Σοφία Γούναρη: Άναρχη οικιστική επέκταση, ανεξέλεγκτη κτηνοτροφία και πυρκαγιές περιορίζουν την ελληνική μελισσοκομία

Για την άναρχη οικιστική επέκταση σε αρκετές περιοχές της χώρας αλλά και για την ανεξέλεγκτη κτηνοτροφία (κυρίως στις νησιώτικές περιοχές), παράγοντες που επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό τον περιορισμό των περιοχών που… αξιοποιούν οι μέλισσες, μίλησε στην «ΥΧ» η εντεταλμένη ερευνήτρια του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων Δρ. Σοφία Γούναρη.

gounari1

«Στην Ελλάδα μπορεί να μην έχουμε επέκταση βιομηχανικών δραστηριοτήτων ώστε να επηρεάζεται η ζωή της μέλισσας, αλλά το φαινόμενο των πυρκαγιών έχει συμβάλει σημαντικά στην ερημοποίηση των περιοχών», δηλώνει μεταξύ άλλων η Σοφία Γούναρη.

Επιπτώσεις από την κτηνοτροφία

«Πρόσφατα έτυχε να βρεθώ στη Σύμη για ένα σεμινάριο στους μελισσοκόμους του νησιού όπου το πρόβλημα του περιορισμού της έκτασης είναι εντοπισμένο και μάλιστα και από Ευρωπαϊκούς περιβαλλοντικούς φορείς» μας λέει η εντεταλμένη ερευνήτρια του Ινστιτούτου. «Η Σύμη αυτή τη στιγμή έχει υποστεί ερημοποίηση» λέει χαρακτηριστικά καθώς οι αίγες είναι πολλές και ελεύθερες έχοντας καταστρέψει όλη τη χλωρίδα του νησιού αφήνοντας μόνο πέτρα.

Και συνεχίζει: «οι μελισσοκόμοι εκεί αντιμετωπίζουν μεγάλο πρόβλημα καθώς δεν υπάρχει πια ανθοφορία για να μπορέσουν να επιβιώσουν οι μέλισσες». Το πρόβλημα όμως  εστιάζεται και σε πολλά νησιά των Κυκλάδων αλλά και στην Αστυπάλαια, την Κάλυμνο κ.α. Μεγάλοι θυμαρότοποι καταστρέφονται όχι μόνο από την βόσκηση των ζώων αλλά και από τις τεχνητές φωτιές που βάζουν οι κτηνοτρόφοι για να βγει χορτάρι. Στο πρόβλημα της ερημοποίησης συμβάλει και το μη μελισσοκομικό φυτό, ανταγωνιστικό του θυμαριού, που λέγεται αστιβή και είναι γρηγορότερης ανάπτυξης και πολύ ανθεκτικό. Επειδή αναπτύσσεται πιο γρήγορα, στην ουσία πνίγει τα νεαρά φυτάρια του θυμαριού και δε τα αφήνει να αναπτυχθούν, τονίζει στην «ΥΧ», Δρ. Σ.Γούναρη.

gounari2

Έκκληση βοήθειας

«Όλοι εμείς που ασχολούμαστε με τον κλάδο της μελισσοκομίας ζητάμε την ευαισθητοποίηση και τη βοήθεια της πολιτείας για να μπορέσουν οι μέλισσες να επιβιώσουν και να έχουν την δυνατότητα να παράγουν μέλι. Ζητάμε όμως και την ευαισθητοποίηση του κόσμου» τονίζει στην «ΥΧ» η ερευνήτρια Σ. Γούναρη. Και καταλήγει: «Δυστυχώς οι περισσότεροι από εμάς έχουμε μεγαλώσει με την νοοτροπία να προσπαθούμε να διώχνουμε ή να σκοτώνουμε τα έντομα και έχουμε την αίσθηση του φόβου χωρίς στην ουσία να είναι επικίνδυνα. Πρέπει ο κόσμος να αρχίζει να συνηθίζει στην θέα μιας κυψέλης και να μη φοβούνται. Ακόμα και αν είναι μέσα στην έκταση τους. Χαρακτηριστικά σας αναφέρω ένα παράδειγμα που είναι πολύ σύνηθες στα νησιά που ο χώρος για τις μέλισσες είναι ούτως ή άλλως περιορισμένος. Έχουν καταγραφεί πολλές περιπτώσεις που κάποιος κληρονομεί μία μεγάλη έκταση και χτίζει μία εξοχική κατοικία. Είθισται αυτή η έκταση να είναι θυμαρότοπος τον οποίο εκμεταλλεύονται παραδοσιακά οι μελισσοκόμοι. Οι ιδιοκτήτες όμως δεν τους επιτρέπουν να συμβαίνει πλέον αυτό διότι δεν θέλουν να έχουν επαφή με το μελίσσι, ούτε καν τις λιγοστές ημέρες των διακοπών τους στο νησί. Θεωρώ λοιπόν πως ιδιαίτερα στις εκτάσεις που δεν είναι περιφραγμένες θα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι όλοι μαζί – άνθρωποι και μέλισσες – μπορούμε να ζήσουμε και να επιβιώσουμε».

Προσπάθειες εμπλουτισμού της χλωρίδας με μελισσοκομικά φυτά

Την ανάπτυξη και ανάπλαση της μελισσοκομικής χλωρίδας προσπαθούν να επιτύχουν μελισσοκομικοί συνεταιρισμοί και σύλλογοι σε αρκετά μέρη της χώρας. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της «ΥΧ» είτε με δικά τους έξοδα είτε μέσω της ένταξης τους σε κάποιο αναπτυξιακό πρόγραμμα, οι σύλλογοι και οι συνεταιρισμοί εμπλουτίσουν την μελισσοκομική χλωρίδα των περιοχών τους, φυτεύοντας μελισσοκομικά φυτά (ρίγανη, θυμάρι) ή δέντρα (χαρουπιές, ευκάλυπτοι. Υπάρχουν επίσης εκπρόσωποι φορέων όπως δασάρχες, δασοφύλακες και δασολόγοι σε διάφορα μέρη της Ελλάδας οι οποίοι είναι επιφορτισμένοι να αναπλάσουν περιοχές λατομείων που δε βρίσκονται πια σε λειτουργία ή εκτάσεις που έχουν καταστραφεί από πυρκαγιές. «Για την αποκατάσταση των μεγάλων αυτών εκτάσεων, πολλοί εκπρόσωποι φορέων… ψάχνονται και ενδιαφέρονται στο να φυτέψουν φυτά που να είναι και μελισσοκομικά έτσι ώστε να βοηθήσουν και τους μελισσοπαραγωγούς της περιοχής. Δύο τέτοια παραδείγματα αποκατάστασης της χλωρίδας και με μελισσοκομικά φυτά λαμβάνει χώρα στην περιοχή της Εύβοιας και της Αλεξανδρούπολης», μας εξηγούν μελισσοκόμοι από πολλές περιοχές της χώρας.

πηγή: ypaithros.gr

Το 97% των απειλούμενων με εξαφάνιση ειδών κινδυνεύει κυρίως από δύο φυτοφάρμακα

Η Αμερικανική Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος δημοσίευσε την πρώτη της ανάλυση σχετικά με τις επιπτώσεις των φυτοφαρμάκων στα απειλούμενα είδη και διαπίστωσε ότι το 97% των ειδών, δηλαδή περίπου 1.800 ζώα και φυτά που έχουν τεθεί υπό προστασία, κινδυνεύουν περισσότερο από το μαλαθείο και το χλωροπυριφός, δύο κοινά φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούνται κατά κόρον.

plane

Επίσης το εντομοκτόνο διαζινόν θεωρείται ότι μπορεί να βλάψει το 78%, των υπό εξαφάνιση ειδών. «Αυτή τη στιγμή έχουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα των κινδύνων που ενέχουν τα φυτοφάρμακα για την άγρια ζωή. Πολλά είδη συμπεριλαμβανομένων πτηνών, βατράχων, ψαριών και φυτών βρίσκονται στο χείλος της εξαφάνισης», δήλωσε ο Nathan Donley, επιστήμονας στο Κέντρο για τη Βιοποικιλότητα. «Ελπίζουμε το επόμενο βήμα να είναι κάποια κοινά μέτρα που θα βοηθήσουν στην προστασία αυτών των ειδών και ταυτόχρονα των αποθεμάτων νερού και κατά συνέπεια της δημόσιας υγείας.»

Και τα τρία αυτά φυτοφάρμακα είναι οργανοφωσφορικά, θεωρούνται απαρχαιωμένα και είναι εξαιρετικά επικίνδυνα. Χρησιμοποιούνται ευρέως στις καλλιέργειες καλαμποκιού, καρπουζιού και σιταριού. Το χλωροπυριφός αυτή τη στιγμή είναι υπό εξέταση για να απαγορευθεί για χρήση σε καλλιέργειες τροφίμων στις ΗΠΑ. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας πέρυσι ανακοίνωσε ότι το μαλαθείο και το διαζινόν πιθανότατα είναι καρκινογόνα. Η τοξικότητα των φαρμάκων αυτών είναι υψηλή.

