Η αύξηση των μέσων θερμοκρασιών την άνοιξη προκαλεί τις μέλισσες να εκκολάπτουν αυγά νωρίτερα, θέτοντας τις εκτός συγχρονισμού με τα άνθη που γονιμοποιούν, σύμφωνα με νέα μελέτη που δείχνει ότι η αλλαγή του κλίματος επηρεάζει τις σχέσεις μεταξύ ειδών που έχουν εξελιχθεί μαζί κατά τη διάρκεια εκατομμυρίων ετών.

photo by: absentgardener.com

Η επικονίαση από τα έντομα είναι εξαιρετικά σημαντική για πολλά φυτά. Για παράδειγμα τα έντομα είναι υπεύθυνα για την επικονίαση περίπου 80 με 85 τοις εκατό των καλλιεργειών, αναλογώντας περίπου στο ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων.

Η επιτυχής γονιμοποίηση εξαρτάται από έντομα που είναι ενεργά την ίδια στιγμή με τα ανθοφόρα φυτά, και για αυτό το λόγο πολλά φυτά έχουν εξελιχθεί ειδικά ώστε να προσελκύουν συγκεκριμένα έντομα.

Για παράδειγμα τα λουλούδια του είδους ορχιδέας sphegodes Ophrys μοιάζουν και μυρίζουν παρόμοια με το θηλυκό του κύριου επικονιαστή του, της μέλισσας nigroaenea Andrena. Αυτό ξεγελάει τις αρσενικές μέλισσες, οι οποίες προσπαθούν να ζευγαρώσουν με τα άνθη και μέσω αυτής της διαδικασίας μεταφέρουν τη γύρη της ορχιδέας πετώντας από λουλούδι σε λουλούδι.

Ορχιδέα sphegodes Ophrys. Photograph: Friedhelm Adam/Getty Images

Ωστόσο η κλιματική αλλαγή έχει αρχίσει να επηρεάζει αυτή τη σχέση μεταξύ φυτού και μέλισσας. Η μέλισσα nigroaenea Andrena φωλιάζει στο έδαφος και σε αντίθεση με τις κοινές μέλισσες δε ζει σε αποικίες, ενώ τα αυγά της εκκολάπτονται αρκετά νωρίς την άνοιξη.

Μέλισσα nigroaenea Andrena

Οι Βρετανοί ερευνητές συνέκριναν τις ημερομηνίες δραστηριότητας των μελισσών με τις ημερομηνίες ακμής των ανθών της ορχιδέας, χρησιμοποιώντας μετρήσεις πεδίου από το 1975 ως το 2009, και δεδομένα από μουσεία για τα έτη 1893-2007. Στη συνέχεια αντιπαράθεσαν τα δεδομένα με τις μετρήσεις θερμοκρασίας για την ίδια περίοδο. Η ανάλυσή τους έδειξε πώς οι πιο θερμές ανοιξιάτικες θερμοκρασίες επηρεάζουν περισσότερο τις μέλισσες από ότι τις ορχιδέες, οδηγώντας τα αυγά να εκκολάπτονται αρκετά νωρίτερα.

Συγκεκριμένα για κάθε βαθμό Κελσίου παραπάνω, οι αρσενικές μέλισσες εκκολάπτονται εννέα μέρες νωρίτερα και οι θηλυκές δεκαέξι, ενώ αντίθετα οι ορχιδέες ανθίζουν μόνο έξι ημέρες νωρίτερα. Επιπλέον, η αυξημένη θερμοκρασία οδηγεί τις θηλυκές μέλισσες να επωάζονται σε παρόμοιο ρυθμό με τις αρσενικές, αντί αργότερα όπως είναι το κανονικό, με αποτέλεσμα να υπάρχουν περισσότερες διαθέσιμες για ζευγάρωμα, μειώνοντας περαιτέρω τις πιθανότητες επικονίασης των φυτών.

πηγή: Ναυτεμπορική

Από όλα τα κανονικά επίπεδα σχήματα, εκείνα που η μέλισσα θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για την κατασκευή των κελιών της, είναι τρία. Το ισόπλευρο τρίγωνο, το τετράγωνο και το κανονικό εξάγωνο. Μόνον αυτά τα τρία γεωμετρικά σχήματα «κλείνουν» ακριβώς το επίπεδο χωρίς να αφήνουν κενά μεταξύ τους. Π.χ. τα πεντάγωνα , τα επτάγωνα, οκτάγωνα κλ.π δεν «κουμπώνουν» επακριβώς μεταξύ των. Αφήνουν ενδιάμεσο κενό χώρο. (π.χ. Πενταγωνική και οκταγωνική διάταξη).

Γιατί όμως η μέλισσα επιλέγει το κανονικό εξάγωνο και όχι το ισόπλευρο τρίγωνο ή το τετράγωνο για την κατασκευή των κελιών της κερήθρας;

1. Αφενός μεν «κλείνει» επακριβώς το επίπεδο χωρίς κενά, αλλά είναι και το μοναδικό σχήμα με την μικρότερη περίμετρο. Δηλαδή η μέλισσα δαπανά λιγότερο κερί για την κατασκευή των κελιών της.
2. Επιπλέον αποτελεί την καλύτερη διαμέριση για την αποθήκευση μέγιστου όγκου μελιού. Αποδεικνύεται με ανώτερα μαθηματικά (λογισμό μεταβολών) ότι αν θέλουμε να διαμερίσουμε (να χωρίσουμε σε μικρότερα τμήματα) ένα δοχείο ώστε να περιέχεται όσο το δυνατό μέγιστος όγκος στα κελιά της διαμέρισης αυτό επιτυγχάνεται με την επιλογή κανονικών εξαγώνων.

Ποιος έβαλε τις συγκεκριμένες γεωμετρικές πληροφορίες στα απειροελάχιστα εγκεφαλικά κύτταρα αυτού του εντόμου;

Γνωρίζουμε ότι η μέλισσα σε κάθε κελί εναποθέτει την αυτή ποσότητα μελιού. Ας υποθέσουμε ότι το απαιτούμενο εμβαδόν για κάθε κελί είναι 1 τετραγωνική μονάδα. Αν κατασκεύαζε π.χ. τετραγωνικές κυψελίδες τότε αυτές θα είχαν πλευρά 1 μονάδα μήκους, οπότε 1 Χ 1=1 τετραγωνική μονάδα. Αν θα κατασκεύαζε ισόπλευρες τριγωνικές κυψελίδες, τι μήκος θα έπρεπε να έχει η κάθε πλευρά του ισοπλεύρου τριγώνου ώστε το εμβαδόν του να είναι ισοδύναμο με 1 τετραγωνική μονάδα;

Από τον τύπο υπολογισμού του εμβαδού οποιουδήποτε κανονικού πολυγώνου επιλύουμε ως προς a και για εμβαδόν = 1 τετρ. μονάδα, βρίσκουμε ότι το τρίγωνο θα έπρεπε να έχει μήκος πλευράς ίσο με = 1,52 μονάδες μήκους.

Αν κατά τον ίδιο τρόπο υπολογίσουμε το μήκος της πλευράς του ισοδύναμου κανονικού εξαγώνου, βρίσκουμε ότι το μήκος της πλευράς του ισούται με 0,62 μονάδες μήκους.

Επομένως :
– στην περίπτωση της τριγωνικής κατασκευής η περίμετρος του τριγώνου ισούται με 3 Χ 1,52 = 4,56 μονάδες μήκους.
– στην περίπτωση κατά την οποία η μέλισσα θα κατασκεύαζε ορθογωνικά κελιά το καθένα θα είχε περίμετρο 4 Χ 1 = 4 μονάδες μήκους.
– στην περίπτωση της εξαγωνικής κατασκευής η περίμετρος του κάθε κελιού ισούται με 0,62 Χ 6 = 3,72 μονάδες μήκους.

