Ο Ελαιώνας, πέρα από τη συμβολική αξία του για την πόλη της Αθήνας, μας θυμίζει και το πόσο μακρόβιο δέντρο είναι η ελιά, παρ’ όλες τις ταλαιπωρίες που μπορεί να υποστεί από την άγνοια ή την αδιαφορία των ανθρώπων. Και στη χώρα που ο μύθος επιμένει ότι πρωτοεμφανίστηκε ως θεϊκό δώρο, συναντάς σήμερα άφθονα δέντρα όχι απλώς αφρόντιστα αλλά και κακοποιημένα από λάθος κλαδέματα ή από καθόλου κλαδέματα, τη στιγμή που το θεωρούμε το υπ’ αριθμόν 1 εξαγωγικό προϊόν μας.

Όταν λοιπόν ήλθε στην Ελλάδα ο Ιταλός καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Πίζας, Riccardo Gucci, προσκεκλημένος από το oliveoilseminars.com, το ΒΗΜΑScience ήταν εκεί και παρακολούθησε τις ομιλίες του αλλά και τον ακολούθησε υπομονετικά σε όλη την περιήγησή του σε ελαιώνες της Αττικής όπου ο καθηγητής έκανε υποδειγματικά κλαδέματα που τα συνόδευε με καίριες παρατηρήσεις σχετικά με το πώς και το γιατί κόβουμε έστω και μερικά φύλλα από το κάθε δέντρο. Το κλάδεμα, όπως έχει γράψει σε μερικές από τις μελέτες του που έχουν γίνει σημείο αναφοράς στη διεθνή βιβλιογραφία αλλά και επανέλαβε εδώ όταν τον ρωτήσαμε σχετικά, όταν γίνει σωστά, δίνει χρόνια και καρπό παραπάνω στην ελιά.

Είναι υπερβολή να νιώσεις κάποια στιγμή ενοχικά απέναντι στα δέντρα του σπιτιού σου; Δεν το αποκλείω, αλλά έτσι ένιωθα γυρίζοντας μια Κυριακή αργά το απόγευμα από ολοήμερο σεμινάριο αφιερωμένο στα κλαδέματα και ιδιαίτερα σε αυτά που έχουν σχέση με τα ελαιόδεντρα. Εκτός από τις ώρες θεωρίας σε κλειστό χώρο είχα περάσει, μαζί με άλλους τριάντα, και κάτι παραπάνω από τέσσερις ώρες στα Μεσόγεια παρακολουθώντας τον Ιταλό καθηγητή Ricardo Gucci, να σκαρφαλώνει στα δέντρα ενός ελαιώνα, να κάνει κύκλους περπατώντας γύρω τους, να αγκαλιάζει τις φυλλωσιές τους, αλλά και να κόβει μελετημένα και αποφασιστικά όσα κλαδιά πίστευε πως έπρεπε να απομακρυνθούν από ένα δέντρο ακλάδευτο επί 7-8 χρόνια.

Έτσι, συναντώντας ξανά τις τέσσερις ελιές του σπιτιού μου, δύο μέσα στον κήπο και δύο στην πρόσοψη, βλέποντας με άλλο μάτι πλέον την κατάστασή τους, κατάλαβα πόσο έδειχναν αλλά και πόσο ήταν παραμελημένες. Το βλέμμα κόλλησε και στα ακρωτηριασμένα από τους βιαστικούς εργάτες του δήμου τμήματα των δύο δέντρων στον δρόμο (για να περνούν εύκολα τα φορτηγά), στην ασύμμετρη εμφάνιση όλων, στα (λαίμαργα) παρακλάδια που έμαθα να βλέπω πλέον σαν απειλή και στα πανύψηλα κλαδιά που ορθώνονταν στο κέντρο, εντελώς κατακόρυφα, όχι καμαρωτά, όπως πίστευα ως τότε, αλλά μέσα στην απόγνωσή τους, διψώντας για περισσότερο φως.

Ποιος είναι ο στόχος ενός κλαδέματος;
Απαντώντας κατά κάποιον τρόπο στην ερώτηση αν το κλάδεμα γίνεται για διευκόλυνση των ανθρώπων που εκμεταλλεύονται το δέντρο ή γιατί έτσι νιώθει αυτό καλύτερα, ο κ. Gucci ισχυρίζεται ότι «κλαδεύουμε το δέντρο για να ξανανιώσει», δείχνοντας μάλιστα προς ένα δέντρο που μόλις το είχε απαλλάξει από αρκετά περιττά κλαδιά. Κλαδιά όμως όχι πεταμένα κάτω για να μείνουν εκεί όπως έτυχε, σκορπισμένα άτακτα, αλλά προσεκτικά τοποθετημένα μπροστά στο δέντρο. Γιατί εκεί, αν και κομμένα, μπορεί να έχουν ακόμη αξία και υλική αλλά και ως πληροφορία (!) για όποιον ξέρει κάτι παραπάνω.

Σε ένα βιβλίο που μου έχει μάθει πολλά για τα φυτά (Γ. Μανέτα Τι θα έβλεπε η Αλίκη στη χώρα των φυτών, εκδόσεις ΠΕΚ) είχα διαβάσει: «Τα φυτά δεν είναι λιγότερο πολύπλοκα από τα ζώα. Αντιλαμβάνονται το περιβάλλον, στην κυριολεξία το μετρούν, καταγράφουν και ανταποκρίνονται στα ερεθίσματα, ρυθμίζουν τη χημεία του εσωτερικού του σώματός τους, τρέφονται με χαρακτηριστικό και αυτάρκη τρόπο» και λίγο παρακάτω: «Ναι, δεν σηκώνονται να φύγουν όταν δουν τα σκούρα, όταν κάνει κρύο  ή ζέστη, απλώς αλλάζουν ιδιότητες εκεί που βρίσκονται ώστε να αντεπεξέλθουν και αυτό αποτελεί μέρος της φυτικής συμπεριφοράς. Πρόκειται για συμπεριφορά άγνωστη σε μας, αδύνατη για τους ανθρώπους  ή για τα ζώα, ωστόσο πετυχημένη για τα φυτά». Με άλλα λόγια, παρασυρόμαστε και θεωρούμε κατώτερη μορφή ζωής τα φυτά γιατί το μάτι μας εντυπωσιάζεται περισσότερο από αυτά που κινούνται και πολύ λιγότερο από τα ακίνητα.

«Μην ψάχνετε στα δέντρα αναλογίες με τους ζωντανούς οργανισμούς. Το δέντρο όμως είναι μια σοφή ύπαρξη. Όταν, π.χ., αισθάνεται ανασφάλεια στο περιβάλλον όπου μεγαλώνει, δεν (θέλει να) παράγει» μας είπε εκείνο το πρωινό και ο κ. Gucci. Εκτός όμως από αυτό, μάθαμε ότι, όπως συμβαίνει με τους ανθρώπους, ανάλογα θα πρέπει να σκεπτόμαστε και για τα ελαιόδεντρα: αντιμετώπιση με διαφορετικό τρόπο, ανάλογα με την ηλικία τους.

Ασκήσεις «γιόγκα» για δέντρα
Ανεξάρτητα πάντως από την ηλικία, είναι λάθος πρώτα από όλα να σκεπτόμαστε ότι η περιποίηση ενός δέντρου ταυτίζεται μόνο με το κόψιμο μερικών ξερόκλαδων κάθε τόσο. Από όσο κατάλαβα εγώ τουλάχιστον, όλα πρέπει να αρχίζουν με το βλέμμα που ρίχνουμε ή καλύτερα «χαρίζουμε» στο δέντρο μας κάθε ημέρα. Όταν είναι ακόμη σε ηλικία ενός ή δύο ετών, «τα χέρια μας να είναι… κοντά, κυρίως όταν κρατούν το κλαδευτήρι» προειδοποιεί ο κ. Gucci. Διότι τα φύλλα χρειάζονται πολύ σε ένα δέντρο μικρής ηλικίας, αφού με τη φωτοσύνθεση που κάνουν το εφοδιάζουν με την απαραίτητη ενέργεια. Όταν λοιπόν δεν είναι ακόμη πολλά, το δεντράκι τα έχει ανάγκη όλα τα φύλλα του. Γι’ αυτό πρέπει να φροντίζουμε, όπως και με τους εφήβους, να γίνει καλό ξεκίνημα, να μπουν καλές βάσεις και να μην του προκαλέσουμε αναπηρία από νωρίς.

