτάζοντας τις σειρές των πολύχρωμων ξύλινων κουτιών. Όπως και οι άλλοι μελισσοκόμοι της Κούβας, πουλάει το μέλι του αποκλειστικά στην κρατική Apisun, η οποία τον πληρώνει ανάλογα με την τιμή της παγκόσμιας αγοράς και στη συνέχεια βγάζει το μέλι με ενιαία ετικέτα και αναλαμβάνει την ευθύνη για την εμπορία του προϊόντος στο εξωτερικό.

Οι περισσότερες από τις εξαγωγές μελιού Κούβας πάνε στην Ευρώπη, είπε.  Θα ήθελε να είναι σε θέση να δανειστούν χρήματα για να επεκτείνουν την παραγωγή, αλλά για να πάρει πίστωση είναι δύσκολο, έτσι τουλάχιστον για τώρα η ομάδα των αγροτών θα δημιουργήσει τη δική της υποδομή για τις μέλισσες με τα μέσα πού έχουν. «Είναι ένα εξαιρετικό φυσικό περιβάλλον εδώ», είπε ο Raul Vasquez, ένας μελισσοκόμος τού αγροκτήματος. «Η κυβέρνηση απαγορεύει διά νόμου στους αγρότες να χρησιμοποιήσουν χημικά φυτοφάρμακα αλλά και σε εμάς χημικά για την αντιμετώπιση της βαρρόα κι αυτό είναι ο λόγος για τον οποίο οι μέλισσες δεν πεθαίνουν εδώ όπως σε άλλα μέρη».

cuba2

Ενώ οι μικρές αγορές τού οργανικού μελιού της Κούβας έχουν ως στόχο να αντλήσουν τα οφέλη της αύξησης του εμπορίου με τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι παραγωγοί μελιού σε άλλες περιοχές των ΗΠΑ είναι υπό απειλή και εξαφάνιση, στον Καναδά στην Ευρώπη και σε άλλες περιοχές έχουν τα τελευταία χρόνια παράπονα αλλά και αποδείξεις ότι τα φυτοφάρμακα ευθύνονται για τη θανάτωση των μελισσών τους πληγώνοντας τον κλάδο μελιού ευρύτερα.

Η Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος των ΗΠΑ ( η οποία είναι τυφλή μπροστά σε πολλά περιβαλλοντικά ζητήματα πού έχουν προκύψει τελευταία) δημοσίευσε μια μελέτη τον Ιανουάριο του 2016 πού δείχνει ότι ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο εντομοκτόνο που χρησιμοποιείται σε φυτά βαμβακιού και εσπεριδοειδή μπορεί να βλάψει τους πληθυσμούς μελισσών.

cuban-flowersΤροπικά άνθη από την επαρχία Ολγίν, στην ανατολική Κούβα.

«Δεν νομίζω ότι υπάρχουν αμφιβολίες ότι οι πληθυσμοί των μελισσών (στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη) έχουν μειωθεί δραματικά μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο,» δήλωσε ο Norman Carreck,  διευθυντής του Διεθνούς Συνδέσμου Bee Research στην Μ. Βρετανία. Η κλιματική αλλαγή, η καταστροφή των ενδιαιτημάτων των άγριων μελισσών, οι αλλαγές στη χρήση της γης (μονοκαλλιέργειες), οι ασθένειες και τα φυτοφάρμακα ευθύνονται για την παρακμή και την εξαφάνισή τους, είπε.