Συμπέρασμα:
Παρατηρούμε ότι η επιλογή του εξαγωνικού σχήματος δεν είναι τυχαία. Αφενός μεν «κλείνει» επακριβώς το επίπεδο χωρίς κενά, αλλά είναι και το μοναδικό σχήμα με την μικρότερη περίμετρο. Δηλαδή η μέλισσα δαπανά λιγότερο κερί για την κατασκευή των κελιών της.

Επίσης η πλευρά του εξαγώνου (=0,62) σε σχέση με την πλευρά του ισοδυνάμου τετραγώνου (=1) έχουν σχέση χρυσής τομής. Πράγματι ο λόγος 1 / 0,62 = 1,62 όπου 1,62 = φ. Οι πλευρές δηλαδή του των ισοδυνάμων τετραγώνου και εξαγώνου σχηματίζουν το χρυσό ορθογώνιο στο οποίο ο λόγος των πλευρών ισούται με 1,62 ήτοι =φ.

Ας δούμε ξανά τους πιθανούς τρόπους με τους οποίους θα μπορούσε να χτιστεί μια κηρήθρα. Με τα a, b, c μένουν αχρησιμοποίητοι χώροι και γίνεται σπατάλη υλικού, καθώς χρησιμοποιούν κατά μέρους διαφορετικά τοιχώματα για κάθε κελί. Τα d,e και f δεν έχουν αυτά τα προβλήματα ενώ χωρούν και περισσότερη ποσότητα μελιού. Τα d,e όμως απαιτούν περισσότερο υλικό κατασκευής. Οι μέλισσες προτιμούν το f το οποίο είναι και το ιδανικό. Μέγιστη χωρητικότητα με το λιγότερο υλικό κατασκευής. Μην ξεχνάτε ότι το κερί είναι εύκαμπτο υλικό και μια χτισμένη κηρήθρα δεν ζυγίζει περισσότερο από 130 γρ κερί, το οποίο όμως χτισμένο κατά αυτόν τον τρόπο είναι ικανό να συγκρατήσει άνετα μέχρι και 3 κιλά μέλι.

Δείτε το σχετικό βίντεο με ελληνικούς υπότιτλους:

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=QEzlsjAqADA?rel=0&cc_load_policy=1]

πηγή: mathmosxos.blogspot.gr (ο θαυμαστός κόσμος των μαθηματικών)

Η αλλεργία στα υμενόπτερα (μέλισσα και σφήκα) αποτελεί μια από τις σοβαρότερες μορφές αλλεργίας λόγω της δυνητικά θανατηφόρου έκβασής της. Η αλλεργία στα υμενόπτερα οφείλεται στο δηλητήριο των εντόμων αυτών, που απελευθερώνεται στο δέρμα του “θύματός” τους μετά από κάθε νυγμό (τσίμπημα). Αρχικά προκαλείται η ευαισθητοποίηση, δηλαδή η δημιουργία αντισωμάτων από τον οργανισμό εναντίον του δηλητηρίου. Την επόμενη φορά που θα συμβεί νυγμός, τα αντισώματα θα ενωθούν με το δηλητήριο και θα προκαλέσουν αλλεργία.

Ο επιπολασμός αυτοαναφερόμενης αναφυλακτικής αντίδρασης από υμενόπτερα στο γενικό πληθυσμό ανέρχεται σε 0.3% έως 7.5%. Μεγαλύτερες πιθανότητες να αναπτύξουν αλλεργία σε μέλισσα ή σφήκα είναι οι ασθενείς που υφίστανται συχνά τσιμπήματα από τα έντομα αυτά, όπως για παράδειγμα όσοι ασχολούνται με τη μελισσοκομία, όσοι διαβιούν στο ύπαιθρο κ.α. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε οτι ο επιπολασμός της αναφυλαξίας από νυγμό (τσίμπημα) υμενοπτέρου σε μελισσοκόμους είναι πολύ μεγαλύτερος, από 14% έως 43%. Αντίθετα, μικρότερο κίνδυνο διατρέχουν τα παιδιά (επιπολασμός 0.15- 0.3%).

Η επίπτωση των θανατηφόρων αναφυλακτικών αντιδράσεων σε νυγμό μέλισσας ή σφήκας ανέρχεται σε 0.03 ως 0.48 θανάτους ανά εκατομμύριο πληθυσμού ανά έτος. Κάθε ασθενής με οποιασδήποτε βαρύτητας αντίδραση μετά από τσίμπημα υμενοπτέρου πρέπει να εξετασθεί από ειδικό αλλεργιολόγο, ο οποίος, αφού διευκρινίσει το είδος του υπεύθυνου εντόμου, θα αποφασίσει αν ο ασθενής είναι κατάλληλος για θεραπεία απευαισθητοποίησης (ανοσοθεραπεία).

Περιγραφή των υμενοπτέρων της Ελλάδας
Το είδος του εντόμου που είναι υπεύθυνο για μια αντίδραση δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωρισθεί. Οι ασθενείς συχνά, λόγω φόβου και άγχους από το τσίμπημα, δεν είναι σε θέση να ανακαλέσουν τα χαρακτηριστικά του υμενοπτέρου από το οποίο δέχθηκαν νυγμό, ώστε να βοηθήσουν τον ειδικό αλλεργιολόγο στη διάγνωση. Αυτό μπορεί να ακούγεται περίεργο: είναι δυνατόν σήμερα, με τα σύγχρονα διαγνωστικά μέσα που διαθέτουμε, να μην μπορούμε να διαγνώσουμε με ασφάλεια το υπεύθυνο έντομο? Η απάντηση έχει να κάνει με την σύνθεση του δηλητηρίου των υμενοπτέρων: η μέλισσα και η σφήκα έχουν κοινά συστατικά (πρωτεϊνες) στο δηλητήριό τους, με αποτέλεσμα ορισμένες φορές τόσο η εξέταση αίματος όσο και οι δερματικές δοκιμασίες που χρησιμοποιούμε για τη διάγνωση, να μην αποκαλύπτουν με βεβαιότητα το υπεύθυνο έντομο. Τα είδη των υμενοπτέρων που προκαλούν αλλεργία στον ελληνικό χώρο είναι τα εξής:

Μέλισσα
Η μέλισσα (Apis melifera, Honey bee) είναι έντομο με καφέ χρώμα και είναι μέτρια τριχωτή. Οι μέλισσες έχουν την τάση να τσιμπάνε μόνο όταν απειληθούν ή όταν ο άνθρωπος υπερβεί μια ελάχιστη απόσταση ασφαλείας από τη φωλιά τους. Το κεντρί της μέλισσας παραμένει στο ανθρώπινο δέρμα μετά από ένα νυγμό και αυτό είναι ένα σημαντικό στοιχείο για τη διάκριση του υπεύθυνου εντόμου που μπορεί να μεταφέρει ο ασθενής στον αλλεργιολόγο. Τα μέλη μιας κυψέλης (μελίσσι) συνήθως επιβιώνουν το χειμώνα με αποτέλεσμα τις ζεστές μέρες του χειμώνα και την άνοιξη να συμβαίνουν επεισόδια νυγμού σε ανθρώπους. Στις σφήκες αντίθετα, μόνο οι βασίλισσες επιβιώνουν το χειμώνα, με αποτέλεσμα ο πληθυσμός τους να μειώνεται σημαντικά. Τα περισσότερα τσιμπήματα από σφήκα συμβαίνουν το καλοκαίρι.

