Στο σταθερό μελισσοκομείο του κάμπου δεν την είχα δει πέρυσι, αλλά φέτος αυτό το μικροσκοπικό φυτό έκανε την εμφάνισή του. Κάποιοι την χρησιμοποιούν ως φαρμακευτικό φυτό και κάποιοι την θεωρούν ζιζάνιο των καλλιεργειών, μιας και μπορεί να γίνει μεγάλος μπελάς. Για εμάς τους μελισσοκόμους είναι μια πολύ καλή βοηθητική ανθοφορία.

Η Στελλάρια ανθίζει από τον Μάρτιο και δίνει νέκταρ και γύρη χρώματος πορτοκαλί για πολύ μεγάλο διάστημα, σχεδόν όλο τον χρόνο. Προτιμά τη σκιά, αλλά τις ηλιόλουστες ημέρες και ειδικά όταν δεν υπάρχει άλλη ανθοφορία γίνεται χαμός απ’ τις μέλισσες. Περιέχει πολλές αντιοξειδωτικές ιδιότητες βιταμίνες Α, C, μαγνήσιο, τριτερπενοειδείς σαπωνίνες, κουμαρίνες, φλαβονοειδή, καρβοξυλικα οξέα, κάλιο και έχει επίσης την υψηλότερη περιεκτικότητά σε σίδηρο και ψευδάργυρο από κάθε άλλο πράσινο φυτό.

Το ανοιξιάτικο ρείκι είναι πολυετής αειθαλής θάμνος που προτιμά τα όξινα εδάφη και είναι πολύ ανθεκτικός σε ξηρασία αλλά και σε παγετούς. Λόγω του ότι το ξύλο του είναι πολύ σκληρό χρησιμοποιείται στην ξυλογλυπτική αλλά και παλαιότερα στο πλέξιμο των τοιχωμάτων των καλυβών, εξού και η ονομασία πλοκό.

Έχει παρόμοια άνθη με της σουσούρας αλλά χρώματος λευκού. Δεν επηρεάζεται από βροχές καθώς το σχήμα τους είναι καμπανοειδές, όπως και της κουμαριάς και έτσι δεν βρέχονται οι γυρεοδότες στήμονες και δεν ξεπλένεται το νέκταρ του. Φύεται επίσης στις ίδιες περιοχές και υψόμετρο και είναι ιθαγενές φυτό στην Ελλάδα. Είναι όμως αρκετά μεγαλύτερο απ’ το φθινοπωρινό μιας και φτάνει τα 3 μέτρα ύψος. Ανθίζει από τέλος Φεβρουαρίου και κρατάει μέχρι τον Μάρτιο.

Είναι ουσιαστικά η πρώτη σημαντική ανθοφορία της χρονιάς, σε μια πολύ σημαντική περίοδο (νωρίς την άνοιξη) για την έγκαιρη ανάπτυξη των μελισσοσμηνών. Η βασίλισσα μόλις έχει αρχίσει να γεννά και η εξαιρετικής ποιότητας γύρη της ερείκης που έχει χρώμα υπόλευκο προς το κρεμ είναι απαραίτητη για τις διατροφικές ανάγκες του γόνου. Επίσης αν δώσει αρκετό νέκταρ διεγείρει το μελίσσι να χτίσει νέες κηρήθρες.

Το μέλι που παράγεται απ’ το φυτό αυτό είναι σχετικά σπάνιο. Τα μελίσσια δεν προλαβαίνουν να είναι πάντα έτοιμα αυτήν την περίοδο ώστε να το εκμεταλλευτούν. Όταν όμως γίνει εφικτή η συγκομιδή το παραγόμενο μέλι είναι κοκκινωπό γλυκό, αρκετά αρωματικό και πλούσιο σε σίδηρο. Έχει το ίδιο άρωμα με τη σουσούρα απλά λίγο πιο απαλό και κρυσταλλώνει και αυτό γρήγορα. Αφού κρυσταλλώσει αποκτά μια εκπληκτική κρεμώδη υφή η οποία το καθιστά ένα ιδανικό άλειμμα.

Καμιά φορά η γυρεοσυλλογή είναι τόσο έντονη που οι μέλισσες μπλοκάρουν τα πλαίσια και δεν έχει χώρο η βασίλισσα για την ωοτοκία. Πολλοί μελισσοκόμοι για να ξεμπλοκάρουν το μελίσσι τοποθετούν γυρεοπαγίδες, ξεκινώντας έτσι και την πρώτη συλλογή της χρονιάς.