Μετά από αυτές τις αξιολογήσεις της Αμερικανικής Υπηρεσίας Προστασίας Περιβάλλοντος, η Υπηρεσία Ψαριών και Άγριας φύσης των ΗΠΑ και η Εθνική Υπηρεσία Αλιείας καλούνται να παρουσιάσουν βιολογικές δράσεις που θα αντικαταστήσουν τη χρήση φυτοφαρμάκων ώστε να διασφαλιστεί ότι αυτά δεν θα βλάψουν πια, κανένα απειλούμενο είδος. Ως μέρος μιας νομικής συμφωνίας με το Κέντρο για τη Βιοποικιλότητα, αυτές οι βιολογικές δράσεις έχουν προθεσμία να παρουσιαστούν μέχρι το Δεκέμβριο του 2017.

πηγή: EcoWatch

Πώς οι μέλισσες επιλέγουν το «επάγγελμα» που τους ταιριάζει

Οι μέλισσες είναι από τ’ ασπόνδυλα που μ’ ενδιαφέρουν περισσότερο εξαιτίας της τέλειας κοινωνικής δομής τους. Σ’ αυτό το σχήμα, κάθε κοινωνία τέτοιων εντόμων λειτουργεί ως ένας οργανισμός (υπεροργανισμός), του οποίου τα μέλη βρίσκονται σε πλήρη συνεργασία όπως και τα κύτταρα ενός πολυκύτταρου οργανισμού. Αυτό έχει επιτευχθεί επειδή τα ομόφυλα μέλη είναι γενετικά όμοια, κι εκτός της βασίλισσας όλα τα θηλυκά είναι στείρα, επομένως δεν υπάρχει ανταγωνισμός μεταξύ τους για την αναπαραγωγή.

bees

Μία τέτοια ιδιότητα που αρχικά εξυπηρετούσε την επιβίωση του είδους, η αυτοσυντήρηση δηλαδή για την εξασφάλιση της διαιώνισης, αφαιρέθηκε απ’ τη φυσική επιλογή εφόσον η κοινότητα έγινε ομοιογενής για την καλύτερη εσωτερική λειτουργία της, όπως θά’ γινε κάποτε και με τους πολυκύτταρους οργανισμούς – οπότε τα κύτταρα έχασαν την «αυτοσυνειδησία» τους και συνεργάστηκαν πλήρως, στο βαθμό κάποτε αυτοθυσίας -, οι οποίοι αρχικά ξεκίνησαν ως αποικίες μονοκύτταρων.

Αυτή η τέλεια κοινωνική δομή δεν παρατηρείται μόνο στις μέλισσες ως γνωστόν, αλλά και σε πολλά άλλα είδη εντόμων της ίδιας τάξης των υμενόπτερων όπως τα μυρμήγκια, αλλά και στους τερμίτες της τάξης των δικτυόπτερων, εκεί όπου ανήκουν και οι κατσαρίδες, όπου εξελίχθηκε εντελώς ανεξάρτητα, οι μέλισσες είναι όμως οι πλέον μελετημένες, το μοντέλο ας πούμε. Εξαιτίας αυτού του χαρακτηριστικού, τα συγκεκριμένα έντομα λέγονται ευκοινωνικά, δηλαδή τέλεια κοινωνικά. Ο άνθρωπος και τα λοιπά είδη με ατομικό συμφέρον δε μπορούν να χαρακτηριστούν ευκοινωνικά, όσο καλή συνεργασία κι αν έχουν.

Ο λόγος για τον οποίον μου κινούν τόσο πολύ το ενδιαφέρον αυτά τα έντομα είναι η εκτέλεση σύνθετων λειτουργιών απ’ αυτά παρά το μικροσκοπικό εγκέφαλό τους. Πώς για παράδειγμα οι μέλισσες μπορούν να δείχνουν σ’ άλλα μέλη της κυψέλης τους την απόσταση της τροφής, ή πώς μπορούν νά’ χουν καταμερισμό εργασίας, αφού όλες τους είναι ίδιες; Για το πρώτο ερώτημα καθώς και για διάφορα παρόμοια, έχω κάνει ένα θέμα στο πρόσφατο παρελθόν για την εξειδικευμένη νοημοσύνη των μελισσών.

Το παρόν άρθρο πραγματεύεται το δεύτερο ερώτημα. Εντελώς κατά τύχη, ψάχνοντας τα νέα της επιστήμης και τεχνολογίας στο in.gr, έπεσα στο άρθρο με τίτλο «Πώς οι μέλισσες επιλέγουν το επάγγελμα που τους ταιριάζει». Λίγο αδόκιμος ο τίτλος, γιατί όπως φαίνεται παρακάτω δεν υπάρχει κάποιο επάγγελμα που ταιριάζει σε καθεμία, αφού γεννιούνται όλες όμοιες, και ούτε το επιλέγουν συνειδητά, αλλ’ είναι αποτέλεσμα ηλικίας ή ανάγκης. Παρακάτω το άρθρο:

Λονδίνο
Όλες οι μέλισσες σε μια κυψέλη γεννιούνται ίδιες, σύντομα όμως η καθεμία αναλαμβάνει ένα συγκεκριμένο επάγγελμα για τη συντήρηση της αποικίας: βρεφοκόμος, τροφοσυλλέκτρια ή βασίλισσα. Η εξειδίκευση αυτή οφείλεται σε «επιγενετικές αλλαγές», δηλαδή σε χημική τροποποίηση του DNA σε συγκεκριμένες θέσεις, αποκαλύπτει το τελευταίο πείραμα στο Πανεπιστήμιο Τζον Χόπκινς. Δεδομένου ότι επιγενετικές τροποποιήσεις απαντώνται και στο ανθρώπινο DNA, η μελέτη των μελισσών ίσως προσφέρει τελικά νέα στοιχεία για την αντιμετώπιση ασθενειών.

Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι η βασίλισσα της κυψέλης διαφέρει από τις εργάτριες λόγω επιγενετικών αλλαγών, οι οποίες έχουν τη μορφή μεθυλομάδων (-CH3) που συνδέονται σε συγκεκριμένες θέσεις πάνω στο μόριο του DNA.

Στην περίπτωση της βασίλισσας, η μεθυλίωση του DNA είναι μόνιμη και το έντομο δεν μπορεί να αλλάξει ρόλο στην κυψέλη.

beed-build

Τώρα, όμως, οι ερευνητές του Τζον Χόπκινς αναφέρουν ότι οι επιγενετικές αλλαγές που διαχωρίζουν τις τροφούς από τις τροφοσυλλέκτριες μιας κυψέλης αναστρέφονται όταν το απαιτούν οι συνθήκες.

Όλες οι εργάτριες μέλισσες μιας κυψέλης είναι γενετικά πανομοιότυπες και συνήθως ξεκινούν την καριέρα τους ως τροφοί, ταΐζοντας τη βασίλισσα και τις προνύμφες της αποικίας. Όταν όμως αρχίζουν να γερνούν, οι περισσότερες τροφοί αλλάζουν ρόλο και βγαίνουν από την κυψέλη για να γίνουν τροφοσυλλέκτριες.

Αυτή η αλλαγή καριέρας προκαλείται από αναστροφή των επιγενετικών αλλαγών, διαπιστώνει η ομάδα του Δρ Άντριου Φάινμπεργκ.

Οι ερευνητές ξεκίνησαν το πείραμα αφήνοντας θηλυκές μέλισσες της ίδιας ηλικίας να εγκατασταθούν σε μια άδεια κυψέλη. «Όταν οι νεαρές μέλισσες μπαίνουν για πρώτη φορά στην κυψέλη, μοιράζουν αυτόματα τις δουλειές έτσι ώστε να υπάρχει μια σωστή αναλογία τροφών και τροφοσυλλεκτριών» εξηγεί ο Δρ Φάινμπεργκ.

Εξετάζοντας το μοτίβο μεθυλίωσης στους εγκεφάλους 21 τροφών και 21 τροφοσυλλεκτριών, οι ερευνητές εντόπισαν 155 σημεία του γονιδιώματος που παρουσίαζαν διαφορές ανάμεσα στις δύο ομάδες.

Στην επόμενη φάση, οι ερευνητές εξέτασαν το κατά πόσο αυτές οι επιγενετικές αλλαγές ήταν μόνιμες. Για το λόγο αυτό απομάκρυναν τις περισσότερες τροφούς από την αποικία, και παρατήρησαν τότε ότι αρκετές από τις τροφοσυλλέκτριες μετατράπησαν μυστηριωδώς σε τροφούς, προκειμένου να αποκαταστήσουν την ισορροπία της κυψέλης.

Η αλλαγή επαγγέλματος διαπιστώθηκε ότι συνδέεται με αλλαγή των μοτίβων μεθυλίωσης σε 107 από τις 155 θέσεις του γονιδιώματος που είχαν εντοπιστεί στην πρώτη φάση της μελέτης.