 

Βομβίνος
Ο βομβίνος είναι ένα είδος αγριομέλισσας, μεγαλύτερης από την μέλισσα (Apis melifera), πολύ θορυβώδης όταν πετάει και πολύ περισσότερο τριχωτή. Έχει κίτρινες ή λευκές λωρίδες στην κοιλιά της. Όπως και οι μέλισσες, οι αγριομέλισσες δεν είναι ιδιαίτερα επιθετικές και τσιμπάνε μόνο όταν απειληθούν. Μάλιστα οι βομβίνοι είναι ακόμα πιο ήρεμοι απ’ τις μέλισσες (Apis melifera). Η χρήση τους αυξάνεται διαρκώς στα θερμοκήπια όπου χρησιμοποιούνται για τη γονιμοποίηση συγκεκριμένων ειδών φυτών, γι’ αυτό και τα τσιμπήματα αγριομέλισσας συμβαίνουν περισσότερο σε επαγγελματίες που εργάζονται σε θερμοκήπια. Η αγριομέλισσα, σε αντίθεση με τη μέλισσα, δεν καταλείπει κεντρί μετά το νυγμό. Τόσο οι μέλισσες όσο και οι αγριομέλισσες έλκονται από γλυκά εδέσματα και ποτά.

Κοινή σφήκα
Η κοινή σφήκα (vespula spp, common wasp) αναγνωρίζεται εύκολα από τις χαρακτηριστικές μαύρες και κίτρινες ρίγες στην κοιλιά και από το γεγονός ότι στερείται τριχών. Οι πιο παρατηρητικοί θα προσέξουν ότι η σύνδεση του θώρακα με την κοιλιά του εντόμου έχει χαρακτηριστικό “κοφτό” σχήμα. Χτίζουν τις φωλιές τους κάτω από το έδαφος, σε σοφίτες και σε κοιλώματα που προσφέρουν κάλυψη. Είναι έντομα επιθετικά και μπορεί να τσιμπήσουν ακόμα και αν δεν προκληθούν. Τα περισσότερα τσιμπήματα συμβαίνουν το καλοκαίρι και τις αρχές του φθινοπώρου γιατί το χειμώνα επιβιώνουν μόνο οι βασίλισσες και συνεπώς ο πληθυσμός τους μειώνεται. Έλκονται πάρα πολύ από μυρωδιές φαγητών και ποτών.

Συγγενικά έντομα με την κοινή σφήκα είναι και οι ευρωπαϊκές δολιχοβέσπουλες (Dolichovespula media, saxonica, sylvestris). Χτίζουν τις φωλιές τους κάτω από τις οροφές σπιτιών ή σε κλαδιά δέντρων απ’ όπου κρέμονται σαν τσαμπιά. Τα τσιμπήματα από τα έντομα αυτά είναι σπάνια και σχεδόν πάντα συμβαίνουν σε κοντινή απόσταση από τη φωλιά τους.

Σκούρκος
Ο σκούρκος ή σερσέκι ή μπεμπίκι (Vespa crabro) στερείται τριχών και εμφανίζει και αυτός τις χαρακτηριστικές μαυροκίτρινες ρίγες στην κοιλιά και την “κοφτή” σύνδεση θώρακα- κοιλιάς. Χτίζει τη φωλιά του σε κοιλώματα δένδρων ή σε εγκαταλελειμένες φωλιές πουλιών. Είναι μεγαλύτερος σε μέγεθος από την κοινή σφήκα και τσιμπάει συνήθως σε κοντινή απόσταση από τη φωλιά του.

Ευρωπαϊκή χάρτινη σφήκα
Η ευρωπαϊκή χάρτινη σφήκα (european paper wasp, European polisteseuropean polistes) εμφανίζει έλλειψη τριχών, διαθέτει μαύρες και κίτρινες ρίγες αλλά έχει πιο ωοειδές σχήμα. Οι χάρτινες φωλιές τους κρέμονται από κλαδιά δέντρων ή στέγες, περιέχουν μία μόνο θαλάμη και είναι ολιγομελείς.Όλες οι σφήκες και η αγριομέλισσα δεν αφήνουν συνήθως κεντρί στο ανθρώπινο δέρμα.Στη μεσογειακή λεκάνη τα τσιμπήματα από σφήκες (ειδικά από κοινή σφήκα και χάρτινη σφήκα) είναι συχνότερα από τα τσιμπήματα μέλισσας.

Είδη αντιδράσεων μετά από νυγμό υμενοπτέρου

1. Αναμενόμενη τοπική αντίδραση: περιλαμβάνει πόνο, ερυθρότητα και οίδημα (πρήξιμο) στο σημείο νυγμού. Συνήθως υποχωρεί εντός 24 ωρών.

2. Μεγάλη τοπική αντίδραση: περιλαμβάνει πόνο και ερυθρότητα όπως και η αναμενόμενη αντίδραση, αλλά το οίδημα είναι μεγαλύτερο από 10 εκατοστά σε διάμετρο και διαρκεί περισσότερο από 24 ώρες. Ορισμένες φορές συνοδεύεται από πυρετό, ρίγη, κεφαλαλγία και διόγκωση των λεμφαδένων κοντά στο σημείο νυγμού.

3. Συστηματική αναφυλακτική αντίδραση: αυτή είναι η αντίδραση που προκαλείται από την αλλεργία στα υμενόπτερα. Μπορεί να περιλαμβάνει διάφορους βαθμούς βαρύτητας αντίδρασης, από γενικευμένη κνίδωση (δηλαδή πετάλες ή καντήλες σε όλο το σώμα), μέχρι συμπτώματα από το γαστρεντερικό σύστημα (ναυτία, εμέτους, κοιλιακό άλγος, διάρροια), το αναπνευστικό (δύσπνοια, σφίξιμο στο στήθος) και το κυκλοφορικό σύστημα (πτώση αρτηριακής πίεσης και λιποθυμία) η συμμετοχή του οποίου αποτελεί τη βαρύτερη μορφή εκδήλωσης.

4. Τοξική αντίδραση: η αντίδραση αυτή οφείλεται στην τοξική δράση που έχει το δηλητήριο των υμενοπτέρων για τους ανθρώπινους ιστούς. Τέτοιες αντιδράσεις προκύπτουν μετά από νυγμό από πολύ μεγάλο αριθμό εντόμων (συνήθως άνω των 50 νυγμών) και είναι δοσοεξαρτώμενες (όσο περισσότερα τσιμπήματα, τόσο βαρύτερη η αντίδραση). Περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων οξεία νεφρική ανεπάρκεια, βλάβη του καρδιακού μυός και ηπατική βλάβη.

5. Ασυνήθιστες αντιδράσεις: πρόκειται για σπάνιες αντιδράσεις που περιλαμβάνουν την αντίδραση τύπου ορονοσίας, αγγειίτιδα, σπειραματονεφρίτιδα, αιμολυτική αναιμία κ.α.

Παράγοντες κινδύνου για αλλεργία στα υμενόπτερα

1. Παράγοντες που προδιαθέτουν σε συχνούς νυγμούς: επαγγέλματα όπως κηπουροί, μελισσοκόμοι, αγρότες κ.α. εμφανίζουν, λόγω έκθεσης, μεγαλύτερο κίνδυνο να δεχθούν τσιμπήματα υμενοπτέρων. Επίσης κατά τους θερινούς μήνες του χρόνου ο κίνδυνος αυξάνει γιατί τα έντομα είναι περισσότερα, οι δραστηριότητες των ανθρώπων γίνονται σε ανοιχτό χώρο και μεγαλύτερη επιφάνεια σώματος είναι ακάλυπτη (λόγω ζέστης) και άρα εκτεθειμένη σε νυγμούς.