Μας δείχνει ένα νεαρό δέντρο που έχει έξι κλαδιά όλα κι όλα. Έχουν φροντίσει πολύ αυτοί που το φύτεψαν εκεί να φεύγουν κατακόρυφα δύο μόνο κλαδιά από τον νεαρό κορμό και το καθένα από αυτά να διακλαδίζεται σε άλλα δύο αυστηρά και επίσης κατακόρυφα. Προσεγμένα, δηλαδή, όλα αλλά και όλα λάθος οδηγημένα, καθώς αυτό που χρειάζονται τα δέντρα και ακόμη περισσότερο η ελιά είναι τα κλαδιά να βγαίνουν και να κατευθύνονται προς το πλάι, αν είναι δυνατόν με κλίση γύρω στις 45 μοίρες ή και μεγαλύτερη σε σχέση με την κάθετη στο έδαφος γραμμή, για να μαζεύουν όσο γίνεται περισσότερο φως. Σε ένα μάλιστα από τα νεαρά δέντρα πιάνει μια δέσμη από κλαδιά που είχαν κλίση αρκετά κατακόρυφη και τα λυγίζει προς τα κάτω, όχι μία αλλά αρκετές φορές, σαν να τους κάνει γυμναστική. Μια περίεργη άσκηση «γιόγκα» που, όπως λέει, το δέντρο την καταλαβαίνει και, αν αυτό επαναληφθεί μερικές φορές από όποιον περνάει συχνά για να δει πώς εξελίσσεται, το δέντρο θα πάρει μια πρώτη αρκετά σωστή κατεύθυνση προς την επιθυμητή μορφή. Επίσης διάφορα κατακόρυφα κλαδιά που δεν θέλει να τα απομακρύνει τα μπλέκει με το ζόρι ανάμεσα σε άλλα για να προχωρήσουν σχεδόν οριζόντια.

Και ποια είναι άραγε αυτή η ιδανική μορφή όπου πρέπει να φθάσουν, ασυμπτωτικά έστω, μεγαλώνοντας τα ελαιόδεντρα;

Πληγές και κουφάλες
Εκτός από το καθαυτό κλάδεμα, πρέπει να παρατηρούμε την κατάσταση του κορμού και να αποφεύγονται οι κακουχίες. Οι χυμοί κυκλοφορούν σε ένα λεπτό εξωτερικό στρώμα του φλοιού και εκεί δεν πρέπει να υπάρχουν χαράγματα ή βαθιές τομές. Έτσι δικαιολογείται και το γνωστό φαινόμενο ένα μεγάλης ηλικίας δέντρο να στερείται ακόμη και όλο το εσωτερικό του κορμού του κι όμως να καρποφορεί πολύ αποδοτικά. Ο κ. Gucci μάλιστα ήταν κατηγορηματικός. Το ξυλώδες κέντρο κάθε κλαδιού και του κορμού αντίστοιχα δεν συμμετέχει στη βλάστηση, γι’ αυτό και δεν ασχολείται με το να βάζει κάποια αλοιφή ή έστω λάσπη στις τομές που προκύπτουν όταν κόβονται κάπως χοντρά κλαδιά. Λέει ότι είναι χάσιμο χρόνου και φαίνεται πως δεν τον απασχολεί η πιθανότητα να εισχωρήσουν από την πληγή αυτή βλαβεροί για το δέντρο μικροοργανισμοί.

Κύπελλο, μπάλα ή… χριστουγεννιάτικο δέντρο
Κάτι που μάλλον διαφεύγει από μερικούς μανιακούς κλαδευτές είναι πως όταν κόψεις διάφορα χοντρά κλαδιά δημιουργείς, κατά τον κ. Gucci, ένα τέρας. Όπου έχεις ρίζες και κορμό ανεπτυγμένα και επάνω μια ογκώδη κόμη με ένα πλήθος φύλλων σε λεπτά κλαδιά. Κάτι εντελώς ασύμμετρο, δηλαδή. Όσο για το ιδανικό σχήμα, μπορεί να είναι συνήθως το ανεστραμμένο κύπελλο, φαρδιά κόμη κάτω που γίνεται πιο στενή όσο ανεβαίνουμε. Εμφανίζονται όμως κατά περιοχές και άλλα, όπως με κορμό που διχάζεται χαμηλά (Ανδαλουσία, για το μάζεμα επιτραπέζιας ελιάς), σφαιρικό σχήμα (Ελλάδα, Γαλλία), με πολλαπλούς κώνους, έναν για κάθε μεγάλο κλαδί (σε περιοχές της Ιταλίας) και το «χριστουγεννιάτικο έλατο» με κέντρο την Καλιφόρνια, που ταιριάζει με τα μηχανήματα ταλαντώσεων του κορμού κατά τη συγκομιδή. Βέβαια από τα ελαιόδεντρα που εμείς αντικρίσαμε εκεί στα Μεσόγεια ήταν πολλά σε προχωρημένη ηλικία, εγκαταλελειμμένα, και χρειάζονταν γενναία επέμβαση. Μου φαίνεται σαν ένα πράσινο ορυχείο που έχει ακόμη πολλά να δώσει αλλά είναι προς το παρόν εγκαταλελειμμένο.

Η σωστή αναλογία
Και ο κ. Gucci μάς δείχνει πώς μπορεί να ξεκινήσει κάτι ξανά. Δεν δίνει την εντύπωση ότι έχει και πολλές  αναστολές. Τον βλέπω να πηγαίνει γύρω από τα δέντρα με κινήσεις που μου θυμίζουν καλλιτέχνη σε γκαλερί ενώ ετοιμάζει επί τόπου κάποιο έργο του. Με στέρεα προσχέδια. Κάθε κλαδί που κόβει είναι ένας σταθμός. Κοιτάζει λίγο και προχωρεί χωρίς δισταγμούς. Τα κομμένα κλαδιά τοποθετούνται προσεκτικά σε έναν σωρό και δεν αφήνονται στο έδαφος σκόρπια γιατί, όπως εξηγεί, δεν πρέπει να χάσουμε τον λογαριασμό κόβοντας αλόγιστα. Συνήθως και στις πιο βαριές περιπτώσεις δεν υπερβαίνουμε το 40% της κόμης, ενώ σε ένα σωστά κλαδεμένο δέντρο το πολύ να απομακρύνουμε το 20%, μόνο το 10% ίσως να είναι καλύτερο και το 5% ακόμη ίσως πολύ καλύτερο. Όλα αυτά τα κλαδιά με τα φύλλα τους μπορούν με ειδικά και όχι ακριβά μηχανήματα να θρυμματιστούν σε πολύ μικρά κομμάτια και ή να τροφοδοτήσουν κομπόστ ή να σκορπιστούν δημιουργώντας ευπρόσδεκτη εδαφοκάλυψη τους θερινούς μήνες που κινδυνεύει ο κορμός, ειδικά στα νεαρά δέντρα, να καεί. Και την όποια στοργή μας είναι έτοιμα να την ανταποδώσουν. Τα ελαιόδεντρα δεν είναι άλογα, όπως εξηγήθηκε αρκετά ελπίζω. Γιατί, λοιπόν, να τα σκοτώνουμε όταν γεράσουν με το να τα αφήνουμε ακλάδευτα και απεριποίητα; Ούτε βέβαια πρέπει, αντίθετα, να θυμόμαστε να τα κλαδέψουμε μόνο όταν γεράσουν αρκετά, σαν να είναι κάποιος ηλικιωμένος συγγενής που μας συγκίνησε στα τελευταία η κατάστασή του. Χωρίς να πιστεύουμε ότι θα είναι πολλές οι ημέρες του. Νομίζω ότι οι ελιές είναι σαν τις γάτες. Αργούν να σε εμπιστευθούν και να σου δώσουν καρπούς, αλλά όταν τις κερδίσεις μπορούν και μένουν για πάντα μαζί σου.

