Συντριπτικό πλήγμα στη μελισσοκομία των ΗΠΑ έφερε δικαστική απόφαση του Νοεμβρίου(2016) στην Καλιφόρνια.  Το δικαστήριο τάχθηκε κατά των μελισσοκόμων σε μια δίκη που στόχευε στην προστασία των μελισσών και του ευρύτερου περιβάλλοντος από ανεπανόρθωτες βλάβες που προκαλούνται εξαιτίας των χαλαρών κανονισμών της Υπηρεσίας Προστασίας του Περιβάλλοντος (EPA) στο ζήτημα της επικάλυψης των σπόρων με συγκεκριμένα εντομοκτόνα που ευθύνονται για τη μαζική εξόντωση των μελισσών.

«Είναι απίστευτο ότι ένας δικαστής, η EPA ή οποιοσδήποτε με κοινή λογική δε θα ρύθμιζε τη χρήση των παρασιτοκτόνων, ειδικά όταν η επικάλυψη των σπόρων με αυτά εφαρμόζεται ευρέως και όλο και περισσότερες μελέτες την ενοχοποιούν για θανάτους μελισσών. Τώρα, περισσότερο από ποτέ, οι μελισσοκόμοι της χώρας μας, το περιβάλλον και η τροφική αλυσίδα χρειάζονται προστασία από τα αγροχημικά συμφέροντα και είναι δουλειά της EPA να το κάνει.» δηλώνει ο Andrew Kimbrell, διευθυντής του Κέντρου για την Ασφάλεια των Τροφίμων.

Οι εν λόγω επιστρώσεις των σπόρων αφορούν τα νεονικοτινοειδή γνωστά και ως neonics που συνδέονται άμεσα με την υψηλή θνησιμότητα αποικιών μελισσών, την ρύπανση των υδάτων και  πολλούς κινδύνους για πτηνά και άλλα ωφέλιμα είδη. Συγκεκριμένα σπόροι καλαμποκιού και σόγιας με τέτοια επικάλυψη έχουν φυτευτεί σε περίπου 600 εκατομμύρια  στρέμματα στις ΗΠΑ, μακράν η πιο επεκτεταμένη χρήση εντομοκτόνων στην ήπειρο.

Η EPA έχει εξαιρέσει τους σπόρους από την υποχρεωτική σήμανση, παρά τη γνωστή τοξικότητα τους. Αυτή η εξαίρεση ήταν η βάση της αγωγής που κατατέθηκε από το Κέντρο για την Ασφάλεια των Τροφίμων (CFS) εκ μέρους  των μελισσοκόμων.

«Οι ευρύτερες συνέπειες αυτής της απόφασης βάζουν τα καρφιά στο φέρετρο της μελισσοκομίας. Φυσικά σαν μελισσοκόμος ανησυχώ για το βιοπορισμό μου, αλλά και το ευρύ κοινό θα πρέπει να ανησυχήσει. Περισσότερο από το ένα τρίτο της διατροφής ενός μέσου ατόμου παράγεται από τους επικονιαστές που εγώ διαχειρίζομαι.» αναφέρει ο Jeff Anderson μελισσοκόμος και παραγωγός μελιού και κύριος ενάγων της υπόθεσης.

Πάντως ο δικαστής απέρριψε την υπόθεση στη βάση της διοικητικής διαδικασίας και όχι στο θεμελιώδες ζήτημα της. Για την ακρίβεια, ο δικαστής στο συμπέρασμά του τόνισε ότι το Δικαστήριο είναι φιλικά προσκείμενο απέναντι στις μέλισσες και τους μελισσοκόμους και πως πιθανόν η EPA θα έπρεπε να κάνει περισσότερα για να τους προστατέψει, αλλά αυτές τις αποφάσεις πρέπει να τις πάρει η ίδια Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος (EPA).

Η CFS που εκπροσωπεί όλους τους ενάγοντες δηλώνει πως εξετάζουν όλες τις επιλογές τους.

Πριν από τρία χρόνια, ο Aref Haboo εργαζόταν ως μελισσοκόμος στη Συρία, έχοντας στην κατοχή του 45 κυψέλες σε ένα μικρό χωριό κοντά στα τουρκικά σύνορα. Σήμερα, αφού αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την πατρίδα του λόγω του πολέμου ταξίδεψε στη Δανία όπου εξακολουθεί να παράγει μέλι και να εκτρέφει μέλισσες, στην οροφή του Δημαρχείου της Κοπεγχάγης! Το είδος αυτό μελισσοκομίας, ονομάζεται αστική μελισσοκομία και είναι αρκετά διαδεδομένο στο εξωτερικό.

Το ταξίδι του, το 2013, από τη Συρία στη Δανία κράτησε δύο μήνες. Αφήνοντας πίσω τους συγγενείς του και παίρνοντας μόνο την οικογένειά του, τράπηκε σε φυγή μέσα από την έρημο, κοιμήθηκε στο κρύο των Τουρκικών βουνών, πέρασε 35 ώρες στο δοχείο φορτίου ενός φορτηγού που ταξίδευε μέσω Ιταλίας ενώ βρήκε προσωρινή στέγη σε εγκαταλελειμμένες αποθήκες. Τα μόνα πράγματα που κουβαλούσε μαζί του ήταν το διαβατήριο του και μερικές φωτογραφίες των μελισσών του. «Σε μια από τις φωτογραφίες, το πρόσωπό μου είναι πρησμένο από τα τσιμπήματα μέλισσας.» λέει ο 42χρονος Aref με τα γκρίζα μαλλιά και τα βαθιά καστανά μάτια.

Στον Aref χορηγήθηκε άσυλο στη Δανία και αμέσως μετά ξεκίνησε την εκμάθηση της γλώσσας στην Bybi, μια κοινωνική επιχείρηση που χρησιμοποιεί τις μέλισσες για να εξερευνήσει την βιοποικιλότητα της Κοπεγχάγης. Παράγει επίσης και πωλεί εξαιρετικής ποιότητας μέλι, με τη βοήθεια ατόμων με ειδικές ικανότητες. Ο ιδρυτής της Bybi , Oliver Maxwell, εμπνεύστηκε και δημιούργησε μια κοινωνική επιχείρηση όπου όλα της τα μέλη έχουν ρόλο, όπως ακριβώς συμβαίνει και σε μια αποικία μελισσών.

«Οι μέλισσες κοιμούνται αυτή τη στιγμή» μας εξηγεί ο Aref. «Έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που είχα την ευκαιρία να τις δω. Εάν ανοίξετε ένα μελίσσι τώρα το χειμώνα, υπάρχει κίνδυνος έκθεσης των μελισσών στο κρύο και από το σοκ που θα υποστούν μπορεί να πεθάνουν.» Ο Aref μπορεί να είναι ένας έμπειρος μελισσοκόμος όμως έχει πολλά πράγματα να μάθει για τις μέλισσες και τη μελισσοκομία στη Δανία. Οι μέλισσες με τις οποίες εργαζόταν στην Συρία ήταν άλλης φυλής, συμπεριφέρονταν διαφορετικά και έχουν διαφορετικό κύκλο ζωής. «Οι Δανέζικες μέλισσες είναι πιο ήρεμες σε σχέση με αυτές της Συρίας που ήταν πολύ πιο επιθετικές» εξηγεί ο ίδιος. «Μια λάθος κίνηση και θα σας τσιμπήσουν! Το τίμημα για την απροσεξία του μελισσοκόμου είναι άμεσο.»

«Δεν μπορώ να μετρήσω πόσες φορές έχω τσιμπηθεί στη Συρία, αλλά το έχω συνηθίσει. Ακόμη και τις φορές που τα πράγματα ήταν πιο σοβαρά, όπως για παράδειγμα να σε τσιμπήσουν ταυτόχρονα πάνω από 10 μέλισσες.» Ο Aref μας δείχνει φωτογραφίες στο κινητό του από φυτά της Συρίας και μας εξηγεί πώς το καθένα απ’ αυτά συνεισφέρει στο χρώμα αλλά και τη γεύση του μελιού. «Μία από τις πιο όμορφες πτυχές της παραγωγής μελιού είναι ότι δεν μπορείτε να προσδιορίσετε πώς θα είναι το τελικό προϊόν σε εμφάνιση και γεύση» λέει. «Αυτό εξαρτάται μόνο από τις μέλισσες.»

Ο Aref βγάζει μερικά βάζα με μέλι απ’ αυτά που παράγει στην πόλη της Κοπεγχάγης και παρότι προέρχονται από την ίδια πόλη είναι διαφορετικά λόγω της εποχής που συλλέγονται και των φυτών που ανθίζουν. Κάθε ένα έχει το δικό του χρώμα και άρωμα, είναι μοναδικό. Οι μέλισσες συλλέγουν νέκταρ από λουλούδια κατά μήκος σιδηροδρομικών γραμμών, σε ιδιωτικούς κήπους, σε πάρκα και μπαλκόνια στο εσωτερικό της πόλης. Μπορείτε ακόμη και να καταλάβετε τη διαφορά από μία γειτονιά σε μια άλλη, και αν το μέλι συγκομίζεται την άνοιξη, το χειμώνα ή το φθινόπωρο.

Οι μέλισσες κοντά στο Kongens Nytorv, μια πολυσύχναστη κεντρική πλατεία, παράγουν ένα πολύ ελαφρύ και φίνο μέλι, ενώ οι κυψέλες που βρίσκονται κοντά στο συνεδριακό κέντρο Bella ένα πιο γλυκό και πιο σκούρο, πιθανόν λόγω του νέκταρος από τα αγριολούλουδα στα κοντινά πάρκα. Κάθε μέλισσα έχει μια ενστικτώδη επίγνωση του ρόλου της στον κόσμο. Αυτός είναι να κοπιάσει μέχρι θανάτου για το καλό της κοινότητας και να επικοινωνεί τις πληροφορίες που συλλέγει με το υπόλοιπο της αποικίας μέσω του χορού.