[soundcloud url=”https://api.soundcloud.com/tracks/149675075″ params=”color=ff5500&auto_play=false&hide_related=false&show_comments=true&show_user=true&show_reposts=false” width=”100%” height=”166″ iframe=”true” /]

Η οργανική μελισσοκομία της Κούβας  λειτουργεί ως προστασία από τα προβλήματα πού χτυπούν τους άλλους εξαγωγείς μελιού  και είναι και ένας αναπάντεχος σύμμαχος για μια  αυξανόμενη ροή εσόδων για τους αγρότες του νησιού. Η Κούβα έχει ανοσία στη μόλυνση και τον θάνατο των μελισσών πού εξαπλώνεται ραγδαία σε πολλές  περιοχές του πλανήτη και είναι ένα παράδειγμα προς μίμηση για τον υπόλοιπο κόσμο, για μια υπεύθυνη και σοφή γεωργία πού θα δεχτεί επιτέλους σαν συνεργάτη και φίλο ένα τόσο δα μικρό έντομο αλλά τόσο πολύτιμο και καθοριστικό για την επιβίωσή μας.

the-cuban-revolution

πηγή: athens.indymedia.org, theguardian.com

Σχόλιο από Ορεινό Μέλι:
Σύμφωνα με τον APIACTA (στοιχεία του 2003, δυστυχώς δεν βρήκαμε νεότερα) στην Κούβα υπάρχουν 1720 μελισσοκόμοι, οι οποίοι είναι όλοι τους επαγγελματίες πλήρους απασχόλησης που λειτουργούν υπό την αιγίδα μιας εθνικής οργάνωσης – Empresa Apicola Cubana (Cuban Beekeeping Company). Χρησιμοποιούν κυρίως τις κυψέλες τύπου Λάγκστροθ, εκτρέφουν όμως και τις άκεντρες μέλισσες Melipona σε ξύλινα κουτιά, παράγοντας σε μικρές ποσότητες το ιδιαίτερο μέλι τους κυρίως για φαρμακευτική χρήση. Όλοι οι μελισσοκόμοι είναι εγγεγραμμένοι στην Apicuba, έναν κυβερνητικό οργανισμό που τους παρέχει εκπαίδευση, έρευνα και πόρους. Η CIAPI (Centro de Investigaciones Apícolas) η οποία γνωρίζει που βρίσκονται όλα τα μελισσοκομεία της Κούβας, ελέγχοντας την στάθμη της θάλασσας, είναι υπεύθυνη για την έγκαιρη ενημέρωση των μελισσοκόμων με σκοπό τη μετεγκατάσταση τους. Το μέλι της Κούβας είναι φημισμένο για την ιδιαίτερη, ανθώδη γεύση του, καθώς προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από νέκταρ τροπικών φυτών. Η μέγιστη συγκομιδή επιτυγχάνεται κατά τους μήνες Νοέμβριο-Δεκέμβριο.

Κινέζοι επικονιάζουν τα φυτά με τα χέρια… λόγω της μείωσης του πληθυσμού των μελισσών.

Αγρότες στην Κίνα προσπαθούν να επικονιάσουν τα φυτά με το χέρι λόγω της μείωσης του πληθυσμού των μελισσών. Σε ορισμένες περιοχές οι μέλισσες έχουν σχεδόν εξαφανιστεί με αποτέλεσμα να μειώνεται δραματικά η παραγωγή κάποιων φυτών. Εργάτες ανέλαβαν τη δουλειά που μέχρι σήμερα έκαναν οι μέλισσες, δηλαδή να γονιμοποιούν τα φυτά.

5703f9491e0000870070644c

Στην επαρχία Σιτσουάν της Κίνας οι εργάτες χρησιμοποιώντας ένα πινέλο προσπαθούν να μεταφέρουν γύρη από άνθος σε άνθος ώστε να γονιμοποιηθούν τα φυτά. Η αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων οδήγησε στη δραματική μείωση των μελισσών αλλά και άλλων επικονιαστών όπως οι πεταλούδες απειλώντας τις καλλιέργειες των φρούτων.

5703f945150000ad000b4164

Είναι πολύ δύσκολο και χρονοβόρο για τον άνθρωπο να προσπαθεί να γονιμοποιήσει τεχνητά τα οπωροφόρα δέντρα, μεταφέροντας την γύρη από αρσενικά άνθη στα θηλυκά.