Ο δεκάλογος του κλαδευτή
1. Με τον όρο κλάδεμα εννοούμε ένα σύνολο χειρισμών που χρησιμοποιούνται για τη διαμόρφωση της κόμης, τη ρύθμιση της ανάπτυξης των βλαστικών και αναπαραγωγικών οργάνων και τη διαμόρφωση της ανάπτυξης των τμημάτων του δέντρου με σκοπό τη μεγιστοποίηση παραγωγής και ποιότητας.

2. Έπειτα από ένα πολύ γερό και απερίσκεπτο κλάδεμα ένα ελαιόδεντρο μπορεί να κάνει και τρία χρόνια για να ξαναδώσει καρπό.

3. Είναι καταστροφή όταν στο μάζεμα της ελιάς το φθινόπωρο κόβουμε κλαδιά για να μαζέψουμε πιο βολικά τον καρπό. Γιατί στις άκρες αυτών των κλαδιών βρίσκονται τα «καρποφόρα μάτια» που θα δώσουν τον καρπό της επόμενης χρονιάς.

4. Όταν πρόκειται να αγοράσουμε νεαρά φυτά ελιάς προτιμούμε αυτά που διακλαδίζονται και τα κλαδιά τους κατευθύνονται προς τα πλάγια και όχι να έχουν δύο ή τρία το πολύ κλαδιά με κατακόρυφη κατεύθυνση.

5. Η κόμη, δηλαδή όλα τα κλαδιά με τα φύλλα από το πιο χαμηλό ως την κορυφή, καλό είναι να ξεκινάει από το 1,5 μέτρο και να μην υπερβαίνει τα 4,5 μέτρα.

6. Ανάλογα με τις συνθήκες και τους ανέμους της περιοχής, μπορεί τα νεαρά δέντρα να χρειάζονται στήριγμα ακόμη και για τα πρώτα τέσσερα ή πέντε χρόνια της ζωής τους.

7. Οι ζωηροί βλαστοί που βγαίνουν από τις ρίζες του δέντρου και οι «λαίμαργοι βλαστοί» που φαίνεται ότι είναι δυνατοί, κάθετοι στον κορμό, πρέπει να απομακρύνονται αμέσως.

8. Μπορεί να φαίνεται κάπως τραβηγμένο το κλασικό «το κέντρο του δέντρου να είναι τόσο αραιό που να μπορεί να το διασχίσει και ένα πουλί» αλλά δείχνει προς τη σωστή κατεύθυνση αν φανταστούμε το φως ως κάτι στέρεο και απτό. Επίσης ας μην ξεχνάμε ότι το φως του ηλίου είναι απαραίτητο ως και τη στιγμή που ο καρπός κόβεται από το κλαδί του για να πάει στο ελαιοτριβείο.

9. Οι πιο πολλοί, τη χρονιά που το δέντρο παράγει υπερβολικά πολύ καρπό, σκέπτονται να το εκμεταλλευτούν αυτό στο έπακρο. Κανονικά όμως θα πρέπει να αποτρέψουμε εγκαίρως την υπερπαραγωγή τη μία χρονιά και την έλλειψη σχεδόν καρπού την επομένη, πλησιάζοντας στο ιδανικό, δηλαδή περίπου ισορροπημένες παραγωγές κάθε χρόνο.

10. Καλύτερη εποχή για κλάδεμα είναι αφού περάσουν τα κρύα του χειμώνα, άνοιξη δηλαδή, και αφού εμφανιστούν τα άνθη της επόμενης χρονιάς, ώστε να τα βλέπουμε και να αποφύγουμε κάποια στραβοψαλιδιά. Επίσης να μην ξεχνάμε πως, αν και το ελαιόδεντρο θεωρείται ξηροφυτικό, αντέχει δηλαδή χωρίς πολλά νερά, ένα καλό πότισμα τον Ιούνιο και ένα στο τέλος Αυγούστου έχει παρατηρηθεί ότι βοηθάει στην αύξηση των κιλών της συγκομιδής.

Ένοχο το κλάδεμα
Γιατί «δίνουν» οι ελιές μας χρονιά παρά χρονιά;
Το σεμινάριο του κλαδέματος εδώ στην Ελλάδα το οργάνωσε ο κ. Β. Φραντζολάς από το oliveoilseminars.com που ασχολείται με το θέμα ελιά-λάδι 24 ώρες κάθε ημέρα, ακόμη και τις Κυριακές, και ταξιδεύει παρατηρώντας από κοντά τους ελαιώνες όλης της Ελλάδας. Εδώ  λοιπόν παραθέτουμε και τη δική του άποψη για το θέμα:

Για το πώς κλαδεύουμε στην Ελλάδα την καλύτερη περιγραφή μου την έκανε προχθές ο φίλος μου Λεωνίδας Τ. από το Ρέθυμνο που αλλάζαμε μηνύματα για τα κλαδέματα των λιόδεντρων: «Στο χωριό μας κάθε παραγωγός έχει και το δικό του στυλ. Μερικοί ξεγυμνώνουν όλο το εσωτερικό του δένδρου αφήνοντάς το ανεπανόρθωτα εκτεθειμένο στον ήλιο. Άλλοι, χρονιά παρά χρονιά, κάνουν βαθύ κλάδεμα, άλλοι μια χρονιά κλαδεύουν τις ποδιές και την άλλη τις κορφές, άσε, ένα μπάχαλο. Και όλοι είναι σίγουροι ότι η δική τους τεχνική είναι αλάνθαστη. Προσωπικά κλαδεύω με μέτρο αραιώνοντας το εσωτερικό για να αερίζεται το δένδρο και περιορίζοντας τα λαίμαργα και τα πολύ υψηλά κλαδιά που είναι και δύσκολα στο μάζεμα. Παρ’ όλα αυτά, “αναζητώ” το καλύτερο».

To καλύτερο μας το είπε ο Ricardo Gucci πριν από λίγες ημέρες. Το θέμα είναι ότι οι παραγωγοί είναι στη μεγάλη τους πλειονότητα ανεκπαίδευτοι, κλαδεύουν εμπειρικά με αυτά που άκουσαν ή τους μετέφερε κάποιος άλλος και αυτός με λίγες γνώσεις. Στις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας το κλάδεμα συνδυάζεται δυστυχώς με το μάζεμα του καρπού, με αποτέλεσμα να κατεβάζουμε κάτω πάνω από το 60% του φυλλώματος, κάτι που έχει καταστρεπτικά αποτελέσματα στην παραγωγή της επόμενης χρονιάς. Αυτός είναι και ο κυριότερος ίσως λόγος για την ακραία παρενιαυτοφορία (χρονιές καλές-κακές) που παρατηρείται στον ελληνικό ελαιώνα. Η λύση είναι στην παροχή κατάλληλης εκπαίδευσης από ανθρώπους που ξέρουν καλά τη φυσιολογία του δέντρου, οπότε και μπορούν να εξηγήσουν τις τεχνικές που πρέπει να εφαρμόζονται για μεγιστοποίηση της καρποφορίας, που είναι και το ζητούμενο στα ελαιόδεντρα.