Οι μέλισσες μπορούν να πετάξουν μέχρι και 12 χιλιόμετρα στην προσπάθειά τους να βρουν τροφή. Λειτουργούν όμως ορθολογικά και σπάνια ταξιδεύουν περισσότερο από όσο χρειάζεται. Κατά μέσο όρο, μια μέλισσα διανύει ένα χιλιόμετρο για να βρει νέκταρ. «Εκτός απ’ το μέλι η μέλισσα διαδραματίζει έναν κρίσιμο ρόλο στη φύση ως επικονιαστής», λέει ο Aref. «Ένας δάσκαλος στη Συρία μου σύστησε τον θαυμαστό κόσμο των μελισσών. Λάτρευε να μελετά τους χρωματισμούς που χάριζε η κάθε ποικιλία στο μέλι, να το συνοδεύει με ελιές αλλά και γιαούρτι. Χάριζε το μέλι του, μοιράζοντας το στους συγγενείς του, σε επισκέπτες και φίλους στο χωριό.»

Όταν έφυγε από τη Συρία, η χώρα του άλλαζε δραματικά. Το χωριό του ήταν άδειο από ανθρώπους. Δεν υπήρχε νερό, θέρμανση ή ηλεκτρισμός. Η μετακίνηση έξω από το χωριό ενείχε έναν θανατηφόρο κίνδυνο καθώς το ισλαμικό κράτος είχε διεισδύσει στην περιοχή. «Οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν τα έπιπλά τους για να ανάψουν φωτιά ώστε να ζεσταθούν το χειμώνα. Η κατάσταση ήταν αφόρητη.» Ανέθεσε σε έναν φίλο του, ο οποίος έμενε πίσω στη Συρία, να προσέχει τα μελίσσια του στο αγρόκτημα. «Έχουν περάσει περισσότεροι από έξι μήνες από την τελευταία φορά που άκουσα κάτι από αυτόν.» Ελπίζει ότι το μελισσοκομείο του στέκεται ακόμα στη θέση του και ότι οι μέλισσες επιστρέφουν τακτικά στις κυψέλες τους με κοιλιές γεμάτες νέκταρ…

Ελπίζει ότι το χωριό του δεν θα έχει υποστεί την ίδια μοίρα με τόσα άλλα μέρη στη Συρία που έπεσαν στα χέρια του ισλαμικού κράτους και κατεδαφίστηκαν. Η σκέψη να επιστρέψει κάποια στιγμή στην πατρίδα του, εμπνέει τον Aref, αλλά όσο ο πόλεμος συνεχίζεται γίνεται όλο και πιο δύσκολο. «Η οικογένειά μου και εγώ έχουμε δεθεί με τη Δανία και πλέον δε νοιώθουμε ξένοι. Ίσως τα παιδιά μου να νοιώθουν μόνο Δανοί κάποια στιγμή.» Ο Aref έχει ήδη μάθει αρκετά καλά τη γλώσσα και παρότι δεν μιλά πολύ καταλαβαίνει πολύ καλά.

Λατρεύει το Δανέζικο μέλι αλλά εξακολουθεί να αναπολεί το πιο πυκνό μέλι που έτρωγε πίσω στη Συρία, γι ‘αυτό προσπαθεί να εισάγει μερικά βάζα. Την περίοδο του χειμώνα ο μελισσοκόμος την περνά κάνοντας βαρετά πράγματα στην αποθήκη μιας και δεν μπορεί να δει τα μελίσσια του λόγω του κρύου. Υπάρχει κάτι παρήγορο σχετικά με την εργασία στην αποθήκη και αυτό είναι ότι λιώνοντας το κερί μπορείς να φτιάξεις νέες κηρήθρες για την άνοιξη.

«Όταν οι άνθρωποι αισθάνονται άσχημα ή είναι σε κακή διάθεση, πρέπει να βρίσκουν λίγο χρόνο από την εργασία τους και να πηγαίνουν στην παραλία ή να κάνουν κάτι που τους αρέσει ώστε να ξεφεύγουν από τα προβλήματα που τους απασχολούν», λέει ο Aref. «Όταν βλέπω τις μέλισσες να πετούν μακριά για να βρουν νέκταρ, αισθάνομαι καλύτερα. Όταν είμαι με τις μέλισσες, ξεχνάω τον πόλεμο που άφησα πίσω μου. Όταν βγάζω το μέλι θυμάμαι ποιος πραγματικά είμαι. Και όταν το τρώω με πλημμυρίζουν οι αναμνήσεις μιας ειρηνικής Συρίας. Τα μέλια της Δανίας και της Συρίας είναι διαφορετικά. Όταν όμως δοκιμάζω το Δανέζικο μέλι εξακολουθεί να μου θυμίζει το σπίτι μου και μου φέρνει στο μυαλό τις μέλισσες μου.»

πηγή: vice (Μετάφραση: Στράτος Σαραντουλάκης)

Η εισαγωγή μου στη Σχολή του Γεωπονικού πριν από επτά χρόνια και η πολύχρονη λατρεία του πατέρα μου για τη μελισσοκομία ήταν μόνο η αρχή για να πέσω στην παγίδα της ομορφιάς της μέλισσας και να «κολλήσω» κι εγώ με τη σειρά μου στο μέλι. Η ενασχόλησή μου με τη μελισσοκομία ξεκίνησε από τη μικρή οικογενειακή μονάδα, στην αρχή με φόβο για το έντομο, αλλά τελικά με θαυμασμό και ενθουσιασμό γι’ αυτό το θαύμα της φύσης. Η ασχολία με τη φύση και συγκεκριμένα με τη θαυματουργή κοινότητα της μέλισσας έκρυβε οφέλη πρωτόγνωρα για μένα.

Οι περισσότεροι μελισσοκόμοι από τους παλιούς και πολλοί απ’ τους νέους έχουν τη μελισσοκομία ως παράπλευρη ασχολία, ώστε να καταφέρουν να έχουν, με αυτές τις λίγες ώρες ενασχόλησης, κάποιο επιπλέον εισόδημα. Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, με τη συνεχή αύξηση της ανεργίας στους νέους (βάζω και εμένα στο σακί αυτό), υπάρχει μια τάση, θετική κατά την άποψή μου, προς την ενασχόληση με τον πρωτογενή τομέα. Αυτή δυστυχώς έχει ξεκινήσει από κακές βάσεις, καθώς δεν υπάρχει υποδομή για αυτή την απότομη στροφή της κοινωνίας στον αγροτικό κλάδο, αλλά όπως όλα ξεκινάνε στην Ελλάδα έτσι και αυτό ξεκίνησε από τα ΜΜΕ σαν μόδα. Η μόδα αυτή στρέφει τους νέους στην αγροτιά για να βρει ο καθένας το χαμένο «Ελ Ντοράντο» του.

Τα προβλήματα για τα οποία κανείς δεν σε προετοιμάζει τα ανακαλύπτεις στην πορεία και είναι πολλά. Θα μου πεις, παντού υπάρχουν προβλήματα. Σωστά, αλλά στην περίπτωση της μελισσοκομίας είναι παγιωμένα και δεν υπάρχει από καμία πλευρά διάθεση για αλλαγή πλεύσης.

Το ίδιο συμβαίνει και σε όλο τον αγροτικό τομέα, τον οποίο η Πολιτεία έχει επιμελώς παραμελήσει τις τελευταίες δεκαετίες. Η στροφή της κοινωνίας προς μια βιομηχανία υπηρεσιών είχε ως αποτέλεσμα να μας κάνει μαλθακούς και απόμακρους από τη φύση, η οποία μας θρέφει. Αποτέλεσμα λοιπόν, τώρα που χρειαζόμαστε τον πρωτογενή τομέα, να μην έχουμε τις βάσεις να ασχοληθούμε με τη σοβαρότητα που αρμόζει και τελικά να γίνονται σπασμωδικές κινήσεις, που πιθανότατα θα φέρουν αντίθετο αποτέλεσμα.

Ο αγροτικός τομέας είναι αυτός που μπορεί να δώσει τη λύση. Είναι ο τομέας μαζί με τον τουριστικό που αποτελούν τη «βαριά βιομηχανία» της χώρας και μπορούν να οδηγήσουν την Ελλάδα στην ανάκαμψη που έχει τόσο ανάγκη. Κανείς όμως απ’ την Πολιτεία δεν δείχνει να δίνει την πρέπουσα βαρύτητα σε αυτό το φλέγον ζήτημα.

Τελικά, ο μικρός παραγωγός, που προσπαθεί και αγωνιά για την καθημερινή πορεία της επιχείρησής του, δυστυχώς πρέπει να αντιμετωπίζει μέσα σε όλα και τα εμπόδια που του βάζει το κράτος και τα οποία πρέπει να υπερκεράσει για να επιβιώσει. Συγκεκριμένα, ο μελισσοκόμος ζητά προστασία από τα φυτοφάρμακα που εξοντώνουν το ζωικό του κεφάλαιο, ζητά να έχει πρόσβαση στο ράφι για να πουλήσει το προϊόν του, ζητά να συμπεριληφθούν ο βασιλικός πολτός και η γύρη στον Κώδικα Τροφίμων και Ποτών, ζητά την αξιοποίηση και άλλων προϊόντων μέλισσας, όπως η πρόπολη και το κερί.

Το αποτέλεσμα; Σιγή. Κόπος χωρίς αξία. Τα μέλια που υπάρχουν στα ράφια είναι εισαγόμενα και υποβαθμισμένα, ο βασιλικός πολτός στα φαρμακεία είναι σκόνη και έτσι προχωρά η ζωή του καταναλωτή, που ανυποψίαστος αγοράζει αυτά τα προϊόντα, επειδή η Πολιτεία «ξέχασε» να τον προστατέψει και άφησε στη μοίρα του τον μικρό παραγωγό, χωρίς προώθηση και ανάδειξη του συγκριτικού πλεονεκτήματος των ελληνικών προϊόντων έναντι των προϊόντων δεύτερης διαλογής.

Θα μου πεις, πάλι, τόσα προγράμματα έχει η Πολιτεία για ενίσχυση νέων αγροτών, ούτε αυτό σου κάνει; Δυστυχώς, είναι μια ακόμα παγίδα για να μοιραστούν χρήματα προς ενίσχυση ήδη στημένων επιχειρήσεων και όχι προς ωφέλεια νέων ανέργων, που θέλουν να ασχοληθούν με την αγροτιά και τους λείπει το κεφάλαιο.