5703f944150000ad000b4163

Αυτό είναι το τίμημα που πληρώνει ο άνθρωπος για τη συμπεριφορά του απέναντι στο περιβάλλον. Οι πληθυσμοί των μελισσών μειώνονται σε όλο τον κόσμο, σύμφωνα με μια έκθεση των Ηνωμένων Εθνών.

5703f9442e00002d009507ca

Το πιο τραγικό στην όλη υπόθεση είναι ότι η γονιμοποίηση με το χέρι, σε ορισμένες περιοχές της Κίνας, κοστίζει στην πραγματικότητα λιγότερο από την ενοικίαση των μελισσών… Οι αγρότες στην Hanyuan  ξεκίνησαν αυτή τη δουλειά γιατί η ανθρώπινη εργασία ήταν πολύ φτηνή.

5703f93f2e00002d009507c9

Καθώς οι μέλισσες συνεχίζουν να εξαφανίζονται ραγδαία, η εικόνα αυτή θα μπορούσε να προμηνύει ένα όχι και τόσο μακρινό μέλλον.

5703f93e1500002a000b4162

Το ραβδί αυτό έχει στην άκρη του κάτι σαν πινέλο που φτιάχνεται από φτερά κοτόπουλου και χρησιμοποιείται για τη γονιμοποίηση των αχλαδιών.

5703f93d1e0000b300706448

Γύρη που χρησιμοποιείται στην επικονίαση με το πινέλο. Κάθε άνθος πρέπει να γονιμοποιηθεί ξεχωριστά.

5703f93e2e00002d009507c8

Μια πρόσφατη έκθεση των Ηνωμένων Εθνών για τη βιοποικιλότητα, προειδοποίησε ότι οι πληθυσμοί των μελισσών, των πεταλούδων αλλά και των υπολοίπων επικονιαστών βρίσκονται σε κρίσιμο στάδιο λόγω της ρύπανσης, των φυτοφαρμάκων και της κλιματικής αλλαγής.

5703f93e1e0000b300706449

Η έκθεση αυτή σημείωσε ότι οι επικονιαστές γενικά είναι υπεύθυνοι για το 5-8% της παγκόσμιας γεωργικής παραγωγής, που σημαίνει ότι η μείωση εγκυμονεί κινδύνους για την προμήθεια των τροφίμων στον κόσμο. Η Hanyuan κάποτε ήταν η πρωτεύουσα της παγκόσμιας παραγωγής αχλαδιών, αλλά η γονιμοποίηση με το χέρι έχει μειώσει κατά πολύ την απόδοση σε καρπούς.

2005winter

Αν αυτό σας φαίνεται πολύ μακρινό, ρίξτε μια ματιά σε αυτή την εικόνα. Αυτός ο άνθρωπος προσπαθεί να γονιμοποιήσει άνθη ντοματιάς με μια συσκευή που παράγει δόνηση. Αντίστοιχες συσκευές έχουν αρχίσει να κάνουν την εμφάνιση τους και στην Ελλάδα. Καλύτερος επικονιαστής της ντοματιάς είναι ο βομβίνος. Αυτό το είδος άγριας μέλισσας επικονιάζει καλύτερα την ντοματιά απ’ τις οικόσιτες μέλισσες που συλλέγουν το μέλι, καθώς στην προσπάθειά του να συλλέξει τη γύρη δονεί τα άνθη (και λόγω μεγέθους) μεταφέροντας τη γύρη και στα υπόλοιπα. Επίσης δεν πετά σε τόσο μεγάλη ακτίνα δράσης (μόνο μερικές εκατοντάδες μέτρα) με αποτέλεσμα να γονιμοποιεί καλύτερα μια συγκεκριμένη καλλιέργεια.