πηγή: Βήμα Science (του Αλκη Γαλδαδά)

Για κάποιο λόγο, κυριαρχεί η αντίληψη στον απλό κόσμο, ότι το μέλι που κρυσταλλώνει είναι νοθευμένο με ζάχαρη. Στην πραγματικότητα ισχύει το ακριβώς αντίθετο! Η κρυστάλλωση και όχι ζαχάρωμα όπως λανθασμένα αποκαλείται, είναι δείγμα αγνότητας του μελιού. Μην πετάτε λοιπόν το μέλι που σας κρυστάλλωσε, δεν είναι ούτε νοθευμένο ούτε χαλασμένο.

Κρυσταλλωμένο μέλι

Το μέλι είναι στην ουσία ένα υπέρκορο διάλυμα δύο σακχάρων (γλυκόζης και φρουκτόζης). Ως υπέρκορο διάλυμα, λοιπόν, είναι ασταθές, έχοντας την τάση να σταθεροποιηθεί με την καταβύθιση της περίσσειας ποσότητας σακχάρων που βρίσκεται σε αυτό. Οι πρώτοι κρύσταλλοι που καταβυθίζονται, λειτουργούν ως πόλοι έλξης και άλλων, με συνέπεια την δημιουργία μεγαλύτερων συσσωματωμάτων, το σύνολο των οποίων δημιουργεί την εικόνα του κρυσταλλωμένου νερού. Αναλυτικότερα, κατά τη διαδικασία της κρυστάλλωσης η γλυκόζη αφυδατώνεται και παίρνει τη μορφή κρυστάλλου. Το μέλι θα κρυσταλλώσει ακόμα και αν παραμείνει στην κηρήθρα.

Μέλι που έχει αρχίσει να κρυσταλλώνει μέσα στην κηρήθρα.

Το κρυσταλλωμένο μέλι είναι εκπληκτικό σε τσάι, σε γιαούρτι, σε φρυγανισμένο ψωμί αλλά και ως συνοδευτικό σε βρώμη. Επίσης είναι υπέροχο ως γαρνιτούρα σε μαγειρευτό ή και τηγανητό κοτόπουλο. Τρεις είναι οι παράγοντες που επιταχύνουν την κρυστάλλωση: Η θερμοκρασία διατήρησης του μελιού, η αναλογία γλυκόζης και φρουκτόζης στο μέλι και φυσικά η πυκνότητα της γύρης μέσα του.

Θερμοκρασία
Το μέλι θα κρυσταλλώσει μέσα στην κυψέλη αν η θερμοκρασία πέσει κάτω απ’ τους 10ºC και στο βαζάκι σας αν το αφήσετε σε ένα κρύο ντουλάπι. Αυτό σημαίνει ότι αν το τοποθετήσετε σε ένα πιο ζεστό μέρος θα επιβραδυνθεί η διαδικασία κρυστάλλωσης. Η ιδανική θερμοκρασία για να καθυστερήσει η κρυστάλλωση είναι γύρω στους 25ºC και η θερμοκρασία που επιταχύνεται είναι γύρω στους 14ºC.

Κρυσταλλωμένο μέλι σε βρώμη

Είναι πολύ απλό να επαναφέρετε το μέλι στην αρχική του κατάσταση, τοποθετώντας το βάζο σε δοχείο μπεν μαρί και θερμαίνοντάς το σε χαμηλή θερμοκρασία, όχι πάνω από 45-50ºC γιατί καταστρέφονται τα θρεπτικά του συστατικά. Το ρευστοποιημένο μέλι φυσικά θα κρυσταλλώσει και πάλι. Γι αυτό ο καλύτερος τρόπος να το αντιμετωπίσετε αυτό είναι να συμφιλιωθείτε με το κρυσταλλωμένο μέλι. Έτσι κι αλλιώς η συνεχής κρυστάλλωση και αποκρυστάλλωση, ακόμα και με ήπια θέρμανση, θα κάνει το μέλι να χάσει το θαυμάσιο άρωμα που είχε στην αρχή.

Αν έχετε μεγάλη ποσότητα μελιού στο σπίτι και θέλετε να την αποκρυσταλλώσετε, κάντε το με μικρές ποσότητες αντί όλου του δοχείου. Να θυμάστε ότι το γυαλί είναι καλύτερο υλικό για διατήρηση μελιού απ’ το πλαστικό, ειδικά αν έχετε σκοπό να το θερμάνετε.

Η αναλογία γλυκόζης και φρουκτόζης στο μέλι
Όπως είπαμε το μέλι είναι ένα υπέρκορο διάλυμα δύο σακχάρων. Οι αναλογίες αυτών των δύο σακχάρων εξαρτώνται από τα φυτά που οι μέλισσες  συλλέγουν. Η μεγάλη συγκέντρωση γλυκόζης στο μέλι, ευνοεί τη γρήγορη κρυστάλλωση, ιδιαίτερα όταν αυτή ξεπεράσει το 30%. Γι αυτό θα παρατηρήσετε ότι δεν κρυσταλλώνουν όλα τα μέλια με τον ίδιο ρυθμό. Τα ανθόμελα κρυσταλλώνουν γρηγορότερα απ’ τα μέλια που προέρχονται από μελιτώματα.

Κρυσταλλωμένο μέλι σε φρυγανισμένο ψωμί.

Το μέλι κουμαριάς, ηλίανθου και βαμβακιού κρυσταλλώνει σε 1 μήνα, η πορτοκαλιά και το ρείκι σε 2 μήνες, το θυμάρι μετά τους 8, το μέλι βελανιδιάς μετά από ενάμιση χρόνο, το πευκόμελο μετά από δύο χρόνια, ενώ το μέλι ελάτης δεν κρυσταλλώνει ποτέ.

Η γύρη
Η γύρη στο μέλι είναι απόλυτα φυσιολογική και δείχνει τη φυτική προέλευση. Στο μικροσκόπιο μας δείχνει ποια φυτά επισκέφτηκαν οι μέλισσες. Όσο περισσότερη γύρη έχει το μέλι τόσο πιο θρεπτικό είναι, όμως αυτός ο παράγοντας επιταχύνει και τον χρόνο κρυστάλλωσης. Το ακατέργαστο μέλι περιέχει πολλούς κόκκους γύρης, γι αυτό και οι μεγάλες εταιρίες την αφαιρούν, μιας και θεωρούν το κρυσταλλωμένο μέλι αντιεμπορικό.

Γύρη στο μικροσκόπιο

Επίσης οι Κινέζοι αφαιρούν με ειδικό φίλτρο τη γύρη απ’ το μέλι ώστε να είναι και αδύνατη η εύρεση της χώρας προέλευσης, με αποτέλεσμα να υποβαθμίζονται τα μέλια που φτάνουν στον καταναλωτή. Συνήθως τα μέλια που έχουν υποστεί τέτοιου είδους επεξεργασία έχουν αναμιχθεί και έχουν γίνει χαρμάνια.

Που θα βρείτε το καλύτερο μέλι; Σίγουρα όχι στο σούπερ μάρκετ! Αναζητήστε ντόπιους μελισσοκόμους και απαιτήστε αμιγείς ποικιλίες. Υπάρχουν κάποιοι που κάνουν χαρμάνια για να πετύχουν σταθερή γεύση. Δεν έχει τόση σημασία το είδος όσο το να είναι αγνό.

πηγή: wired.com

Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της Σλοβένικης μελισσοκομίας, που έχει αποκτήσει διεθνή αναγνώριση, είναι η λαϊκή τέχνη ζωγραφικής κυψελών, κάτι που δεν γίνεται πουθενά αλλού στον κόσμο. Οι αρχές αυτής της λαϊκής τέχνης βρίσκονται αρκετά πίσω, στα μέσα του 18ου αιώνα.

Στην Σλοβενία χρησιμοποιούν τα γνωστά μελισσόσπιτα, τα οποία είναι μεγάλες ξύλινες κατασκευές, σαν δωμάτια, τα οποία βρίσκονται διασκορπισμένα στην ύπαιθρο και μέσα τους τοποθετούνται οι κυψέλες, ώστε να προστατεύονται από το κρύο. Οι έξοδοι αυτών των κυψελών είναι φυσικά προς τα έξω και για να μην δημιουργείται παραπλάνηση των μελισσών κατά την επιστροφή, ζωγραφίζονται τα μπροστινά μέρη των κυψελών ώστε να ξεχωρίζουν.