Συγκεκριμένα, ένας νέος μελισσοκόμος, για να τύχει της ενίσχυσης αυτής, θα πρέπει να έχει στην κατοχή του 110 μελισσοσμήνη. Η ταπεινή μου γνώμη από τη μικρή μου εμπειρία στη μελισσοκομία είναι ότι όποιος έχει ήδη 110 κυψέλες δεν είναι νεοεισερχόμενος στο επάγγελμα και για να μπορέσει να συντηρήσει αυτό το ζωικό κεφάλαιο έχει επενδύσει ήδη αρκετά χρήματα για να στήσει την υποδομή που απαιτείται. Υποτίθεται ότι η κίνηση αυτή της Πολιτείας έπρεπε να λειτουργήσει σαν εναρκτήριο λάκτισμα για έναν νέο που δεν θέλει να είναι ακόμα ένας σερβιτόρος στην καφετέρια, αλλά θέλει να καταπιαστεί με τη γη και τους καρπούς της και δεν έχει την οικονομική δυνατότητα.

Υπάρχουν σωματεία, σύλλογοι, ομοσπονδίες, όλα όμως σώματα ακέφαλα, με ανθρώπους καθισμένους σε καρέκλες, χωρίς όραμα και ορμή. Η λύση δεν θα έρθει από αυτούς, αλλά κυρίως από εμάς, τους νέους, που, ενώ προσπαθούμε μουδιασμένοι να αντιμετωπίσουμε τη δυστροπία της εποχής που ζούμε, πρέπει να συνεργαστούμε και να αφήσουμε πίσω τη νοοτροπία της μονάδας, που τόσα χρόνια μαστίζει την κοινωνία μας. Η Πολιτεία είναι αμετακίνητη, επειδή εμείς δεν μιλάμε και τελικά δεν διεκδικούμε. Ας προσπαθήσουμε οι νέοι να αναλάβουμε τις ευθύνες που μας αναλογούν, να κάτσουμε σε θέσεις που μας τρομάζουν και να συνεργαστούμε για ένα καλύτερο μέλλον. Μόνο με συλλογική προσπάθεια θα υπάρξει αποτέλεσμα.

Καλαθάκη Χριστιάνα, Γεωπόνος-Τεχνολόγος Τροφίμων ΓΠΑ

Πηγή: ΑΓΡΟBUSINESS

Οι πληθυσμοί των μελισσών μειώνονται ραγδαία σε όλο τον κόσμο εξαιτίας των φυτοφαρμάκων και της μόλυνσης. Οι τελευταίες αναφορές για εκατομμύρια νεκρές μέλισσες πού βρέθηκαν σε πολλές περιοχές της Ευρώπης και των ΗΠΑ σημαδεύουν την είσοδο σε μια εφιαλτική εποχή, αυτή τής απουσίας των μελισσών πού μπορεί να επηρεάσει ολόκληρη την διατροφική αλυσίδα και συνεπώς να καταστήσει αδύνατη την επιβίωσή μας, χωρίς τις μέλισσες ο θάνατός μας είναι τόσο σίγουρος όπως είναι από την έλλειψη του οξυγόνου. Παντού λοιπόν πεθαίνουν οι μέλισσες στην Κούβα όμως ..Όχι! Η στροφή 180 μοιρών στην βιολογική γεωργία είναι ή αιτία πού αυτή την στιγμή ή Κούβα είναι ο παράδεισος των μελισσών και η παραγωγός ενός από τα καλύτερα μέλια στον κόσμο.

Η  γνωστή για τα πούρα και το ρούμι της Κούβα έχει προσθέσει το βιολογικό μέλι στη λίστα των βασικών γεωργικών εξαγωγών, δημιουργώντας μεγάλο ντόρο μεταξύ των γεωργών παγκοσμίως, καθώς η χρήση φυτοφαρμάκων έχει συνδεθεί με τη μείωση των πληθυσμών των μελισσών παντού. Το Βιολογικό μέλι έχει γίνει το τέταρτο πιο πολύτιμο  εξαγώγιμο προϊόν της Κούβας πίσω από τα προϊόντα ψαριών, τον καπνό και τα ποτά, αλλά μπροστά από την πιο διάσημη ζάχαρη και τον καφέ τού νησιού της Καραϊβικής, δήλωσε ο Theodor Friedrich, εκπρόσωπος του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας της Κούβας.

«Όλα τα προϊόντα μελιού, μπορούν να πιστοποιηθούν ως βιολογικά” δήλωσε  “Το μέλι της Κούβας έχει μια πολύ συγκεκριμένη, χαρακτηριστική γεύση ! Σε νομισματική αξία, είναι ένα προϊόν υψηλής κατάταξης.» Μετά την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1989, πού ήταν ο κύριος εμπορικός εταίρος της Κούβας, οι ΗΠΑ αυστηροποίησαν το εμπάργκο και το νησί έμεινε ουσιαστικά αποκλεισμένο από τα χημικά φυτοφάρμακα. Θέλοντας και μη, οι Κουβανοί αγκάλιασαν την βιολογική γεωργία σε μεγάλο βαθμό και επιμένουν και σήμερα σ’ αυτή.

Τώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες χαλάρωσαν το εμπάργκο μετά την αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων το περασμένο έτος, ή εξαγωγή τού βιολογικού μελιού της Κούβας θα μπορούσε να δει σημαντική ανάπτυξη εάν η κυβέρνηση υποστηρίξει την προσπάθεια, δήλωσαν οι μελισσοκόμοι. Στην Κούβα παράχθηκαν περισσότεροι από 7.200 τόνους μέλι το 2014 αξίας περίπου 23.300.000 $, σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία της κυβέρνησης και το 2015 πήγε ακόμα καλύτερα.

Η βιομηχανία μελιού της χώρας εξακολουθεί να είναι μικρή σε σύγκριση με το βαρέων βαρών μέλι τής Κίνας, τής Τουρκίας και της Αργεντινής, αλλά με ένα αγαθό αξίας ανά λίτρο πιο πάνω από το πετρέλαιο οι παραγωγοί μελιού της Κούβας πιστεύουν ότι θα μπορούσαν να είναι στην απαρχή μιας κερδοφόρας εποχής.

Με 80 ξύλινα κουτιά γεμάτα μέλισσες, (το καθένα παράγει 45 kg μελιού ετησίως εκεί), ο υπεύθυνος ενός αγροκτήματος Javier Alfonso πιστεύει ότι οι εξαγωγές της Κούβας μπορούν να αυξηθούν σημαντικά τα επόμενα χρόνια. Το μελισσοκομείο του, κάτω από ένα χωματόδρομο στό San Antonio de los Banos, μια γεωργική πόλη σε απόσταση μία ώρα οδικώς από την πρωτεύουσα Αβάνα, χτίστηκε από το μηδέν από τους εργαζομένους, δήλωσε ο Alfonso.

Ο Alcides Simales είναι ένας αγρότης που παράγει μέλι για να συμπληρώσει το εισόδημά του.

«Αυτό είναι μόνο ένα μικρό μελισσοκομείο, αλλά μπορεί να γίνει πολύ μεγαλύτερο», είπε, κοιτάζοντας τις σειρές των πολύχρωμων ξύλινων κουτιών. Όπως και οι άλλοι μελισσοκόμοι της Κούβας, πουλάει το μέλι του αποκλειστικά στην κρατική Apisun, η οποία τον πληρώνει ανάλογα με την τιμή της παγκόσμιας αγοράς και στη συνέχεια βγάζει το μέλι με ενιαία ετικέτα και αναλαμβάνει την ευθύνη για την εμπορία του προϊόντος στο εξωτερικό.

Οι περισσότερες από τις εξαγωγές μελιού Κούβας πάνε στην Ευρώπη, είπε.  Θα ήθελε να είναι σε θέση να δανειστούν χρήματα για να επεκτείνουν την παραγωγή, αλλά για να πάρει πίστωση είναι δύσκολο, έτσι τουλάχιστον για τώρα η ομάδα των αγροτών θα δημιουργήσει τη δική της υποδομή για τις μέλισσες με τα μέσα πού έχουν. «Είναι ένα εξαιρετικό φυσικό περιβάλλον εδώ», είπε ο Raul Vasquez, ένας μελισσοκόμος τού αγροκτήματος. «Η κυβέρνηση απαγορεύει διά νόμου στους αγρότες να χρησιμοποιήσουν χημικά φυτοφάρμακα αλλά και σε εμάς χημικά για την αντιμετώπιση της βαρρόα κι αυτό είναι ο λόγος για τον οποίο οι μέλισσες δεν πεθαίνουν εδώ όπως σε άλλα μέρη».

Ενώ οι μικρές αγορές τού οργανικού μελιού της Κούβας έχουν ως στόχο να αντλήσουν τα οφέλη της αύξησης του εμπορίου με τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι παραγωγοί μελιού σε άλλες περιοχές των ΗΠΑ είναι υπό απειλή και εξαφάνιση, στον Καναδά στην Ευρώπη και σε άλλες περιοχές έχουν τα τελευταία χρόνια παράπονα αλλά και αποδείξεις ότι τα φυτοφάρμακα ευθύνονται για τη θανάτωση των μελισσών τους πληγώνοντας τον κλάδο μελιού ευρύτερα.

Η Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος των ΗΠΑ ( η οποία είναι τυφλή μπροστά σε πολλά περιβαλλοντικά ζητήματα πού έχουν προκύψει τελευταία) δημοσίευσε μια μελέτη τον Ιανουάριο του 2016 πού δείχνει ότι ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο εντομοκτόνο που χρησιμοποιείται σε φυτά βαμβακιού και εσπεριδοειδή μπορεί να βλάψει τους πληθυσμούς μελισσών.

Τροπικά άνθη από την επαρχία Ολγίν, στην ανατολική Κούβα.

«Δεν νομίζω ότι υπάρχουν αμφιβολίες ότι οι πληθυσμοί των μελισσών (στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη) έχουν μειωθεί δραματικά μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο,» δήλωσε ο Norman Carreck,  διευθυντής του Διεθνούς Συνδέσμου Bee Research στην Μ. Βρετανία. Η κλιματική αλλαγή, η καταστροφή των ενδιαιτημάτων των άγριων μελισσών, οι αλλαγές στη χρήση της γης (μονοκαλλιέργειες), οι ασθένειες και τα φυτοφάρμακα ευθύνονται για την παρακμή και την εξαφάνισή τους, είπε.