Μέλι. Ένα υπέροχο ιξώδες γλυκαντικό, που παράγεται από τις μέλισσες για δική τους τροφή αρχικά. Με πολυποίκιλη γεύση και υφή, ανάλογη του τύπου των λουλουδιών από τα οποία έχει προέλθει . Η πιο ευρέως διαδεδομένη του μορφή παρασκευάζεται από τριφύλλι, φίλυρες και τα άνθη της ακακίας, το θυμάρι και την λεβάντα. Τα χρώματά του ποικίλλουν επίσης, λευκό, πορτοκαλί, κόκκινο και σε κάποιες περιπτώσεις, σχεδόν μαύρο, και αποτελούν τον βασικό παράγοντα κρίσης της ποιότητας του μελιού.

Με ιστορία που χάνεται στον χρόνο…
Από τον άνθρωπο, χρησιμοποιείται τα τελευταία 2.500 χρόνια, όχι μόνο ως τρόφιμο, αλλά και ως φάρμακο, λόγω των ιδιοτήτων του, οι οποίες θα αναφερθούν εκτενέστερα παρακάτω. Για πολλούς αιώνες, σε πολλούς πολιτισμούς, θεωρείτο ιερό, λόγω των γλυκών του ιδιοτήτων και της σπανιότητάς του. Χρησιμοποιείτο ευρέως για ποικιλία φαρμακευτικών και καλλυντικών σκοπών, και επειδή επιπλέον, ήταν ένα πολύ ακριβό αγαθό, για ένα μεγάλο διάστημα χρησιμοποιείτο μόνο από τους πλούσιους.

Μόνο ή με… παρέα
Εκείνο που αναμφίβολα κάνει το μέλι ένα τόσο δημοφιλές και αγαπημένο στο ευρύ κοινό προϊόν, είναι η ευκολία με την οποία μπορεί αυτό να καταναλωθεί με όλους τους πιθανούς τρόπους. Τρώγεται μόνο του είτε ανακατεύεται με χυμό, ή με ζεστό νερό σαν ηδύποτο, ή ρόφημα. Συνοδεύει, επίσης, αρτοσκευάσματα σαν επάλειψη μαζί με φυτική μαργαρίνη τύπου soft ή μόνο του ενώ μπορεί να συνδυάζεται με άλλα βότανα και φρούτα σε διάφορες συνταγές μαγειρικής ή ζαχαροπλαστικής.

Αφού στήθηκε το ορεινό μελισσοκομείο στους πρόποδες των Ορέων του Βάλτου, βρήκαμε την ευκαιρία να ερευνήσουμε τα φυτά της περιοχής που ανθίζουν αυτήν την εποχή και σε υψόμετρο 400-500 μέτρων. Για το συγκεκριμένο δεν χρειάστηκε και ιδιαίτερη προσπάθεια, μιας και βρισκόταν παντού γύρω απ’ το μελισσοκομείο.

Ονομάζεται Ορνιθόγαλο είναι βολβώδες φυτό με αστεροειδές άνθος και συγγενεύει με το κρίνο. Αναπτύσσεται και στα χαμηλά υψόμετρα (το έχουμε συναντήσει και στο μελισσοκομείο του κάμπου) ενώ θεωρείται ενδημικό φυτό της Ελλάδας. Το ύψος του είναι χαμηλό, μέχρι 20 εκατοστά και ανθίζει την περίοδο Μαρτίου – Απριλίου. Δίνει νέκταρ και γύρη χρώματος πορτοκαλί όπως φαίνεται και στις φωτογραφίες στα πόδια των μελισσών. Το Ornithogalum umbellatum είναι δηλητηριώδες, αν όχι θανατηφόρο για το ζωικό βασίλειο, και πρέπει να περιφρουρείται η διάδοσή του στις γεωργικές καλλιέργειες.

Το όνομα αστέρι της Βηθλεέμ αναφέρεται κυρίως στα έξι πέταλα του άνθους, αλλά μπορεί επίσης να προήλθε και από τη χρήση του σαν τροφή, κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους, από τους πεινασμένους προσκυνητές στους Αγίους Τόπους και επειδή βρέθηκε αναπτυσσόμενο σε όλο τη γύρω από Βηθλεέμ περιοχή ή ίσως να φυτεύτηκε εκεί από τους χριστιανούς προσκυνητές. Απόσταγμα του φυτού χρησιμοποιείται από τους βοτανοθεραπευτές σαν θεραπευτική αγωγή για την αντιμετώπιση του τρόμου, της αυτοκαταστροφικής κατάθλιψης ή της θλίψης, επίσης σε διάφορα έλκη αλλά και φλύκταινες.

