Σύνθετα τα αίτια για το φαινόμενο της εξαφάνισης των μελισσών

Το χειμώνα του 2007 εκδηλώθηκε μια μεγάλη καταστροφή στα μελίσσια σε ολόκληρο τον κόσμο. Σε ορισμένες περιοχές εξαφανίστηκαν μέχρι και οι μισές εργάτριες μέλισσες, χωρίς όμως να πεθάνουν μέσα στο μελίσσι. Μετά από μια σύντομη ύφεση, το φαινόμενο επανέκαμψε το χειμώνα του 2008, όταν μόνο στις ΗΠΑ καταστράφηκε το 36% των αποικιών μελισσών. Αναφορές για μεγάλες απώλειες έγιναν από την Αυστραλία, τη Βραζιλία, τον Καναδά, την Κίνα, χώρες της Ευρώπης, αλλά και άλλες περιοχές του κόσμου.

bees-dying

Η απώλεια των μελισσών σήμανε συναγερμό στις κρατικές αρχές, αφού το ένα τρίτο της παγκόσμιας αγροτικής παραγωγής στηρίζεται στην Apis mellifera, την ευρωπαϊκή μέλισσα, το είδος που έχει υιοθετηθεί από τους περισσότερους μελισσοκόμους. Μεγάλες μονοκαλλιέργειες απαιτούν έντονη δραστηριότητα επικονίασης σε μικρά χρονικά διαστήματα κατά τη διάρκεια του έτους, ρόλο που άλλοι επικονιαστές, όπως οι άγριες μέλισσες και οι νυχτερίδες, δεν μπορούν να εκπληρώσουν. Μόνο η A. mellifera μπορεί να εξαπολύσει ορδές επικονιαστών σχεδόν οποιαδήποτε εποχή του έτους, αρκεί ο καιρός να είναι σχετικά ήπιος και να υπάρχουν λουλούδια για να τα επισκεφτούν οι μέλισσες.

Ομάδες επιστημόνων ασχολήθηκαν με το πρόβλημα, προσπαθώντας να εντοπίσουν τον ένοχο για την καταστροφή. Προς το παρόν δεν υπάρχουν οριστικά αποτελέσματα. Αρκετοί ύποπτοι παράγοντες έχουν αποκλειστεί, ενώ έχουν βρεθεί άλλοι που πιθανόν συνεισφέρουν στον αποδεκατισμό των μελισσιών. Οι μέλισσες που πλήττονται από το Σύνδρομο της Κατάρρευσης των Αποικιών (ΣΚΑ ή CCD Colony Collapse Disorder) πάσχουν συνήθως από πολλά παθογόνα, συμπεριλαμβανόμενου ενός ιού που ανακαλύφθηκε πρόσφατα, αλλά αυτές οι μολύνσεις δείχνουν δευτερεύουσες ή τυχαίες, κατά τον ίδιο τρόπο που η πνευμονία σκοτώνει έναν πάσχοντα από AIDS. Η εικόνα που σχηματίζεται με βάση τα ευρήματα είναι ότι πρόκειται για σύνθετη κατάσταση, που πυροδοτείται από διαφορετικούς συνδυασμούς αιτίων. Γι’ αυτό ίσως και να μην υπάρχει εύκολη θεραπεία για το ΣΚΑ. Η προστασία του περιβάλλοντος και οι μακροπρόθεσμες αλλαγές στις πρακτικές μελισσοκομίας και γεωργικής καλλιέργειας θα είναι πιθανότατα απαραίτητα στοιχεία για να υπάρξει αντιμετώπιση του προβλήματος.

Ακόμα και πριν την κατάρρευση των αποικιών, οι μέλισσες υπέφεραν από μια σειρά ασθενειών που μείωναν τους πληθυσμούς τους. Τα μελίσσια το 2006 ήταν 2,4 εκατομμύρια, δηλαδή λιγότερο από τα μισά που υπήρχαν το 1949. Κανείς όμως από τους μελισσοκόμους δε θυμάται τις τεράστιες απώλειες του 2007 και του 2008. Αν και το ΣΚΑ μάλλον δε θα προκαλέσει την εξαφάνιση των μελισσών ως είδος, θα ωθήσει πολλούς να εγκαταλείψουν τη μελισσοκομία, αφού στον καπιταλισμό η παραγωγή δε γίνεται για την κάλυψη των κοινωνικών αναγκών, αλλά για το κέρδος. Ορισμένες καλλιέργειες δεν επηρεάζονται από την έλλειψη επικονιαστών, όπως το στάρι, το καλαμπόκι, το ρύζι και οι πατάτες. Όμως η παραγωγή πολλών φρούτων και λαχανικών θα μπορούσε να επηρεαστεί έντονα από το ΣΚΑ, τουλάχιστον στις περιοχές που γίνεται μαζική παραγωγή αυτών των προϊόντων και χρειάζεται μεγάλος αριθμός μελισσών για επικονίαση σε μικρό χρονικό διάστημα.

πηγή: Scientific American (επιμέλεια: Σταύρος Ξενικουδάκης)

Το μυστηριώδες εξάγωνο.. Από τον μικρόκοσμο έως τον μακρόκοσμο

Οι μελισσοκόμοι είναι άμεσα συνδεδεμένοι με αυτό το γεωμετρικό σχήμα. Το βλέπουν σχεδόν σε καθημερινή βάση. Για την μέλισσα δε, αποτελεί την βασική δομή της φωλιάς της, μιας και εκεί περνάει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της. Σε εξάγωνα κελιά αποθηκεύει νέκταρ και γύρη, εκεί γεννάει η βασίλισσα, γεννιούνται και εκτρέφονται οι νέες μέλισσες.

hex2Το εξαγωνικό σχήμα των κελιών της κηρήθρας

Ο σκελετός της κηρήθρας αποτελεί ένα θαύμα αρχιτεκτονικής δομής! Η κηρήθρα αποτελείτε από εξαγωνικά κελιά μιας και αυτά παρέχουν στην αποικία περισσότερο χώρο από οποιοδήποτε άλλο σχήμα καθώς και λιγότερη χρήση κεριού για την κατασκευή του. Το σχήμα αυτό είναι που δίνει αντοχή και σταθερότητα στην κηρήθρα.

Πέρα όμως από την μέλισσα, το εξάγωνο αποτελεί ένα μυστηριώδες γεωμετρικό σχήμα που το συναντάμε από τον μικρόκοσμο έως τον μακρόκοσμο. Κοιτάζοντας τον μικρόκοσμο μέσα από ένα μικροσκόπιο μπορεί κανείς να δει τις νυφάδες του χιονιού σε εξαγωνικό σχήμα. Όσον αφορά τον μακρόκοσμο, μέσα από τα μάτια σύγχρονων τηλεσκοπίων οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι στον Βόρειο πόλο του πλανήτη Κρόνου υπάρχει ένα υπερ-μεγέθες εξάγωνο! Κι όμως πολλά δεν ξέρουμε ακόμη γι αυτό το σχήμα. Σύμφωνα με την NASA, η επόμενη αποστολή που σχεδιάζεται για το 2018, ο διάδοχος του τηλεσκοπίου Hubble είναι γεγονός, ένα υπερ-σύγχρονο διαστημικό τηλεσκόπιο που αποτελείται από 18 κάτοπτρα σε σχήμα εξαγώνων! Απίστευτο; Κι όμως αληθινό! Κάτι περισσότερο θα ξέρουν οι ερευνητές ώστε να καταλήξουν σε αυτήν την μορφή..