2. Παράγοντες κινδύνου που επηρεάζουν τη βαρύτητα της αλλεργίας: όσο πιο συχνά είναι τα τσιμπήματα και όσο μικρότερος χρόνος μεσολαβεί μεταξύ δύο τσιμπημάτων, τόσο αυξάνει ο κίνδυνος να αναπτυχθεί αλλεργία. Εξαίρεση στον κανόνα αυτό αποτελεί η περίπτωση ανθρώπων που δέχονται περισσότερα από 200 τσιμπήματα το χρόνο και οι οποίοι προστατεύονται από την ανάπτυξη αλλεργίας. Επίσης η ηλικία του ασθενούς παίζει ρόλο στη βαρύτητα της αντίδρασης: συνήθως οι ενήλικες και περισσότερο οι ηλικιωμένοι έχουν βαρύτερες αντιδράσεις σε σχέση με τα παιδιά. Σε βαρύτερες αντιδράσεις προδιαθέτει και η συνύπαρξη άλλων νοσημάτων όπως οι καρδιακές παθήσεις, οι παθήσεις του αναπνευστικού και η μαστοκυττάρωση, μια πάθηση κατά την οποία υπάρχει υπερβολική ανάπτυξη και πολλαπλασιασμός κάποιων ειδικών κυττάρων του σώματος που ονομάζονται μαστοκύτταρα. Τέλος, το δηλητήριο της σφήκας φαίνεται οτι ευθύνεται για βαρύτερες αντιδράσεις σε σχέση με της μέλισσας. Ειδικά για το χώρο της Μεσογείου, ο κίνδυνος συστηματικής αντίδρασης μετά από νυγμό από σκούρκο (Vespa crabro) είναι 3 φορές υψηλότερος σε σχέση με το νυγμό από κοινή σφήκα ή μέλισσα.

Διάγνωση της αλλεργίας στα υμενόπτερα
Η διάγνωση της αλλεργίας στα υμενόπτερα θα γίνει από τον ειδικό αλλεργιολόγο με βάση το ιστορικό της αντίδρασης, τις εξετάσεις αίματος για την ανίχνευση ειδικών αντισωμάτων έναντι δηλητηρίου υμενοπτέρων και τις δερματικές δοκιμασίες.

1. Ιστορικό: είναι κεφαλαιώδους σημασίας για τη διάγνωση και με τη λήψη του αναζητούμε στοιχεία από το παρελθόν του ασθενούς, όπως η ύπαρξη παλαιότερων νυγμών που δεν προκάλεσαν αντίδραση, τις συνθήκες του νυγμού και τη λεπτομερή περιγραφή της αντίδρασης, αν έμεινε κεντρί στο δέρμα κ.α. Είναι πολύ σημαντικό- αν και όχι πάντα δυνατό- να αναγνωρισθεί το υπεύθυνο έντομο, αν δηλαδή πρόκειται για μέλισσα ή σφήκα.

2. Εξετάσεις αίματος: είναι μια επιπλέον ένδειξη που βοηθά στην αναγνώριση του υπεύθυνου εντόμου. Πρέπει όμως να τονίσουμε το γεγονός οτι μια εξέταση αίματος από μόνη της δεν είναι απόλυτη απόδειξη ύπαρξης αλλεργίας. Πολλές φορές η ανίχνευση των ειδικών αντισωμάτων υποδεικνύει απλή ευαισθητοποίηση που δεν συνοδεύεται και από κλινική αντιδραστικότητα (= αλλεργία). Για το λόγο αυτό η εξέταση αίματος για αλλεργία στη μέλισσα και τη σφήκα πρέπει να γίνεται μόνο αν έχει προηγηθεί αντίδραση μετά από νυγμό από τα έντομα αυτά και όχι σε ασθενείς που δεν έχουν τσιμπηθεί ποτέ στο παρελθόν.

3. Δερματικές δοκιμασίες: γίνονται με το δηλητήριο της μέλισσας και της σφήκας αραιωμένο κατά 10.000 φορές από τη φυσική συγκέντρωσή στην οποία βρίσκεται στο κεντρί των εντόμων. Χρησιμοποιείται η μέθοδος της ενδοδερμικής (intradermal) έγχυσης στην έσω επιφάνεια του αντιβραχίου του ασθενούς. Είναι μια μέθοδος ασφαλής και πολύ αποτελεσματική στην αναγνώριση του υπεύθυνου εντόμου.

Φυσική πορεία και θεραπεία της αλλεργίας στα υμενόπτερα

Όσο πιο σοβαρή είναι μια αντίδραση μετά από νυγμό υμενοπτέρου τόσο αυξάνει η πιθανότητα σε επόμενο νυγμό να προκύψει ξανά αντίδραση της ίδιας ή μεγαλύτερης βαρύτητας. Ενήλικες και παιδιά που εμφάνισαν μεγάλη τοπική αντίδραση έχουν 5- 15% πιθανότητα να εμφανίσουν συστηματική αναφυλακτική αντίδραση σε επόμενο νυγμό. Ενήλικες που εμφάνισαν ήπιας βαρύτητας συστηματική αναφυλακτική αντίδραση έχουν 20% πιθανότητα να εμφανίσουν ξανά αναφυλακτική σε επόμενο νυγμό. Τέλος, ενήλικες με πρόσφατο ιστορικό σοβαρής αναφυλακτικής παρουσιάζουν 40- 60% πιθανότητα να εμφανίσουν αναφυλακτική αντίδραση.

Οι ασθενείς με μέτρια- σοβαρή συστηματική αναφυλακτική αντίδραση διατρέχουν τον κίνδυνο, αν δεχθούν νέο νυγμό, να αντιδράσουν ακόμη και 15- 20 χρόνια μετά την πρώτη αντίδραση, ακόμη και αν δεν μεσολάβησε άλλος νυγμός μεταξύ των αντιδράσεων. Δηλαδή, η ευαισθησία του αλλεργικού ασθενούς στο δηλητήριο υμενοπτέρων μειώνεται μεν, αλλά με αργό ρυθμό και με υψηλό κίνδυνο υποτροπής.

Κάθε προηγούμενη ήπια συστηματική αντίδραση προκαλεί ένα φαινόμενο “αναμνηστικής” δόσης, παρόμοιο με αυτό που συμβαίνει με τον εμβολιασμό έναντι ιών ή μικροβίων, και προδιαθέτει τον ασθενή για ακόμη βαρύτερη μελλοντική αντίδραση.

Η θεραπεία της αλλεργίας στα υμενόπτερα γίνεται με ανά τακτά χρονικά διαστήματα υποδόρια χορήγηση ειδικών εμβολίων που περιέχουν δηλητήριο μέλισσας ή σφήκας (ειδική ανοσοθεραπεία). Η θεραπεία ξεκινά με τη φάση αύξησης της δόσης και σύντομα περνάει στη φάση συντήρησης κατά την οποία χορηγείται μία δόση από το εμβόλιο κάθε μήνα για τον πρώτο χρόνο. Τον δεύτερο και τρίτο χρόνο το μεσοδιάστημα χορήγησης του εμβολίου μπορεί να αυξηθεί σε 6 εβδομάδες και 2 μήνες αντίστοιχα, ώστε η θεραπεία να είναι λιγότερο χρονοβόρα για τον ασθενή. Η συνολική διάρκεια είναι τουλάχιστον 5 έτη ή και περισσότερο ανάλογα με τη συνύπαρξη παραγόντων κινδύνου. Μετά από κάθε χορήγηση δόσης ο ασθενής τίθεται υπό παρακολούθηση για τουλάχιστον 1 ώρα, χρονικό διάστημα κατά το οποίο αναμένεται να εμφανιστεί κάποια παρενέργεια.