Το γεγονός αυτό αποτέλεσε πρόκληση για πολλούς λαϊκούς καλλιτέχνες οι οποίοι ανέλαβαν να διακοσμήσουν τις κυψέλες αυτές με folk θέματα από την καθημερινή ζωή, δημιουργώντας ένα συναρπαστικό αποτέλεσμα, αναγάγοντας τα μελίσσια σε ένα είδος υπαίθριας γκαλερί τέχνης. Οι ζωγραφιές αυτές, φυσικά βοηθούν τις μέλισσες να βρίσκουν πιο εύκολα τον προσανατολισμό τους, αλλά και τον μελισσοκόμο να ξεχωρίζει τα μελίσσια του.

Τα μουσεία της Σλοβενίας διατήρησαν έναν μεγάλο αριθμό πρωτότυπων έργων ζωγραφικής, από τα οποία έχουν γίνει αμέτρητα αντίγραφα και τα οποία πωλούνται ως αναμνηστικά. Πολλοί Σλοβένοι μελισσοκόμοι αρέσκονται ακόμα και σήμερα να διακοσμούν τα μελίσσια τους με τα παλιά μοτίβα, αλλά οι περισσότεροι χρησιμοποιούν νέα.

Σύμφωνα με τον Joze Koželj, μελισσοκόμο ο οποίος διατηρεί ένα μουσείο μελισσοκομίας, αρχικά οι καλλιτέχνες αυτοί ήταν άγνωστοι και φτωχοί ταξιδιώτες οι οποίοι δεν είχαν να πληρώσουν για κατάλυμα και έτσι αναλάμβαναν να ζωγραφίσουν τις κυψέλες με αντάλλαγμα να τους δοθεί ένα κρεβάτι. Αργότερα, αρκετοί από αυτούς έγιναν γνωστοί και πληρώνονταν για τη δουλειά τους, όπως η διάσημη οικογένεια των Šubic.

Τα θέματα που επέλεγαν ήταν θρησκευτικά, σκηνές από διάφορα τοπικά έθιμα αλλά και αστείες καθημερινές στιγμές. Όπως για παράδειγμα αυτή όπου ένας κυνηγός έκαστε να ξαποστάσει κάτω από ένα δέντρο και αφού ήπιε και λίγο αποκοιμήθηκε. Τότε ήρθαν τα ζώα και του ξύρισαν το μουστάκι. Και ενώ μπορούμε να φανταστούμε ότι οι άνθρωποι αυτοί έπρεπε να δουλέψουν πολύ σκληρά στην καθημερινή τους ζωή, δεν έχασαν την αίσθηση του χιούμορ τους και την ικανότητά τους να βλέπουν πάντα τη λαμπρή πλευρά της ζωής.

Ή αυτός ο πίνακας όπου ένας καμπουριασμένος άνδρας με μπαστουνάκι περνάει κάτω από ένα δέντρο όπου ζει ένα μελίσσι και άθελά του το ενοχλεί με αποτέλεσμα να τον τσιμπήσουν οι μέλισσες, καθώς όμως προσπαθεί να ξεφύγει τα τσιμπήματα θεραπεύουν τους ρευματισμούς του.

Όλες αυτές οι κυψέλες συνοψίζουν τη συλλογική σοφία της παράδοσης της μελισσοκομίας στη Σλοβενία. Είναι πραγματικά αξιοθαύμαστες.

Αν θέλετε να συνδυάσετε πλούσια γεύση και θρεπτικά συστατικά σας προτείνουμε το γιαούρτι με μήλα και μέλι. Ιδανικό σνακ αλλά και πρωινό φτιάχνεται πολύ γρήγορα.

Χρόνος Εκτέλεσης 10 λεπτά

Μερίδες 4

Δυσκολία Πολύ εύκολο

 

Συστατικά:
450 γρ. γιαούρτι
5 κ.σ. μέλι
½ κ.γ. φρέσκο θυμάρι, ψιλοκομμένο
½ κ.γ. κουρκουμά
2 κ.σ. ψιλοκομμένο βασιλικό
2 κ.σ. ψιλοκομμένο δυόσμο
1 πρέζα αλάτι
2 κόκκινα μήλα
50 γρ. καρυδόψιχα, χοντροκομμένη
50 γρ. φιστίκια Αιγίνης, χωρίς το κέλυφος, χοντροκομμένα

Εκτέλεση:
Σε ένα μπολ ανακατεύουμε το γιαούρτι, 2 κ.σ. μέλι, το θυμάρι, τον κουρκουμά, 1 κ.σ. βασιλικό, 1 κ.σ. δυόσμο και το αλάτι. Κόβουμε τα μήλα στη μέση και αφαιρούμε τον πυρήνα. Στην συνέχεια τα κόβουμε σε ωραίες λεπτές φέτες (0,5 εκ). Χωρίζουμε το μείγμα με το γιαούρτι σε 4 πιάτα. Από πάνω βάζουμε, σε κάθε πιάτο, το ¼ από τα μήλα μας. Περιχύνουμε το υπόλοιπο μέλι, πασπαλίζουμε με τους ξηρούς καρπούς και τα υπόλοιπα μυρωδικά!

* Το Ορεινό Μέλι συνιστά να μη μαγειρεύετε θερμαίνοντας το μέλι σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες των 45-50 °C γιατί έτσι χάνονται όλα του τα θρεπτικά συστατικά. *

πηγή: akispetretzikis.com

Κόρη μελισσοκόμων που ξεκίνησε τη σκηνοθετική της καριέρα από το ντοκιμαντέρ, η 32χρονη Αλίτσε Ρορβάκερ (μικρότερη αδερφή της πρωταγωνίστριας Άλμπα) εντυπωσίασε με το προ τριετίας μυθοπλαστικό ντεμπούτο της «Corpo Celeste». Δανειζόμενη στοιχεία από την οικογενειακή της ιστορία κι έχοντας για άλλη μία φορά ένα νεαρό κορίτσι ως βασική ηρωίδα, έκανε με τα «Θαύματα» τη μεγάλη έκπληξη στο τελευταίο Φεστιβάλ Κανών, στο οποίο απέσπασε το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής.

Πιστή στο νταρντενικό, νεο-ρεαλιστικό αφηγηματικό της ύφος, «εισβάλλει» στην καθημερινότητα μιας εξαμελούς, απομονωμένης στην εξοχή οικογένειας μελισσοκόμων η οποία προσπαθεί να εκσυγχρονίσει το μικρό παρασκευαστήριό της. Ο γερμανικής καταγωγής πατέρας δίνει τις εντολές, αλλά άτυπος αρχηγός είναι η 12χρονη Τζελσομίνα, η οποία βοηθάει στις δουλειές, προσέχει τις τρεις μικρότερες αδερφές της και κάνει τα πάντα για να πείσει την οικογένειά της να συμμετάσχει σε ένα τηλεοπτικό reality show.

Είναι η νέα ιταλική γενιά, από τη μία δεμένη με την αγροτική παράδοση και τον παραδοσιακό τρόπο­ ζωής και από την άλλη γοητευμένη από ένα φανταχτερό αύριο­, όπου τα πάντα –η Ιστορία, οι παραδόσεις, οι ανθρώπινες σχέσεις– μετατρέπονται σε θέαμα. Η Ρορβάκερ σκηνοθετεί αυτήν την αντίφαση αντιπαραθέτοντας εικόνες που ξεπηδούν από έναν αλά Ερμάνο Όλμι («Το Δέντρο και τα Τσόκαρα») ή αδερφούς Ταβιάνι («Πατέρας Αφέντης») ρεαλισμό με την ονειρική αύρα των ταινιών του Φελίνι: στην πρώτη συνάντηση της Τζελσομίνα με την τηλεπαρουσιάστρια Μόνικα Μπελούτσι στο δάσος, η τελευταία εμφανίζεται ντυμένη σαν κιτσάτα πανέμορφη γοργόνα.