Στη γεωμετρία, το εξάγωνο (από τις ελληνικές λέξεις ἕξ = έξι και γωνία) είναι ένα πολύγωνο σχήμα με έξι πλευρές και έξι κορυφές. Οι εσωτερικές γωνίες οποιουδήποτε εξαγώνου έχουν άθροισμα 720 μοίρες (°). Το κανονικό εξάγωνο έχει όλες τις πλευρές του ίσες, και όλες τις εσωτερικές γωνίες του ίσες με 120°.

hex3Η εξαγωνική συμμετρία των κρυστάλλων του χιονιού στο μικροσκόπιο

Κάθε φορά, που νιφάδες χιονιού πέφτουν από τον ουρανό, εκτυλίσσεται μια υπέροχη φαντασμαγορία γεωμετρικών σχημάτων μή διακριτή όμως, από το ανθρώπινο μάτι. Αν όμως κάποιος μεγενθύνει τις νιφάδες σε ένα μικροσκόπιο θα διαπιστώσει, ότι εκεί κρύβεται ένας ολόκληρος γεωμετρικός κόσμος. Η εξαγωνική συμμετρία των κρυστάλλων χιονιού προέρχεται από την αντίστοιχη συμμετρία τού κρυσταλλικού πλέγματος τού πάγου. Τα σχέδιά τους εξαρτώνται από τη θερμοκρασία και την υγρασία, που συναντούν οι νιφάδες στην ατομική πορεία τής καθεμίας τους προς τη Γη.

hexΗ περιοχή με τις 40.000 συμμετρικές εξάγωνες στήλες στην Ιρλανδία

Σε πολλά σημεία, η συμμετρία μεταξύ των βράχων είναι τέτοια, που δύσκολα πείθεται κανείς ότι η περιοχή είναι δημιούργημα της μητέρας φύσης. Κι όμως είναι. Σύμφωνα με τους ειδικούς, πριν από περίπου 50 με 60 εκατομμύρια χρόνια, στην περιοχή Άντριμ της Βόρειας Ιρλανδίας, υπήρχε έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα. Σύμφωνα με την Ιρλανδική παράδοση, στην περιοχή εξελίχθηκε μια γιγαντομαχία μεταξύ του Φίν και του Μπεναντόνερ. Ο Φίν κατασκεύασε αυτό το υπερμεγέθυες μονοπάτι για να ενώσει τις δύο ακτές Σκωτίας – Ιρλανδίας ώστε να μπορέσουν να συναντηθούν και να δώσουν μάχη.

hex4Εξαγωνικός κρύσταλλος χανκσίτη

Πολλά ορυκτά όταν κρυσταλλώνονται σχηματίζουν εξαγωνικό κρυσταλλικό σύστημα. Ένα από αυτά είναι και ο χανκσίτης. Για πρώτη φορά ήρθε στο φως το 1888 στην λίμνη Searles στην Καλιφόρνια και πήρε το όνομά του από την Αμερικανίδα γεωλόγο Χένρι Garber Hanks.

hex5Το αινιγματικό εξάγωνο στο βόρειο πόλο του πλανήτη Κρόνου

Το εξάγωνο δημιουργείται κυρίως από ταχέως στροβιλιζόμενα νέφη αερίων. Το συγκεκριμένο γεωμετρικό σχήμα, σύμφωνα με μελέτες προσομοίωσης που έκαναν οι επιστήμονες σε υπολογιστές, μπορεί να προκύπτει από τις διαφορετικές ταχύτητες με τις οποίες φυσάνε οι ισχυροί άνεμοι. Το εξάγωνο στο βόρειο πόλο του Κρόνου έχει αλλάξει χρώμα και από μπλε που ήταν το 2012, έχει γίνει πια χρυσό, όπως ανακάλυψαν οι επιστήμονες, με βάση τις νέες εικόνες που έστειλε το σκάφος Cassini της NASA.

hex7Ο Πρωτεύων Καθρέφτης του Διαστημικού Τηλεσκοπίου James Webb

Το James Webb Space Telescope θα είναι το μεγαλύτερο και πιο ισχυρό διαστημικό τηλεσκόπιο που θα εκτοξευτεί ποτέ. Η ομάδα του Διαστημικού Τηλεσκοπίου James Webb χρησιμοποίησε ένα ρομποτικό βραχίωνα για να εγκαταστήσει το τελευταίο από τα 18 κάτοπτρα του τηλεσκοπίου επάνω στην δομή του τηλεσκοπίου. Το τηλεσκόπιο θα είναι έτοιμο να ξεκινήσει το ταξίδι του το 2018!

hex8Ο Πρωτεύων Καθρέφτης του Διαστημικού Τηλεσκοπίου James Webb Πλήρως Συναρμολογημένος

πηγή: MelissokomiaNet.gr

Παρασιτοκτόνα προκαλούν εγκεφαλική βλάβη στις μέλισσες

Ευρέως χρησιμοποιούμενα παρασιτοκτόνα προκαλούν εγκεφαλική βλάβη στις μέλισσες, καταδεικνύουν τα συμπεράσματα δύο νέων μελετών. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτό έχει ως αποτέλεσμα να περιορίζεται η ικανότητά τους να μαθαίνουν και να θυμούνται, κάτι που ενδέχεται να επηρεάζει τις προσπάθειές τους να εντοπίσουν τροφή, μειώνοντας και τις πιθανότητες επιβίωσής τους.

bees

Οι μελέτες αφορούν τα νεονικοτινοειδή, τα οποία κατά κύριο λόγο χρησιμοποιούνται στην Ευρώπη, και τα παρασιτοκτόνα με τη δραστική ουσία coumaphos, που είναι διαδεδομένα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μάλιστα εγκεκριμένα σκευάσματα με την ίδια δραστική ουσία (coumaphos) κυκλοφορούν και για μελισσοκομική χρήση (αντιμετώπιση της βαρρόα) με μεγάλη υπολειμματικότητα στο μέλι. Αυτά είναι τα: Asuntol και CheckMite Plus της Bayer…

Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται σε δύο δημοσιεύσεις, στην επιθεώρηση Nature Communications και στο Journal of Experimental Biology. Τα πειράματα κατέδειξαν ότι η έκθεση των μελισσών σε αυτές τις ουσίες επιβραδύνει την εγκεφαλική τους δραστηριότητα. Ακόμη πιο επιβλαβής, κατά τους επιστήμονες, είναι ο συνδυασμός των δύο ουσιών.