Η ανοσοθεραπεία στα υμενόπτερα είναι μια θεραπεία ασφαλής, αρκεί να γίνεται από ειδικά εκπαιδευμένο προσωπικό και σε χώρους με τον κατάλληλο εξοπλισμό για την αντιμετώπιση πιθανών αλλεργικών αντιδράσεων. Η συχνότερα παρατηρούμενη παρενέργεια είναι οι τοπικές αντιδράσεις στο σημείο της ένεσης. Ο κίνδυνος να εμφανιστεί μια συστηματική αντίδραση είναι σχετικά μικρός, αφορά χρονικό διάστημα 1 ώρας μετά τη χορήγηση του εμβολίου και αντιμετωπίζεται άμεσα με την κατάλληλη αγωγή από τον ειδικό αλλεργιολόγο.

Τέλος, η ανοσοθεραπεία στα υμενόπτερα είναι μια θεραπεία αποτελεσματική, αφού προφυλάσσει από την ανάπτυξη συστηματικής αντίδρασης σε ποσοστό 75- 95% των ασθενών όταν δεχθούν νυγμό από έντομο.

Του Γεώργιου Σ. Σταυρουλάκη
Ειδικού Αλλεργιολόγου παίδων & ενηλίκων
Διπλωματούχου Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Αλλεργιολογίας & Κλινικής Ανοσολογίας
Υποψήφιου Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών
πηγή: myallergy.gr

Οι μέλισσες και τα μυρμήγκια είναι πραγματικά ομαδικοί παίκτες, σε αντίθεση με άλλα όντα τα οποία αναζητούν την ασφάλεια σε ομάδες για εγωιστικούς λόγους, σύμφωνα με τους επιστήμονες. Ερευνητές από τα πανεπιστήμια του Εδιμβούργου και της Οξφόρδης χρησιμοποίησαν μαθηματικά μοντέλα προκειμένου να μελετήσουν τη «συμπεριφορά των σμηνών/ κοπαδιών».

Έτσι βρήκαν ότι ο βίσονας ή ένα ψάρι θέλουν να μπαίνουν στο κέντρο μεγάλων ομάδων προκειμένου να προστατεύονται καλύτερα από αρπακτικά. Όμως οι μέλισσες και τα μυρμήγκια εργάζονται μαζί ενωμένα και είναι έτοιμα να πεθάνουν για το καλό της αποικίας τους. Σε κάποιες ομάδες ζώων με μεγάλη συνεργασία- γνωστές ως υπεροργανισμοί – τα μέλη έχουν στενή σχέση και εργάζονται μαζί προκειμένου να εξασφαλίσουν τη μεταβίβαση του κοινού γενετικού τους υλικού, είναι το συμπέρασμα των ερευνητών, που δημοσιεύθηκε στην Επιθεώρηση Εξελικτικής Βιολογίας.

Όπως παρατηρεί ο δρ Άντι Γκάρντνερ, από το πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου: «Σ΄ ένα μελίσσι, οι εργάτριες είναι χαρούμενες που βοηθούν την κοινότητά τους, ακόμα και όταν πεθαίνουν, επειδή γνωρίζουν ότι τα γονίδιά τους θα μεταφερθούν μέσω της βασίλισσας. Οι μέλισσες λειτουργούν σαν υπεροργανισμοί, δηλαδή σαν ένα. Ένας σκοπός ο οποίος είναι κοινός για όλους, δεν υπάρχουν εσωτερικές συγκρούσεις που βασίζονται σε εγωιστικούς λόγους ή τουλάχιστον αυτοί δεν φαίνονται να επηρεάζουν το σύνολο. Ο σκοπός αυτός για τις μέλισσες είναι η συνέχεια της αποικίας και γι αυτόν φτάνουν ως το θάνατο.

πηγές από: Τα Νέα

 

 

Υπάρχει μαζικός αφανισμός των μελισσών κι αυτό αποτελεί τεράστιο κίνδυνο για τη βιοποικιλότητα αλλά και την αγροτική παραγωγή. Δεν πρόκειται για προειδοποιήσεις περιβαλλοντικών οργανώσεων ή ευαισθητοποιημένων μελισσουργών, αλλά για πρόσφατη εκτίμηση ενός πολύ σημαντικού οργάνου, που δημιούργησε ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών το 2012: της Διακυβερνητικής Πλατφόρμας Επιστήμης-Πολιτικής για τη Βιοποικιλότητα και τις Υπηρεσίες Οικοσυστημάτων (IPBES), στην οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι 124 κρατών, με αποστολή την παρακολούθηση της υγείας των οικοσυστημάτων για λογαριασμό του ΟΗΕ. Πρόκειται για το ανάλογο της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή.

Η πρόσφατη Εκθεση της IPBES, στην οποία κατέληξαν ομόφωνα οι συμμετέχοντες στη διάσκεψη στην Κουάλα Λουμπούρ της Μαλαισίας σημειώνει πως υπάρχει μεγάλη μείωση των μελισσών και των πεταλούδων, καθώς και άλλων ειδών που λειτουργούν ως επικονιαστές για τη γονιμοποίηση της αγροτικής παραγωγής, όπως τα πουλιά, οι νυχτερίδες, οι σφήκες, οι σκώροι και τα μυρμήγκια. Περίπου το 35% της παγκόσμιας γεωργίας εξαρτάται από τη μεταφορά γύρης από τους φυσικούς επικονιαστές, με τις μέλισσες να αποτελούν έναν από τους βασικότερους παράγοντες. Καθώς τα κράτη και οι κυβερνήσεις έχουν μάθει να υπολογίζουν μόνο με οικονομικούς όρους, η Εκθεση υπολογίζει ότι το ύψος της ζημιάς στον αγροτικό τομέα μπορεί να κινηθεί μεταξύ των 235-577 δισ. δολαρίων, ένα ποσό που αντιστοιχεί στο 5-8% της συνολικής αξίας της παγκόσμιας αγροτικής παραγωγής. Εκτιμάται ότι η ποσότητα και η ποιότητα των γεωργικών προϊόντων θα πέσουν, το ίδιο και οι αποδόσεις των αγροτών, ενώ θα ανέβουν οι τιμές για τους καταναλωτές.

«Από την επικονίαση εξαρτώνται πολλά είδη φρούτων, λαχανικών, σπόρων, καρυδιών και καλλιέργειες ελαιούχων φυτών. Πρόκειται για σημαντικό μέρος των θρεπτικών συστατικών, των απαραίτητων για τη διατροφή του ανθρώπου» σημειώνει η Εκθεση που διαμόρφωσαν 80 επιστήμονες από όλο τον κόσμο, που συμμετείχαν στις εργασίες της IPBES. Μερικές από τις πιο σημαντικές καλλιέργειες για τη διατροφή διεθνώς, όπως το ρύζι, το σιτάρι και άλλα δημητριακά, δεν βασίζονται σε επικονίαση μέσω ζώντων οργανισμών. «Στις ευπαθείς καλλιέργειες όμως συμπεριλαμβάνονται τα μήλα, το μάνγκο, η σοκολάτα και πολλά άλλα που συνήθως καταναλώνονται ως τρόφιμα. Σχεδόν όλα τα φρούτα και πολλά από τα λαχανικά σας εξαρτώνται από την επικονίαση» σημείωσε ο κ. Σίμον Ποτς, συμπρόεδρος της επιτροπής και αναπληρωτής διευθυντής του Κέντρου για την Αγρο-Περιβαλλοντική Ερευνα στο Πανεπιστήμιο Reading της Μ. Βρετανίας.