[soundcloud url=”https://api.soundcloud.com/tracks/149675075″ params=”color=ff5500&auto_play=false&hide_related=false&show_comments=true&show_user=true&show_reposts=false” width=”100%” height=”166″ iframe=”true” /]

Η οργανική μελισσοκομία της Κούβας  λειτουργεί ως προστασία από τα προβλήματα πού χτυπούν τους άλλους εξαγωγείς μελιού  και είναι και ένας αναπάντεχος σύμμαχος για μια  αυξανόμενη ροή εσόδων για τους αγρότες του νησιού. Η Κούβα έχει ανοσία στη μόλυνση και τον θάνατο των μελισσών πού εξαπλώνεται ραγδαία σε πολλές  περιοχές του πλανήτη και είναι ένα παράδειγμα προς μίμηση για τον υπόλοιπο κόσμο, για μια υπεύθυνη και σοφή γεωργία πού θα δεχτεί επιτέλους σαν συνεργάτη και φίλο ένα τόσο δα μικρό έντομο αλλά τόσο πολύτιμο και καθοριστικό για την επιβίωσή μας.

πηγή: athens.indymedia.org, theguardian.com

Σχόλιο από Ορεινό Μέλι:
Σύμφωνα με τον APIACTA (στοιχεία του 2003, δυστυχώς δεν βρήκαμε νεότερα) στην Κούβα υπάρχουν 1720 μελισσοκόμοι, οι οποίοι είναι όλοι τους επαγγελματίες πλήρους απασχόλησης που λειτουργούν υπό την αιγίδα μιας εθνικής οργάνωσης – Empresa Apicola Cubana (Cuban Beekeeping Company). Χρησιμοποιούν κυρίως τις κυψέλες τύπου Λάγκστροθ, εκτρέφουν όμως και τις άκεντρες μέλισσες Melipona σε ξύλινα κουτιά, παράγοντας σε μικρές ποσότητες το ιδιαίτερο μέλι τους κυρίως για φαρμακευτική χρήση. Όλοι οι μελισσοκόμοι είναι εγγεγραμμένοι στην Apicuba, έναν κυβερνητικό οργανισμό που τους παρέχει εκπαίδευση, έρευνα και πόρους. Η CIAPI (Centro de Investigaciones Apícolas) η οποία γνωρίζει που βρίσκονται όλα τα μελισσοκομεία της Κούβας, ελέγχοντας την στάθμη της θάλασσας, είναι υπεύθυνη για την έγκαιρη ενημέρωση των μελισσοκόμων με σκοπό τη μετεγκατάσταση τους. Το μέλι της Κούβας είναι φημισμένο για την ιδιαίτερη, ανθώδη γεύση του, καθώς προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από νέκταρ τροπικών φυτών. Η μέγιστη συγκομιδή επιτυγχάνεται κατά τους μήνες Νοέμβριο-Δεκέμβριο.

Αγρότες στην Κίνα προσπαθούν να επικονιάσουν τα φυτά με το χέρι λόγω της μείωσης του πληθυσμού των μελισσών. Σε ορισμένες περιοχές οι μέλισσες έχουν σχεδόν εξαφανιστεί με αποτέλεσμα να μειώνεται δραματικά η παραγωγή κάποιων φυτών. Εργάτες ανέλαβαν τη δουλειά που μέχρι σήμερα έκαναν οι μέλισσες, δηλαδή να γονιμοποιούν τα φυτά.

Στην επαρχία Σιτσουάν της Κίνας οι εργάτες χρησιμοποιώντας ένα πινέλο προσπαθούν να μεταφέρουν γύρη από άνθος σε άνθος ώστε να γονιμοποιηθούν τα φυτά. Η αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων οδήγησε στη δραματική μείωση των μελισσών αλλά και άλλων επικονιαστών όπως οι πεταλούδες απειλώντας τις καλλιέργειες των φρούτων.

Είναι πολύ δύσκολο και χρονοβόρο για τον άνθρωπο να προσπαθεί να γονιμοποιήσει τεχνητά τα οπωροφόρα δέντρα, μεταφέροντας την γύρη από αρσενικά άνθη στα θηλυκά.

Αυτό είναι το τίμημα που πληρώνει ο άνθρωπος για τη συμπεριφορά του απέναντι στο περιβάλλον. Οι πληθυσμοί των μελισσών μειώνονται σε όλο τον κόσμο, σύμφωνα με μια έκθεση των Ηνωμένων Εθνών.

Το πιο τραγικό στην όλη υπόθεση είναι ότι η γονιμοποίηση με το χέρι, σε ορισμένες περιοχές της Κίνας, κοστίζει στην πραγματικότητα λιγότερο από την ενοικίαση των μελισσών… Οι αγρότες στην Hanyuan  ξεκίνησαν αυτή τη δουλειά γιατί η ανθρώπινη εργασία ήταν πολύ φτηνή.

Καθώς οι μέλισσες συνεχίζουν να εξαφανίζονται ραγδαία, η εικόνα αυτή θα μπορούσε να προμηνύει ένα όχι και τόσο μακρινό μέλλον.

Το ραβδί αυτό έχει στην άκρη του κάτι σαν πινέλο που φτιάχνεται από φτερά κοτόπουλου και χρησιμοποιείται για τη γονιμοποίηση των αχλαδιών.

Γύρη που χρησιμοποιείται στην επικονίαση με το πινέλο. Κάθε άνθος πρέπει να γονιμοποιηθεί ξεχωριστά.

Μια πρόσφατη έκθεση των Ηνωμένων Εθνών για τη βιοποικιλότητα, προειδοποίησε ότι οι πληθυσμοί των μελισσών, των πεταλούδων αλλά και των υπολοίπων επικονιαστών βρίσκονται σε κρίσιμο στάδιο λόγω της ρύπανσης, των φυτοφαρμάκων και της κλιματικής αλλαγής.

Η έκθεση αυτή σημείωσε ότι οι επικονιαστές γενικά είναι υπεύθυνοι για το 5-8% της παγκόσμιας γεωργικής παραγωγής, που σημαίνει ότι η μείωση εγκυμονεί κινδύνους για την προμήθεια των τροφίμων στον κόσμο. Η Hanyuan κάποτε ήταν η πρωτεύουσα της παγκόσμιας παραγωγής αχλαδιών, αλλά η γονιμοποίηση με το χέρι έχει μειώσει κατά πολύ την απόδοση σε καρπούς.

Αν αυτό σας φαίνεται πολύ μακρινό, ρίξτε μια ματιά σε αυτή την εικόνα. Αυτός ο άνθρωπος προσπαθεί να γονιμοποιήσει άνθη ντοματιάς με μια συσκευή που παράγει δόνηση. Αντίστοιχες συσκευές έχουν αρχίσει να κάνουν την εμφάνιση τους και στην Ελλάδα. Καλύτερος επικονιαστής της ντοματιάς είναι ο βομβίνος. Αυτό το είδος άγριας μέλισσας επικονιάζει καλύτερα την ντοματιά απ’ τις οικόσιτες μέλισσες που συλλέγουν το μέλι, καθώς στην προσπάθειά του να συλλέξει τη γύρη δονεί τα άνθη (και λόγω μεγέθους) μεταφέροντας τη γύρη και στα υπόλοιπα. Επίσης δεν πετά σε τόσο μεγάλη ακτίνα δράσης (μόνο μερικές εκατοντάδες μέτρα) με αποτέλεσμα να γονιμοποιεί καλύτερα μια συγκεκριμένη καλλιέργεια.

Σε αντίθεση όμως με τις μέλισσες που εκτρέφουν και φροντίζουν οι μελισσοκόμοι κανένας δεν ασχολείται με τους πληθυσμούς των βομβίνων. Οι πληθυσμοί τους συνεχώς μειώνονται. Επίσης σε αντίθεση πάλι με τις μέλισσες και παρά την όψη τους, είναι πολύ πιο ήρεμοι. Πολύ σπάνια θα τσιμπήσουν και μόνο αν ενοχληθούν. Υπάρχουν ειδικά κυψελίδια στο εμπόριο για εκτροφή βομβίνων για ακριβώς αυτό το σκοπό. Όσοι παράγετε ντομάτες σε θερμοκήπια ή χωράφια να ξέρετε ότι δεν χρειάζονται ιδιαίτερες γνώσεις για την εκτροφή βομβίνων. Μπορείτε να βοηθήσετε και το περιβάλλον αλλά και την ποιότητα αλλά και την ποσότητα της παραγωγής σας.

Στράτος Σαραντουλάκης
Μελισσοκόμος

(με πηγές από: huffingtonpost, Wikipedia)

Το μέλι παράγεται από το νέκταρ που συλλέγουν οι μέλισσες από τα άνθη (ανθόμελο) και τις μελιτώδεις εκκρίσεις δασικών φυτών. Στην Ελλάδα τα βασικά του είδη είναι το θυμαρίσιο, το πευκόμελο, το ερεικόμελο, το βαμβακόμελο, της ελάτης, της καστανιάς, της βελανιδιάς, των εσπεριδοειδών και του ηλίανθου. Η αξία του ήταν αναγνωρισμένη από την αρχαιότητα. Για τους αρχαίους Έλληνες το μέλι αποτελούσε είδος κατανάλωσης, αλλά και προσφοράς στους θεούς, προκειμένου να εξασφαλιστεί η εύνοιά τους. Λόγω της πλούσιας χλωρίδας, το ελληνικό μέλι ποιοτικά και γευστικά συγκαταλέγεται στα καλύτερα παγκοσμίως.

Η διατροφική του αξία
Είναι πλούσιο σε υδατάνθρακες (γλυκόζη και φρουκτόζη), ενώ περιέχει πρωτεΐνες, βιταμίνες του συμπλέγματος Β, αμινοξέα, ένζυμα, ιχνοστοιχεία (ασβέστιο, χαλκό, σίδηρο, μαγνήσιο, φώσφορο, κάλιο, ψευδάργυρο) και νερό. Όσον αφορά τη θερμιδική του αξία, μία κουταλιά, που ισοδυναμεί με περίπου 21 γρ., δίνει κατά Μ.Ο. 64 θερμίδες, ενώ η αντίστοιχη ποσότητα ζάχαρης έχει 84 θερμίδες. Σε κάθε περίπτωση, οι ειδικοί συμβουλεύουν να προτιμούμε το μέλι αντί για τη ζάχαρη.