Περαιτέρω αναλύσεις αποκάλυψαν ότι οι περισσότερες θέσεις μεθυλίωσης επηρεάζουν την έκφραση (λειτουργία) των λεγόμενων ρυθμιστικών γονιδίων, τα οποία ρυθμίζουν τη δραστηριότητα άλλων γονιδίων.

Όπως τονίζει ο Δρ Φάινμπεργκ, η μεθυλίωση του DNA παίζει καθοριστικό ρόλο για τη λειτουργία της αποικίας: «Οι γενετικές αλληλουχίες χωρίς αυτές τις χημικές ετικέτες είναι σαν δρόμοι χωρίς φανάρια» σχολιάζει.

Επισημαίνει μάλιστα ότι η έρευνά του είναι η πρώτη που αναγνωρίζει το ρόλο της αναστρέψιμης μεθυλίωσης στη συμπεριφορά και τον τρόπο ζωής ενός ζώου.

Δεδομένου ότι τα τελευταία χρόνια ανακαλύπτεται ότι οι επιγενετικές αλλαγές παίζουν ρόλο στη λειτουργία και του ανθρώπινου γονιδιώματος, οι μέλισσες ίσως προσφέρουν στοιχεία για την αντιμετώπιση ασθενειών μέσω της παρέμβασης στα μοτίβα μεθυλίωσης.

Η μελέτη δημοσιεύεται
στην επιθεώρηση Nature Neuroscience.

Newsroom ΔΟΛ

Βλέπουμε εδώ εξελικτική διαδικασία παρόμοια με την εξειδίκευση των κυττάρων στους πολυκύτταρους οργανισμούς, το ίδιο γονιδίωμα δηλαδή να ενεργοποιείται σε κάθε άτομο αλλιώς ώστε να του δώσει τα χαρακτηριστικά και μόνο αυτά που χρειάζεται, για τον τέλειο καταμερισμό της εργασίας. Η επιγενετική  είναι μεγάλος κλάδος της γενετικής που μόλις τις τελευταίες δεκαετίες γνωρίζει σπουδαία ανάπτυξη. Μελετά τις κληρονομήσιμες ιδιότητες των οργανισμών μη προερχόμενες από μετάλλαξη του γενετικού υλικού.

Η μεθυλίωση του dna παρατηρείται συχνά στους ζωντανούς οργανισμούς. Έχει βρεθεί ότι οι μεθυλιωμένες περιοχές αντιγράφονται δυσκολότερα. Άραγε πόσα αποτελέσματα θα μπορούσε να έχει στον άνθρωπο αυτή η γενικευμένη διαδικασία; Το άρθρο αναφέρει πως η γνώση της λειτουργίας αυτής στις μέλισσες ίσως βοηθήσει την έρευνα σε διάφορες γενετικές παθήσεις. Μήπως όμως παρόμοιοι μηχανισμοί επηρεάζουν και φυσιολογικές λειτουργίες, όπως τις αλλαγές της συμπεριφοράς μας σε διάφορες καταστάσεις; Μερικοί επιστήμονες, όπως ο γνωστός ψυχολόγος για τις κάποτε αμφιλεγόμενες έρευνές του Ιάπωνας-Αμερικανός Shatoshi Kanazawa, έχει παρατηρήσει βασικές και σταθερές αλλαγές της ανθρώπινης συμπεριφοράς σε διάφορες καταστάσεις. Θα μπορούσαν τα ευρήματά του ν’ αποτελέσουν στόχο ερευνών για πιθανές επιγενετικές επιρροές για παράδειγμα.

πηγή: Το περιπλανώμενο τουατάρα

Η Γαλλία απαγορεύει τα φυτοφάρμακα σε πάρκα και δημόσιους χώρους

Η Γαλλία αποφάσισε να κάνει στροφή και απαγορεύει σταδιακά τα χημικά φυτοφάρμακα, σε εξωτερικούς χώρους όπου μικρά παιδιά παίζουν αλλά και τα έντομα επικονιαστές αναζητούν την τροφή τους.

dircom_23062009_jd_nain

Όπως ανέφερε το Associated Press η απαγόρευση φυτοφαρμάκων θα ισχύει για όλα τα δημόσια πάρκα, τους κήπους και τα δάση, συμπεριλαμβανομένων του Κήπου του Κεραμεικού, του Bois de Vincennes και του Κήπου του Λουξεμβούργου. Προς το παρόν, τα φυτοφάρμακα χρησιμοποιούνται ελεύθερα και σε χώρους όπως το γκαζόν των γηπέδων θα συνεχίσουν. Το 2019, ο νόμος θα επεκταθεί από τους δημόσιους χώρους πρασίνου και στους ιδιωτικούς κήπους. Τότε θα απαγορευτεί οριστικά και η πώληση φυτοφαρμάκων σε μη επαγγελματίες.

Ενώ οι περισσότεροι πιστεύουν ότι οι ιδιώτες χρησιμοποιούν με φειδώ τα χημικά στους κήπους τους, αποδεικνύεται ότι και εκεί γίνεται εξίσου αλόγιστη χρήση όπως και στα δημόσια πάρκα. Την περασμένη άνοιξη στη Γαλλία τέθηκε προς ψήφιση αυτό το νομοσχέδιο για την ολοκληρωτική απαγόρευση των νεονικοτινοειδών φυτοφαρμάκων, τα οποία έχουν κατηγορηθεί για μαζικούς θανάτους μελισσών, όμως υπάρχουν ακόμα πολλοί που υποστηρίζουν ότι μια τέτοια απαγόρευση θα είναι τελικά επιζήμια για την επιβίωση των Γάλλων αγροτών.

Ενάντια στην απαγόρευση είναι φυσικά και η πολυεθνική Bayer, η οποία μεν δεν έχει αρνηθεί ότι τα προϊόντα της θέτουν την μέλισσα σε κίνδυνο, αλλά προσπαθεί να υποβαθμίσει τη σοβαρότητα του προβλήματος.

france

Η Γαλλία, πάντως, είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος χρήστης φυτοφαρμάκων στην Ευρώπη, μετά την Ισπανία. Ένα πολύ μεγάλο μέρος αυτών των φυτοφαρμάκων εφαρμόζεται στους αμπελώνες, στις φημισμένες οινοπαραγωγικές περιοχές της χώρας, παρότι το κοινό που αναζητά κρασί χωρίς φυτοφάρμακα αυξάνεται σταθερά. Τον Μάιο του 2016, η μικρή αγροτική κοινότητα του Αγίου Ιωάννη στο Οτ Γκαρόν, στη νοτιοδυτική Γαλλία, έγινε η πρώτη γαλλική πόλη στην οποία απαγορεύτηκε η χρήση φυτοφαρμάκων σε απόσταση 50 μέτρων από τα σπίτια.

Πρωτοπόρος και επικεφαλής του κινήματος στον Άγιο Ιωάννη ήταν ο γιατρός και αντιδήμαρχος Gerard Bapt, ο οποίος θεωρεί ότι τα χημικά φυτοφάρμακα ευθύνονται για ένα ευρύ φάσμα σοβαρών ασθενειών, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου. Έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που ζουν κοντά σε περιοχές όπου χρησιμοποιούνται φυτοφάρμακα πλήττονται περισσότερο από ορισμένες ασθένειες, όπως είναι οι διαταραχές του ενδοκρινικού, ο διαβήτης και η παχυσαρκία, ο καρκίνος του αίματος, κάποια σημαντικά προβλήματα γονιμότητας αλλά και γενετικές ανωμαλίες. Πρόσφατα φυτοφάρμακα ψεκάστηκαν δίπλα σε σπίτια όπου ζούσαν ευάλωτες κοινωνικές ομάδες όπως έγκυες και μικρά παιδιά. Τα φυτοφάρμακα αυτά περνούν στο νερό και αν τα αναλύσει κανείς θα δει ότι βρίσκονται στα εννέα απ’ τα δέκα ποτάμια και ρέματα της Γαλλίας.

paris-park-jpg-653x0_q80_crop-smart

Όσον αφορά την απαγόρευση των φυτοφαρμάκων εκτός των καλλιεργήσιμων περιοχών (δημόσια πάρκα, διακοσμητικούς κήπους κτλ) η Γαλλία είναι η πρώτη χώρα στην Ευρώπη που θεσπίζει κάτι τέτοιο. Μεμονωμένες πόλεις όπως για παράδειγμα η Λυών αγωνίζονται πολλά χρόνια για να μειώσουν τη χρήση των χημικών. Μάλιστα η εφημερίδα The Connexction εξήρε πρόσφατα την προσπάθεια αυτή, της Λυών, γιατί κατάφερε να διατηρήσει 300 δημόσια πάρκα συνολικής έκτασης 1.000 στρεμμάτων χωρίς φυτοφάρμακα από το 2008! Χρησιμοποιώντας φυσικές μεθόδους καταπολέμησης των παρασίτων η πόλη κατάφερε να δελεάσει τις μέλισσες και τις πεταλούδες να επιστρέψουν και πάλι στα πάρκα.