Σύμφωνα με την Εκθεση, στην Ευρώπη το 9% των ειδών μελισσών και πεταλούδων απειλούνται με εξαφάνιση, ενώ οι πληθυσμοί μειώνονται κατά 37% στις μέλισσες και 31% στις πεταλούδες, στα είδη για τα οποία είναι διαθέσιμα επαρκή στοιχεία. Σε ορισμένες περιοχές της Ευρώπης, υπερβαίνει το 40% το ποσοστό των ειδών των μελισσών που απειλείται. Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για Λατινική Αμερική, Ασία και Αφρική, αν και η κατάσταση θεωρείται ανάλογη. Πιο επαρκή θεωρούνται τα δεδομένα για τους επικονιαστές που δεν είναι έντομα -νυχτερίδες, πουλιά-, με την Εκθεση να αναφέρει πως το 16% των ειδών αυτών παγκοσμίως απειλούνται με εξαφάνιση.

Οσον αφορά τις αιτίες που «θερίζουν» τους πληθυσμούς των μελισσών και των άλλων επικονιαστών, σύμφωνα με την Εκθεση της IPBES, αυτές είναι η κλιματική αλλαγή, οι ασθένειες, τα παρασιτοκτόνα, η ρύπανση, τα είδη – εισβολείς, οι γεωργικές πρακτικές που πλήττουν το περιβάλλον και η καταστροφή των βιοτόπων, συχνά λόγω έργων υποδομών.

Η έκθεση επισημαίνει ότι δεν έχει επιβεβαιωθεί η επίπτωση των νεονικοτινοειδών εντομοκτόνων, τα οποία ενοχοποιούνται από επιστημονικές έρευνες και περιβαλλοντικές οργανώσεις και βρίσκονται από το 2013 σε καθεστώς προσωρινής απαγόρευσης από την Ε.Ε., έως ότου συγκεντρωθούν περισσότερα δεδομένα. Η έκθεση ήταν ομόφωνη, με αποτέλεσμα να υιοθετούνται μόνο εκείνες οι θέσεις στις οποίες συμφωνεί το σύνολο των ερευνητών και επιστημόνων. Η IPBES πάντως, μέσω της Εκθεσης, συνιστά τη μείωση της χρήσης εντομοκτόνων, τη διαφοροποίηση των καλλιεργειών και την υιοθέτηση πρακτικών φιλικών στην άγρια ζωή, όπως η δημιουργία ζωνών με αγριολούλουδα μέσα στους αγρούς.

Σύμφωνα με την Greenpeace, «η μεγαλύτερη απειλή για τις μέλισσες προέρχεται από τα χημικά φυτοφάρμακα υψηλής τοξικότητας που χρησιμοποιούνται στις βιομηχανικές καλλιέργειες. Αυτά τα πολύ επικίνδυνα φυτοφάρμακα, συμπεριλαμβανομένων των νεονικοτινοειδών, κυκλοφορούν σε όλα τα μέρη του φυτού. Οι μέλισσες τα προσλαμβάνουν από τη γύρη και το νέκταρ, κάτι που βλάπτει το νευρικό τους σύστημα και πολύ συχνά τις οδηγεί στον θάνατο». Οπως τονίζει η περιβαλλοντική οργάνωση, οι μονοκαλλιέργειες που εξαπλώνονται από τη βιομηχανική γεωργία πλήττουν τη βιοποικιλότητα και αποτελούν μεγάλο κίνδυνο γιατί οι μέλισσες για να επιβιώσουν θα πρέπει να τρέφονται από μία μεγάλη ποικιλία ανθοφόρων φυτών.

πηγή: Καθημερινή

Σφήκες, μέλισσες, κόκκινα μυρμήγκια είναι όλα τους μέλη της τάξης των υμενοπτέρων και είναι οι συνήθεις δράστες των επώδυνων τσιμπημάτων, που νιώθει κάθε άνθρωπος στη ζωή του κατά μέσο όρο 3 με 4 φορές. Μόνο τα θηλυκά αυτών των ειδών εντόμων τσιμπάνε και το φύλο, ή μάλλον μια ιδιομορφία της αναπαραγωγικής τους διαδικασίας, είναι η αιτία που τους έδωσε τη δυνατότητα να τσιμπάνε.

Ολα άρχισαν την Ιουρασική Περίοδο, με ένα άγνωστο είδος παρασιτικής σφήκας. Αυτές οι σφήκες χρησιμοποιούν μια αιχμηρή προέκταση της κοιλιάς τους για να τοποθετούν τα αυγά τους σε ζωντανές κάμπιες, προνύμφες σκαθαριών και άλλα κακότυχα θύματα. Συνήθως τοποθετούν ένα αυγό σε κάθε κάμπια. Μερικά είδη έχουν μια αγκαθωτή λόγχη στην άκρη του ωοαποθετήρα για να μπορούν να πριονίζουν τη σάρκα και να εναποθέτουν το αυγό μέσα στο σώμα. Το αυγό της σφήκας εκκολάπτεται και η προνύμφη αρχίζει να τρέφεται από το ζωντανό ξενιστή μέχρι να τον ξεζουμίσει στην κυριολεξία, ή στην περίπτωση της προνύμφης μέσα στο θύμα, μέχρι να μεγαλώσει αρκετά, ώστε να διαρρήξει το δέρμα του ξενιστή και να βγει (όπως στο γνωστό θρίλερ επιστημονικής φαντασίας «Alien»).

Ο υποψήφιος ξενιστής προφανώς δε θέλει τη μαμά σφήκα να τον περιτριγυρίζει και συνήθως αντιδρά με μια φρενίτιδα αντίστασης. Αλλά σε κάποιο στάδιο της αρχέγονης διαπάλης, ένα είδος σφήκας απέκτησε τη δυνατότητα να παραλύει τα θύματά του. Αυτό έκανε απείρως πιο εύκολη τη ζωή της μαμάς σφήκας και από εκείνη τη στιγμή τα δηλητήρια εξελίχθηκαν έτσι που να είναι κατάλληλα σε μια πλειάδα περιπτώσεων, ενώ παράλληλα οι ωοαποθετήρες εξελίχτηκαν σε κεντριά. Σ’ αυτή την εξελικτική πορεία εμφανίστηκαν οι μέλισσες, τα κόκκινα μυρμήγκια και τα άλλα 60.000 είδη υμενοπτέρων, που διαθέτουν κάποιου είδους κεντρί. Απολιθώματα σφήκας από τη Ρωσία δείχνουν ότι αυτή η άνθηση κεντριών και δηλητηρίων ήταν ήδη σε εξέλιξη τουλάχιστον πριν 120 εκατομμύρια χρόνια.

Ακόμα και σήμερα, η μεγάλη πλειοψηφία των εντόμων που τσιμπάνε χρησιμοποιούν το δηλητήριό τους κυρίως για να παραλύουν τα σκουλήκια της ντοματιάς, του λάχανου και διάφορων άλλων καλλιεργειών. Το τσίμπημα των εντόμων είναι λοιπόν περισσότερο ευχή παρά κατάρα για την ανθρωπότητα. Αν οι θηλυκές παρασιτικές σφήκες δε σκότωναν καθημερινά με ζήλο μερικά αγροτικά παράσιτα, οι σοδειές θα ήταν πολύ μικρότερες.