greenhouse-farming-bio-bees

Σε αντίθεση όμως με τις μέλισσες που εκτρέφουν και φροντίζουν οι μελισσοκόμοι κανένας δεν ασχολείται με τους πληθυσμούς των βομβίνων. Οι πληθυσμοί τους συνεχώς μειώνονται. Επίσης σε αντίθεση πάλι με τις μέλισσες και παρά την όψη τους, είναι πολύ πιο ήρεμοι. Πολύ σπάνια θα τσιμπήσουν και μόνο αν ενοχληθούν. Υπάρχουν ειδικά κυψελίδια στο εμπόριο για εκτροφή βομβίνων για ακριβώς αυτό το σκοπό. Όσοι παράγετε ντομάτες σε θερμοκήπια ή χωράφια να ξέρετε ότι δεν χρειάζονται ιδιαίτερες γνώσεις για την εκτροφή βομβίνων. Μπορείτε να βοηθήσετε και το περιβάλλον αλλά και την ποιότητα αλλά και την ποσότητα της παραγωγής σας.

Στράτος Σαραντουλάκης
Μελισσοκόμος

(με πηγές από: huffingtonpost, Wikipedia)

Μέλισσες υπό απειλή

Οι οικόσιτες μέλισσες αποτελούν οικεία εικόνα και οι απειλές που αντιμετωπίζουν οι μελιτοφόρες μέλισσες απασχολούν συχνά την επικαιρότητα. Ωστόσο, και οι αγριομέλισσες αντιμετωπίζουν όλο και περισσότερους κινδύνους. Μια νέα μελέτη για την κατάσταση και των 1965 ειδών μέλισσας της Ευρώπης υποδεικνύει ότι οι η συρρίκνωση των πληθυσμών τους μπορεί να είναι πιο διαδεδομένη απ’ όσο φανταζόμαστε.

bee-on-flower

Μέχρι σήμερα, η μείωση των οικόσιτων μελιτοφόρων μελισσών αποτελεί κυρίαρχο θέμα στις δημόσιες συζητήσεις, αλλά, σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό κόκκινο κατάλογο για τις μέλισσες, το 9% όλων των ειδών μέλισσας απειλείται με εξαφάνιση στην Ευρώπη. Πρόκειται για την πρώτη τέτοια αξιολόγηση της κατάστασης των μελισσών.

Υπάρχουν περίπου 2 000 είδη αγριομέλισσας. Συχνά απειλούνται με απώλεια και κατακερματισμό των οικοτόπων τους, που οφείλονται στην εντατικότερη γεωργική δραστηριότητα, την εκτεταμένη χρήση φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων, την αστική ανάπτυξη και την κλιματική αλλαγή. Οι μέλισσες εξαρτώνται από τους οικοτόπους τους για τη διατροφή τους και, στην περίπτωση μαρασμού ενός οικοσυστήματος, εξασθενίζει παράλληλα και η υγεία των μελισσών, ενώ οι μέλισσες καθίστανται πιο ευπαθείς σε άλλες απειλές, όπως τα φυτοφάρμακα.

Ο κόκκινος κατάλογος, που καταρτίζεται από τη Διεθνή Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN) και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παρέχει επισκόπηση της κατάστασης διατήρησης περίπου 6.000 ευρωπαϊκών ειδών, συμπεριλαμβανομένων θηλαστικών, ερπετών, αμφίβιων και εντόμων. Ο προσδιορισμός των ευρωπαϊκών ειδών που απειλούνται με εξαφάνιση συμβάλλει στον καθορισμό και την εφαρμογή των κατάλληλων δράσεων διατήρησης.

bumblebeeandflower

Οι οικότοποι διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο

Εκτός από το 9 % των ειδών που ήδη απειλούνται με εξαφάνιση, ένα επιπλέον ποσοστό 5 % των ειδών μέλισσας της Ευρώπης θεωρούνται «σχεδόν απειλούμενα». Τουλάχιστον 150 είδη μέλισσας παρουσιάζουν μείωση του πληθυσμού τους, ενώ η κατάσταση 244 ειδών είναι σχεδόν σταθερή.

Είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι για τα μισά περίπου ευρωπαϊκά είδη δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα για να αξιολογηθεί ο κίνδυνος εξαφάνισής τους, ενώ οι πληθυσμιακές τάσεις για το 80 % περίπου των ειδών παραμένουν άγνωστες. Η έκθεση επισημαίνει την επείγουσα ανάγκη διεξαγωγής περισσότερων ερευνών για την κατάσταση και την πιθανή συρρίκνωση των πληθυσμών των μελισσών.

Ο νέος αυτός κόκκινος κατάλογος, που περιλαμβάνει συστάσεις για τη διατήρηση των ειδών και των οικοτόπων τους, θα τροφοδοτήσει με στοιχεία την ενδιάμεση αξιολόγηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για τη βιοποικιλότητα. Η στρατηγική περιλαμβάνει στόχους για την εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ για την προστασία της φύσης, την αποκατάσταση των υποβαθμισμένων οικοσυστημάτων και την περισσότερο βιώσιμη γεωργία. Προσδοκάται ότι η επίτευξη όλων αυτών των στόχων θα βελτιώσει την κατάσταση των μελισσών.

valley-of-flowers-wallpaper-2

Η σωστή διαφύλαξη των οικοτόπων και τα υγιή οικοσυστήματα είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία των μελισσών. Οι κατάφυτες με αγριολούλουδα χορτολιβαδικές εκτάσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές και, καθώς είναι εξίσου σημαντικές για τη βιοποικιλότητα γενικότερα, πόσο μάλλον για τις δραστηριότητες αναψυχής και ψυχαγωγίας, η διατήρησή τους αποφέρει πολλά πλεονεκτήματα. Οι αγριομέλισσες συχνά ειδικεύονται στην επικονίαση συγκεκριμένων φυτών, γεγονός που τις καθιστά πιο αποτελεσματικές από τις μελιτοφόρες μέλισσες. Συνεπώς, η συρρίκνωση του πληθυσμού τους μπορεί να επηρεάσει αρνητικά ορισμένες καλλιέργειες, όπως εκείνες των οπωροφόρων.

Η αξία της επικονίασης από τα έντομα ανέρχεται περίπου στα 15 δισεκατ. ευρώ ετησίως στην ΕΕ και το μεγαλύτερο μέρος της πραγματοποιείται από τις μέλισσες. Σε ορισμένα μέρη του κόσμου, όπου παρατηρήθηκε δραματική μείωση των πληθυσμών τους, η επικονίαση με τεχνητό τρόπο επιβαρύνει σε μεγάλο βαθμό τη γεωργία.

Η ποιότητα ζωής είναι συνυφασμένη με το φυσικό περιβάλλον και η ταπεινή μέλισσα αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα παραδείγματα.

Περισσότερες πληροφορίες: O ευρωπαϊκός κόκκινος κατάλογος

πηγή: ec.europa.eu

Η Γη τότε και σήμερα: Φωτογραφίες της ΝASA δείχνουν τι έχουμε κάνει στον πλανήτη

Η NASA έχει διαθέσει στο κοινό φωτογραφίες από μέρη της Γης που έχουν υποστεί τεράστιες αλλαγές εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας και της υπερεκμετάλλευσης του πλανήτη μας. Έτσι, μέρη που κάποτε διατηρούσαν τα κύρια χαρακτηριστικά του περιβάλλοντος σήμερα δεν θυμίζουν σε τίποτα την εικόνα που είχαν πριν από 100 ή και 50 χρόνια, χάρη στην ανθρώπινη παρέμβαση, η οποία αποδεικνύεται καταστροφική.