Αυτό το παιχνίδι ανάμεσα στο όνειρο και στην πραγματικότητα συντηρείται με διακριτικό τρόπο μέχρι το λυρικό φινάλε, κρατώντας έτσι την ταινία σε μια πρωτότυπη και παράξενη ισορροπία ανάμεσα στη σκληρή κινηματογραφική ειλικρίνεια και την απελευθερωτική φαντασία. Ισορροπία η οποία αντιπροσωπεύει και τη ματιά της δυναμικής, αλλά ευαίσθητης Τζελσομίνα προς το ενήλικο αύριο, το οποίο η Ρορβάκερ προβλέπει τρυφερό, επώδυνο, απολαυστικό, πικρό και σίγουρα γεμάτο θαύματα.

Τα Θαύματα aka The Wonders / Le Meraviglie
2014 | Έγχρ. | Διάρκεια: 110′ | Ιταλία | Σκηνοθεσία: Αλίτσε Ρορβάκερ | Πρωταγωνιστούν: Μόνικα Μπελούτσι, Μαρία Αλεξάντρα Λούνγκου, Άλμπα Ρορβάκερ

πηγή: Αθηνόραμα (του Χρήστου Μήτση)

Πριν από μερικά χρόνια, όταν ξεκινούσαμε με τα πρώτα μας μελίσσια, τα πράγματα ήταν πολύ απλά. Όταν έρχονταν το φθινόπωρο, βρίσκαμε ένα μέρος στο βουνό και τα μεταφέραμε. Σήμερα όμως τα μελίσσια έχουν αυξηθεί αρκετά και στο βουνό δεν υπάρχουν χώροι για να τοποθετηθούν όλα. Άλλωστε όσο πιο λίγα τα μελισσοσμήνη σε μια περιοχή, τόσο περισσότερες και οι διαθέσιμες τροφές, πράγμα που σημαίνει ότι καλό είναι να δημιουργούνται μικρές ομάδες μελισσιών και να μεταφέρονται σε διαφορετικές περιοχές.

Έτσι αφού μεταφέραμε την πρώτη ομάδα στην λίμνη Πουρναρίου στην Άρτα, αποφασίσαμε να εξερευνήσουμε την Πίνδο νοτιότερα, προς την Αιτωλοακαρνανία. Η χλωρίδα ελάχιστα αλλάζει, τουλάχιστον από τα σύνορα του νομού Ιωαννίνων και Άρτας μέχρι τη λίμνη Τριχωνίδα. Από τους πρόποδες και μέχρι ύψους 500-600 μέτρων συναντά κανείς ρείκια, κουμαριές, ακονιζιές, κισσούς και αρκουδόβατους.

Προσωπικά θεωρώ ότι όλο αυτό το κομμάτι της Πίνδου είναι καλό για να φιλοξενήσει μελίσσια το φθινόπωρο καθώς όλα τα παραπάνω φυτά θα τα βοηθήσουν να ανανεώσουν τους πληθυσμούς και να ξεχειμωνιάσουν με νέες και πιο ανθεκτικές μέλισσες. Οπότε αυτό που έψαχνα ήταν να βρω ένα ηλιόλουστο μέρος και σε όσο γίνεται χαμηλότερο υψόμετρο. Και πράγματι η συγκεκριμένη περιοχή ήταν αυτό ακριβώς.

Το μελισσοκομείο στήθηκε σε ένα απάνεμο ξέφωτο ανάμεσα σε δύο κατάφυτες πλαγιές, σε πολύ χαμηλό υψόμετρο, ώστε να παραμένουν οι κυψέλες όσο το δυνατόν πιο ζεστές, τις κρύες νύχτες του φθινοπώρου. Επίσης οι μέλισσες θα δούλευαν ανεβαίνοντας άδειες και άρα ελαφρύτερες και θα κατέβαιναν γεμάτες. Νερό υπήρχε από το κοντινό ποτάμι και έτσι δεν χρειαζόταν και κάποιου είδους ποτίστρα.

Ο μόνος φόβος που είχα ήταν να μην φουσκώσει το ποτάμι, αλλά ο καιρός τους δύο πρώτους μήνες του φθινοπώρου ήταν τόσο άνομβρος που τα ρείκια ξεράθηκαν. Ουσιαστικά τα μελίσσια όλη αυτή την περίοδο έβρισκαν μόνο γύρη από την άφθονη στην περιοχή ακονιζιά. Χωρίς νέκταρ, δεν ανέπτυξαν πολλούς γόνους και έτσι ελπίζουμε πλέον οι βροχές του τελευταίου δεκαημέρου του Οκτώβρη να βοηθήσουν την κουμαριά, να δώσει στα μελίσσια την απαραίτητη τροφή για να βγάλουν το χειμώνα.

Ο κισσός κι αυτός ξεκίνησε σχεδόν με ένα μήνα καθυστέρηση με αποτέλεσμα να έχουμε ένα “περίεργο” φθινόπωρο, που δεν μας επιτρέπει να κάνουμε προβλέψεις, όχι μόνο για το τι είδους χειμώνα θα έχουμε, αλλά ούτε για το πως θα εξελιχθεί ο Νοέμβριος. Ελπίζουμε να υπάρξουν οι απαραίτητες βροχές ώστε να δώσουν χυμούς όσα λουλούδια έχουν απομείνει πλέον και κυρίως η κουμαριά, την οποία και πολύς κόσμος περιμένει.

«“Σαράντα χρόνια προσπαθώ να καλλιεργήσω αυτό τον τόπο και δεν φυτρώνουν ούτε πέτρες! Χάνεις τον καιρό σου!”, ήταν τα πρώτα λόγια ενός γείτονα, όταν ήρθα στην περιοχή πριν από 7 χρόνια για να δουλέψω τη γη», θα πει η Άννα Μορδεχάι από το Περιβόλι στη Βάρη, μία επιχείρηση που στοχεύει να «φέρει τους αστούς πιο κοντά στη φύση», όπως εξηγεί.

Πώς κατάφερε να μετατρέψει ένα έδαφος άγονο σε μία σύγχρονη όαση; «Εφαρμόζοντας τις αρχές της Περμακουλτούρας, η οποία δεν σου λέει πώς να καλλιεργήσεις αλλά πώς πρέπει να σκέφτεσαι και να οργανώνεις τη λειτουργία σου, ώστε να δρας σύμφωνα με τη φύση, υιοθετώντας τις αρχές της αειφορίας. Η φύση είναι ξεκάθαρα το αφεντικό. Αντί να της εναντιωνόμαστε, παρατηρούμε τα μοτίβα της και προσπαθούμε να τα αναπαράγουμε – σαν να ανεβαίνεις σε μία σανίδα του surf και αφήνεσαι να σε οδηγήσει το ρεύμα».