Αλλά αυτό μπορεί εύκολα να το ξεχάσει κάποιος σε μια στιγμή αφόρητου πόνου. Για τους ανθρώπους το τσίμπημα σημαίνει συνήθως μια άσχημη συνάντηση με μέλισσες και άλλα «κοινωνικά» έντομα που έχουν απολέσει πλήρως τον παρασιτικό τρόπο αναπαραγωγής. Τώρα τσιμπούν αποκλειστικά για να προστατεύσουν την κυψέλη τους και το κάνουν με μεγάλη επιτυχία. Σε μια τετραβάθμια κλίμακα πόνου από τσιμπήματα εντόμων, οι μέλισσες βαθμολογούνται με 2. Το τσίμπημά τους παρομοιάζεται σαν ένα κεφάλι σπίρτου που σπάει και καίγεται πάνω στο δέρμα. Αλλα έντομα με δείκτη πόνου 3 τσιμπούν σαν τιρμπουσόν που βιδώνεται στη σάρκα…

Πάντως, επειδή από το δηλητήριο των εντόμων και των ζώων που τσιμπούν μπορούν να προκύψουν φάρμακα για διάφορες ασθένειες, τα δηλητήρια αυτά είναι τα «χημικά όπλα» που έχουν εξεταστεί πιο διεξοδικά από τους επιστήμονες. Ηδη βρίσκονται σε εξέλιξη δοκιμές σε ανθρώπους ενός φαρμάκου για την αντιμετώπιση εγκεφαλικών όγκων, το οποίο προέρχεται από συστατικά του δηλητηρίου του σκορπιού, ενώ μια τοξίνη θαλάσσιου σαλιγκαριού ίσως δώσει ένα ισχυρό αναλγητικό για τους πόνους της σπονδυλικής στήλης.

Επιμέλεια:
Σταύρος ΞΕΝΙΚΟΥΔΑΚΗΣ
Πηγή: «Discover»

Οι στίχοι του ποιητή Δ. Σολωμού (Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι, Σχεδίασμα Γ, Ο Πειρασμός, 6) αποδίδουν όχι μόνον μία από τις ωραιότερες περιγραφές για την άνοιξη, αλλά και… τα πιθανότερα αίτια για αλλεργικές αντιδράσεις, πολύ συχνές κατά την άνοιξη. Τόσο οι γύρεις όσο και τα έντομα είναι αίτια αλλεργικών αντιδράσεων.

Τα υμενόπτερα έντομα (μέλισσες και σφήκες) μεταφέρουν τις διάφορες γύρεις από λουλούδι σε λουλούδι, τρέφονται με το νέκταρ των ανθέων και παράγουν το μέλι. Ομως, εκτός από το γλυκύτατο προϊόν τους, οι μέλισσες μπορεί να προκαλέσουν σοβαρότατες αντιδράσεις. Οι αντιδράσεις από τα τσιμπήματα των εντόμων, πρέπει να τονιστεί, έχουν πολύ ευρύ φάσμα εκδηλώσεων. Κυμαίνονται από τις πιο αθώες ελαφρές τοπικές αντιδράσεις μέχρι τις πλέον επικίνδυνες. Είναι δυνατόν η αντίδραση να οδηγήσει σε αναφυλαξία, με θανατηφόρα (στις ακραίες μορφές της) έκβαση, όπου απαιτείται επείγουσα θεραπευτική αντιμετώπιση με αδρεναλίνη.

Οι γύρεις δεν μεταφέρονται μόνον με τα έντομα. Είναι και ο άνεμος. Ετσι μεταφέρονται οι γύρεις, καμιά φορά, και σε πολύ μακρινές αποστάσεις. Ειδικά οι αερομεταφερόμενες γύρεις ενοχοποιούνται για την ενοχλητική συμπτωματολογία, από την οποία υποφέρει το 20 με 25% του γενικού πληθυσμού! Με την εισπνοή των αεροαλλεργιογόνων, όχι όλοι οι άνθρωποι, αλλά αλλεργικά, μόνον, άτομα θα παρουσιάσουν τα διάφορα συμπτώματα αλλεργίας. Η ανοιξιάτικη αλλεργία, από τα εισπνεόμενα, εκδηλώνεται συνήθως ως αλλεργική ρινίτιδα, με ή χωρίς συνοδό επιπεφυκίτιδα ή και αλλεργικό άσθμα.

Τα τυπικά συμπτώματα από τις γύρεις είναι τα πολλαπλά πρωινά φτερνίσματα (χαρακτηριστικά), ο κνησμός (φαγούρα) στη μύτη ή τα μάτια, με ή χωρίς εποχικό αλλεργικό βρογχικό άσθμα. Τα συμπτώματα και η βαρύτητά τους ποικίλλουν από άτομο σε άτομο. Αυτό οφείλεται στον διαφορετικό βαθμό ευαισθητοποίησης στα διάφορα αλλεργιογόνα από άτομο σε άτομο. Αλλά και η συμπτωματολογία είναι διαφορετική με βάση την αιτιολογία της αλλεργίας. Η εαρινή ρινίτιδα, για παράδειγμα, έχει τα χαρακτηριστικά παροξυσμικά πρωινά φτερνίσματα κάθε άνοιξη. Αντίθετα, στη ρινίτιδα από τα ακάρεα της οικιακής σκόνης, το σύνηθες ενόχλημα είναι η μπουκωμένη μύτη, για κάποιες ώρες το πρωί, σχεδόν όλο το χρόνο.

Επομένως, με βάση τα προηγούμενα, όποιο άτομο παραπονιέται για συμπτώματα που θυμίζουν «κρυολόγημα κάθε άνοιξη», πρέπει να αποταθεί στο γιατρό του, ώστε να προχωρήσει σε αλλεργιολογικό έλεγχο. Συνεπώς, επιβάλλεται ο περαιτέρω έλεγχος ασθενούς που παρουσιάζει οποιοδήποτε από τα παρακάτω χαρακτηριστικά συμπτώματα αλλεργικής ρινίτιδας:

* παροξυσμικά πολλαπλά πρωινά φτερνίσματα, κνησμό-φαγούρα, συχνό τρίψιμο της μύτης, χαρακτηριστική χειρονομία (αλλεργικός χαιρετισμός), για την ανακούφιση από την τόσο ενοχλητική φαγούρα, μπουκωμένη μύτη, συνάχι,

* βήχα, ο κνησμός μπορεί να επεκτείνεται στην υπερώα, στον φάρυγγα ή στα αυτιά, «μαύρους κύκλους» κάτω από τα μάτια, εγκάρσια γραμμή στην επιφάνεια της μύτης.

Διάγνωση

Η διάγνωση των αλλεργιών θα βασιστεί, κυρίως, στην εικόνα του αρρώστου. Ο ειδικός έλεγχος αποσκοπεί στην αποκάλυψη του ένοχου αντιγόνου (π.χ. γύρη ελιάς). Ετσι, μπορεί να συσταθεί η κατά το δυνατόν αιτιολογική αντιμετώπιση. Αιτιολογική αντιμετώπιση των αλλεργιών σημαίνει αποφυγή. Η αποφυγή, όμως, άλλοτε είναι εφικτή κι άλλοτε σχεδόν αδύνατον να εφαρμοστεί. Οσο και να μένει κανείς κλεισμένος την άνοιξη, ο αέρας θα φέρει τις γύρεις (ακόμα και από χιλιόμετρα μακριά!) μέσα στο σπίτι.

Η φαρμακευτική θεραπεία, σήμερα, είναι πολύ χρήσιμη, διότι μειώνει τα ενοχλητικά συμπτώματα της αλλεργίας. Είναι, επίσης, πολύ αποτελεσματική με ελάχιστες έως καθόλου παρενέργειες. Υπάρχει και θεραπεία απευαισθητοποίησης, με στόχο τη ριζική απαλλαγή του αρρώστου από την αλλεργία.