Το 2008, μια άλλη αρκετά μεγάλη γαλλική πόλη, το Στρασβούργο, ξεκίνησε επίσης μια πολιτική μηδενικής χρήσης φυτοφαρμάκων για όλους τους δημόσιους χώρους πρασίνου. Και πέρα απ’ τη Γαλλία όμως υπάρχουν παραδείγματα πόλεων που έχουν αλλάξει τακτική στον τρόπο αντιμετώπισης των παρασίτων.

seattle

Το Σιάτλ, για παράδειγμα, μπορεί να υπερηφανεύεται για ένα πρόγραμμα μείωσης της χρήσης φυτοφαρμάκων σε Πάρκα Αναψυχής που ξεκίνησε το 2001 και έχει φτάσει να αριθμεί συνολικά 14 πάρκα, τα οποία μάλιστα φέρουν ειδική ονομασία «Πάρκα χωρίς φυτοφάρμακα», με σχέδια να γίνουν 22. Και ενώ στο Σιάτλ εξακολουθούν να υπάρχουν ακόμα πάρκα στα οποία χρησιμοποιούνται χημικά φυτοφάρμακα, σε κανένα δεν γίνεται χρήση νεονικοτινοειδών εντομοκτόνων, γεγονός που χάρισε στην πόλη τον χαρακτηρισμό «Η Πόλη των Μελισσών».

Πίσω στη Γαλλία η απαγόρευση των φυτοφαρμάκων είναι ένα μόνο από τα πολλά περιβαλλοντικά μέτρα που λαμβάνονται σε εθνικό επίπεδο καθώς έχει προηγηθεί μια πρωτοποριακή απαγόρευση των πλαστικών πιάτων, ποτηριών και μαχαιροπίρουνων μιας χρήσης.

Χαλβάς σιμιγδαλένιος χωρίς ζάχαρη

Πρόσφατα ανακαλύψαμε το The Saucha Life και έχουμε ενθουσιαστεί ιδιαίτερα. Εκεί βρήκαμε και αυτήν την συνταγή για χαλβά σιμιγδαλένιο χωρίς ζάχαρη, αλλά με μέλι.

xalvas

time

Χρόνος Εκτέλεσης
10 λεπτά
merides

Ποσότητα
7-10 μερίδες
difficulty

Δυσκολία
Πολύ εύκολο

Το χαλβά τον εκτιμώ όχι μόνο για την ωραία του γεύση αλλά γιατί είναι και μια τρανταχτή απόδειξη της ελληνικής φιλοξενίας: δεν υπάρχουν πολλά μέρη στο κόσμο που θα σε κεράσουν τόσο νόστιμο γλυκό μετά το τέλος ενός γεύματος.  Μιας και δεν έχει κρέμες και σοκολάτες είναι φαινομενικά αθώος και αυτό που λέμε «ελαφρύ γλυκάκι» μέχρι να τον φτιάξεις σπίτι και να συνειδητοποιήσεις τους τόνους ζάχαρης που βάζουν στο σιρόπι. Κι επειδή τον αγαπώ πολύ τον χαλβά, καιρό τώρα σκεφτόμουν να φτιάξω την πιο υγιεινή Σαουτσική εκδοχή του. Αντικατέστησα λοιπόν το ηλιέλαιο με λάδι καρύδας (που είναι το πιο υγιεινό λάδι για κάψιμο όπως απαιτεί ο χαλβάς), τη ζάχαρη με μέλι και πρόσθεσα σπόρους κολοκύθας που είναι πλούσιοι σε Zinc και διάφορες μορφές της βιταμίνη Ε καθώς και αποξηραμένα γκότζι μπέρις, για βιταμίνη C, σίδηρο, ασβέστιο και μαγνήσιο. Τον έβαλα και σε αυτή τη τέλεια φόρμα (που έχει μεγάλη ιστορία) και το πείραμα πέτυχε απόλυτα!

Συστατικά:
120γρ λάδι καρύδας
200γρ σιμιγδάλι
280μλ μέλι
500ml νερό
1 στικ κανέλας
10 καρφάκια γαρίφαλο
Μια χούφτα σπόρους κολοκύθας
Μια χούφτα γκότζι μπέρις ή κράνμπερις

Εκτέλεση:
Ξεκινάμε με το σιρόπι: σε ένα μικρό κατσαρολάκι βράζουμε το νερό και προσθέτουμε το μέλι και τα αρωματικά. Ανακατεύουμε μέχρι να πάρει βράση και μετά από 2-3 λεπτά κλείνουμε το μάτι. Σε μεγαλύτερη κατσαρόλα λιώνουμε το λάδι καρύδας και προσθέτουμε το σιμιγδάλι. Ανακατεύουμε σε χαμηλή φωτιά με ξύλινη κουτάλα μέχρι να φουσκώσει το σιμιγδάλι και να πάρει χρώμα. Μόλις έχει αρχίσει ελαφρά να ροδίζει αφαιρούμε από το σιρόπι το γαρίφαλο και τη κανέλα και σιγά σιγά ρίχνουμε το σιρόπι στο σιμιγδάλι (αυτό είναι το σημείο που θα αρχίσει να βγάζει καπνούς). Ανακατεύεις μέχρι το σιμιγδάλι να απορροφήσει όλο το σιρόπι και στο τέλος προσθέτεις τους σπόρους κολοκύθας και τα γκότζι μπέρις. Αφήνεις να κρυώσει λίγο και βάζεις σε φόρμα!

* Το Ορεινό Μέλι συνιστά να μη μαγειρεύετε θερμαίνοντας το μέλι σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες των 45-50 °C γιατί έτσι χάνονται όλα του τα θρεπτικά συστατικά. *

πηγή: The Saucha Life

Μάστιγα για τη μελισσοκομία οι παράνομες ελληνοποιήσεις

Μάστιγα για την ελληνική μελισσοκομία αποτελούν οι παράνομες ελληνοποιήσεις στο μέλι. Όπως λένε χαρακτηριστικά οι επαγγελματίες του κλάδου, το φαινόμενο έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις και καλούν την πολιτεία και τα συναρμόδια υπουργεία να πάρουν μέτρα για την πάταξη των αθρόων εισαγωγών μελιού, κυρίως από τρίτες χώρες.

mastiga-ellhnopoihseis-sto-meli-696x464

Οι παραγωγοί κάνουν λόγο για ελλιπείς ελέγχους της πολιτείας στα τελωνεία, στις αποθήκες και στα σημεία λιανικής, με αποτέλεσμα σημαντικές ποσότητες μελιού από Κίνα, Αργεντινή, Βραζιλία, Ισπανία, Γερμανία κ.ά να «βαφτίζονται» από επιτήδειους, ως ελληνικό προϊόν και να φτάνουν στους ανυποψίαστους καταναλωτές σε ακριβότερες τιμές, σε σύγκριση με την ποιότητά τους.

«Στην ελληνική αγορά κυκλοφορούν φθηνά και αμφίβολης ποιότητας μέλια από την Κίνα, την Αργεντινή, τη Βραζιλία. Δεν είναι μόνο τα μέλια από τρίτες χώρες αλλά και από τη Γερμανία και την Ισπανία που βαφτίζονται ελληνικά. Στη χώρα μας συνήθως έρχονται μέσω Βουλγαρίας. Οι ελληνοποιήσεις αποτελούν μάστιγα για τον κλάδο μας. Αν πραγματικά ήθελε η πολιτεία να τις πατάξει, θα μπορούσε να το κάνει σχεδόν σε μια μέρα! Όπως βρίσκουν, πλέον, όσους έχουν ανασφάλιστα αυτοκίνητα, έτσι θα μπορούσαν να εντοπίσουν και ποιοι αισχροκερδούν σε βάρος μας, αλλά και σε βάρος των καταναλωτών. Χρειάζεται πολιτική βούληση για να προστατευτεί το ελληνικό μέλι, ένα από τα πιο σημαντικά προϊόντα της χώρας μας που έχει μεγάλα περιθώρια ανάπτυξης, χάρη στα ποιοτικά του χαρακτηριστικά», δήλωσε ο πρόεδρος του Μελισσοκομικού Συνεταιρισμού Βόλου, Ευστάθιος Ζαχαρός. Πρόσθεσε, δε, πως το «βαφτισμένο» μέλι φτάνει στα ράφια των σούπερ μάρκετ στην τιμή των 3,50 έως 4,50 ευρώ το κιλό, όταν η τιμή του Έλληνα παραγωγού για το χύμα μέλι είναι 4 ευρώ το κιλό.

Σύμβουλος η τιμή

«Από την τιμή και μόνο ορισμένων μελιών που καταλήγουν στα ράφια των σούπερ μάρκετ καταλαβαίνει κανείς ότι το μέλι δεν είναι ελληνικό. Ο Έλληνας παραγωγός πουλάει το μέλι ελάτου και πεύκου γύρω στα 7 με 8 ευρώ το κιλό και το θυμαρίσιο γύρω στα 12 ευρώ το κιλό. Το κόστος παραγωγής μας ανέρχεται σε περίπου 4 ευρώ το κιλό. Έτσι, αν δείτε συσκευασμένο μέλι στα ράφια της λιανικής στην τιμή των 4 ευρώ το κιλό, το πιο πιθανό είναι πως αυτό δεν προέρχεται από Έλληνα μελισσοκόμο» προσθέτει ο κ. Ζαχαρός.