με πηγές από: bartleby, uconn.edu, paghat

Για τους μελισσοκόμους η περίοδος του χειμώνα είναι πολύ βαρετή. Οι μέλισσες ξεχειμωνιάζουν και έτσι καθόμαστε στην αποθήκη επιδιορθώνοντας τον εξοπλισμό, περιμένοντας να έρθει η άνοιξη. Στους πρόποδες της Πίνδου, από το τέλος Φεβρουαρίου, ανθίζει το ανοιξιάτικο ρείκι. Ένα φυτό πολύ χρήσιμο για τις μέλισσες, μιας και τις αναπτύσσει νωρίς. Αποφασίσαμε λοιπόν να διερευνήσουμε την περιοχή και να δούμε σε τι στάδιο βρίσκεται το άνθος του, ώστε να μεταφέρουμε τα μελίσσια έγκαιρα.

Βόρεια του νομού Αιτωλοακαρνανίας, στους πρόποδες των Ορέων του Βάλτου και υψόμετρο 400-500 μέτρων συναντήσαμε πολλά ρείκια τα οποία είχαν πετάξει μπουμπούκι και ήταν έτοιμα να ανοίξουν από μέρα σε μέρα. Το ανοιξιάτικο ρείκι φύεται στις ίδιες περιοχές με το φθινοπωρινό, έχει όμως λευκό άνθος και είναι πολύ μεγαλύτερο σε μέγεθος (φτάνει μέχρι και τα 3 μέτρα). Αφού ψάξαμε για την τοποθεσία που θα στήσουμε το μελισσοκομείο, επιλέξαμε για τη μεταφορά τα δυνατότερα μελίσσια.

Το βράδυ, αφού φορτώσαμε τα μελίσσια, κατά τη μεταφορά πέσαμε σε δύο μπλόκα αγροτών, αλλά τελικά τα καταφέραμε. Η νύχτα είχε σύννεφα και η απουσία του φεγγαριού σε συνδυασμό με την ομίχλη που δημιουργούσε η υψηλή υγρασία μας δυσκόλεψε στην τοποθέτηση. Όλα όμως, όπως διαπιστώσαμε την επόμενη ημέρα πήγαν καλά. Μόλις οι μέλισσες αντιλήφθηκαν ότι βρίσκονται σε νέο περιβάλλον, άρχισαν να στροβιλίζονται γύρω απ’ τις κυψέλες ώστε να απομνημονεύσουν τις νέες τους θέσεις, προκαλώντας έναν μικρό χαμό…

Λίγες ώρες αργότερα όμως παρατηρήσαμε μέλισσες με γύρη που σημαίνει ότι οι ανιχνεύτριες εντόπισαν τα άνθη και έδωσαν τις θέσεις τους. Καθώς θα προσαρμόζονται τις επόμενες ημέρες οι μέλισσες στο νέο τους περιβάλλον θα αυξάνουν συνεχώς το βεληνεκές συλλογής. Το ανοιξιάτικο ρείκι δίνει εξαιρετικής ποιότητας γύρη η οποία βοηθάει πάρα πολύ στην καλή ανάπτυξη των μελισσιών. Το καλό είναι ότι δεν επηρεάζεται από βροχές, μιας και το άνθος του είναι καμπανοειδές, σαν της κουμαριάς, είναι όμως αρκετά ευαίσθητο στην πτώση της θερμοκρασίας.

Ο τρύγος στο ανοιξιάτικο ρείκι είναι σπάνιος γιατί ανθίζει πολύ νωρίς και τα μελίσσια δεν προλαβαίνουν να είναι έτοιμα τότε, καμιά φορά όμως γίνεται κι αυτό και το μέλι το οποίο παράγεται μοιάζει αρκετά με του φθινοπωρινού ρεικιού. Έχει απλώς λίγο πιο απαλό άρωμα. Κατά τα άλλα είναι κι αυτό κεχριμπαρί προς το κοκκινωπό και κρυσταλλώνει πολύ γρήγορα.

Δίπλα στο μελισσοκομείο εντοπίσαμε και άλλα φυτά ανθισμένα όπως το ορνιθόγαλο αλλά και η άγρια πρίμουλα της φωτογραφίας, για την οποία όμως οι μέλισσες δεν έδειχναν ενδιαφέρον.  Τα αδύναμα μελίσσια έμειναν πίσω στον κάμπο όπου αναπτύσσονται σιγά σιγά και ελπίζουμε να έχουμε έτοιμα στην πορτοκαλιά.