Η ειδική αυτή θεραπεία με τα εμβόλια (ενέσεις ή από στόματος) επιτυγχάνει τελικά την «εκπαίδευση» του ανοσολογικού συστήματος. Επειδή το αίτιο της αλλεργίας χορηγείται κατά ελεγχόμενο τρόπο, ό,τι ο οργανισμός θεωρούσε ως ξένο το αναγνωρίζει πλέον ως γνωστό, με αποτέλεσμα να μη δημιουργείται αλλεργική αντίδραση.

Του δρ Δημήτριου Κ. Χατζή, FAAP Ass. Professor, Columbia University, ΝΥ, επισκ. καθηγητή Πανεπιστημίου Αθηνών, ειδ. επιστ. συνεργάτη Α’ Παιδ. Κλινικής, Π.Α.

πηγή: Ελευθεροτυπία

Μία αποικία μελισσών που ανήκει στην Ιταλική φυλή βρέθηκε σε ένα τροπικό νησί του Ειρηνικού. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι θα μπορούσε να γίνει η τράπεζα των μελισσών του μέλλοντος. Η εγκαταλελειμμένη αποικία ανακαλύφθηκε στο νησί Νιούε, που βρίσκεται στον νότιο Ειρηνικό Ωκεανό 2100 χλμ βορειοανατολικά της Νέας Ζηλανδίας, πριν από 16 χρόνια και πιστεύεται ότι ζει εκεί εδώ και 30 χρόνια.

Επιθεωρώντας μέλισσες στο τροπικό νησί Νιούε, στον Ειρηνικό Ωκεανό.

Ο Νεοζηλανδός μελισσοκόμος Andrew Corey δήλωσε ότι οι μέλισσες ήταν απαλλαγμένες από σημαντικές ασθένειες, συμπεριλαμβανομένης και της καταστροφικής βαρρόα. Ο Corey είπε επίσης ότι οι ήρεμες αυτές μέλισσες θα μπορούσαν να σώσουν τη μελισσοκομία. «Το νησί μπορεί να λειτουργήσει σαν καραντίνα. Μια τράπεζα μελισσών παρόμοια με την τράπεζα σπόρων στην Ισλανδία.»

Το άκαρι βαρρόα παρασιτεί τις προνύμφες αλλά και τις ενήλικες μέλισσες, προκαλώντας τους προβλήματα τα οποία μπορούν να οδηγήσουν στην ολοκληρωτική κατάρρευση μιας αποικίας. Ξεκίνησε από την Ασία και σιγά σιγά εξαπλώθηκε σε ολόκληρο τον κόσμο. Στην Ελλάδα έφτασε το 1978. Μέχρι πρόσφατα τα μόνα μέρη στον πλανήτη που δεν είχε παρατηρηθεί το άκαρι ήταν κάποια απομονωμένα νησιά, αλλά και η Αυστραλία στην οποία όμως βρέθηκε το 2007 στα βόρεια ανατολικά παράλια της ηπείρου.

Ακτές της νήσου Νιούε, γνωστής και ως ο Βράχος της Πολυνησίας στην οποία βρέθηκε εγκαταλελειμμένη αποικία μελισσών “καθαρή” από βαρρόα.

«Όταν το άκαρι έφτασε στη Νέα Ζηλανδία νομίζαμε ότι οι μέλισσες θα αφανιστούν. Τα πρώτα χρόνια περίπου το 25% των μελισσών χάθηκαν από το άκαρι, αλλά με τον καιρό οι μέλισσες προσπάθησαν να το αντιμετωπίσουν και περιόρισαν την απώλεια σε ένα 5-10% του πληθυσμού.» Μας λέει ο Corey.

Το νησί Νιούε είναι το μεγαλύτερο κοραλλιογενές νησί στον κόσμο με έκταση 260 τετρ. χλμ. Με τη Νέα Ζηλανδία έχει καθεστώς ελεύθερης σχέσης, από το 1901. Το 2003, το Νιούε έγινε το πρώτο κράτος στον κόσμο με δωρεάν και ανοιχτό ασύρματο δίκτυο ίντερνετ για όλη τη χώρα από τον οργανισμό Κοινότητα Χρηστών Ίντερνετ του Νιούε που ιδρύθηκε το 1999.

πηγή: abc.net

Ένας βομβίνος γνωστός κατά τόπους στην Ελλάδα και ως μπάμπουρας, είναι ημι-κοινωνικά έντομα και κατατάσσονται στις αγριομέλισσες του γένος Bombus (= μπόμπους). Είναι οι φυσικοί επικονιαστές για πολλά φυτά και ανήκουν στην κατηγορία των ωφέλιμων εντόμων.

Bombus griseocollis – Φωτογραφία από τον Sam Droege, USGS

Οι βομβίνοι οφείλουν την ονομασία του στην ελληνική λέξη βόμβος (= θόρυβος), δηλαδή το χαρακτηριστικό “βόμβο” που παράγεται κατά την πτήση τους. Ως έντομα, έχουν προσελκύσει το ερευνητικό ενδιαφέρον πολλών επιστημόνων για τη μελέτη της βιολογίας τους, της κοινωνικής τους συμπεριφοράς και δομή, της οικολογίας τους, της συστηματικής τους κατάταξη και άλλα. O Sam Droege, επικεφαλής του προγράμματος απογραφής και παρακολούθησης των μελισσών της Υπηρεσίας US Geological Survey (USGS) των ΗΠΑ και οι συνεργάτες του στεγνώνουν και προετοιμάζουν τα δείγματα των μελισσών τους όσο καλύτερα μπορούν και χρησιμοποιούν το Photoshop αργότερα για να αφαιρέσουν από την εικόνα τυχόν μεγάλες κηλίδες σκόνης που παραμένουν.

Διαγράφουν επίσης από την εικόνα και το καρφάκι που στηρίζει τα δείγματα και στη συνέχεια αυξάνουν την οξύτητα και κάνουν crop την εικόνα. Έτσι πετυχαίνουν αυτό το εντυπωσιακό αποτέλεσμα. Παγκοσμίως είναι γνωστά περίπου 250 είδη βομβίνων τα οποία ανήκουν σε ένα γένος, το Bombus Latreille 1802, με 38 υπογένη. Στην Ευρώπη έχουν αναγνωριστεί περίπου 70 είδη Bombus, από τα οποία στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί έως τώρα 33 είδη.

Ο βιολογικός κύκλος των βομβίνων είναι ο τυπικός των ημικοινωνικών υμενοπτέρων, με τις νέες βασίλισσες να εισέρχονται σε χειμέρια διάπαυση και η αποικία να χάνεται. Δηλαδή οι αποικίες τους είναι ετήσιες και αναπτύσσονται σε φωλιές που ανάλογα με το είδος είναι επιφανειακές ή υπόγειες. Σε κάθε αποικία παράγονται πλήρη ανεπτυγμένα θηλυκά (βασίλισσες), ατελή θηλυκά (εργάτριες) και αρσενικά (κηφήνες). Προς το τέλος του κύκλου της κάθε αποικίας παράγονται τα αναπαραγωγικά άτομα, τα οποία θα συζευχθούν έξω στη ύπαιθρο. Σε όλα τα είδη Bombus μόνο οι νέες συζευγμένες βασίλισσες διαχειμάζουν, ενώ όλα τα άλλα μέλη της αποικίας, μαζί και η παλιά βασίλισσα με τους κηφήνες, χάνονται πριν το χειμώνα. Γενικά σε ένα περίπατο στην ελληνική ύπαιθρο, κυρίως κατά τους μήνες Μάρτιο έως Ιούνιο, οι βομβίνοι θα είναι ανάμεσα στα έντομα που θα συναντήσει κανείς.

πηγές από: National Geographic, Wikipedia.