Οι ποσότητες των εισαγόμενων μελιών που στη συνέχεια «βαφτίζονται» ως εγχώριο προϊόν, δεν μπορούν να καταμετρηθούν. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις των μελισσοκόμων και των συνεταιριστών κάνουν λόγο για εκατοντάδες τόνους. «Η ελληνική παραγωγή μελιού κυμαίνεται περίπου στους 14.000 τόνους, το υπόλοιπο μέλι είναι εισαγόμενο και στις περισσότερες περιπτώσεις ελληνοποιημένο. Φθηνά μέλια, κατώτερης και αμφίβολης ποιότητας, από τρίτες χώρες, έχουν κατακλύσει την ελληνική αγορά. Παλεύουμε μόνοι μας να προστατεύουμε τον κλάδο μας και το εισόδημά μας, αφού οι έλεγχοι της Πολιτείας δεν επαρκούν», τόνισε ο Κώστας Παναγιωτόπουλος, πρόεδρος του Μελισσοκομικού Συνεταιρισμού Θάσου και μέλος της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Μελιού.

Οι μελισσοκόμοι υπογραμμίζουν ότι οι έλεγχοι πρέπει να εντατικοποιηθούν σε όλη την αλυσίδα παραγωγής, διακίνησης και εμπορίας μελιού. Επίσης, χαρακτηρίζουν αναγκαία την τήρηση βιβλίων αποθήκης για το μέλι στα τελωνεία, όπως επίσης και τη λειτουργία του ηλεκτρονικού ελεγκτικού συστήματος «ΑΡΤΕΜΙΣ» στα μελισσοκομικά προϊόντα, που, αν και είχε εξαγγελθεί από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης πριν από περίπου δύο χρόνια, μέχρι και σήμερα δεν έχει εφαρμοστεί.

πηγή: ypaithros.gr

Η μανία με τη μελισσογύρη

Πως ένα tweet της Βικτόρια Μπέκαμ εκτόξευσε ένα πολύ θρεπτικό superfood στο παγκόσμιο διατροφικό χρηματιστήριο. Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά: η γύρη είναι το αρσενικό γενετικό συστατικό, δηλαδή το σπέρμα των φυτών που μεταφέρεται (είτε από τον αέρα είτε από τα έντομα) από τους στήμονες στους ύπερους, προκειμένου αυτά να πολλαπλασιαστούν.

(c) All rights reservedΦωτογραφίες: Μιχάλης Κουτσούκος (michalisvin.tumblr.com)

Η μελισσογύρη πιο συγκεκριμένα, είναι τα μικρά κίτρινα μπαλάκια που μεταφέρουν οι μέλισσες με τα πίσω τους πόδια (τα οποία έχουν ανακατέψει με νέκταρ για να σταθεροποιηθούν) και τα αποθηκεύουν μέσα στα εξάγωνα κελιά της κηρήθρας για να ταΐζουν τα νεογνά τους. Η θρεπτική αξία της μελισσογύρης είναι γνωστή από την αρχαιότητα και αποτελούσε πολύτιμο συστατικό της αιγυπτιακής και κινέζικης ιατρικής.

Αυτό που βοήθησε στη διάδοση της τα τελευταία χρόνια είναι το πλήθος επιστημονικών μελετών που εξακρίβωσαν το διατροφικό της πλούτο καθώς και η πρόσφατη δυνατότητα εμπορικής εκμετάλλευσης της μέσω των γυρεοπαγίδων. Οκ, και το tweet της Βικτόρια Μπέκαμ πέρσι τέτοιο καιρό που ανέφερε τη μελισσογύρη σαν το νέο αγαπημένο της super food. Αν σε ξενίζει η ιδέα του να καταναλώνεις σπέρμα φυτών ή να στερείς από τα νεογέννητα μελισσάκια το φαγητό τους, υπάρχουν πολλοί λόγοι για να σε κάνουν να αναθεωρήσεις: η μελισσογύρη είναι η πλουσιότερη φυτική τροφή σε πρωτεΐνες, βιταμίνες, απαραίτητα αμινοξέα, ορμόνες, ένζυμα και μεταλλικά στοιχεία.

Μάλιστα 100 γραμμάρια γύρης είναι 5-7 φορές πιο πλούσια σε πρωτεΐνη και αμινοξέα από αντίστοιχη ποσότητα βοδινού κρέατος, αυγών ή τυριού- τροφές που παραδοσιακά χαρακτηρίζονται για την υψηλή πρωτεϊνική τους αξία. Οπότε αν αποφασίσεις (και πολύ θα κάνεις με όλα αυτά που ακούγονται) να κόψεις το κόκκινο κρέας, η γύρη είναι μια άψογη πηγή πρωτεΐνης. Οι πιο σημαντικές θεραπευτικές της ιδιότητες είναι:

  • Έχει υψηλή περιεκτικότητα σε ρουτίνη γνωστή ως βιταμίνη R, η οποία αυξάνει την αντίσταση των τριχοειδών αγγείων, ρυθμίζοντας τα επίπεδα της χοληστερόλης και προφυλάσσοντας οργανισμό από καρδιακά επεισόδια και εγκεφαλικά.
  • Περιέχει γουαδοτρόπες ορμόνες που δρουν απευθείας στους γενετικούς αδένες ανδρών και γυναικών, αυξάνοντας τη σεξουαλική όρεξη, σπερματογένεση και εξέλιξη των ωοθυλακίων. Για τους ίδιους λόγους περιορίζει σημαντικά τα προβλήματα της εμμηνόπαυσης.
  • Έχει ευεργετική επίδραση στον προστάτη και βελτιώνει την θεραπευτική αγωγή στην προστατίτιδα (φλεγμονή του προστάτη).

pollen2

Η μελισσογύρη δίνει φοβερή ενέργεια και ο καλύτερος τρόπος να την ενσωματώσεις στη διατροφή σου είναι μια κουταλιά της σούπας στο πρωινό, συνδυάζοντας ιδανικά με φρούτα καθώς οι φυτικές ίνες ενισχύουν τη δράση της. Προσωπικά, προτιμώ να τη βάζω σαν τελείωμα σε smoothies φρούτων (βλέπε φώτο). Πριν ξεκινήσεις να τη τρως με τα κουτάλια, να σου υπενθυμίσω ότι μια μέλισσα χρειάζεται κατά προσέγγιση μία περίπου ώρα για να συλλέξει μια κουταλιά του γλυκού γύρη, οπότε θέλει λίγη προσοχή για να μην εξαντλήσουμε τις φίλες μας. Μελισσογύρη θα βρεις σε «ψαγμένους» μελισοπαράγωγους σε όλη την ελληνική επαρχία ή σε καταστήματα υγιεινής διαστροφής και διατηρείται όλη τη χρονιά στη κατάψυξη.

πηγή: popaganda.gr

Τι σκοτώνει τις μέλισσες στην Ελλάδα;

Από το 2009 και έπειτα η Ελλάδα είναι το πιο καυτό θέμα στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές λόγω της οικονομικής κρίσης και τις πολιτικές λιτότητας. Μαζί με τον Έλληνα ο οποίος αγωνίζεται να ανταπεξέλθει στην τεράστια συρρίκνωση του εισοδήματός του, σε ποσοστό που έφτασε μέχρι και το 67% και οι μέλισσες στην Ελλάδα δείχνουν να παλεύουν για να επιβιώσουν.

greece-1050x700

Σύμφωνα με τους μελισσοκόμους και τους επιστήμονες, η αλόγιστη και συστηματική χρήση φυτοφαρμάκων έχει προκαλέσει απώλειες πληθυσμών των μελισσών σε τέτοιο βαθμό που πολλοί υποστηρίζουν ότι η χώρα υποφέρει τώρα από «διαταραχή κατάρρευσης αποικίας» (CCD). Η μελισσοκομία στην Ελλάδα είναι ένα πολύ σημαντικό μέρος της ιστορίας της. Υπάρχουν συνολικά 1.500.000 κυψέλες στην Ελλάδα, γεγονός που κατατάσσει την χώρα, νούμερο δύο στον κόσμο (μετά την Ουγγαρία) στην πυκνότητα μελισσιών με περίπου 11,1 μελίσσια ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο.

Εν τω μεταξύ, στη χώρα δεν υπάρχουν γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες και έτσι το μέλι θεωρείται άμα τη εμφανίσει ελεύθερο από ΓΤΟ, άρα και πιο αγνό. Σ’ αυτό συμβάλει και το γεγονός, ότι λόγω του ότι η Ελλάδα αποτελείται κυρίως από ορεινούς όγκους, το μέλι που συλλέγεται είναι κυρίως από αγριολούλουδα ή μελιτώματα άγριων δέντρων. Τα φυτοφάρμακα όμως είναι ένα άλλο κεφάλαιο.

greece-1024x684Η Maryam Henein μαζί με την Δρ Σοφία Γούναρη.