«Είδαμε ότι τα νεονικοτινοειδή προκαλούν άμεση υπερδιέγερση –μια επιληπτικού τύπου δραστηριότητα- της οποίας προηγείται νευρωνική αδρανοποίηση, κατά την οποία ο εγκέφαλος αδρανεί και δεν μπορεί να επικοινωνήσει. Παρατηρήσαμε τις ίδιες επιπτώσεις όταν χρησιμοποιήσαμε οργανοφωσφορικά», εξήγησε μιλώντας στο BBC ο Δρ. Κρίστοφερ Κόνολι από το πανεπιστήμιο του Νταντί, στη Σκοτία. «Όταν χρησιμοποιήσαμε και τα δύο μαζί, η τοξικότητα ήταν ακόμη μεγαλύτερη

Οι ερευνητές είδαν ότι η έκθεση των μελισσών και στα δύο παρασιτοκτόνα τις καθιστούσαν ανίκανες να μαθαίνουν και να θυμούνται τις οσμές των λουλουδιών, τις οποίες συσχετίζουν με την «ανταμοιβή» τους σε νέκταρ, μια ικανότητα που τους είναι απαραίτητη όταν αναζητούν τροφή.

Οι θάνατοι μελισσών καταγράφουν αύξηση σε ολόκληρο τον κόσμο και πολλές επιστημονικές ομάδες αναζητούν τα αίτια. Σύμφωνα με τους New York Times, μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι μελισσοκόμοι έχουν χάσει το 40-50% των κυψελών τους εξαιτίας της λεγόμενης «διαταραχής κατάρρευσης αποικίας». Η διαταραχή εμφανίστηκε πριν από 8 χρόνια, όμως μελισσοκόμοι και επιστήμονες την συνδέουν σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό με τα νεονικοτινοειδή.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση πιέζει στην κατεύθυνση της απαγόρευσης παρασιτοκτόνων που περιέχουν τη συγκεκριμένη ουσία, όμως οι εταιρείες που τα παρασκευάζουν διαμαρτύρονται, επισημαίνοντας μεταξύ άλλων ότι τα αποτελέσματα μελετών που διεξήχθησαν σε εργαστηριακών περιβάλλον, ενδέχεται να μη βρίσκουν εφαρμογή στη φύση.

πηγή: Ναυτεμπορική

Η αστική μελισσοκομία δεν βοήθησε να αναπληρωθούν οι πληθυσμοί των μελισσών

Η δημοτικότητα που έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια, στο εξωτερικό, η αστική μελισσοκομία, φαίνεται, σύμφωνα με ερευνητές πως δεν βοήθησε στην αναπλήρωση των πληθυσμών των μελισσών που χάνονται στην ύπαιθρο, λόγω της αλόγιστης χρήσης φυτοφαρμάκων, των μονοκαλλιεργειών αλλά και άλλων παραγόντων.

1

Με έκθεσή τους η οποία δημοσιεύεται στο Plos one, διαπιστώνουν επίσης ότι οι μέλισσες που εκτρέφονται στην πόλη, όχι μόνο δεν επιβιώνουν καλύτερα, όπως πιστεύαμε μέχρι σήμερα αλλά έχουν τρεις φορές λιγότερες πιθανότητες να τα καταφέρουν σε σχέση με τις μέλισσες που βρίσκονται στους αγρούς. Αυτό εγείρει σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τη μακροπρόθεσμη προοπτική των μελισσών που εκτρέφονται στα αστικά κέντρα, καθώς και την ίδια την ιδέα της αστικής μελισσοκομίας, η οποία είχε σκοπό, μεταξύ άλλων, να γεφυρώσει το χάσμα που δημιουργήθηκε από την έντονη αστικοποίηση και τη μείωση των βοσκοτόπων των μελισσών.

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας ανέλυσαν 15 άγριες αποικίες που ζούσαν σε δέντρα ή βράχους χωρίς ανθρώπινη επαφή και άλλες 24 που τις διαχειρίζονταν μελισσοκόμοι σε αστικές, ημιαστικές και αγροτικές περιοχές μέσα και γύρω από την πόλη Ράλεϊ. Διαπίστωσαν ότι στις αποικίες κοντά στα αστικά κέντρα, τυχόν ασθένειες εξαπλώνονταν πιο εύκολα. Επίσης οι αποικίες που βρίσκονταν υπό τον έλεγχο των μελισσοκόμων παρουσίαζαν μεγαλύτερη συχνότητα σε ασθένειες από τις άγριες.

2

Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου, David Tarpy, δήλωσε ότι «Αυτό μπορεί να συμβαίνει επειδή οι αποικίες των μελισσών στις πόλεις έχουν λιγότερες περιοχές διαθέσιμες για τροφή, με αποτέλεσμα να αλληλεπιδρούν με περισσότερες μέλισσες και συχνότερα απ’ ότι συμβαίνει στην ύπαιθρο.» Ενώ μπορεί να συμβάλει σ’ αυτό το γεγονός και οι υψηλότερες θερμοκρασίες που επικρατούν στις πόλεις.

«Οι μέλισσες είναι σημαντικοί επικονιαστές και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στα οικοσυστήματα και την οικονομία μας. Τώρα ξέρουμε τι συμβαίνει, το επόμενο βήμα είναι να αρχίσουμε τις εργασίες για την κατανόηση του γιατί συμβαίνει» δήλωσε ο Steve Frank, ερευνητής του Πανεπιστημίου. «Συνολικά, βρήκαμε ότι η πιθανότητα επιβίωσης των εργατριών μελισσών που ζούσαν στα αστικά κέντρα, μειώθηκε τουλάχιστον κατά τρεις φορές σε σχέση με τις εργάτριες μέλισσες της υπαίθρου

2

Η μείωση του πληθυσμού των μελισσών παγκοσμίως, αλλά και η αποτυχία, όπως φαίνεται της αναπλήρωσης μέρους των πληθυσμών τους στις πόλεις από το κίνημα της αστικής μελισσοκομίας, προκαλεί πανικό στους περιβαλλοντολόγους. Όλα αυτά πάντως έρχονται σε αντίθεση με όσα γνωρίζαμε έως σήμερα. Και ο Jean Paucton (πατέρας της αστικής μελισσοκομίας) αλλά και ο Nicolas Géant υποστήριζαν ότι οι μέλισσες στην πόλη επιβιώνουν καλύτερα λόγω της χαμηλής παρουσίας φυτοφαρμάκων στα πολεοδομικά συγκροτήματα σε αντίθεση με τις εντατικές μονοκαλλιέργειες των κάμπων.

Εν πάση περιπτώσει η υπόθεση χρίζει περαιτέρω έρευνας και ανάλυσης. Ολόκληρη την έρευνα μπορείτε να την δείτε δημοσιευμένη στο επιστημονικό περιοδικό Plos one.

Στράτος Σαραντουλάκης

Η ιδιότητα της ομοιόστασης

Ίσως η πιο χαρακτηριστική ιδιότητα του μελισσιού ως υπεροργανισμού είναι η ικανότητά του να διατηρεί τη θερμοκρασία του μέσα σε ορισμένα για κάθε εποχή ανώτερα και κατώτερα όρια, παρά τη μεταβολή της θερμοκρασίας στο περιβάλλον. Αυτό συνιστά ένα παράδειγμα του γενικότερου βιολογικού φαινομένου της ομοιόστασης.