Πώς μας ωφελεί
*Ιαματικό: Η θεραπευτική του δράση οφείλεται στην πλούσια περιεκτικότητά του σε φλαβονοειδή και φαινολικό οξύ. Έρευνα έχει δείξει ότι η ημερήσια κατανάλωση μελιού μειώνει τη διάρκεια του κοινού κρυολογήματος κατά δύο 24ωρα.
*Επουλωτικό: Έχει διαπιστωθεί ότι επιταχύνει την επούλωση των πληγών, ενώ δεν ευνοεί την ανάπτυξη μικροοργανισμών. Η ιδιότητα αυτή αποδίδεται στο γεγονός ότι είναι υγροσκοπικό, δηλαδή «ρουφάει» την υγρασία από τα μικρόβια, με αποτέλεσμα να τα αφυδατώνει και να τα σκοτώνει.
* Τονωτικό: Περιέχει απλούς υδατάνθρακες (γλυκόζη, φρουκτόζη), που παρέχουν άμεσα ενέργεια στον οργανισμό μας, ενώ παράλληλα ωφελούν τη μνήμη.
* Αφροδισιακό: Επειδή είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικά στοιχεία, τα οποία συμβάλλουν στην καλή κυκλοφορία του αίματος, θεωρείται τροφή που αυξάνει την ερωτική επιθυμία. Τα καρύδια με μέλι, άλλωστε, έχουν τη φήμη του καλύτερου αφροδισιακού.
* Καλλυντικό: Λόγω της υψηλής θρεπτικής του αξίας και της ιδιότητάς του να απορροφά και να διατηρεί νερό στα μόριά του, το μέλι θεωρείται εξαιρετική τροφή για το δέρμα και ειδικά για τις ξηρές και αφυδατωμένες επιδερμίδες. Επιπλέον, τα αντιοξειδωτικά του συστατικά καταπολεμούν τις ελεύθερες ρίζες, οι οποίες, μεταξύ άλλων, ευθύνονται για την πρόωρη γήρανση.
Προσοχή: Όσοι υποφέρουν από διαπιστωμένη αλλεργία σε διάφορα είδη γύρης, θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί με το ανθόμελο.

Όταν «ζαχαρώνει»
Η κρυστάλλωση των γλυκαντικών ουσιών είναι χαρακτηριστικό του ανθόμελου και δηλώνει αγνότητα. Πρόκειται για μια φυσική διαδικασία που σχετίζεται με την αναλογία φρουκτόζης και γλυκόζης στη σύνθεσή του. Τα μέλια που «ζαχαρώνουν» γρήγορα (1-3 μήνες) είναι της πορτοκαλιάς, του βαμβακιού, της ερείκης και του ηλίανθου, μεγαλύτερο χρόνο (8-18 μήνες) χρειάζονται της καστανιάς και του θυμαριού, ενώ της ελάτης και το πευκόμελο δεν κρυσταλλώνουν, λόγω της χαμηλής περιεκτικότητάς τους σε γλυκόζη. Για να ρευστοποιήσουμε το μέλι, αρκεί να το λιώσουμε σε μπεν μαρί, σε θερμοκρασία που δεν θα υπερβαίνει τους 45-50° C. Η σωστή διατήρησή του επιβάλλει την αποθήκευσή του σε γυάλινο ή μεταλλικό δοχείο, εκτός ψυγείου, σε χώρο δροσερό και σκοτεινό.

Στην κουζίνα
Εκτός από την παρασκευή γλυκών, το μέλι χρησιμοποιείται και στη μαγειρική και συνηθέστερα σε σάλτσες για κρέατα και θαλασσινά ή σε ντρέσινγκ για σαλάτες (π.χ. μαζί με μουστάρδα ή πορτοκάλι). Χρησιμοποιείται, επίσης, στα οινοπνευματώδη ποτά, όπως στο ρακόμελο.

Ακατάλληλο για τα βρέφη
Οι παιδίατροι απαγορεύουν την κατανάλωσή του από βρέφη που δεν έχουν συμπληρώσει τον πρώτο χρόνο ζωής τους, διότι υπάρχει ο κίνδυνος να πάθουν αλλαντίαση, μια τοξική δηλητηρίαση που οφείλεται σε ένα βακτήριο στο μέλι. Το βακτήριο αυτό αναπτύσσεται στο ανώριμο ακόμη γαστρεντερικό σύστημα του μωρού και αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα μπορεί να οδηγήσει στον θάνατο. (περισσότερα για την αλλαντίαση εδώ)

Τα γιατροσόφια της γιαγιάς
Κρυολόγημα: Για τον βήχα φτιάχνουμε φυσικό αντιμικροβιακό σιρόπι με λεμόνι και μέλι, που μαλακώνει τον λαιμό και σταματά το ενοχλητικό γαργάλημα. Σε ένα κατσαρολάκι με λίγο νερό, βράζουμε ένα λεμόνι με τη φλούδα του για περίπου 5΄. Κατόπιν, το βγάζουμε, το κόβουμε στη μέση και το στύβουμε. Όσο είναι ακόμα ζεστό, διαλύουμε στον χυμό του
3 κουταλιές μέλι, ανακατεύουμε καλά και το πίνουμε σε 2 δόσεις μέσα στην ημέρα.
Δυνατά και λαμπερά μαλλιά: Σε 4 φλιτζάνια ζεστό νερό, διαλύουμε 1 φλιτζανάκι μέλι και αφού λουστούμε κανονικά με το σαμπουάν μας και στεγνώσουμε ελαφρά τα μαλλιά με μια πετσέτα, απλώνουμε πάνω τους το διάλυμα του μελιού. Το αφήνουμε να δράσει για 10-15΄ και κατόπιν ξεβγάζουμε με άφθονο νερό. Επαναλαμβάνουμε ύστερα από κάθε λούσιμο για όσο διάστημα χρειαστεί.
Οστεοπόρωση: Πίνουμε πρωί και βράδυ, κατά προτίμηση ενδιάμεσα από τα γεύματα, ένα ποτήρι νερό στο οποίο έχουμε διαλύσει 2 κουταλάκια μηλόξιδο και 1 κουταλιά μέλι. Το ξίδι διευκολύνει την απορρόφηση του ασβεστίου από τον οργανισμό, ενώ το μέλι, εκτός από όλες τις άλλες δυναμωτικές ουσίες που παρέχει, περιέχει και ασβέστιο (4 mg/100 γρ.).

ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ τον κ. ΧΑΡΗ ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΠΟΥΛΟ, MMedSci. SRD, κλινικό διαιτολόγο-βιολόγο, προϊστάμενο του Διαιτολογικού Τμήματος στο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Λαϊκό» και μέλος του Δ.Σ. της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας (www.dimosthenopoulos.gr), την κ. ΓΙΑΝΝΑ ΠΕΡΓΑΝΤΑ, φαρμακοποιό (www.perganda.gr), και την οικογένεια ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗ, επαγγελματίες παραγωγούς μελιού.

πηγή: vita.gr

Οι οικόσιτες μέλισσες αποτελούν οικεία εικόνα και οι απειλές που αντιμετωπίζουν οι μελιτοφόρες μέλισσες απασχολούν συχνά την επικαιρότητα. Ωστόσο, και οι αγριομέλισσες αντιμετωπίζουν όλο και περισσότερους κινδύνους. Μια νέα μελέτη για την κατάσταση και των 1965 ειδών μέλισσας της Ευρώπης υποδεικνύει ότι οι η συρρίκνωση των πληθυσμών τους μπορεί να είναι πιο διαδεδομένη απ’ όσο φανταζόμαστε.

Μέχρι σήμερα, η μείωση των οικόσιτων μελιτοφόρων μελισσών αποτελεί κυρίαρχο θέμα στις δημόσιες συζητήσεις, αλλά, σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό κόκκινο κατάλογο για τις μέλισσες, το 9% όλων των ειδών μέλισσας απειλείται με εξαφάνιση στην Ευρώπη. Πρόκειται για την πρώτη τέτοια αξιολόγηση της κατάστασης των μελισσών.

Υπάρχουν περίπου 2 000 είδη αγριομέλισσας. Συχνά απειλούνται με απώλεια και κατακερματισμό των οικοτόπων τους, που οφείλονται στην εντατικότερη γεωργική δραστηριότητα, την εκτεταμένη χρήση φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων, την αστική ανάπτυξη και την κλιματική αλλαγή. Οι μέλισσες εξαρτώνται από τους οικοτόπους τους για τη διατροφή τους και, στην περίπτωση μαρασμού ενός οικοσυστήματος, εξασθενίζει παράλληλα και η υγεία των μελισσών, ενώ οι μέλισσες καθίστανται πιο ευπαθείς σε άλλες απειλές, όπως τα φυτοφάρμακα.

Ο κόκκινος κατάλογος, που καταρτίζεται από τη Διεθνή Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN) και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παρέχει επισκόπηση της κατάστασης διατήρησης περίπου 6.000 ευρωπαϊκών ειδών, συμπεριλαμβανομένων θηλαστικών, ερπετών, αμφίβιων και εντόμων. Ο προσδιορισμός των ευρωπαϊκών ειδών που απειλούνται με εξαφάνιση συμβάλλει στον καθορισμό και την εφαρμογή των κατάλληλων δράσεων διατήρησης.

Οι οικότοποι διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο

Εκτός από το 9 % των ειδών που ήδη απειλούνται με εξαφάνιση, ένα επιπλέον ποσοστό 5 % των ειδών μέλισσας της Ευρώπης θεωρούνται «σχεδόν απειλούμενα». Τουλάχιστον 150 είδη μέλισσας παρουσιάζουν μείωση του πληθυσμού τους, ενώ η κατάσταση 244 ειδών είναι σχεδόν σταθερή.

Είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι για τα μισά περίπου ευρωπαϊκά είδη δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα για να αξιολογηθεί ο κίνδυνος εξαφάνισής τους, ενώ οι πληθυσμιακές τάσεις για το 80 % περίπου των ειδών παραμένουν άγνωστες. Η έκθεση επισημαίνει την επείγουσα ανάγκη διεξαγωγής περισσότερων ερευνών για την κατάσταση και την πιθανή συρρίκνωση των πληθυσμών των μελισσών.