Η θάλασσα Αράλ, Κεντρική Ασία το 2000 και το 2014

a1

Πάγοι Qori Kalis, Περού το 1978 και το 2011

a1

Πάγοι McCarty, Αλάσκα το 1909 και το 2004

a1

Λίμνη Mar Chiquita, Αργεντινή το 1998 και το 2011

a1

Πάγοι Pedersen, Αλάσκα το 1917 και το 2005

a1

Το δάσος Rondonia, Βραζιλία το 1975 και το 2009

a1

Όρος Matterhorn, Άλπεις το 1960 και το 2005

a1πηγή: brightside.me

Η μέση θερμοκρασία της Γης στα υψηλότερα επίπεδα εδώ και 115.000 χρόνια

Η μέση παγκόσμια θερμοκρασία του πλανήτη βρίσκεται σε επίπεδα που όμοιά τους δεν έχουν παρατηρηθεί στον πλανήτη εδώ και τουλάχιστον 115.000 χρόνια υποστηρίζουν επιστήμονες, τονίζοντας ότι για την αντιμετώπιση του φαινομένου θα χρειαστούν σημαντικές τεχνολογικές ανακαλύψεις που αναμένεται να κοστίσουν εκατοντάδες τρισεκατομμύρια δολάρια στο άμεσο μέλλον.

Drought in southern France

Μία νέα επιστημονική εργασία που κατατέθηκε από τον James Hansen, πρώην ανώτερο κλιματολόγο της NASA, και 11 ακόμα ειδικούς, υποστηρίζει ότι η μέση θερμοκρασία του 2016 είναι πολύ πιθανό να ξεπεράσει τους 1,5 βαθμούς πάνω από το μέσο όρο της προ-βιομηχανικής εποχής, ακολουθώντας μία αυξητική τάση που έχει δει τις θερμοκρασίες στον πλανήτη να αυξάνονται με ποσοστό 0.18 βαθμούς κελσίου ανά δεκαετία, τα τελευταία 45 χρόνια.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, αυτός ο ρυθμός αύξησης της θερμοκρασίας φέρνει τη Γη στα επίπεδα που παρατηρήθηκαν για τελευταία φορά την περίοδο που οι επιστήμονες ονομάζουν «Eemian», μία μεσο-παγετωνική εποχή που ολοκληρώθηκε πριν από 115.000 χρόνια, όταν στον πλανήτη υπήρχε πολύ λιγότερος πάγος και η στάθμη της θάλασσας ήταν 6-9 μέτρα πιο ψηλά απ’ ότι σήμερα.

Η εργασία υποστηρίζει με βεβαιότητα ότι για να επιτευχθούν οι στόχοι που συμφωνήθηκαν στη Συμφωνία για το Κλίμα που υπογράφτηκε πέρυσι στο Παρίσι για την αποφυγή της κλιματικής αλλαγής, θα χρειαστεί να ξοδευτούν 104-570 δισ. δολάρια μέσα στον επόμενο αιώνα, με «υψηλό ρίσκο και αβέβαιο αποτέλεσμα» για την επιτυχία του εγχειρήματος.

Global carbon dioxide concentrations pass milestone

«Υπάρχει μια λανθασμένη αντίληψη που έχει αρχίσει να υπερισχύει στο πρόβλημα του κλίματος», τονίζει ο Χάνσεν, ο οποίος έθεσε για πρώτη φορά το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής στη δημόσια σφαίρα με την κατάθεσή του στο αμερικανικό Κογκρέσο τη δεκαετία του ’80. «Αυτή η παρανόηση βασίζεται στη συμφωνία για το κλίμα στο Παρίσι, για την οποία οι κυβερνήσεις άρχισαν να αυτό-χειροκροτούνται, αλλά τα επιστημονικά αποτελέσματα δεν συνάδουν». «Ακόμη και με τις πιο αισιόδοξες προβλέψεις (μελλοντική μείωση των ρύπων σε παγκόσμια επίπεδο) θα κοστίσει τρισεκατομμύρια δολάρια. Δυνητικά, νέοι άνθρωποι αναμένεται να αναλάβουν την ευθύνη μίας κατάστασης που θα έχει ξεφύγει από τον έλεγχό τους. Δεν είναι καθόλου βέβαιο πως θα μπορούν να πάρουν τα συμφωνηθέντα μέτρα».