Μία αποικία μελισσών που ανήκει στην Ιταλική φυλή βρέθηκε σε ένα τροπικό νησί του Ειρηνικού. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι θα μπορούσε να γίνει η τράπεζα των μελισσών του μέλλοντος. Η εγκαταλελειμμένη αποικία ανακαλύφθηκε στο νησί Νιούε, που βρίσκεται στον νότιο Ειρηνικό Ωκεανό 2100 χλμ βορειοανατολικά της Νέας Ζηλανδίας, πριν από 16 χρόνια και πιστεύεται ότι ζει εκεί εδώ και 30 χρόνια.

Επιθεωρώντας μέλισσες στο τροπικό νησί Νιούε, στον Ειρηνικό Ωκεανό.

Ο Νεοζηλανδός μελισσοκόμος Andrew Corey δήλωσε ότι οι μέλισσες ήταν απαλλαγμένες από σημαντικές ασθένειες, συμπεριλαμβανομένης και της καταστροφικής βαρρόα. Ο Corey είπε επίσης ότι οι ήρεμες αυτές μέλισσες θα μπορούσαν να σώσουν τη μελισσοκομία. «Το νησί μπορεί να λειτουργήσει σαν καραντίνα. Μια τράπεζα μελισσών παρόμοια με την τράπεζα σπόρων στην Ισλανδία.»

Το άκαρι βαρρόα παρασιτεί τις προνύμφες αλλά και τις ενήλικες μέλισσες, προκαλώντας τους προβλήματα τα οποία μπορούν να οδηγήσουν στην ολοκληρωτική κατάρρευση μιας αποικίας. Ξεκίνησε από την Ασία και σιγά σιγά εξαπλώθηκε σε ολόκληρο τον κόσμο. Στην Ελλάδα έφτασε το 1978. Μέχρι πρόσφατα τα μόνα μέρη στον πλανήτη που δεν είχε παρατηρηθεί το άκαρι ήταν κάποια απομονωμένα νησιά, αλλά και η Αυστραλία στην οποία όμως βρέθηκε το 2007 στα βόρεια ανατολικά παράλια της ηπείρου.

Ακτές της νήσου Νιούε, γνωστής και ως ο Βράχος της Πολυνησίας στην οποία βρέθηκε εγκαταλελειμμένη αποικία μελισσών “καθαρή” από βαρρόα.

«Όταν το άκαρι έφτασε στη Νέα Ζηλανδία νομίζαμε ότι οι μέλισσες θα αφανιστούν. Τα πρώτα χρόνια περίπου το 25% των μελισσών χάθηκαν από το άκαρι, αλλά με τον καιρό οι μέλισσες προσπάθησαν να το αντιμετωπίσουν και περιόρισαν την απώλεια σε ένα 5-10% του πληθυσμού.» Μας λέει ο Corey.

Το νησί Νιούε είναι το μεγαλύτερο κοραλλιογενές νησί στον κόσμο με έκταση 260 τετρ. χλμ. Με τη Νέα Ζηλανδία έχει καθεστώς ελεύθερης σχέσης, από το 1901. Το 2003, το Νιούε έγινε το πρώτο κράτος στον κόσμο με δωρεάν και ανοιχτό ασύρματο δίκτυο ίντερνετ για όλη τη χώρα από τον οργανισμό Κοινότητα Χρηστών Ίντερνετ του Νιούε που ιδρύθηκε το 1999.

πηγή: abc.net

Το Πυξάρι είναι ένας δενδρώδης θάμνος πολύχρονος, αυτοφυής, που φτάνει σε ύψος τα 5 με 6 μέτρα και ζει μέχρι 700 χρόνια. Είναι φυτό που χρησιμοποιούν συχνά για φράκτες ή ειδικά ως χαμηλό διαχωριστικό σε βοτανόκηπους. Αναπτύσσεται πολύ αργά. Το ξύλο του είναι κίτρινο, συμπαγές, σκληρό, αρραγές και άριστο για ξυλογραφία.

Το πυξάρι είναι επίσης το νούμερο ένα φυτό που χρησιμοποιούν οι καλλιτέχνες κηπουροί και του δίνουν διάφορα σχήματα καθώς είναι πολύ ανθεκτικό στα κλαδέματα. Τα άνθη του είναι μικροσκοπικά και γι αυτό περνούν σχεδόν απαρατήρητα. Θεωρείται καλό μελισσοκομικό φυτό. Δίνει γύρη, χρώματος κίτρινου (όπως φαίνεται και στα πόδια της μέλισσας στις φωτογραφίες) αλλά και νέκταρ απ’ το οποίο παράγεται ένα ιδιαίτερο μέλι το οποίο θα είχε ενδιαφέρον να συγκομιστεί αμιγώς.