Ηγετικές φυσιογνωμίες στον χώρο της Περμακουλτούρας, οι Perrine και Charles Herve’ – Gruyer, αγρότες και εκπαιδευτές μαζί, μεγαλώνουν τα 4 παιδιά τους στη Φάρμα του Μπεκ Ελουέν, στη Νορμανδία. Η σχέση τους με τον χώρο της γεωργίας ανύπαρκτη, καθώς η μεν Perrine έκανε καριέρα ως νομικός σύμβουλος διεθνών επιχειρήσεων στην Ασία, ο δε Charles, ήταν παιδαγωγός και ναυτικός – για πάνω από 20 χρόνια ταξίδευε ανά τον κόσμο με ωκεανογραφικό σκάφος, δημιουργώντας ντοκιμαντέρ και γράφοντας βιβλία για τη φύση. «Η Perrine κι εγώ θέλαμε να τρέφουμε την οικογένειά μας με υγιεινά και ζωντανά προϊόντα, καλλιεργημένα με αγάπη από τα χέρια μας. Γίναμε αγρότες. Οι πηγές έμπνευσής μας προέρχονται από τους αυτόχθονες λαούς, τους αγρότες του παρελθόντος αλλά και από τις τελευταίες προόδους στον τομέα της φυσικής γεωργίας. Η Περμακουλτούρα, επάνω στην οποία έχει σχεδιαστεί η φάρμα μας, είναι σαν μία έξυπνη εργαλειοθήκη, που επιτρέπει να αναπτυχθούν τρόποι ζωής, με σεβασμό τόσο στη γη όσο και στους κατοίκους της», γράφει ο Charles στο βιβλίο τους «Περμακουλτούρα» (εκδ. Καπόν) με τη στήριξη του World Human Forum.

Το πρόβλημα γίνεται λύση

«Αναζητούσαμε μια ζωή με νόημα, ποιότητα και αυτάρκεια», θα πει η Perrine, εξηγώντας πως «τίποτε δεν ήταν προϊόν της φαντασίας μας: εμπνευστήκαμε από τις γεωργικές τεχνικές του παρελθόντος και τις αναμείξαμε με τη σύγχρονη, επιστημονική γνώση – δεν είμαστε κατά της προόδου! Χρησιμοποιούμε Η/Υ συνεχώς για την καλύτερη οργάνωσή μας. Αλλά στη γη, η δουλειά γίνεται με τα χέρια. Η παρατήρηση και η σκέψη είναι οι καλύτεροι τρόποι για την προαγωγή της γεωργίας». «Αν και ριψοκίνδυνη επιλογή, ξαναβάλαμε το ανθρώπινο χέρι στο επίκεντρο της διαδικασίας της αγροτικής παραγωγής», προσθέτει ο σύζυγός της σε επίρρωση των προλεχθέντων. «Απερίσκεπτο στοίχημα σε μία εποχή που η εργασία κοστίζει ακριβά και τα αγροτικά προϊόντα δεν αποδίδουν. Όμως η Περμακουλτούρα προτείνει να μετατρέψουμε το πρόβλημα σε λύση, καθώς ο άνθρωπος αποτελεί πλεονέκτημα όταν του εμπιστευόμαστε εργασίες, που η μηχανή δύσκολα μπορεί να πραγματοποιήσει: δημιουργώντας καλλιεργημένους χώρους εντατικά ζωντανούς, φροντίζοντας με αγάπη το έδαφος και τα φυτά, συνδυάζοντας και πυκνώνοντας τις καλλιέργειες, διαπιστώσαμε ότι η γη μας γινόταν γονιμότερη και η παραγωγή ήταν ανάλογη. Η φάρμα μας σήμερα, έχει εξελιχθεί σε ένα μωσαϊκό από μικρά οικοσυστήματα που αλληλεπιδρούν: λιμνούλες, νησιά, περιβόλια, δάσος-κήπο, καλλιέργεια σε αναχώματα, βοσκότοπους. Κυριαρχεί η εντύπωση μιας άφθονης γενναιοδωρίας». «Επαναφέρουμε την ομορφιά της φύσης», τονίζει η Perrine.

«Η Περμακουλτούρα δεν επιδιώκει να μεγιστοποιήσει την παραγωγή ανά παραγωγική μονάδα αλλά ανά τετραγωνικό μέτρο εδάφους», αναφέρει η Αννα Μορδεχάι, δίνοντας ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: «Αντί να φυτέψουμε δύο ντοματιές σε απόσταση 40 εκ. μεταξύ τους, όπως θα έκανε ένας συμβατικός αγρότης, εμείς ανάμεσά τους θα φυτέψουμε τέσσερα μαρούλια, που θα εμποδίσουν τα αγριόχορτα να φυτρώσουν –η φύση απεχθάνεται τον κενό χώρο– θα σκιάσουν τις μικρές ντοματιές και όταν αυτές χρειαστούν τον χώρο, εμείς θα έχουμε ήδη συγκομίσει τα μαρούλια».

«Οι άνθρωποι έχουν εκπαιδευθεί να σκέφτονται τα πάντα σαν μία ευθεία γραμμή, το ένα να διαδέχεται το άλλο, παραλείποντας έτσι τον παράγοντα αλληλεπίδραση, που είναι καθοριστικός. Όλα όμως βασίζονται στην κοινή λογική. Λειτουργούν σαν ένας κύκλος», καταλήγει η Perrine.

Σαν ένα νέο «λογισμικό»

«Απέναντι στη σφοδρότητα του αγροβιομηχανικού ποταμού, που παρασύρει τα πάντα στο πέρασμά του αφήνοντας τη γη εξαντλημένη και τον κόσμο λαβωμένο, η Φάρμα του Μπεκ Ελουέν είναι μία όαση», διαβάζει κανείς στον πρόλογο του βιβλίου «Περμακουλτούρα» που υπογράφει ο Philippe Desbrosses, αγρότης, δρ Επιστημών του Περιβάλλοντος, συνιδρυτής των περισσότερων ιστορικών κινημάτων βιολογικής γεωργίας. Όπως επισημαίνει ο ίδιος: «Φαίνεται ότι εκεί που υπάρχει σεβασμός στη φύση, η ζωή ανθίζει με δεκαπλάσια ενέργεια».

Για τον Charles, «η Περμακουλτούρα αποτελεί ένα νέο παράδειγμα, ένα νέο “λογισμικό”. Στους αντίποδες του κυρίαρχου αγροτικού συστήματος, το οποίο δεν σταματά να τεχνοποιεί τη φύση, προσπαθούμε να εκμεταλλευθούμε τις υπηρεσίες που παρέχουν γενναιόδωρα τα οικοσυστήματα. Μήπως η φύση δεν προσφέρει στα φυτά όλα όσα χρειάζονται για την ανάπτυξή τους; Επιπλέον, συνειδητοποιούμε πως όταν αγγίζουμε τη γη, συνδεόμαστε ξανά με όλα όσα διαμορφώνουν τη ζωή των Ανθρώπων: τη διατροφή, την υγεία, τα τοπία, την απασχόληση, την οικονομία, την τέχνη της συμβίωσης, καθώς και με ό,τι πιο οικείο έχουμε – τις συγκινήσεις μας, την παρουσία μας στον κόσμο, τη σχέση μας με τη ζωή».

πηγή: Καθημερινή
Οι φωτογραφίες είναι από τη φάρμα του Μπεκ Ελουέν στην Γαλλία (climateheroes.org)

Το δενδρολίβανο (αρχ. ελλ. ἀπόσπληνος), γνωστό και ως αρισμαρί, στην Κύπρο, αλλά και ροσμαρίνι, δυοσμαρίνι, αρισμαρές, λιβανόδενδρο, λασμάρι κ.α., είναι ένας αρωματικός, αειθαλής θάμνος ο οποίος ανήκει στο γένος Ροσμαρίνος και στην οικογένεια των Χειλανθών.

Η λατινική ονομασία του φυτού Rosmarinus σημαίνει δροσιά της θάλασσας και είναι σύνθετη από τις λέξεις ros (δροσιά) και marinus (θαλάσσιος), γιατί πιστευόταν ότι το φυτό μπορεί να αναπτυχθεί χωρίς πότισμα, αρκούμενο μόνο στην υγρασία που έρχεται από τη θάλασσα. Περιέχει τανίνη και αιθέριο έλαιο, το οποίο εξάγεται με απόσταξη κυρίως από τις κορυφές των ανθοφόρων βλαστών.