«Είχαμε πολλά προβλήματα από τα φυτοφάρμακα σε όλη την Αττική και κυρίως στο νότο» λέει η Δρ Σοφία Γούναρη διακεκριμένη ερευνήτρια από το Γ’ Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών Αθηνών. Συναντήσαμε την κ. Γούναρη στο «Δημόκριτο» το Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών στην Αθήνα, όπου ερευνά την κατάσταση των μελισσών στην Ελλάδα. Σε 16 αποικίες που έχει εγκαταστήσει εκεί, ελέγχει την έκταση του γόνου των μελισσών αλλά και την ποσότητα του μελιού που έχουν συλλέξει. Δυστυχώς οι ποσότητες είναι πολύ μικρές λόγω της μεγάλης απώλειας πληθυσμών.

«Λόγω των φυτοφαρμάκων;» ρωτάω και εκείνη γνέφει καταφατικά. Γι αυτό το λόγο η κ. Γούναρη έχει μεταφέρει άλλες 10 αποικίες στα ελατοδάση του Όρους Μαίναλος στην Πελοπόννησο. Τα βουνά εκεί αποτελούνται κυρίως από Κεφαλληνιακή ελάτη (Abies cephalonica), ωστόσο, η φετινή σοδειά μελιού στο Μαίναλο ήταν η χειρότερη εδώ και πολλά χρόνια, λόγω του κακού καιρού που επικράτησε στην περιοχή.

«Το 2006 έχασα πολλά μελίσσια από ψεκασμό με νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα στην περιοχή γύρω από το ινστιτούτο» διηγείται η ίδια. Αυτά τα νέου τύπου φυτοφάρμακα εισήχθησαν για πρώτη φορά στην Ελλάδα μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004. Στα πλαίσια της προετοιμασίας για την φιλοξενία των επισκεπτών, τότε, εισήχθησαν από τη Βόρεια Αφρική εξωτικοί κανάριοι φοίνικες για λόγους διακόσμησης αλλά και για σκίαση. Το κόκκινο σκαθάρι του φοίνικα, ένα έντομο που κατατρώει τους μαλακούς ιστούς και τις ίνες του κορμού του φοίνικα, είπε να πάει μια βόλτα, με αποτέλεσμα να εξαπλωθεί σε ολόκληρη τη νότια χώρα, από τη Ρόδο και την Κρήτη μέχρι την Αττική. Ως αποτέλεσμα πολλά ξενοδοχεία και δήμοι πάνω στον πανικό τους ξεκίνησαν τον ψεκασμό χημικών ουσιών κατά βούληση, χρησιμοποιώντας τις περισσότερες φορές παράνομα σκευάσματα συμπεριλαμβανομένων νεονικοτινοειδών φυτοφαρμάκων. Το γεγονός αυτό οδήγησε στην απώλεια του 50% των μελισσιών σ’ αυτές τις περιοχές.

Σήμερα στην Ελλάδα χρησιμοποιούνται συστηματικά νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα και κυρίως το Gaucho (imidacloprid) της Bayer σε καλλιέργειες όπως το βαμβάκι, ο ηλίανθος, και τα πορτοκάλια. Και ενώ ο σημαντικότερος εχθρός της μέλισσας είναι το άκαρι βαρρόα, ένα παράσιτο που προσβάλλει τις μέλισσες, πολλοί υποστηρίζουν ότι τα φυτοφάρμακα με βάση τη νικοτίνη είναι σημαντικότερο πρόβλημα, καθώς θέτουν σε κίνδυνο το ανοσοποιητικό σύστημα των μελισσών, έτσι ώστε να μην μπορούν να φροντίσουν τον εαυτό τους.

gaucho-bayer

Η Ελλάδα όμως δεν θέλει απαγόρευση των νεονικοτινοειδών…

Το 2013, η ΕΕ, έπειτα από ψηφοφορία των κρατών μελών, ενέκρινε τη μερική απαγόρευση των νεονικοτινοειδών φυτοφαρμάκων. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) αποφάσισε να περιορίσει προσωρινά τη χρήση τριών νεονικοτινοειδών ουσιών (clothianidin, imidacloprid, και thiamethoxam) οι οποίες θεωρούνται επιβλαβείς για την υγεία των μελισσών. Εκείνη την εποχή, τα 15 κράτη μέλη – συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας και της Γερμανίας – ψήφισαν υπέρ των περιορισμών, παρά τις πιέσεις της Bayer, τέσσερις απείχαν, και οκτώ ψήφισαν κατά της απαγόρευσης, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ιταλίας, της Ουγγαρίας, και της Ελλάδας…

Η Ομοσπονδία Μελισσοκομικών Συλλόγων Ελλάδος (ΟΜΣΕ) είχε εκδηλώσει δημόσια την απογοήτευσή της γι αυτό. «Το υπουργείο είχε πλήρη επίγνωση του προβλήματος» είχε δηλώσει τότε ο καθηγητής μελισσοκομίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, Ανδρέας Θρασυβούλου. «Ωστόσο, αντί να μας ακούσουν προτίμησαν να ακούσουν τις εταιρείες που παράγουν τα φυτοφάρμακα.»

thrasyvoulouΟ καθηγητής μελισσοκομίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, Ανδρέας Θρασυβούλου.

Αναμφίβολα, η απόφαση αυτή είχε σκοπό να διατηρήσει τις φαρμακευτικές εταιρείες ευτυχισμένες, λέει η κ. Γούναρη. «Η μη επιβολή ενός μορατόριουμ στη χρήση νεονικοτινοειδών δεν βοηθά τη γεωργία. Δεν βοηθά τη βιοποικιλότητα αλλά ούτε τον άνθρωπο. Κανείς δεν ωφελείται απ’ τον θάνατο των μελισσών» λέει η Έλενα Δανάλη της Greenpeace στην Ελλάδα. Για να υπερασπιστούν τη θέση τους, πηγές από το υπουργείο υποστήριξαν ότι η έκθεση της ΕΑΑΤ δεν παρουσίασε επαρκή στοιχεία για μαζική εξαφάνιση μελισσών, λόγω της χρήσης των συγκεκριμένων φυτοφαρμάκων.

Ωστόσο, με βάση τα αποτελέσματα, πάνω από 1.000 διεθνών μελετών οι επιστήμονες έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τα νεονικοτινοειδή είναι ένας σημαντικός παράγοντας στην θνησιμότητα των μελισσών. Αυτά τα φυτοφάρμακα αποπροσανατολίζουν τις μέλισσες, καθιστώντας πιο δύσκολο να ξαναβρούν την φωλιά τους. Η απαγόρευση όμως τελικά τέθηκε σε ισχύ και αφορούσε την επικάλυψη των σπόρων και τις εφαρμογές του φυλλώματος για μια περίοδο δύο ετών και για τις καλλιέργειες του καλαμποκιού, του βαμβακιού, του ηλίανθου και της ελαιοκράμβης. Δεν περιελάμβανε όμως κανενός είδους περιορισμό στην ατομική χρήση σε κήπους και περιβόλια όπως π.χ. τα πορτοκάλια.

Κατά ειρωνικό τρόπο, οι φαρμακευτικές Bayer και Syngenta, στη συνέχεια μήνυσαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ζήτησαν αποζημίωση για διαφυγόντα κέρδη. «Προσπαθούμε να υπερασπιστούμε τη φήμη μας, η οποία ζημιώθηκε σημαντικά. Ιδιαίτερα αν λάβετε υπόψη τις σημαντικές επενδύσεις που έχουμε κάνει επί σειρά ετών για την υγεία των μελισσών και τη βιώσιμη γεωργία γενικότερα» δήλωσε ο εκπρόσωπος της Bayer. Σήμερα πολλοί ελπίζουν ότι θα συνεχιστεί το μορατόριουμ και ότι αυτή τη φορά θα συμπεριληφθούν και οι έξι επίμαχες χημικές ουσίες πέρα απ’ τις προαναφερθείσες τρεις.

grece_crete_trypiti_13Μελισσοκομείο στη νότια Κρήτη.

«Πριν την έλευση των νεονικοτινοειδών φυτοφαρμάκων στην Ελλάδα, οι Έλληνες μελισσοκόμοι δεν αντιμετώπιζαν απώλειες άνω του 7% με 10%, οι οποίες θεωρούνται αποδεκτές» λέει η βιολόγος και ερευνήτρια Δρ Φανή Χατζήνα, του Ινστιτούτου Μελισσοκομίας (ΕΘΙΑΓΕ). «Τώρα όμως οι απώλειες έχουν αυξηθεί σημαντικά και παρουσιάζουν έξαρση διάφορες περιόδους του έτους και όχι μόνο το χειμώνα». Μαζί με άλλους ερευνητές, η κ. Χατζήνα, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ουσία imidacloprid, σε μικρές δόσεις που δεν είναι θανατηφόρες, έχει σημαντική δυσμενή επίδραση σε διάφορες πτυχές των μελισσών, όπως είναι η φυσιολογία, η συμπεριφορά και η γενική υγεία. Οι μέλισσες παρουσιάζουν προβλήματα στον προσανατολισμό, την αναπνοή, τον καρδιακό ρυθμό και το ανοσοποιητικό.