WintertraubeΗ μελισσόσφαιρα που σχηματίζουν οι μέλισσες το χειμώνα για να κρατήσουν τη θερμοκρασία.

Στον κόσμο των εντόμων η ιδιότητα ειδικά της θερμικής ομοιόστασης του μελισσιού αποτελεί μοναδική εξαίρεση, καθώς αυτή την ιδιότητα την έχουν φυλογενετικά πιο ανώτεροι οργανισμοί, π.χ. τα θηλαστικά. Η ομοιόσταση πάντως με τη γενικότερη έννοιά της χαρακτηρίζει ακόμη και ολόκληρα οικοσυστήματα.

Οι μηχανισμοί ειδικά για τη θερμική ομοιόσταση του μελισσιού κατά τη χειμερινή περίοδο στα εύκρατα κλίματα είναι οι ακόλουθοι (Winston 1987): Ο πρώτος είναι η επιλογή του χώρου εγκατάστασης ενός αφεσμού. Ο χώρος αυτός στην ελεύθερη φύση είναι ως γνωστόν μια κουφάλα δένδρου συνήθως ή η κοιλότητα ενός βράχου, και παρέχει στον ένοικό του άμεση προστασία από βροχές, και ανέμους, αλλά και ως ένα βαθμό από τις διακυμάνσεις της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος.

1Μέλισσες φωλιάζουν σε κορμό δέντρου.

Από την στιγμή που θα έχει εγκασταθεί το μελίσσι στο συγκεκριμένο χώρο, οι μέλισσες θέτουν σε εφαρμογή το δεύτερο μηχανισμό, δηλαδή σφραγίζουν με πρόπολη μη απαραίτητα ανοίγματα, αποτρέποντας έτσι την διαφυγή (κυκλοφορία) του αέρα προς το περιβάλλον, η οποία συνεπάγεται απώλεια θερμότητας. Παράλληλα οι μέλισσες περιορίζουν για τον ίδιο σκοπό την είσοδο του ενδιαιτήματός τους στη διάρκεια του χειμώνα, σχηματίζοντας ένα είδος κουρτίνας με πρόπολη.

Ο τρίτος κατά σειράν μηχανισμός, ο οποίος βοηθάει τη θερμική ομοιόσταση του μελισσιού, είναι η ίδια η δομή των κηρηθρών σε συνδυασμό και με το γεγονός ότι αυτές είναι αναρτημένες κατ’ ευθείαν από την οροφή του ενδιαιτήματος. Τα άδεια κέρινα κελιά και ο αεροστεγανός αποκλεισμός των διαδρόμων μεταξύ γειτονικών κηρηθρών στο ύψος της οροφής συντελούν στο να εγκλωβίζεται εν μέρει εκεί ο θερμός αέρας και να διατηρεί για μεγαλύτερο διάστημα σημαντική ποσότητα από τη θερμότητά του. Ο εγκλωβισμός του αέρα στους συγκεκριμένους χώρους ενισχύεται με το σχηματισμό της μελισσόσφαιρας.

Η ίδια η μελισσόσφαιρα συνιστά τον πιο σημαντικό μηχανισμό ομοιόστασης του μελισσιού στη διάρκεια του χειμώνα. Στην θερμοκρασία των +18 °c οι μέλισσες αρχίζουν να συσπειρώνονται πλησιάζοντας η μια την άλλη ανάμεσα στους διαδρόμους των κηρηθρών. Η πυκνότητα των μελισσών είναι μεγαλύτερη στην περίμετρο της μελισσόσφαιρας, ενώ στο κέντρο η απόσταση μεταξύ τους παραμένει τόση, ώστε αυτές να κινούνται άνετα επάνω στις επιφάνειες των κηρηθρών.

Όσο η θερμοκρασία περιβάλλοντος πέφτει τόσο ο όγκος της μελισσόσφαιρας μειώνεται. Από ένα σημείο και κάτω σχηματίζεται στην περιφέρεια της μελισσόσφαιρας ένα στρώμα από πολύ πυκνά διατεταγμένες μέλισσες, που έχουν το κεφάλι τους στραμμένο προς το κέντρο της μελισσόσφαιρας και την κοιλιά τους προς τα έξω. Ο σχηματισμός αυτός ονομάζεται «φλοιός » της μελισσόσφαιρας. Το πάχος του φλοιού επίσης αυξομειώνεται αντιστρόφως ανάλογα προς την αυξομείωση της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος, καθώς προστίθενται ή αφαιρούνται αντίστοιχα νέα στρώματα επάλληλα μελισσών. Αλλά και η πυκνότητα των μελισσών σε κάθε στρώμα αυξάνει όσο εξακολουθεί η πτώση της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος. Με τη μεταβολή του όγκου της μελισσόσφαιρας μειώνεται η επιφάνεια ακτινοβολίας του μελισσιού έτσι ώστε η απώλεια θερμότητας αυτής της μορφής ανά μέλισσα περιστέλλεται δραματικά.

2Υπέρυθρη θερμογραφία ενός μελισσιού που έχει σχηματίσει μελισσόσφαιρα το χειμώνα.

Εξάλλου με το μηχανισμό του φλοιού περιορίζεται στο ελάχιστο δυνατόν η απώλεια θερμότητας και με διάχυση στους γύρω χώρους. Σημαντικό ρόλο εδώ παίζει η τριχοφυία του θώρακα των μελισσών. Το τρίχωμα του συνόλου των μελισσών του «φλοιού» αποτελεί στην κυριολεξία μια πρώτης τάξεως «γούνα» για τη μελισσόσφαιρα, η οποία συγκρατεί τον ζεστό αέρα ανάμεσα στα πυκνά και διακλαδισμένα σαν στάχυ τριχίδια. Με όλες τις πιο πάνω αναφερόμενες ιδιομορφίες στη δομή και λειτουργία της μελισσόσφαιρας το μελίσσι κατορθώνει τελικά να δαπανά τη μικρότερη ανά μονάδα βιομάζας ποσότητα θερμότητος για να ξεχειμωνιάσει σε σύγκριση με όλα Τα θηλαστικά (Gordon et al 1982).

Η θερμότητα παράγεται στο κέντρο της μελισσόσφαιρας και διαχέεται προς την περιφέρεια. Αυτό έχει ως συνέπεια να παρουσιάζεται μια διαβάθμιση της θερμοκρασίας από το κέντρο προς το φλοιό της μελισσόσφαιρας. Η θερμοκρασία στην επιφάνεια του φλοιού πάντως δεν πέφτει ποτέ κάτω από τους +8 °c. Αυτό είναι και το κρίσιμο όριο για να μπορεί να συγκρατείται στη θέση της μια μέλισσα του φλοιού. Ωστόσο οι μέλισσες αλλάζουν θέση περιοδικά στη μελισσόσφαιρα. Αυτές του φλοιού μετά από κάποιο διάστημα μετακινούνται στα ενδότερα Και αντικαθίστανται από άλλες, πριν εξαντληθούν ενδεχομένως τα όρια αντοχής τους στο στρες των χαμηλών θερμοκρασιών.