Μία σειρά από πρόσφατες μελέτες αμφισβητούν το κατά πόσο η παγκόσμια θερμοκρασία θα παραμείνει εντός του ορίου των 1.5 βαθμών κελσίου που συμφωνήθηκε στο Παρίσι. Το συγκεκριμένο όριο ασφαλείας, ή και ακόμη το όριο των 2 βαθμών που συνάντησε τη θετική ανταπόκριση 195 εθνών, εξαρτάται από μη-ανεπτυγμένες τεχνολογίες που θα επιχειρήσουν να απομακρύνουν τα αέρια του θερμοκηπίου από την ατμόσφαιρα.

India drought rivers interlinking

Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, ο περιορισμός των εκπομπών αερίων ρύπων θα συμπληρώνεται από μια εκτεταμένη μετατροπή βιοκαυσίμων που θα καίγονται για την παραγωγή ενέργειας. Οι ρύποι που θα εκλύονται από τη διαδικασία αυτή, θα θάβονται κάτω από το έδαφος. Μπορεί επίσης να χρειαστεί κάποιο είδος φουτουριστικής, τεχνολογίας του μέλλοντος που θα είναι σε θέση να απορροφά το διοξείδιο του άνθρακα απευθείας από την ατμόσφαιρα.

πηγή: Lifo με στοιχεία από τη Guardian

«Έρχεται» το σπάνιο μετεωρολογικό φαινόμενο Rex Blocking φέρνοντας αισθητή πτώση της θερμοκρασίας

Ένα μετεωρολογικό φαινόμενο σπάνιο για την Ανατολική Ευρώπη αναμένεται να επισκεφθεί τη χώρα μας κατά τις επόμενες ημέρες: το Rex Blocking, ένας μηχανισμός που δημιουργείται συνήθως στη Δυτική Ευρώπη, θα προκαλέσει αισθητή πτώση της θερμοκρασίας στην Ελλάδα, με τον υδράργυρο να πέφτει έως και 7 βαθμούς Κελσίου.

1

Παρότι αυτό το καιρικό φαινόμενο δεν απαντάται συχνά στην περιοχή μας, η απότομη εναλλαγή του καιρού αποτελεί χαρακτηριστικό στοιχείο του Οκτωβρίου, ο οποίος φημίζεται για τα ακραία ρεκόρ και την αστάθειά του. Ενδεικτική είναι 3η Οκτωβρίου 1991, όταν στην Αθήνα η θερμοκρασία έπεσε από τους 38 βαθμούς Κελσίου στους… 16.

Γνωστό είναι, επίσης, το «καλοκαιράκι του Αγίου Δημητρίου» ή «καλοκαιράκι του Αγίου Μαρτίνου» για τους Ιταλούς, όπως ονομάζεται η καλοκαιρία που εμφανίζεται συχνά κατά το τρίτο δεκαήμερο του μήνα. Όπως εξηγούν οι μετεωρολόγοι, ο Οκτώβριος -ή αλλιώς ο Μάρτιος του φθινοπώρου- είναι ένας μεταβατικός μήνας με πολλά πρόσωπα: από σφοδρό κρύο μέχρι καλοκαιρινές ζέστες.