Από το ξύλο του φυτού κατασκεύαζαν τα παλαιότερα χρόνια οι πυξίδες (τα πυξία μικρά τραπέζια και αβάκια). Σήμερα από το ξύλο αυτό κατασκευάζονται πιόνια και κομμάτια του σκακιού και πούλια του ταβλιού. Περισσότερο όμως χρησιμοποιείται στην ξυλογραφία.

Με πηγές από: Χανιώτικα Νέα (από άρθρο του Σάκη Κουβάτσου)

Φέτος αποφασίσαμε να αυξήσουμε τα μελίσσια νωρίς, ώστε να εκμεταλλευτούμε την άνοιξη. Ο χειμώνας ήταν ήπιος και σου δίνει την αίσθηση ότι η άνοιξη θα είναι πρώιμη και γι αυτό έπρεπε να βιαστούμε. Αυτοί οι τρεις μήνες είναι οι πιο σημαντικοί καθώς αυτήν την περίοδο αναπτύσσονται τα μελίσσια, ανανεώνουν τον πληθυσμό, χτίζουν κτλ.

Τα νέα μελίσσια εγκαταστάθηκαν στο κτήμα.

Αφού μεταφέραμε τα νέα μελίσσια στο κτήμα, κάναμε και την πρώτη επιθεώρηση μετά το χειμώνα. Είδαμε μελίσσια πολύ δυνατά, με 4 πλαίσια γόνο και 10 πληθυσμό και είδαμε και μελίσσια με μόλις 1-1,5 πλαίσια πληθυσμό. Αυτές οι διαφορές είναι φυσιολογικές, ειδικά αν μιλάμε για μελίσσια που προέρχονται από διαφορετικούς χειρισμούς. Τώρα όμως είναι η περίοδος εξισορρόπησης κατά την οποία θα προσπαθήσουμε να τα φέρουμε όσο το δυνατόν στο ίδιο επίπεδο μέχρι την κύρια ανθοφορία της άνοιξης.

Τα νέα μας μελίσσια πριν την εγκατάσταση, σε μελισσοκομείο στον Άραχθο.

Στο κτήμα άνθισαν οι αμυγδαλιές ενώ έτοιμες να ακολουθήσουν είναι και οι ροδακινιές. 20-25 ημέρες νωρίτερα από πέρυσι. Αυτό είναι λίγο επικίνδυνο μιας και τα κρύα του Μάρτη μπορούν να τα χαλάσουν όλα. Οι παλιοί έλεγαν ότι όσο περισσότερο κρατάνε τα κρύα τον Φεβρουάριο τόσο το καλύτερο καθώς καθυστερούν οι ανθοφορίες.

Από τη μεταφορά των νέων κυψελών.

Από την άλλη μεριά στην κυψέλη, η βασίλισσα διεγείρεται και γεννάει ακατάπαυστα, με αποτέλεσμα αν κρυώσει ο καιρός απότομα και το μελίσσι μαζευτεί σε μελισσόσφαιρα να παγώσει ο γόνος. Είναι μια περίοδος κρίσιμη που απαιτεί λεπτούς και προσεκτικούς χειρισμούς. Δεν είναι τυχαίο που λένε ότι τον Μάρτιο μετράνε τα μελίσσια.

Οι τελευταίες ηλιόλουστες μέρες δεν πάνε χαμένες για τις μέλισσες και αυτό φαίνεται απ’ τον συνωστισμό στις εισόδους. Ελπίζουμε να πάνε όλα καλά από εδώ και μπρος και να τρυγήσουμε ανοιξιάτικο ανθόμελο αλλά και να δυναμώσουμε τα αδύνατα μελίσσια.

Η Ανατολική Τουρκία φημίζεται για το καλό μέλι της. Το νέκταρ προέρχεται αποκλειστικά από αγριολούλουδα των βουνών, το οποίο συλλέγουν οι ντόπιες μέλισσες που ανήκουν στην Καυκάσια φυλή. Αυτές οι αυτόχθονες μέλισσες όμως απειλούνται σήμερα από άλλα είδη και την εμπορευματοποίηση της μελισσοκομίας. Αν χαθούν οι μέλισσες θα χαθεί και η παράδοση της περιοχής.

[vimeo 78538248 w=640]