Οι απαραίτητες θερμίδες για τη λειτουργία της μελισσόσφαιρας προέρχονται από την βιολογική καύση του μελιού με μικροδονήσεις των θωρακικών μυών, χωρίς να χρειάζεται να δονούνται και τα φτερά. Οι θωρακικοί μύες της μέλισσας αποδείχθηκε οτι είναι ο ποιό δραστήριος από πλευράς μεταβολισμού ιστός στο ζωικό βασίλειο (Esch,1964).

1Μέλισσες κατά τους ζεστούς καλοκαιρινούς μήνες βγαίνουν έξω από την κυψέλη σχηματίζοντας ένα «γένι» στην πρόσοψη.

Το καλοκαίρι αντίθετα το μελίσσι διατηρεί τη θερμοκρασία του σταθερά στους 35 °C, που είναι η φυσιολογική για την ανάπτυξη του γόνου. Η μελισσόσφαιρα έχει ήδη διαλυθεί από Τα μέσα της άνοιξης, οι μέλισσες αφήνουν όλο και μεγαλύτερη απόσταση μεταξύ τους όσο πλησιάζει το καλοκαίρι, πολλές βγαίνουν έξω από την κυψέλη σε ημέρες καύσωνα και σχηματίζουν ένα «γένι» στην πρόσοψη, σκιάζοντάς την. Η πρόπολη που στένευε το χειμώνα την είσοδο έχει και αυτή αφαιρεθεί από εκεί. Παράλληλα οι νεροκουβαλήτριες φέρνουν άφθονο νερό που ραντίζεται επάνω στις κηρήθρες, ενώ η ομάδα των αεριστριών φτερουγίζει «εν στάσει» μπροστά στην είσοδο απομακρύνοντας το ζεστό αέρα από το μελίσσι. Με την έντονη κυκλοφορία του αέρα εξατμίζεται γρήγορα και το ραντισμένο νερό και αυτό προκαλεί σχετική ψύξη.

Η ιδιότητα της θερμικής ομοιόστασης επιτρέπει στο μελίσσι να αντιμετωπίζει με επιτυχία τόσο υπερβολικά υψηλές θερμοκρασίες έως και +73 °c (Lindauer 1954), όσο και εξαιρετικά χαμηλές έως -80 °c (Southwick, 1988), αρκεί να έχει άμεση πρόσβαση σε νερό στην πρώτη περίπτωση και επαρκείς τροφές (μέλι) αποθηκευμένο στις κηρήθρες.

Μιχαήλ Δ. Υφαντίδης Καθ. Μελισσοκομίας Α.Π.Θ, iama.gr / MelissokomiaNet

Η μόλυνση από αλουμίνιο προκαλεί άνοια στις μέλισσες

Η μείωση του πληθυσμού των μελισσών μπορεί να οφείλεται στην άνοια που προκαλείται από τη μόλυνση του αλουμινίου, αναφέρει νέα έρευνα Βρετανών επιστημόνων από τα Πανεπιστήμια Κιλ και Σάσεξ.

1

Το αλουμίνιο ή αργίλιο αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς περιβαλλοντικούς ρυπαντές των τελευταίων ετών. Το μεταλλικό στοιχείο έχει συνδεθεί εδώ και αρκετά χρόνια με την απώλεια ειδών ψαριών, την αποψίλωση των δασών και την εξασθένηση καλλιεργειών. Το αργίλιο συνδέεται επίσης με την ανάπτυξη της νόσου Αλτσχάιμερ στους ανθρώπους. Αυτό έκανε τους ερευνητές να εξετάσουν τη θεωρία της επίπτωσης της παρουσίας του αλουμινίου στο περιβάλλον στις μέλισσες.

Το αργίλιο μπορεί να βρεθεί στο νέκταρ των λουλουδιών, και δεδομένου ότι οι μέλισσες δεν το αναγνωρίζουν, συνεχίζουν να εκτελούν τη διαδικασία της επικονίασης. Οι σημαντικές ποσότητες αλουμινίου στο περιβάλλον μπορούν να αποδοθούν στην εξόρυξη αργιλίου και στα ορυκτά καύσιμα που προκαλούν «όξινη βροχή». Η εκτεταμένη παρουσία αργιλίου έχει επίσης σημαντική επίδραση στα δέντρα, τα ψάρια, τις καλλιέργειες και τους ανθρώπους.

Με αυτή την αφετηρία, οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα από νύμφες μελισσών από αποικίες που βρίσκονται στο Ηνωμένο Βασίλειο. Τα δείγματα ελέγχθηκαν για περιεκτικότητα σε αργίλιο μέσω φασματομετρίας ατομικής απορρόφησης γραφίτη. Πάνω από εβδομήντα δείγματα περιείχαν υψηλά επίπεδα αργιλίου, από 13,4 έως 193,4 μέρη ανά εκατομμύριο. Στους ανθρώπους, μια περιεκτικότητα σε αλουμίνιο πάνω από 3 μέρη ανά εκατομμύριο μπορεί να χαρακτηριστεί ως παθολογική και να οδηγήσει σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες όπως η νόσος του Αλτσχάιμερ.

Οι μέλισσες εξαρτώνται από τη γνωστική λειτουργία τους για την επιβίωσή τους. Αν το αργίλιο, το οποίο θεωρείται νευροτοξίνη, είναι υψηλό στις μέλισσες, τότε μπορεί να προκαλέσει άνοια. Η μελέτη καταλήγει ότι η γνωστική επιδείνωση συμβάλλει στη συνολική μείωση του πληθυσμού των μελισσών αφού δεν μπορούν να εκτελέσουν τις απαραίτητες καθημερινές λειτουργίες τους.

Άλλοι παράγοντες που σχετίζονται με τη μείωση των μελισσών είναι τα φυτοφάρμακα, η ακτινοβολία κινητών τηλεφώνων, τα παθογόνα και το περιβαλλοντικό στρες.

πηγή: naftemporiki.gr

Όπλο ενάντια στο AIDS το κεντρί της μέλισσας

Νανοσωματίδια που περιέχουν μια ισχυρή τοξίνη από το δηλητήριο της μέλισσας, μπορεί να είναι το ισχυρό όπλο ενάντια στον ιό HIV που προκαλεί το AIDS. Όπως ανακοίνωσαν ερευνητές από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον, η τοξίνη «μελιττίνη» που ανιχνεύεται στο δηλητήριο της μέλισσας μπορεί να καταστρέψει τον HIV χωρίς να βλάψει τα περιβάλλοντα υγιή κύτταρα. Οι ερευνητές δήλωσαν ότι το εύρημά τους αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση της δημιουργίας ενός τζελ που μπορεί να αποτρέψει την εξάπλωση του ιού HIV.

bee-venom-toxin1

Όπως εξηγούν, η μελιττίνη καταστρέφει κακοήθη κύτταρα και ορισμένους ιούς. Τελευταία, βρέθηκε ότι η τοξίνη αυτή καταστρέφει το εξωτερικό περίβλημα του HIV, αλλά και άλλων ιών, «σαν να ανοίγει κανείς τρύπες σε ένα σακί». Η χορήγηση μελιττίνης σε αρκετά μεγάλες ποσότητες μπορεί να προκαλέσει εξαιρετικά σημαντική βλάβη σε τέτοιους ιούς.