Δεδομένου ότι η χώρα παρουσιάζει απώλειες μελισσών λόγω των νεονικοτινοειδών, τίθεται το ερώτημα αν οι μελισσοκόμοι στην Ελλάδα έχουν παρατηρήσει συμπτώματα «διαταραχής κατάρρευσης αποικίας» (CCD). «Όχι δεν έχουμε CCD στην Ελλάδα, έχουμε όμως κακούς μελισσοκόμους» δηλώνει με έμφαση η κ. Γούναρη. Ενώ συμφωνεί ότι τα νεονικοτινοειδή σκοτώνουν αργά αλλά σταθερά τις μέλισσες, πιστεύει ότι το κύριο πρόβλημα είναι η συνολική κακοποίηση και κακοδιαχείριση των μελισσών απ’ τους μελισσοκόμους. Για παράδειγμα, η εξαντλητική και χωρίς διακοπή εργασία των μελισσών και η συνολική τους αντιμετώπιση ως εμπόρευμα.

Άλλοι μελισσοκόμοι πάλι θεωρούν ότι στην Ελλάδα δεν έχουν παρουσιαστεί ακόμα συμπτώματα «διαταραχής κατάρρευσης αποικίας» λόγω του ότι δεν υπάρχουν γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες. Όμως η κ. Γούναρη επιμένει ότι υπεύθυνοι σε μεγάλο βαθμό είναι οι μελισσοκόμοι οι οποίοι εξαντλούν τα μελίσσια τους. Το 1995 στη Γαλλία και το 2006 στις ΗΠΑ ήρθαν αντιμέτωποι με μαζικές απώλειες μελισσών και τότε πρώτος ένοχος ήταν ο μελισσοκόμος. Πολλοί μελισσοκόμοι και επιστήμονες όμως δεν συμφωνούν με την κ. Γούναρη.

greek-beekeepingΤο μελισσοκομείο μας, στο όρος Ξηροβούνι στην Πίνδο.

«Είναι εύκολο να κατηγορήσεις τον μελισσοκόμο, αλλά υπάρχουν σημάδια διαταραχής κατάρρευσης αποικίας» λέει ο John Phipps, εκδότης του μελισσοκομικού περιοδικού The Beekeepers Quarterly. Το 2010, ο Phipps είδε τις κυψέλες του να μειώνονται από 40 σε 28, παρατηρώντας ασυνήθιστη συμπεριφορά μελισσών, όπως εγκαταλελειμμένες κυψέλες. Και η κ. Χατζήνα όμως έχει παρατηρήσει περιπτώσεις εξαφάνισης αποικιών αλλά και μείωσης του χρόνου ζωής των βασιλισσών. Έχει παρατηρήσει επίσης ότι οι μέλισσες που έχουν έρθει σε επαφή με νεονικοτινοειδή παρουσιάζουν μεγαλύτερη ευαισθησία σε νοζεμίαση, μια κοινή ασθένεια των μελισσών.

Μια σημαντική διαφορά πάντως είναι ότι στην Ελλάδα τα μελίσσια ανακάμπτουν πιο εύκολα από ό, τι για παράδειγμα στις Ηνωμένες Πολιτείες επειδή μπορούν εύκολα να μετακινηθούν σε περιοχές χωρίς δηλητήρια. Εξάλλου μόλις το 29% της γης καλλιεργείται στην Ελλάδα. Η Ελλάδα δεν έχει τεράστιες μονοκαλλιέργειες και οι άγριες – παρθένες περιοχές λειτουργούν ως ένα είδος προφύλαξης για τις μέλισσες.

Η ευαισθητοποίηση του κόσμου, η εκπαίδευση και η κατανόηση της έκτασης και των συνεπειών του προβλήματος είναι το κλειδί για τον περιορισμό της χρήσης των νεονικοτινοειδών φυτοφαρμάκων. 

της Maryam Henein, ακτιβίστριας, δημοσιογράφου και σκηνοθέτιδας του ντοκιμαντέρ Vanishing of the Bees.
Beeculture

Το πολύτιμο μέλι

Μέλι. Ένα υπέροχο ιξώδες γλυκαντικό, που παράγεται από τις μέλισσες για δική τους τροφή αρχικά. Με πολυποίκιλη γεύση και υφή, ανάλογη του τύπου των λουλουδιών από τα οποία έχει προέλθει . Η πιο ευρέως διαδεδομένη του μορφή παρασκευάζεται από τριφύλλι, φίλυρες και τα άνθη της ακακίας, το θυμάρι και την λεβάντα. Τα χρώματά του ποικίλλουν επίσης, λευκό, πορτοκαλί, κόκκινο και σε κάποιες περιπτώσεις, σχεδόν μαύρο, και αποτελούν τον βασικό παράγοντα κρίσης της ποιότητας του μελιού.

honey2

Με ιστορία που χάνεται στον χρόνο…
Από τον άνθρωπο, χρησιμοποιείται τα τελευταία 2.500 χρόνια, όχι μόνο ως τρόφιμο, αλλά και ως φάρμακο, λόγω των ιδιοτήτων του, οι οποίες θα αναφερθούν εκτενέστερα παρακάτω. Για  πολλούς αιώνες, σε πολλούς πολιτισμούς, θεωρείτο ιερό, λόγω των γλυκών του ιδιοτήτων και της σπανιότητάς του. Χρησιμοποιείτο ευρέως για ποικιλία φαρμακευτικών και καλλυντικών  σκοπών, και επειδή επιπλέον, ήταν ένα πολύ ακριβό αγαθό, για ένα μεγάλο διάστημα χρησιμοποιείτο μόνο από τους πλούσιους.

honey3

Μόνο ή με… παρέα
Εκείνο που αναμφίβολα κάνει το μέλι ένα τόσο δημοφιλές και αγαπημένο στο ευρύ κοινό προϊόν, είναι η ευκολία με την οποία μπορεί αυτό να καταναλωθεί με όλους τους πιθανούς τρόπους.  Τρώγεται μόνο του είτε ανακατεύεται με χυμό, ή με ζεστό νερό σαν ηδύποτο, ή ρόφημα. Συνοδεύει, επίσης, αρτοσκευάσματα σαν επάλειψη μαζί με φυτική μαργαρίνη τύπου soft ή μόνο του ενώ μπορεί να συνδυάζεται με άλλα βότανα και φρούτα σε διάφορες συνταγές μαγειρικής ή ζαχαροπλαστικής.

honey4

Αντί ζάχαρης
Αποτελεί μια εξαιρετική γλυκαντική ουσία, η οποία μπορεί σε πολλές περιπτώσεις τροφίμων και ποτών, να αντικαταστήσει την ζάχαρη, καθώς εμπεριέχει στο 69% της σύνθεσής του, γλυκόζη και φρουκτόζη. Ως γνωστόν, ο ποσοτικά ιδανικός ανεφοδιασμός του ήπατος με γλυκόζη, είναι πολύ σημαντικός για τον καλύτερο δυνατό μεταβολισμό της γλυκόζης κατά τη διάρκεια του ύπνου. Το μέλι, αποτελεί ιδανικό καύσιμο για το συκώτι, γιατί η αναλογία του σε γλυκόζη και φρουκτόζη ακουμπάει το ιδανικό πηλίκο 1 προς 1. Η φρουκτόζη, επιπλέον, βοηθάει στη μετατροπή και ενσωμάτωση της γλυκόζης, στην αποθηκεύσιμη μορφή της στο ήπαρ και τα μυϊκά κύτταρα, το γλυκογόνο. Επιπρόσθετα, η επαρκής αποθήκευση γλυκογόνου στο ήπαρ,  καθίσταται απαραίτητη για τροφοδότηση του εγκεφάλου με καύσιμο κατά την διάρκεια του ύπνου και της παρατεταμένης άσκησης.

Μέλι διά πάσαν νόσον;
Κλινικές μελέτες καταδεικνύουν ότι η κατανάλωση μελιού, μπορεί να βελτιστοποιήσει σημαντικά τον έλεγχο του σακχάρου και την ευαισθησία στην ινσουλίνη, σε σχέση με άλλες  γλυκαντικές ουσίες. Επιπλέον, έχει αναφερθεί μια αποδεδειγμένα ευεργετικότερη επίδραση του μελιού, στους ασθενείς με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1. Το μέλι επιβραδύνει επίσης την οξείδωση της κακής LDL-c χοληστερίνης, η οποία είναι η πρωταρχική υπαίτιος της εμφάνισης αθηροσκλήρυνσης.

honey5

Όπλο στη στοματική υγεία
Παρουσιάζει έντονη αντιμικροβιακή δράση ενάντια στην πλειοψηφία των γνωστών βακτηρίων της οδοντικής πλάκας. Και οδηγεί σε δραστική μείωση παραγωγής οξέων, σκοτώνοντας ή  αδρανοποιώντας βακτήρια που θεωρούνται απολύτως υπεύθυνα για εμφάνιση τερηδόνας. Αναστέλλει επίσης την ανάπτυξη λοιπών στοματικών βακτηρίων.