Είναι πυκνόφυλλος και πολύκλαδος θάμνος με ύψος που δε ξεπερνά τα 2 μέτρα. Τα φύλλα του είναι δερματώδη, μικρά , γραμμοειδή έχουν έντονο ευχάριστο άρωμα που θυμίζει αυτό του τσαγιού και μοιάζουν με πευκοβελόνες. Τα άνθη βρίσκονται κατά ομάδες και βγαίνουν στις μασχάλες των φύλλων. Το χρώμα τους είναι μοβ, κυανόλευκο ή και λευκό. Δεν έχει ιδιαίτερη ανάγκη από πότισμα και μπορεί να φυτρώσει και σε βραχώδεις ορεινές περιοχές. Οι τρυφεροί βλαστοί και τα φύλλα του δενδρολίβανου χρησιμοποιούνται ως αρωματικό σε πολλά φαγητά. Στα ψητά δίνει μία ιδιαίτερη γεύση η οποία είναι ελαφρώς πικρή και λίγο καυτερή.

Θεωρείται σπουδαίο μελισσοκομικό φυτό και οι λόγοι γι αυτό είναι αρκετοί. Έχει πολύ μεγάλης διάρκειας ανθοφορία, η οποία παρουσιάζει δύο μεγάλες κορυφώσεις, μία το φθινόπωρο, κατά τους μήνες Οκτώβρη και Νοέμβρη, αλλά και μία στην καρδιά της άνοιξης, τον Απρίλιο. Τα άνθη του προτιμώνται ιδιαίτερα από τις μέλισσες και γίνονται πηγή για την παραγωγή μελιού. Αυτό όμως που κάνει ακόμα πιο σπουδαία την ανθοφορία του είναι το γεγονός ότι παραμένει ανθισμένο καθ ‘όλη τη διάρκεια του χειμώνα, σε μια περίοδο που οι μέλισσες δεν έχουν άλλες επιλογές τροφής.

Το δενδρολίβανο παρουσιάζει μεγάλη ανθεκτικότητα στις δυσμενείς καιρικές συνθήκες του χειμώνα, ενώ τα άνθη του δεν επηρεάζονται από τους ανέμους ή τις χαμηλές θερμοκρασίες. Ακόμη και το χιόνι και οι βροχές αλλά και ο παγετός ελάχιστα το επηρεάζουν καθώς όταν βγει και πάλι ο ήλιος προσφέρει απλόχερα τη γύρη του. Γι αυτό που είναι γνωστό όμως είναι κυρίως για το πλούσιο νέκταρ του, το οποίο δίνει ένα χρυσοκίτρινο εκλεκτό μέλι με χαρακτηριστικό άρωμα.

Για τους μελισσοκόμους που διατηρούν σταθερά μελισσοκομεία αλλά και στα μελισσοκομεία που χρησιμοποιούνται για το ξεχειμώνιασμα, το δεντρολίβανο αποτελεί μια απ’ τις πρώτες επιλογές φύτευσης. Εκτός όλων των παραπάνω, είναι γενικά χαμηλός θάμνος, και αυτό δίνει τη δυνατότητα να δημιουργηθούν μελισσοκομεία με έντονη ηλιοφάνεια, παράγοντας πολύ σημαντικός στο ξεχειμώνιασμα.

με στοιχεία από Wikipedia

Πάνω από ένα μέτρο έχει πέσει η στάθμη της λίμνης των Ιωαννίνων, λόγω της παρατεταμένης ανομβρίας που χαρακτηρίζει τους τελευταίους μήνες. Οι πηγές που τροφοδοτούν την λίμνη στέρεψαν από την ξηρασία και σε πολλά σημεία έχει αποκαλυφθεί ο πυθμένας της λίμνης καθώς τα νερά υποχώρησαν σημαντικά ενώ σε άλλα δημιουργήθηκαν… παραλίες και αποκαλύφθηκαν τα βράχια!!!

Κι όλα αυτά ενώ το θυρόφραγμα στο Πέραμα παραμένει κλειστό εδώ και αρκετό καιρό λόγω εργασιών, που σημαίνει ότι νερά από την Παμβώτιδα δεν κατευθύνονται προς τον Καλαμά…  Παρότι η στάθμη έχει πέσει σε πρωτοφανή, για τα τελευταία χρόνια, επίπεδα, η εικόνα της λίμνης διατηρείται πολύ καλή, καθώς δεν εμφανίζεται φυτοπλαγκτόν, όπως έχει συμβεί άλλες χρονιές όταν μάλιστα τα νερά ήταν πολύ περισσότερα.

Πρόκειται σίγουρα για μία ενδιαφέρουσα διάσταση καθώς μέχρι τώρα η παρουσία φυτοπλαγκτόν συνδέονταν με τις καιρικές συνθήκες και με την πτώση της στάθμης. Σημειώνεται ότι τα τελευταία χρόνια τέτοιες εικόνες ήταν άγνωστες, καθώς τα καλοκαίρια ήταν βροχερά… Αυτή την φορά μια βροχή δεν αρκεί για να μας σώσει, μαζί και την λίμνη, καθώς για δύο περίπου μήνες δεν έχει πέσει ούτε σταγόνα! Η Παμβώτιδα που λειτουργεί ως φυσικός ταμιευτήρας του λεκανοπεδίου δεν έχει δεχθεί νερά εδώ και καιρό με αποτέλεσμα την συρρίκνωσή της.

πηγή: epiruspost

Η υπουργός Γεωργίας της Σλοβακίας κάνει λόγο για μια Ευρωπαϊκή Ένωση δύο ταχυτήτων, κατηγορώντας τις πολυεθνικές τροφίμων ότι τους στέλνουν τρόφιμα κατώτερης ποιότητας. «Μήπως τελικά είμαστε απλώς ένα δοχείο απορριμμάτων της Ευρώπης;» αναρωτιούνται.

Εννέα χώρες, μεταξύ των οποίων η  Σλοβακία, Τσεχία, Πολωνία, Ουγγαρία, Σλοβενία, Κροατία και Βουλγαρία, κατηγορούν τις πολυεθνικές τροφίμων ότι τα τρόφιμα που τους στέλνουν είναι ακριβότερα και κατώτερης ποιότητας ενώ έχουν τις ίδιες επωνυμίες. Μάλιστα η εβδομαδιαία Γερμανική εφημερίδα Zeit έχει παραδεχτεί συγκεκριμένα ότι η Nutella δεν είναι ίδια σε όλες τις χώρες και ότι για τις Ανατολικές χώρες της ΕΕ χρησιμοποιούνται φθηνότερα υλικά, που όμως, σύμφωνα πάντα με την εφημερίδα δεν είναι κατώτερα… 

«Δεν μπορούν να υπάρχουν πολίτες δεύτερης κατηγορίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση» δήλωσε η Gabriela Matečná, υπουργός γεωργίας της Σλοβακίας στη Μπρατισλάβα.  Εκεί συναντήθηκαν εμπειρογνώμονες γεωργίας και τροφίμων των εννέα χωρών για να συγκρίνουν τα αποτελέσματα των δοκιμών και να συζητήσουν για τις περαιτέρω ενέργειες που σκοπεύουν να κάνουν. Μια σύνοδος κορυφής με τίτλο “Ίδια ποιότητα προϊόντος για όλους” διεξάγεται σήμερα 13 Οκτωβρίου 2017 στην πρωτεύουσα της Σλοβακίας. Η Επίτροπος για την Προστασία των Καταναλωτών Věra Jourová, καθώς και εκπρόσωποι του Κοινοβουλίου της ΕΕ θα είναι εκεί.

Πάντως και τους προηγούμενους μήνες αρκετές χώρες της Ανατολικής ΕΕ είχαν επανειλημμένα εκφράσει τη δυσαρέσκιά τους για το γεγονός ότι λαμβάνουν κατώτερης ποιότητας τρόφιμα απ’ ότι η υπόλοιπη Ευρώπη. Θα είχε ενδιαφέρον να μαθαίναμε τι γίνεται και στην Ελλάδα…

πηγή: Zeit