Σύμφωνα με τον Samuel A. Wickline, καθηγητή Βιοϊατρικών Επιστημών, «γνωρίζαμε ότι τα νανοσωματίδια, φορτωμένα με μελιττίνη, έχουν αντικαρκινικές ιδιότητες, καθώς έχουν την ικανότητα να σκοτώνουν τα καρκινικά κύτταρα. Η σύνδεση αντικαρκινικών θεραπειών με το δηλητήριο της μέλισσας δεν είναι κάτι καινούργιο. Από το 2004 υπάρχουν επίσημες αναφορές ότι θα μπορούσε να έχει εφαρμογές στη θεραπεία και την πρόληψη του καρκίνου».

Αυτό που φαίνεται να αποδεικνύεται τώρα είναι ότι η τοξίνη μελιττίνη χτυπά καίρια και τον HIV. Μάλιστα, τα υγιή, φυσιολογικά κύτταρα παραμένουν ανέπαφα. Οι επιστήμονες απέδειξαν ότι τα νανοσωματίδια που είναι φορτωμένα με μελιττίνη δεν βλάπτουν τα κύτταρα αυτά αλλά στοχεύουν στον HIV. Προκειμένου, μάλιστα, να αυξήσουν τα επίπεδα ασφαλούς χορήγησης της τοξίνης, οι ερευνητές προσέθεσαν στην επιφάνεια των νανοσωματιδίων «προφυλακτήρες» έτσι ώστε όταν έρχονται σε επαφή με τα φυσιολογικά κύτταρα , τα νανοσωματίδια να αναπηδούν αντί να προσκολλώνται.

Αντίθετα, πιθανόν λόγω του μικρού μεγέθους του ιού HIV, οι προφυλακτήρες των νανοσωματιδίων δεν είναι λειτουργικοί. Όταν λοιπόν, ένα νανοσωματίδιο που είναι επικαλυμμένο με την τοξίνη της μέλισσας έρχεται σε επαφή με την επιφάνεια του HIV, την καταστρέφει.

Ενώ τα περισσότερα φάρμακα ενάντια στον HIV λειτουργούν αναστέλλοντας την ικανότητα του ιού να πολλαπλασιάζεται, τα νανοσωματίδια μελιττίνης επιτίθενται σε ένα ζωτικό μέρος της δομής του.

πηγή: healthpress.gr

Η όραση των πτηνών

Οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν ότι το οπτικό σύστημα του ανθρώπου βρίσκεται στην κορυφή της εξελικτικής πυραμίδας. Μας επιτρέπει να αντιλαμβανόμαστε τις τρεις διαστάσεις του χώρου, να εντοπίζουμε αντικείμενα από απόσταση και να κινούμαστε με ασφάλεια. Μπορούμε να αναγνωρίζουμε τους άλλους ανθρώπους και να «διαβάζουμε» τα συναισθήματά τους με μια απλή ματιά στο πρόσωπό τους.

vision

Σε τέτοιο βαθμό είμαστε οπτικά ζώα, ώστε με δυσκολία μπορούμε να φανταστούμε την όψη του κόσμου που μπορεί να προσφέρουν τα αισθητήρια άλλων ζώων, τα οποία επεκτείνονται σε πεδία ξένα για μας, όπως η ικανότητα των νυχτερίδων να κυνηγούν μικρά έντομα με βάση την αντανάκλαση των υψίσυχνων κραυγών που οι ίδιες εκπέμπουν. Η γνώση μας για την έγχρωμη όραση, όπως είναι φυσικό, βασίζεται κυρίως στο τι βλέπουμε εμείς οι άνθρωποι. Οι ερευνητές μπορούν εύκολα να κάνουν πειράματα με ανθρώπους για να ανακαλύψουν αν διάφορα μείγματα χρωμάτων τους φαίνονται ίδια ή διαφορετικά.

Έτσι, μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970 μας διέφευγε ότι πολλά σπονδυλωτά, κυρίως ζώα που δεν ανήκουν στην οικογένεια των θηλαστικών, βλέπουν χρώματα σε τμήματα του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος που είναι αόρατο στον άνθρωπο και συγκεκριμένα στο εγγύς υπεριώδες. Μελέτες που ακολούθησαν από τότε μέχρι σήμερα έδειξαν ότι πέρα από πολλά έντομα, όλα τα πουλιά, οι σαύρες, οι χελώνες, αλλά και πολλά ψάρια έχουν υποδοχείς υπεριωδών ακτίνων στον αμφιβληστροειδή χιτώνα των ματιών τους. Ήταν φυσικό να γεννηθεί το ερώτημα: Γιατί τα θηλαστικά έχουν χειρότερη έγχρωμη όραση; Η αναζήτηση απάντησης σ’ αυτό, ξεδίπλωσε μια συναρπαστική εξελικτική ιστορία και επέτρεψε να δούμε με νέο μάτι τις εκπληκτικές δυνατότητες έγχρωμης όρασης των πουλιών.

flowerΜια ζίννια, όπως την βλέπουν, από πάνω αριστερά:
ο άνθρωπος, τα πουλιά, οι πεταλούδες και οι μέλισσες.

Κατ’ αρχήν, μια συνηθισμένη παρανόηση είναι αυτή που γεννιέται από το γεγονός ότι τα αντικείμενα απορροφούν μερικά μήκη κύματος και ανακλούν το υπόλοιπο φως που πέφτει πάνω τους, με αποτέλεσμα τα χρώματα που βλέπουμε να σχετίζονται με τα μήκη κύματος του ανακλώμενου φωτός. Αν και όλα αυτά είναι σωστά, αυτό δε σημαίνει ότι το χρώμα είναι ιδιότητα του φωτός ή των αντικειμένων που ανακλούν το φως. Το χρώμα είναι η αίσθηση που γεννιέται στον εγκέφαλό μας όταν φτάνει σ’ αυτόν ο άλφα ή ο βήτα συνδυασμός (ηλεκτρικών) ερεθισμάτων, σαν αποτέλεσμα των διεγέρσεων των κωνίων των ματιών μας από τα διαφορετικού μήκους κύματα, που ανακλούν τα αντικείμενα.