Ο νέος αυτός κόκκινος κατάλογος, που περιλαμβάνει συστάσεις για τη διατήρηση των ειδών και των οικοτόπων τους, θα τροφοδοτήσει με στοιχεία την ενδιάμεση αξιολόγηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για τη βιοποικιλότητα. Η στρατηγική περιλαμβάνει στόχους για την εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ για την προστασία της φύσης, την αποκατάσταση των υποβαθμισμένων οικοσυστημάτων και την περισσότερο βιώσιμη γεωργία. Προσδοκάται ότι η επίτευξη όλων αυτών των στόχων θα βελτιώσει την κατάσταση των μελισσών.

Η σωστή διαφύλαξη των οικοτόπων και τα υγιή οικοσυστήματα είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία των μελισσών. Οι κατάφυτες με αγριολούλουδα χορτολιβαδικές εκτάσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές και, καθώς είναι εξίσου σημαντικές για τη βιοποικιλότητα γενικότερα, πόσο μάλλον για τις δραστηριότητες αναψυχής και ψυχαγωγίας, η διατήρησή τους αποφέρει πολλά πλεονεκτήματα. Οι αγριομέλισσες συχνά ειδικεύονται στην επικονίαση συγκεκριμένων φυτών, γεγονός που τις καθιστά πιο αποτελεσματικές από τις μελιτοφόρες μέλισσες. Συνεπώς, η συρρίκνωση του πληθυσμού τους μπορεί να επηρεάσει αρνητικά ορισμένες καλλιέργειες, όπως εκείνες των οπωροφόρων.

Η αξία της επικονίασης από τα έντομα ανέρχεται περίπου στα 15 δισεκατ. ευρώ ετησίως στην ΕΕ και το μεγαλύτερο μέρος της πραγματοποιείται από τις μέλισσες. Σε ορισμένα μέρη του κόσμου, όπου παρατηρήθηκε δραματική μείωση των πληθυσμών τους, η επικονίαση με τεχνητό τρόπο επιβαρύνει σε μεγάλο βαθμό τη γεωργία.

Η ποιότητα ζωής είναι συνυφασμένη με το φυσικό περιβάλλον και η ταπεινή μέλισσα αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα παραδείγματα.

Περισσότερες πληροφορίες: O ευρωπαϊκός κόκκινος κατάλογος

πηγή: ec.europa.eu

Τι καλύτερο για ένα βραδινό σνακ μπροστά στην τηλεόραση; Είναι άγλυκοι και μπορούμε να τους σερβίρουμε και σε αλμυρές εκδοχές.

Χρόνος Εκτέλεσης 30 λεπτά

Μερίδες 30-40 κομμάτια

Δυσκολία Σχετικά εύκολο

Συστατικά:
500 γρ. αλεύρι, κατά προτίμηση «σκληρό»
500 γρ. νερό χλιαρό (όχι καυτό!)
1 κ.γ. αλάτι
1 κ.γ. ζάχαρη
20 γρ. μαγιάνωπή
μέλι για το μέλωμα
λάδι για το τηγάνισμα
καρύδια ψιλοκομμένα για το σερβίρισμα
κανέλα για το πασπάλισμα

Εκτέλεση:
Σε ένα μπολ διαλύουμε τη μαγιά στο μισό χλιαρό νερό ανακατεύοντας με ένα πιρούνι ή με τον αυγοδάρτη. Βάζουμε σε μια λεκάνη το αλεύρι και τη διαλυμένη μαγιά και ανακατεύουμε προσθέτοντας και το υπόλοιπο χλιαρό νερό, μέχρι να γίνει ένας πηχτός χυλός. Σκεπάζουμε τη λεκάνη με μια πετσέτα και αφήνουμε σε ζεστό περιβάλλον μέχρι το ζυμάρι να τριπλασιαστεί σε όγκο.

* Το Ορεινό Μέλι συνιστά να μη μαγειρεύετε θερμαίνοντας το μέλι σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες των 45-50 °C γιατί έτσι χάνονται όλα του τα θρεπτικά συστατικά. *

πηγή: steliosparliaros.gr

Παρά τις βροχές και το κρύο που επικράτησαν στην περιοχή γύρω από τη λίμνη του Πουρναρίου στην Πίνδο, την τελευταία εβδομάδα οι μέλισσες έχουν αρχίσει και σφραγίζουν πλέον το μέλι της κουμαριάς και εκτός εξαιρετικού απροόπτου θα τρυγήσουμε τις επόμενες ημέρες.

Αρχικά οι μέλισσες δούλεψαν στα ρείκια, τις ακονιζιές, τους κισσούς και τον αρκουδόβατο, φυτά τα οποία τα βοήθησαν να αναπτύξουν ικανοποιητικούς πληθυσμούς ώστε να εκμεταλλευτούν την ανθοφορία της κουμαριάς που ακολουθούσε και είναι και η τελευταία της χρονιάς.

Από την κουμαριά προκύπτει ένα πολύ ιδιαίτερο μέλι με χαρακτηριστική υπόπικρη γεύση, σκουροχάλκινο χρώμα και αρωματικές νότες πικρής καραμέλας, το οποίο λίγες ημέρες μετά τη συλλογή του κρυσταλλώνει και αποκτά μια βουτυρένια υφή. Το μέλι της κουμαριάς είναι ένα σπάνιο μέλι καθώς η συλλογή του είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Οι κουμαριές φύονται σε ημιορεινές περιοχές και την περίοδο που ανθίζουν το κρύο έχει ήδη κάνει την εμφάνισή του και οι μέλισσες ελαττώνουν κατά πολύ τις πτήσεις τους.

Χρωστάμε ένα μεγάλο ευχαριστώ στον κ. Κώστα για τη βοήθεια που μας έχει προσφέρει για να τρυγηθεί αυτό το μέλι!

Μέλι πλούσιο σε ιχνοστοιχεία και βιταμίνες, περιέχει αρβουτίνη και τανίνες, που έχουν αντισηπτικές ιδιότητες για το ουροποιητικό σύστημα και κατεβάζει την πίεση. Σε σύγκριση με τα άλλα μέλια έχει το χαμηλότερο ποσοστό γλυκόζης-φρουκτόζης και κατά συνέπεια και τις λιγότερες θερμίδες.

Η διαχρονική συνέχεια της Αρτας είναι πραγματικά σπάνια: από την αρχαία Αμβρακία μέχρι το Δεσποτάτο της Ηπείρου και το σήμερα, η Αρτα πάντα βρισκόταν στην πρώτη γραμμή, κάτι που συνεχίζεται μέχρι και τις μέρες μας.

Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Ηπείρου, μετά τα Ιωάννινα, και μία από εκείνες τις πόλεις που έχουν συνδέσει άρρηκτα το όνομά τους με το πιο σπουδαίο τους αξιοθέατο: κι αν ακόμα δεν έχεις έρθει ποτέ, ξέρεις τι πρέπει να δεις οπωσδήποτε στην Αρτα. Ενα είναι το γεφύρι άλλωστε που ξέρεις από μικρός, το γεφύρι της Αρτας, το χιλιοτραγουδισμένο και πολυθρύλητο. Και δικαίως βέβαια: μπορεί να μην είναι το πιο περίπλοκο τεχνικά (εκτός κι αν έλεγε την αλήθεια ο θρύλος με τη γυναίκα του πρωτομάστορα…), όμως λίγο η λαϊκή δοξασία, λίγο το γεγονός πως για κάποιο διάστημα αποτελούσε το σύνορο ανάμεσα στην απελευθερωμένη και την ακόμη υπόδουλη Ελλάδα, το γεφύρι απέκτησε σχεδόν μυθικές διαστάσεις.

Το πέτρινο γεφύρι λοιπόν που ενώνει τις δύο όχθες του ποταμού Αραχθου, βρίσκεται στην είσοδο της σύγχρονης πόλης της Αρτας. Με μήκος 145 μ., 4 συνολικά καμάρες, το γεφύρι αυτό του 17ου αι. δικαιολογεί και επιβεβαιώνει τις προσδοκίες. Απέναντι ακριβώς, θα δεις το χαρακτηριστικό κόκκινο κτίσμα που φιλοξενεί το Λαογραφικό Μουσείο Αρτας, καθώς και τον Πλάτανο του Αλή, όπως λέγεται το γέρικο πλατάνι όπου λέγεται πως… κρεμούσε ο τρομερός πασάς τους εχθρούς του.

Πέρα από τους θρύλους και τις δοξασίες πάντως, η Αρτα έχει παρόν· και το ζει έντονα. Για να τη γνωρίσεις θα πρέπει να σεργιανίσεις τους κεντρικούς της πεζόδρομους, την Σκουφά, την Αγίου Κωνσταντίνου, τη Μάτσου και την Παντοκράτορος, καθώς και τις πλατείες Κιλκίς και Εθνικής Αντιστάσεως, όπου χτυπάει η καρδιά της σύγχρονης Αρτας. Σημείο αναφοράς είναι το περίφημο Ρολόι, ένας παλιός οθωμανικός πύργος του 19ου αι., και βέβαια το Κάστρο, ο σταθερός φρουρός της πόλης, που έχτισαν τον 13ο αι. οι Κομνηνοί του Βυζαντίου, όταν η πόλη ήταν η πρωτεύουσα του Δεσποτάτου της Ηπείρου. Μπροστά από το Κάστρο εκτείνεται μία από τις πιο χαρακτηριστικές συνοικίες της Αρτας, η γειτονιά των Ταμπακιάδων, με τα χαμηλά σπίτια και τις γραφικές αυλές. Για μια πανοραμική άποψη της πόλης μπορείς να ανέβεις στην Περάνθη, έναν πευκόφυτο λόφο με θέα σε όλη την πόλη και τον ποταμό Αραχθο.

Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Το καύχημα των Κομνηνών

Από τον πρωτότυπο αρχιτεκτονικό της τύπο και μόνο αντιλαμβάνεσαι πως εδώ πρέπει να συμβαίνει κάτι σπουδαίο. Ο λόγος γίνεται βέβαια για τον εντυπωσιακό ναό της Παναγίας της Παρηγορήτισσας, στο κέντρο της πόλης, δίπλα στην πολυσύχναστη πλατεία Σκουφά. Ο πελώριος, κυβόσχημος ναός δεν μοιάζει με κανέναν άλλον που έχεις δει: αυτός ήταν άλλωστε και ο σκοπός των Κομνηνών, των βυζαντινών αρχόντων του Δεσποτάτου της Ηπείρου, που μέλημά τους ήταν να κατασκευάσουν κάτι καινοτόμο και εντελώς ασυνήθιστο για να στεγάσει τη Μητρόπολη της πολιτείας. Ο στόχος επετεύχθη, όπως θα διαπιστώσεις.

Ο ναός χτίστηκε την περίοδο 1285-1289 (κατά μία από τις επικρατέστερες εκδοχές) από τον Μιχαήλ Β’ Νικηφόρο Α’ Κομνηνό Δούκα, συνεχίζοντας στην ουσία μια παλαιότερη κατασκευή που μάλλον δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Αν και έχουν περάσει κοντά οκτακόσια χρόνια από τα εγκαίνια του ναού, πολλά είναι τα ιδιαίτερα στοιχεία του που ακόμη και σήμερα εντυπωσιάζουν, όπως η οροφή με τους πέντε πλίνθινους τρούλους ή η σπάνια μείξη διαφορετικών τεχνοτροπιών που εναρμονίζονται χωρίς χτυπητές αντιθέσεις: ανάγλυφες διακοσμήσεις με προφανή τη φράγκικη επιρροή δίπλα σε αρχαιοελληνικούς μαιάνδρους, ενώ παραδίπλα, στα τόξα, παρατηρείς γοτθική γλυπτή διακόσμηση, κατά πάσα πιθανότητα έργο Ιταλών μαστόρων που εργάζονταν στην κατασκευή του ναού.

Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Ακόμη ένα εντυπωσιακό στοιχείο είναι ο κεντρικός τρούλος της Παρηγορήτισσας. Από τη μια, βλέπεις να στολίζει τον τρούλο ένα πελώριων διαστάσεων περίτεχνο ψηφιδωτό που απεικονίζει τον Παντοκράτορα, κάτι ιδιαίτερα σπάνιο στους ελληνορθόδοξους ναούς· και από την άλλη, παρατηρείς πως ο τρούλος αυτός στηρίζεται σε πανύψηλους κίονες, κάτι που επίσης δεν απαντάται συχνά. Αξίζει μάλιστα να παρατηρήσεις πως όσο ορθώνονται προς την οροφή, οι κίονες σμικραίνουν, έτσι ώστε όταν πια συναντούν τον τρούλο να δίνουν μια αίσθηση «πυραμίδας».

Η Παναγιά η Παρηγορήτισσα μπορεί να είναι ο πιο εντυπωσιακός ναός στην Αρτα, δεν είναι όμως και ο παλαιότερος. Τον «τίτλο» αυτό έχει ο βυζαντινός ναός του Αγίου Βασιλείου, με την εντυπωσιακή κεραμοπλαστική διακόσμηση, χτισμένος κι αυτός τον 13ο αι., σύμφωνα με τις νεότερες εκτιμήσεις των ειδικών μελετητών.

Μια ανέλπιστη ανακάλυψη
Γεμάτη βυζαντινά μνημεία είναι η Αρτα. Μέσα στα σπλάχνα της πόλης θα ανακαλύψεις ωστόσο και ένα μνημείο που θα σε πάει πολύ πιο πίσω στον χρόνο. Οι εργασίες που γίνονταν σε ένα οικόπεδο της πόλης έφεραν στο φως τα απομεινάρια ενός αρχαίου ναού δωρικού ρυθμού, περίπου του 500 π.Χ. Είναι ο ναός του Απόλλωνα Πύθιου Σωτήρα, από τους πλέον σημαίνοντες λατρευτικούς χώρους της αρχαίας Αμβρακίας, από τον οποίο διασώζονται μονάχα η κρηπίδα και η ευθυντηρία (η επίστρωση των θεμελίων), καθώς και το θεμέλιο του βάθρου όπου δέσποζε ο ανδριάντας του θεού. Η είσοδος στον χώρο είναι ελεύθερη για το κοινό.

Τμήμα της τεχνητής λίμνης Πουρναρίου, με το παλιό σχολείο να διακρίνεται ολόκληρο. Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Το χωριό της λίμνης

Δημιουργήθηκε ως απόρροια των υδροηλεκτρικών και αρδευτικών έργων στην περιοχή, και κυρίως χάρη στην κατασκευή του φράγματος Πουρναρίου. Η ομώνυμη τεχνητή λίμνη, λίγα μόλις χιλιόμετρα βόρεια της Αρτας, έφερε πράγματι τα ποθητά αποτελέσματα των ιθυνόντων, πότισε τις καλλιέργειες, παράλληλα ωστόσο έφερε μοιραία και την εξαφάνιση ενός ολόκληρου χωριού. Εξαφάνιση; Κι όμως, όχι οριστική! Κάθε φορά που τα νερά της τεχνητής λίμνης Πουρναρίου αποσύρονται, λόγω εποχής, αποκαλύπτονται κάποια από τα παλιά κτίσματα της Κάτω Κλημεντίνης, ένας οικισμός που είχε ήδη εγκαταλειφθεί λίγο πριν από την κατασκευή του φράγματος. Οι εικόνες που δημιουργούνται είναι στ’ αλήθεια υποβλητικές: φαντάσου ένα ολόκληρο σχολείο να ξεμυτίζει σιγά-σιγά μέσα από τα νερά, σαν ένα μήνυμα από το παρελθόν, κι έπειτα να βυθίζεται και πάλι όταν η στάθμη της λίμνης επανέρχεται σε υψηλότερα επίπεδα.

Ηλιοβασίλεμα στην Κορωνησία.  Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Νησί με τα όλα του…

Κορωνησία όνομα και πράγμα! Τι κι αν μπορείς να έρθεις και με το αυτοκίνητό σου ή ακόμα και πεζός; Η Κορωνησία είναι νησί με τα όλα του, και μάλιστα με πολύ περισσότερα από όσα ίσως θα περίμενες να συναντήσεις σε ένα τόσο δα νησάκι καταμεσής του Αμβρακικού. Με περίπου 25 χλμ. να τη χωρίζουν από την Αρτα, η Κορωνησία είναι ένας μικρός παράδεισος για τους παρατηρητές πουλιών, για υπαίθριες δραστηριότητες, για περιηγητές που γοητεύονται από βυζαντινά μνημεία (έχει κι απ’ αυτά!), ακόμα και για τους… καλοφαγάδες. Η μεγάλη πλειονότητα των περίπου 350 μόνιμων κατοίκων της Κορωνησίας ασχολούνται με την αλιεία, πράγμα που σημαίνει πως το φρέσκο ψάρι δεν λείπει ποτέ από τα (άφθονα) ταβερνάκια του μικρού νησιού.

Στην Κορωνησία μην παραλείψεις να σταθείς στον βυζαντινό ναό της Παναγίας (7ος ή 10ος αι.) με τον ωραίο τρούλο, ενώ αν θέλεις να ασχοληθείς, έστω και ερασιτεχνικά, με το birdwatching στην περιοχή, μπορείς να απευθυνθείς στο Κέντρο Ερευνας και Πληροφόρησης (τηλ. 26810 74772). Τέλος, αν και ο κόλπος του Αμβρακικού δεν ενδείκνυται γενικά για μπάνιο, καθώς σε πολλά σημεία ο βυθός είναι βαλτώδης, περιμετρικά της Κορωνησίας θα βρεις μικρές παραλίες που είναι κατάλληλες για κολύμπι. Θυμήσου ακόμα πως στο νησί γίνεται μεγάλη γιορτή τον Δεκαπενταύγουστο, όπου ξεχωρίζει η Γιορτή της Σαρδέλας.

Οι βάρκες ξεμυτίζουν ανάμεσα από τους καλαμιώνες στις λιμνοθάλασσες του Αμβρακικού. Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Πέτρινα αριστουργήματα
Στο σκληρό ηπειρώτικο τοπίο μία λύση είχαν οι παλιοί κάτοικοι ώστε να μη μένουν αποκομμένοι από τον κόσμο: να δαμάσουν τη γη φτιάχνοντας γεφύρια. Κι έτσι, οι Ηπειρώτες μάστορες έβαλαν όλο το μεράκι και την τέχνη τους, και από τα χέρια τους βγήκαν αριστουργήματα που μένουν ακλόνητα στο πέρασμα των δεκαετιών και των αιώνων. Σ’ ολόκληρη την Ηπειρο και τη Δυτική Μακεδονία θα συναντήσεις άπειρα τέτοια γεφύρια, ένα ωστόσο από αυτά είναι το πιο ονομαστό: είναι το περίφημο γεφύρι της Πλάκας, που ζεύγει τις όχθες του ποταμού Αραχθου, πολύ κοντά στην πόλη της Αρτας. Το γεφύρι χτίστηκε στα 1866 -η λαϊκή δοξασία μάλιστα θέλει να επαναλαμβάνεται κι εδώ ο θρύλος «να στεριώσουν άνθρωπο»- και είναι το μεγαλύτερο μονότοξο στα Βαλκάνια, με τόξο ανοίγματος 40 μ., μήκος 61 μ. και μέγιστο ύψος 21 μ.

Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Ασπιλη Αθαμανία

Μία από τις πιο συγκλονιστικές περιοχές της Αρτας, της Ηπείρου κι ολόκληρης της Ελλάδας συνοψίζεται σε μία λέξη: Τζουμέρκα. Παραδοσιακά χωριά που «φυτρώνουν» στις κατάφυτες πλαγιές, άφθονα τρεχούμενα νερά, οροσειρές που κόβουν την ανάσα και συνθέτουν έναν φυσικό καμβά ανυπέρβλητης ομορφιάς, πέρα από κάθε περιγραφή.