Παχαίνει το μέλι;
Είναι σημαντικότατη πηγή ενέργειας και υδατανθράκων στον οργανισμό, καθώς παρέχει 64 θερμίδες ανά κουταλιά της σούπας. Αναφέρεται χαρακτηριστικά, πως η γλυκόζη που περιέχεται  στο μέλι , είναι μια από τις πιο εύκολα απορροφήσιμες από τον οργανισμό. Όπως διαπιστώθηκε από έρευνες του τμήματος Exercise & Athlete Nutrition, του Memphis University, το μέλι είναι  μια από τις πιο αποτελεσματικές μορφές υδατάνθρακα, για την απαραίτητη “φόρτιση” του ασκουμένου, πριν από την προπόνηση, όχι μόνο επειδή είναι εύπεπτο και απελευθερώνεται με  σταθερό ρυθμό στο μυϊκό σύστημα, αλλά κι επειδή αυξάνει την αντοχή των μυών και εξουδετερώνει το αίσθημα της κόπωσης. Η κατανάλωσή του με ζεστό νερό πριν την προπόνηση, οδηγεί σε  αφομοίωση του σωματικού λίπους και διαφορετική αποθήκευσή του στο σώμα. Άρα, κατ’ επέκταση, σε μείωση του σωματικού βάρους.

honey6

Βιταμίνες και μέταλλα
Αποτελεί πλούσια πηγή βιταμινών και ανόργανων συστατικών. Περιέχει βιταμίνη C, ποικιλία από τις βιταμίνες του συμπλέγματος Β, Α, D, και Ε. Σημαντικά ιχνοστοιχεία, όπως σίδηρο,  φώσφορο, θείο, μαγγάνιο, μαγνήσιο, νάτριο, ασβέστιο, ιώδιο, χλώριο και ψευδάργυρο. Συνιστά εξαιρετικό τονωτικό του εντερικού σωλήνα, λόγω της χολίνης που περιέχει, με συνακόλουθο, να χρησιμοποιείται συχνά πυκνά, στην καταπολέμηση της δυσκοιλιότητας. Έχει έντονη αντιοξειδωτική ικανότητα, λόγω των αμινοξέων που περιέχει: λυσίνη, τρυπτοφάνη, κυστεΐνη, ιστιδίνη,  τυροσίνη, είναι μόνο μερικά από αυτά.

honey7

Η θεραπευτική του δράση
Έχει έντονη χρήση, βάσει τελευταίων κλινικών ερευνών και στη θεραπεία και επούλωση πληγών. Με τεκμηριωμένα λοιπόν στοιχεία, φαίνονται ότι το μέλι: Καταπραΰνει τοπικά τον πόνο. Λόγω της οσμωτικότητάς του, ξηραίνει τα βακτήρια και τα αναχαιτίζει, λόγω του υδρογονικού υπεροξειδίου που παράγει.

  1. Ενεργοποιεί πιο άμεσα την ανοσολογική απάντηση του οργανισμού, από την παροχή γλυκόζης στα λευκά αιμοσφαίρια.
  2. Μειώνει τη φλεγμονή και διεγείρει την ανάπτυξη νέων κυττάρων, ενώ βοηθά στην αποβολή των νεκρών ιστών.
  3. Συνιστά
    ισχυρή πηγή αντιοξειδωτικών. Βελτιώνει την ανοσία του σώματος,
    καταπολεμώντας τις ελεύθερες ρίζες και επιβραδύνοντας τη γήρανση.
  4. Καλλωπισμός και περιποίηση δέρματος.

honey8

Φαρμακευτική χρήση
Penn State College of Medicine – Απαλύνει τις φωνητικές χορδές. Ανακουφίζει τον λαιμό από τον βήχα και συντελεί σε καταπολέμηση κάποιων ιώσεων. Lund University, Sweden – H  κατανάλωση μελιού βοηθάει στην πέψη και στην αύξηση της ενέργειας και είναι η αποτελεσματικότερη αγωγή, σε σχέση με οποιοδήποτε άλλο φαρμακευτικό αντιβιοτικό προς τη θεραπεία  του έλκους στομάχου, της γάγγραινας και των λοιμώξεων χειρουργικών τομών. Christie Hospital, Dipsbury, Manchester – Σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν το μέλι για την ταχύτερη αποκατάσταση ασθενών με καρκίνο, μετά από επεμβάσεις αφαίρεσης καρκινώματος.

Του Γιώργου Χαραλαμπίδη, Διαιτολόγου-Διατροφολόγου (mednutrition.gr)

Η βιομηχανία αμυγδάλου της Αυστραλίας αναζητά 70.000 νέα μελίσσια

Η βιομηχανία αμυγδάλου της Αυστραλίας αναζητά 70.000 νέα μελίσσια για τα επόμενα πέντε χρόνια, ώστε να γίνει με επιτυχία η επικονίαση. Στους οπωρώνες αμυγδάλων χρησιμοποιούνται σήμερα 195.000 κυψέλες κατά την περίοδο της ανθοφορίας, αλλά καθώς νέα δέντρα φυτεύονται συνεχώς, οι κυψέλες αυτές δεν επαρκούν, ώστε να γίνει σωστά η γονιμοποίηση.

almond1

Σύμφωνα με τον Μπεν Μπράουν, τεχνικό διευθυντή της Select Harvests, ενός εκ των μεγαλύτερων παραγωγών αμυγδάλου και μεταποίησης ξηρών καρπών της Αυστραλίας, η περιοχή κατά μήκος του ποταμού Μάρρεϋ, βόρειο-δυτικά της Βικτώρια, θα πρέπει να προσελκύσει άμεσα περισσότερους μελισσοκόμους από πολλά κράτη.

Τα αμύγδαλα είναι το πιο πολύτιμο εξαγώγιμο προϊόν της Αυστραλίας φέρνοντας κάθε χρόνο περίπου 1 δις δολάρια. Λίγο πριν την ανθοφορία, χιλιάδες μελίσσια εγκαθίστανται σε όλα τα μέρη της ανατολικής και νοτιοανατολικής Αυστραλίας. «Κυψέλες αρχίζουν να καταφθάνουν στους οπωρώνες κατά τα τέλη Ιουλίου με αρχές Αυγούστου, οπότε και ξεκινάει η ανθοφορία στην Αυστραλία. Θα παραμείνουν εκεί για 2 περίπου εβδομάδες» λέει ο Μπράουν.

almond2

Η Select Harvests δαπανά 3 εκατομμύρια δολάρια για να ενοικιάσει 30.000 μελίσσια για αυτόν τον συγκεκριμένο μήνα. Αν οι μέλισσες δεν γονιμοποιήσουν τα άνθη τότε η παραγωγή θα είναι μικρότερη και ο καρπός χαμηλότερης ποιότητας. Μεγάλη και συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση έχει οδηγήσει σε μεγάλης κλίμακας φύτευση νέων δέντρων. Οι οπωρώνες αμυγδάλων στην Αυστραλία κάλυπταν 280.000 στρέμματα κατά το περασμένο έτος, αλλά αναμένεται να προστεθούν 100.000 με 140.000 στρέμματα την επόμενη πενταετία.

almond3

«Αν φυτευτούν 100.000 νέα στρέμματα με αμυγδαλιές θα χρειαστούν περίπου 265.000 κυψέλες συνολικά. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν 195.000» είπε ο Μπράουν. «Αν τελικά φτάσουμε τα 140.000 στρέμματα, τότε θα χρειαστούμε 300.000 κυψέλες.» Σύμφωνα με τον Μπράουν η ζήτηση αυτή θα δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για τη βιομηχανία μελισσοκομίας. «Εμείς το βλέπουμε ως θετική ευκαιρία», είπε.

«Για τους μελισσοκόμους η ενοικίαση κυψελών για την επικονίαση είναι ένα βασικό μέρος του εισοδήματός τους» το οποίο φυσικά συμπληρώνεται από την παραγωγή μελιού και των υπολοίπων προϊόντων κυψέλης. Στην Ελλάδα πάλι οι μελισσοκόμοι διώκονται, απ’ τη μια μεριά απ’ τους αγρότες που ψεκάζουν πάνω στην ανθοφορία μέρα μεσημέρι, χωρίς να σκέφτονται ότι αυτό είναι στην ουσία εις βάρος της παραγωγής τους, αλλά και απ’ την άλλη απ’ την πολιτεία, που με ασαφείς νόμους ταυτίζει τους αγροτικούς και δασικούς δρόμους με την έννοια «δημόσιος», διώχνοντας τα μελίσσια απ’ το φυσικό τους χώρο. Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα που αντί να διευκολύνει τους μελισσοκόμους τους θέτει υπό καθεστώς διωγμού.