Το ένα είδος φωτοευαίσθητων κυττάρων στον αμφιβληστροειδή, τα ραβδία, περιέχουν την πρωτεΐνη ροδοψίνη και διεγείρονται περισσότερο από φως με μήκος κύματος περίπου στη μέση του οπτικού φάσματος. Τα ραβδία αν και «τυφλά» στα χρώματα, είναι ευαίσθητα σε χαμηλό φωτισμό. Η έγχρωμη όραση στα σπονδυλωτά αρχίζει στα κύτταρα των κωνίων. Κάθε κωνίο περιέχει μια χρωστική, που είναι παραλλαγή της πρωτεΐνης οψίνη. Όταν η χρωστική απορροφήσει φωτόνια, αλλάζει το σχήμα ενός μικρού μορίου που είναι συνδεδεμένο με αυτή, πυροδοτώντας μια ακολουθία μοριακών αλληλεπιδράσεων, που τελικά οδηγούν στον ερεθισμό του κωνίου. Αυτός ο ερεθισμός μεταδίδεται σε παρακείμενα νευρικά κύτταρα και τελικά μέσω του οπτικού νεύρου φτάνει σαν ηλεκτρικός παλμός στον εγκέφαλο μεταφέροντας την πληροφορία για το φως που έφτασε στο μάτι.

vision2Όσο εντονότερο είναι το φως, τόσο περισσότερα φωτόνια απορροφώνται και τόσο πιο ισχυρός είναι ο παλμός που φτάνει στον εγκέφαλο μεταφραζόμενος σε λαμπρότητα. Αλλά η πληροφορία που μπορεί να μεταφέρει ένα κωνίο είναι περιορισμένη: από μόνο του το κύτταρο δεν μπορεί να πει στον εγκέφαλο ποιο μήκος κύματος προκάλεσε τη διέγερσή του. Ορισμένα μήκη κύματος απορροφώνται καλύτερα από άλλα και κάθε χρωστική χαρακτηρίζεται από ένα διάγραμμα που δείχνει πώς μεταβάλλεται η απορρόφηση σαν συνάρτηση του μήκους κύματος. Μια χρωστική μπορεί να απορροφά δύο διαφορετικά μήκη κύματος το ίδιο καλά, αλλά δεν μπορεί να τα διακρίνει επειδή και τα δύο τη διεγείρουν. Το μόνο που μπορεί να κάνει ένα κωνίο, είναι να «μετρήσει» τα φωτόνια που απορροφά. Έτσι, ένα κωνίο μπορεί να διεγερθεί το ίδιο από ένα έντονο φως όχι έντονα απορροφώμενου μήκους κύματος, όπως και από ένα αδύναμο φως έντονα απορροφώμενου μήκους κύματος.

Το συμπέρασμα είναι ότι ο εγκέφαλος για να δει χρώμα πρέπει να συγκρίνει τις αντιδράσεις δύο ή περισσότερων κατηγοριών κωνίων που περιέχουν διαφορετικές οπτικές χρωστικές. Η παρουσία περισσότερων των δύο τύπων κωνίων στον αμφιβληστροειδή επιτρέπει μεγαλύτερη χρωματική αντιληπτική ικανότητα. Τα πουλιά έχουν τέσσερις τύπους κληρονομημένους από καθεμιά από τις τέσσερις εξελικτικές γραμμές της ζωής στη Γη. Τα περισσότερα από τα θηλαστικά έχουν μόνο δύο τύπους (οι άλλοι δύο χάθηκαν στο Μεσοζωικό αιώνα, στο διάστημα πριν από 245 έως 65 εκατομμύρια χρόνια), ενώ ο άνθρωπος και τα άλλα πρωτεύοντα θηλαστικά έχουν τρεις τύπους κωνίων.

Ο τεράστιος χρωματικός πλούτος της όρασης των πουλιών και ιδιαίτερα η ικανότητά τους να βλέπουν το εγγύς υπεριώδες, έχει επίδραση στην ικανότητά τους να ξεχωρίζουν το αντίθετο φύλο (πουλιά που σε μας φαίνονται πανομοιότυπα είναι πολύ διαφορετικά όταν τα «δει» κανείς στο υπεριώδες) και στην ικανότητά τους να διακρίνουν ένα υγιές και εύρωστο ταίρι από ένα λιγότερο υγιές ή εύρωστο (τα πούπουλα των δυνατότερων πουλιών ανακλούν περισσότερη υπεριώδη ακτινοβολία). Η ύπαρξη στα μάτια υποδοχέα για τις υπεριώδεις ακτίνες, προσφέρει πλεονέκτημα και στην αναζήτηση τροφής. Οι κηρώδεις επιφάνειες πολλών φρούτων και μούρων ανακλούν έντονα τις ακτίνες υπεριώδους φωτός. Στα αρπακτικά ο υποδοχέας υπεριωδών προσφέρει σχεδόν μαγικές ικανότητες. Τα γεράκια μπορούν να δουν από ψηλά το ίχνος που αφήνουν οι διάφορες εκκρίσεις των τρωκτικών, επειδή αυτές ανακλούν πιο έντονα το υπεριώδες φως.

πηγή: Scientific American (Σταύρος Ξενικουδάκης)

Όταν η NASA έστειλε μέλισσες στο διάστημα

Το 1984, η NASA μετέφερε μέλισσες στο διάστημα! Σε αντίθεση με μύγες και άλλα έντομα, η μέλισσα κατάφερε μέσα σε επτά ημέρες να προσαρμοστεί και να μάθει ξανά να πετάει σε συνθήκες μειωμένης βαρύτητας.

nasa1

Η NASA κατά καιρούς έχει κάνει διάφορες απίθανες αποστολές στο διάστημα: έχει στείλει ποντίκια, αχινούς, ψάρια, αμφίβια, πουλιά, ακόμη και μέλισσες, σε μια προσπάθεια να μελετήσουν τον τρόπο που η μειωμένη βαρύτητα επηρεάζει τη βιολογία και τη συμπεριφορά των ζώων. Με δεδομένη τη δυσκολία που αντιμετωπίζει ο άνθρωπος να κάνει οτιδήποτε σε συνθήκες μειωμένης βαρύτητας, πώς μπορούν να τα καταφέρουν τα διάφορα ζώα; Όταν ο άνθρωπος αιωρείται, πώς η μέλισσα θα πετάξει;

nasa2

Οι διαστημικές μέλισσες αντιμετώπισαν τη μεγαλύτερη δυσκολία στην προσπάθειά τους να πετάξουν στην αποστολή του 1982. Σύμφωνα με την αναφορά της NASA: “οι μελιττοφόρες μέλισσες δεν μπορούσαν να πετάξουν κανονικά και αναποδογύριζαν συνεχώς”. Ο Lousma επεσήμανε ακόμη: “Όλες οι μέλισσες ακινητοποιήθηκαν. Φαίνεται ότι η καλή μας φίλη η μέλισσα δεν μπορεί να βρει τρόπο να πετάξει”.

Οι επιστήμονες της NASA υποψιάζονται ότι οι 14 μέλισσες που συμμετείχαν στην αποστολή ήταν εξασθενημένες από την ανεπάρκεια της τροφής ή απλώς δεν κατάφεραν να προσαρμοστούν το ίδιο καλά με τις πεταλούδες ή τις μύγες. Αλλά η ελπίδα δεν χάθηκε και δύο χρόνια αργότερα επαναλήφθηκε το πείραμα στην αποστολή του Challenger -ίσως την πιο εκτεταμένη και ενδελεχή μελέτη με μέλισσες στο διάστημα. Στο σκάφος υπήρχαν δύο κυψέλες με περίπου 3,5 χιλιάδες εργάτριες μέλισσες η κάθε μία και από μία βασίλισσα.

nasa4

Την πρώτη ημέρα στο διάστημα, μερικές μέλισσες “επιχείρησαν να πετάξουν αλλά άρχισαν να χτυπάνε στα τοιχώματα”. Αυτό όμως ήταν μάλλον αναμενόμενο, δεδομένου ότι και οι άνθρωποι χτυπάνε στους τοίχους όταν βρίσκονται για πρώτη φορά σε περιβάλλον μειωμένης βαρύτητας.