Συχνότερο στη Δυτική Ευρώπη

«Οταν η ροή των αερίων μαζών στην ατμόσφαιρα είναι τέτοια που τα βαρομετρικά συστήματα εμποδίζονται να κινηθούν από τα δυτικά προς τα ανατολικά, λέμε ότι δημιουργείται εμποδισμός ή αλλιώς blocking. Ένας τέτοιος εμποδισμός, ο οποίος καλείται Rex Blocking προς τιμήν του Αμερικανού μετεωρολόγου Daniel Rex, που μελέτησε το φαινόμενο το 1950, θα δημιουργηθεί από αύριο στα Βαλκάνια. Το φαινόμενο αυτό, αν και είναι συχνότερο στη Δυτική Ευρώπη, εμφανίζεται και στην περιοχή μας. Είχε μελετηθεί εκτεταμένα κατά τη δεκαετία του 1950 στη Σχολή του Σικάγου, καθώς είχε διαπιστωθεί ότι σχηματιζόταν πάνω από τις ακτές των ΗΠΑ. Η Ελλάδα συνήθως επηρεάζεται από συστήματα Omega Blocking, που ονομάζονται έτσι από το σχήμα τους το οποίο προσομοιάζει στο ελληνικό γράμμα Ω» εξηγεί μιλώντας στο «Έθνος» ο διευθυντής της ΕΜΥ Θοδωρής Κολυδάς.

2

«Πρακτικά αυτό που θα γίνει είναι ότι θερμές αέριες μάζες της Βορειοδυτικής Ευρώπης θα κινηθούν βορειοανατολικά, ενώ ψυχρές αέριες μάζες από την Ουκρανία θα κινηθούν προς τα Βαλκάνια. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα να μειωθεί αισθητά η θερμοκρασία στη χώρα μας. Ετσι οι ελάχιστες τιμές θα πέσουν ακόμη και στους 5 βαθμούς Κελσίου στα ορεινά, ενώ στις υπόλοιπες περιοχές θα κινηθούν στους 10 βαθμούς Κελσίου. Οι μέγιστες θερμοκρασίες θα διαμορφωθούν στη Βόρεια Ελλάδα στους 22 βαθμούς Κελσίου από 29 που είχαμε τις προηγούμενες ημέρες, στην Αθήνα στους 25 βαθμούς από 30-31 των προηγούμενων ημερών και στη Θεσσαλονίκη στους 20 βαθμούς Κελσίου. Η ψύχρα αναμένεται να διαρκέσει τρεις έως τέσσερις ημέρες, ενώ στη συνέχεια η τάση δείχνει ότι η θερμοκρασία θα ανέβει και πάλι» αναφέρει ο μετεωρολόγος.

Απότομες μεταβολές της θερμοκρασίας

Παρότι οι μετεωρολόγοι χαρακτηρίζουν «παράξενο το να βρίσκεται ακριβώς πάνω από ένα υψηλό βαρομετρικό ένα αποκομμένο χαμηλό», επισημαίνουν ότι οι απότομες μεταβολές της θερμοκρασίας είναι ίδιον του Οκτωβρίου. «Κάποιες φορές η εναλλαγή γίνεται με θερμές εισβολές από τις ακτές της Αφρικής. Ετσι έχουν σημειωθεί μερικές από τις μεγαλύτερες θερμοκρασίες του Οκτωβρίου» εξηγεί ο κ. Κολυδάς.

«38,4 βαθμοί Κελσίου στις 01/10/1991 στα Σπάτα, 38 βαθμοί στις 02/10/1991 στο Τατόι, 36 βαθμοί στις 23/10/1992 στη Σητεία ή 38,8 βαθμοί το 1991 στο Αργος. Αλλοτε πάλι οι ακραίες αντιδράσεις εκδηλώνονται με ψυχρές εισβολές από την Κεντρική Ευρώπη, με αποτέλεσμα να έχουν καταγραφεί τιμές όπως -6 βαθμοί Κελσίου στην Κοζάνη το 1972, -4,6 βαθμοί στην Ξάνθη το 1987, -5 βαθμοί στις Σέρρες το 1988 ή 1,5 βαθμός στο Τατόι το 1971. Ο Οκτώβριος είναι ένας μήνας γεμάτος μετεωρολογικές εκπλήξεις. Και από αυτόν τον κανόνα δεν θα ξεφύγουμε ούτε φέτος» σημειώνει ο διευθυντής της ΕΜΥ.

ΠΗΓΗ: ethnos.gr