Τα Αθαμανικά Ορη, όπως είναι και η επίσημη ονομασία της οροσειράς που γνωρίζουμε ως «Τζουμέρκα», αποτελούν κομμάτι της Πίνδου, το βορειότερο μάλιστα τμήμα τους ανήκει διοικητικά στα Ιωάννινα, με το κεντρικό και νότιο να ανήκουν στην Αρτα. Με αφετηρία την πρωτεύουσα του νομού, μπορείς να ακολουθήσεις διαδρομές είτε προς τα Αγναντα είτε αρχικά προς τα Θεοδώριανα, που θα σε περάσουν από περιοχές σπάνιας φυσικής ομορφιάς, χωρίς μάλιστα να παρουσιάζουν ιδιαίτερες δυσκολίες για τον οδηγό, ειδικά αυτήν την εποχή: ολόκληρη η διαδρομή άλλωστε είναι πλέον ασφαλτοστρωμένη.

Εκκινώντας λοιπόν από την Αρτα, μια διαδρομή που συστήνεται για να γνωρίσεις τα αρτινά Τζουμέρκα είναι εκείνη με κατεύθυνση τα ορεινά Αγναντα. Ο δρόμος θα σε περάσει πρώτα από την τεχνητή λίμνη Πουρναρίου και το χωριό της Ροδαυγή, για να συνεχίσει έπειτα προς την Πλατανούσσα και το Μονολίθι. Από το χωριό αυτό ο δρόμος αρχίζει να κατηφορίζει, για να φτάσει στον ποταμό Αραχθο και το περίφημο γεφύρι της Πλάκας (το αυτοκίνητο περνάει από τη σύγχρονη γέφυρα). Από εδώ τα Αγναντα απέχουν μόλις 7,5 χλμ., κι αυτά μάλιστα σε πολύ όμορφη διαδρομή. Το υψόμετρο στο κεφαλοχώρι των Αγνάντων φτάνει περίπου τα 700 μ.· το χωριό μάλιστα διαθέτει και αρκετές υποδομές, αν θελήσεις να διανυκτερεύσεις εδώ ή να έχεις τον οικισμό ως αφετηρία για εξορμήσεις στην ευρύτερη περιοχή.

Συνεχίζοντας λίγο βορειότερα, στα όρια πια με τα Ιωάννινα, θα συναντήσεις το χωριό Κτιστάδες, με το όνομά του να αποκαλύπτει γρήγορα την ιδιαίτερη τέχνη των κατοίκων του. Οι Κτιστάδες απέχουν από την Αρτα περίπου 63 χλμ., ωστόσο για να φτάσεις στο επόμενο από τα τζουμερκοχώρια της διαδρομής θα πρέπει να… πατήσεις Ιωάννινα, να ακολουθήσεις δηλαδή τον δρόμο που για λίγο μπαίνει μέσα στα όρια του γειτονικού νομού.

Οι γραφικοί Μελισσουργοί, με την «άγρια» θέα στα βουνά. Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Μελισσουργοί και Θεοδώριανα
Περίπου 73 χλμ. από την Αρτα, οι ορεινοί Μελισσουργοί είναι σίγουρα από τα ωραιότερα χωριά των Τζουμέρκων. Εχεις από τη μια ένα πανέμορφο και φροντισμένο χωριό, με τη γραφική πλατεία του, τον ναό του Αγίου Νικολάου, ακόμα κι έναν μικρό καταρράκτη λίγο έξω από τον οικισμό, κι από την άλλη μια εκπληκτική θέα στα άγρια βουνά, που ολοκληρώνει την υπέροχη αίσθηση που σου αφήνει το χωριό.

Για να συνεχίσεις τη διαδρομή σου στα αρτινά τζουμερκοχώρια μετά τους Μελισσουργούς, θα πρέπει να πάρεις τον δρόμο από τον οποίο ήρθες, με κατεύθυνση προς τα Αγναντα. Από εκεί, στρίψε αριστερά προς τον Καταρράκτη, ένα χωριό που θεωρείται από τα πιο ανερχόμενα τουριστικά. Το πιο εντυπωσιακό αξιοθέατο του χωριού δεν είναι άλλο από τους διπλούς καταρράκτες λίγο έξω από τον οικισμό (γύρω στα 4 χλμ.): θα πρέπει να θυμάσαι ωστόσο πως αυτήν την εποχή οι καταρράκτες ουσιαστικά στερεύουν (καλοκαίρι γαρ…), έχε στον νου σου ωστόσο πως τον χειμώνα τα νερά τους χυμούν ορμητικά στην πλαγιά, δημιουργώντας ένα εξαιρετικό θέαμα. Πολύ κοντά στον Καταρράκτη βρίσκεται και το Δασικό Χωριό Κέδρος.

Το παλιό και το νέο γεφύρι στα Θεοδώριανα. Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Περιήγησης συνέχεια, κατεύθυνση προς τον Νότο και σειρά έχει η Κυψέλη, περίπου 23 χλμ. από τον Καταρράκτη (και 60 από την Αρτα). Εδώ αξίζει να σταθείς στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης και Ζωής του ντόπιου Παντελή Καραλή, στην πλατεία του χωριού, που φιλοξενεί εκατοντάδες (ίσως πλέον και χιλιάδες) εκθέματα από το σπίτι, το χωράφι, το κοπάδι του παραδοσιακού Αρτινού (τηλ. 26850 71390).

Συνεχίζοντας έρχεσαι στο όμορφο Βουργαρέλι, από τα μεγαλύτερα τζουμερκοχώρια, έπειτα στο χωριό Αθαμάνιο για να καταλήξεις ύστερα από συνολικά 75 χλμ. (από την Αρτα) στα Θεοδώριανα: ένα από τα πιο όμορφα αθαμανικά χωριά, με απίστευτα πλούσια νερά που φροντίζουν να χαρίζουν τη δροσιά τους χειμώνα-καλοκαίρι.

Στο αρχαιολογικό μουσείο της Αρτας. Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Η αίγλη της Αμβρακίας

Αν οι βόλτες στα μουσεία και στους πολιτιστικούς χώρους είναι για σένα αναπόσπαστο κομμάτι ενός ταξιδιού, η επίσκεψη στην Αρτα είναι ό,τι ιδανικότερο. Κι αν πάλι δεν είσαι (ακόμα) φανατικός των μουσείων, πάλι η επίσκεψη στην Αρτα είναι αυτή που θα σε κάνει να αναθεωρήσεις.

Ξεκίνημα με το Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης, ένας νέος χώρος-κύτταρο πολιτισμού, με την άψογη διαρρύθμιση των χώρων να συμβάλλει στην καλύτερη παρουσίαση των εκθεμάτων, με επίκεντρο βέβαια την ιστορία της αρχαίας Αμβρακίας. Το μουσείο διακρίνεται σε τρεις ενότητες, «τα εν δήμω», «τα εν οίκω» και «τα εν τάφω», όπου και παρουσιάζονται ευρήματα από ανασκαφές στην περιοχή, που τοποθετούνται χρονολογικά από την παλαιολιθική εποχή έως και τους ρωμαϊκούς χρόνους. Η πλειονότητα των εκθεμάτων προέρχεται από τις έρευνες στο πρυτανείο, το μικρό και το μεγάλο θέατρο, τον ναό του Απόλλωνα και τα δύο αρχαία νεκροταφεία που έχουν εντοπιστεί στη σημερινή Αρτα.

Το Λαογραφικό Μουσείο. Φωτογραφία: Ηρακλής Μήλας

Το Ιστορικό Μουσείο Σκουφά είναι μία ακόμα απαραίτητη στάση σε μια επίσκεψη στην Αρτα. Το θέμα και εδώ είναι η ιστορία της πολιτείας από τα χρόνια της αρχαιότητας μέχρι τις μέρες μας, που εδώ ωστόσο δίνεται με τρόπο διαφορετικό. Η ιστορία της Αρτας παρουσιάζεται μέσα από σκηνογραφικές συνθέσεις που αναπαριστούν σκηνές τόσο από την καθημερινότητα όσο και από συγκεκριμένες ιστορικές συγκυρίες. Το μουσείο αφιερώνει συνθέσεις στην αρχαία Αμβρακία, στη βυζαντινή εποχή, στην Τουρκοκρατία, στην απελευθερωμένη πια Αρτα καθώς και σε διάφορες κοινωνικές και επαγγελματικές δραστηριότητες των Αρτινών.

Το χαρακτηριστικό κόκκινο κτίσμα που στέκει απέναντι στο γεφύρι της Αρτας, που κάποτε λειτουργούσε ως μεθοριακός σταθμός, σήμερα στεγάζει το Λαογραφικό Μουσείο της Αρτας. Η εντυπωσιακή όσο και φροντισμένη του εμφάνιση, με το έντονο κόκκινο χρώμα, δεν προδίδει ούτε κατά διάνοια την ηλικία του (χτίστηκε το 1864), ωστόσο είναι στο εσωτερικό του εκεί όπου αρχίζει να εκτυλίσσεται το πραγματικό ταξίδι στο παρελθόν. Το Λαογραφικό λοιπόν περιλαμβάνει πλούσιες συλλογές που εκθέτουν με προσεγμένο τρόπο τη ζωή στην Αρτα: το κοινωνικό γίγνεσθαι, τις θρησκευτικές εκδηλώσεις, τις αγροτικές ασχολίες, τη ζωή στο σπίτι και την οικογένεια, τα εργαστήρια των επαγγελματιών, ακόμη και το γνωστό καρναβάλι της Αρτας.

Σημαντικά μουσεία και χώροι πολιτισμού που θα πρέπει να επισκεφθείς είναι ακόμα το Μουσείο Κλασικών Αρχαιοτήτων, στη Μονή της Παρηγορήτισσας, η Δημοτική Πινακοθήκη «Γ. Μόραλης» με μόνιμες και περιοδικές εκθέσεις, ενώ αρκετά έξω από την πόλη, στην τοποθεσία Κόπραινα, στις όχθες του Αραχθου, θα βρεις το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, το Μουσείο Αλιείας και το Μουσείο Φάρων.

Αρχαιολογικό Μουσείο Αρτας (θέση Τρίγωνο, 26810 21191, http://www.artasmuseum.gr/)

Ιστορικό Μουσείο Σκουφά (πλατεία Σκουφά, 26810 22795) Λαογραφικό Μουσείο Σκουφά (Γέφυρα Αραχθου, 26810 22192).

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αραχθου (Κόπραινα, 26810 69654, http://kpe-arach.art.sch.gr/).

Πηγή: Έθνος (κείμενο: Γιάννης Μαντάς)