Με το τέλος της έβδομης ημέρας, οι μέλισσες έδειξαν πλήρη προσαρμογή στις συνθήκες μειωμένης βαρύτητας. Το πλήρωμα επεσήμανε ότι οι μέλισσες είχαν την ικανότητα να πετούν από το ένα μέρος στο άλλο, γεγονός που τεκμηριώνει την ικανότητα των μελισσών να μαθαίνουν.

nasa3

Εξίσου εντυπωσιακό είναι το ότι οι μέλισσες έφτιαξαν κηρήθρα και η Βασίλισσα γέννησε περίπου 30 αυγά (αν και κανένα δεν εκκολάφτηκε επιτυχώς). Τελικά, αν συνεχίσουν να πεθαίνουν στη γη, ίσως τα καταφέρουν καλύτερα σε άλλο …γαλαξία.

Το κείμενο το πήραμε απο το προφίλ του Alessandro Colombo
Τα αποτελέσματα της έρευνας παρουσιάζονται εδώ
πηγή: MelissokomiaNet.gr

Μέλισσες υπό απειλή

Οι οικόσιτες μέλισσες αποτελούν οικεία εικόνα και οι απειλές που αντιμετωπίζουν οι μελιτοφόρες μέλισσες απασχολούν συχνά την επικαιρότητα. Ωστόσο, και οι αγριομέλισσες αντιμετωπίζουν όλο και περισσότερους κινδύνους. Μια νέα μελέτη για την κατάσταση και των 1965 ειδών μέλισσας της Ευρώπης υποδεικνύει ότι οι η συρρίκνωση των πληθυσμών τους μπορεί να είναι πιο διαδεδομένη απ’ όσο φανταζόμαστε.

bee-on-flower

Μέχρι σήμερα, η μείωση των οικόσιτων μελιτοφόρων μελισσών αποτελεί κυρίαρχο θέμα στις δημόσιες συζητήσεις, αλλά, σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό κόκκινο κατάλογο για τις μέλισσες, το 9% όλων των ειδών μέλισσας απειλείται με εξαφάνιση στην Ευρώπη. Πρόκειται για την πρώτη τέτοια αξιολόγηση της κατάστασης των μελισσών.

Υπάρχουν περίπου 2 000 είδη αγριομέλισσας. Συχνά απειλούνται με απώλεια και κατακερματισμό των οικοτόπων τους, που οφείλονται στην εντατικότερη γεωργική δραστηριότητα, την εκτεταμένη χρήση φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων, την αστική ανάπτυξη και την κλιματική αλλαγή. Οι μέλισσες εξαρτώνται από τους οικοτόπους τους για τη διατροφή τους και, στην περίπτωση μαρασμού ενός οικοσυστήματος, εξασθενίζει παράλληλα και η υγεία των μελισσών, ενώ οι μέλισσες καθίστανται πιο ευπαθείς σε άλλες απειλές, όπως τα φυτοφάρμακα.

Ο κόκκινος κατάλογος, που καταρτίζεται από τη Διεθνή Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN) και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παρέχει επισκόπηση της κατάστασης διατήρησης περίπου 6.000 ευρωπαϊκών ειδών, συμπεριλαμβανομένων θηλαστικών, ερπετών, αμφίβιων και εντόμων. Ο προσδιορισμός των ευρωπαϊκών ειδών που απειλούνται με εξαφάνιση συμβάλλει στον καθορισμό και την εφαρμογή των κατάλληλων δράσεων διατήρησης.

bumblebeeandflower

Οι οικότοποι διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο

Εκτός από το 9 % των ειδών που ήδη απειλούνται με εξαφάνιση, ένα επιπλέον ποσοστό 5 % των ειδών μέλισσας της Ευρώπης θεωρούνται «σχεδόν απειλούμενα». Τουλάχιστον 150 είδη μέλισσας παρουσιάζουν μείωση του πληθυσμού τους, ενώ η κατάσταση 244 ειδών είναι σχεδόν σταθερή.

Είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι για τα μισά περίπου ευρωπαϊκά είδη δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα για να αξιολογηθεί ο κίνδυνος εξαφάνισής τους, ενώ οι πληθυσμιακές τάσεις για το 80 % περίπου των ειδών παραμένουν άγνωστες. Η έκθεση επισημαίνει την επείγουσα ανάγκη διεξαγωγής περισσότερων ερευνών για την κατάσταση και την πιθανή συρρίκνωση των πληθυσμών των μελισσών.

Ο νέος αυτός κόκκινος κατάλογος, που περιλαμβάνει συστάσεις για τη διατήρηση των ειδών και των οικοτόπων τους, θα τροφοδοτήσει με στοιχεία την ενδιάμεση αξιολόγηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για τη βιοποικιλότητα. Η στρατηγική περιλαμβάνει στόχους για την εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ για την προστασία της φύσης, την αποκατάσταση των υποβαθμισμένων οικοσυστημάτων και την περισσότερο βιώσιμη γεωργία. Προσδοκάται ότι η επίτευξη όλων αυτών των στόχων θα βελτιώσει την κατάσταση των μελισσών.

valley-of-flowers-wallpaper-2

Η σωστή διαφύλαξη των οικοτόπων και τα υγιή οικοσυστήματα είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία των μελισσών. Οι κατάφυτες με αγριολούλουδα χορτολιβαδικές εκτάσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές και, καθώς είναι εξίσου σημαντικές για τη βιοποικιλότητα γενικότερα, πόσο μάλλον για τις δραστηριότητες αναψυχής και ψυχαγωγίας, η διατήρησή τους αποφέρει πολλά πλεονεκτήματα. Οι αγριομέλισσες συχνά ειδικεύονται στην επικονίαση συγκεκριμένων φυτών, γεγονός που τις καθιστά πιο αποτελεσματικές από τις μελιτοφόρες μέλισσες. Συνεπώς, η συρρίκνωση του πληθυσμού τους μπορεί να επηρεάσει αρνητικά ορισμένες καλλιέργειες, όπως εκείνες των οπωροφόρων.

Η αξία της επικονίασης από τα έντομα ανέρχεται περίπου στα 15 δισεκατ. ευρώ ετησίως στην ΕΕ και το μεγαλύτερο μέρος της πραγματοποιείται από τις μέλισσες. Σε ορισμένα μέρη του κόσμου, όπου παρατηρήθηκε δραματική μείωση των πληθυσμών τους, η επικονίαση με τεχνητό τρόπο επιβαρύνει σε μεγάλο βαθμό τη γεωργία.

Η ποιότητα ζωής είναι συνυφασμένη με το φυσικό περιβάλλον και η ταπεινή μέλισσα αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα παραδείγματα.

Περισσότερες πληροφορίες: O ευρωπαϊκός κόκκινος κατάλογος

πηγή: ec.europa.eu